Text

¶1ווי ס'פירט זיך אלעמאל, אז מ'דארף איבערגעבן אן אנווייזונג וואס מ'דארף טאן, און מ'דארף דאס איבערגעבן, דער וואס הערט דאס זאל ניט דארפן אנקומען צו פרעגן א פירוש אויף דעם, ווארום מ'זאגט אים א קלארע זאך, אזוי איז אויך אין די עשרת הדברות, כאטש אפילו דאס איז דאך אין תורה שבכתב, יעדער ווארט איז אויסגערעכנט, און מ'פארלאזט זיך אז מ'וועט אויך לערנען דאס מיט די אלע פירושים אויף דעם, וואס זיי וועלן ערקלערן נאכמערער און נאכמערער איז אבער אין די עשרת הדברות אליין האט מען ארויסגעגעבן בפרטיות, ביז וואנענט אז ס'האט ארויסגעגעבן זעקס הונדערט און צוואנציק אותיות, ווי דערמאנט אין מפרשים וואס האבן געציילט די אותיות, און ווי יעדערער קען דאס אויך אליין דורכזען און דורכציילן וועט ער זען ווי אזוי דאס איז, און ווי אלע ענינים וואס מ'גיט איבער בשעת, ווי געזאגט פריער, ס'איז ניטא קיין צייט אויף פרעגן פירושים, ווארום תיכף ומיד קומט די גאולה האמיתית והשלימה, גיט מען דאס איבער אויך, ווי דערמאנט, אין זעקס הונדערט

¶2צוואנציק אותיות, וואס דאס איז מרמז און דערמאנט, אז ס'איז דא זעקס הונדערט און דרייצן מצוות מן התורה און זיבן מצוות מיט די רבנן אנטקעגן פון אשר לרעך און אז זיי זיינען כולל אין זיך.

¶3מ'דארף זיין אפגעהיט, און ווי יעדערער פארשטייט דאס, אז מ'דארף זיין אפגעהיט אין פאלגן דעם אויבערשטן, וואס דאס איז דער אנהויבס פון עשרת הדברות, אנכי הוי'אלקיך אזוי אויך דארף מען זיין אפגעהיט אין די אלע אותיות און די אלע ווערטער וואס נאך דערויף, ביז אז מ'דארף זיין אפגעהיט אפילו אין די מצוות וואס זיי זיינען פארבונדן לכאורה ניט מיטן אויבערשטן אליין, אדער ניט מיט אן א מצוה, נאר דאס איז גאר פארבונדן מיט א צווייטן אידן, און וואס א צווייטער איד, און אויך ניט מיט אים אליין, מיט זיין געזונט אדער מיט זיין גוף ונשמה, נאר פארבונדן מערניט מיט זיין אייגענטום, מיט זיינע נכסים, דארף מען זיין אפגעהיט ווי ס'גייט-דורך אין גאנצע עשרת הדברות, וואס הויבט זיך אן מיט אנכי הוי'אלקיך און דערנאך רעכנט מען אויס פארשידענע מצוות און א-סך מצוות, און מיט וואס פארענדיקט מען די עשרת הדברות? מיט קול אשר לרעך, וואס דאס איז דער פשט אין דערויף, דער איינפאכער פשט און דער קלארער פשט,

¶4פון די ווערטער איז, אז די זאכן וואס דאס איז טאקע ניט די נשמה פון רעך און אפילו ניט דער גוף פון רעך מערניט פון די נכסים, אז דאס געהערט צו לרעך און אין דערויף גופא ניט דוקא נכסים ווי טייערע אייגענטום, ווי כסף וזהב ונחושת, נאר קול אשר לרעך וואס ס'זאל ניט זיין, אבי דאס געהערט ניט צו דיר, נאר לרעך איז אפילו אז דאס איז מערניט ווי א שוה פרוטה, דאס ווערט מערניט פון איין פני, וויבאלד אז דאס געהערט אבער ניט צו דעם קינד, ניט צו אים אליין, איז ער דערמיט אפגעהיט, כביכול, ווי ער איז אפגעהיט פון מקיים-זיין אלע מצוות פון דעם אויבערשטן, ווארום אויך אט די מצוה איז געגעבן געווארן פון דעם אויבערשטן אליין. איז פונקט אזוי ווי ער איז אפגעהיט און ביי אים משטייער, און ער באטראכט זיך פאר די גרעסטע שליחות און דעם גרעסטן גליק וואס ער האט די מעגלעכקייט אויף מקיים-זיין דעם אויבערשטנ'ס א מצוה, ניט נאר בשעת ס'רעדט זיך וועגן זאגן שמע ישראל,

¶5וואס דארט דעררעדט מען זיך וועגן דעם כבוד און ואהבת ואהבה צו דעם אויבערשטן, נאר אפילו ווען דאס רעדט זיך וועגן די אנדערע מצוות וועגן וועלכע ס'רעדט זיך אין עשרת הדברות, אפילו ווען דאס איז א מצוה וואס ווי מ'דערמאנט פריער, זי איז פארבונדן ניט מיט דער נשמה פון רעך אפילו ניט מיטן גוף פון רעך און אפילו ניט מיט טייערע נכסות נכסים פון די רעך אפילו ניט מיט נכסים סתם פון רעך וואס האבן עפעס וואס א ווערט, נאר א-ל אשר לרעך יעדער זאך וואס געהערט לרעך ווי ס'זאל ניט זיין און ווי ס'זאל ניט זיין, אפילו ווען ער זעט, ווען דער קינד זעט, אז לרעך איז דאס ניט א וויכטיקע זאך, און ביים קינד איז דאס א וויכטיקע זאך, און ער וויל דאס שטארק האבן איז ביי אים אינגאנצן פארנעמט ניט קיין ארט וואס ער וויל האבן, אדער וואס ער וויל דאס וכו,' נאר וויבאלד אז דאס געהערט לרעך, אפילו אז ביי רעך איז דאס ניט קיין עיקר זאך, נאר ס'איז מערניט וואס דאס איז קול, און ס'ווערט א ריבוי, וואס דער ריבוי פון ווארט קול איז כולל אין זיך אלע זאכן וואס געהערט לרעך

¶6אפילו אז ס'איז מערניט ווי א שוה פרוטה אויף איין און איינציקע איז דאס ביי אים אויך א טייל פון דעם ממלא-זיין דעם אויבערשטנ'ס א מצוה, און ס'איז אויך א טייל פון דעם חלק אין חומש וואס געהערט צו היינטיקן טאג, צו יום רביעי אין פרשה ואת חנן.

¶7רבינו בקשה, אז ער האט געבעטן דעם אויבערשטן אז ער וויל אריינגיין אין ארץ-ישראל, און ס'איז נאך דעמאלט ניט מקויים געווארן, ניט נתמלא געווארן ווייס מען דאך א זיכערע זאך, אז תוקף ומיד אין גאולה האמיתית והשלימה, וואס יעדערער פון אונז, און יעדערער בפרט פון די קינדער, וואס זיי זיינען ערבים אויף באקומען וואס מ'האט באקומען תורה אויף אלע דורות, איז יעדערער פון די קינדער, אפילו גאר קליינינקע, און אפילו אז דאס געהערט מערניט ווי גאר א קליינע זאך, פון זייערע נכסים, ואיז אויך, א-ל אשר לרעך געהערט דאס אויך צו דעם ענין וואס מ'לערנט במיוחד, און מ'זאגט דאס במיוחד היינטיקן טאג, אין דעם יום הרביעי פון פרשה את חניו און דאס היילט נאכמערער צו ממלא-זיין די בקשה פון משה רבינו, און ער גייט אריין אין ארץ-ישראל צוזאמען מיט זיין דור. און אזוי אויך, ווי תוקף ומיד און אלע צוזאמען מיט משה רבינו ויהושע בן נון, גייט יעדערער פון אייך און יעדערער פון אונז אריין תוקף ומיד מיט אלע זיינע תורה

¶8וואס ער האט געלערנט, און אלע מצוות וואס ער האט מקיים געווען, וויפל ס'זאל ניט זיין און וואס פאר א מצוה ס'זאל ניט זיין, צי פון די גאר גרויסע מצוות, ווי אנכי הוי'אלקיך אדער א מצוה וואס איז פארבונדן מערניט מיט א פרוטה וואס געהערט גאר צו א צווייטן, און ביים צווייטן רעכו איז דאס גאר ניט וויכטיק, וויבאלד אבער אז דאס איז דער אויבערשטנ'ס א מצוה, פארנעמט דאס ביי יעדערן פון אייך און יעדערן פון אונז דעם שטארקסטן און וויכטיקסטן ארט. און ווי דערמאנט פריער, תיכף ומיד מיט די לוחות ראשונות און לוחות אחרונות, און משה רבינו בראשנו, און דער נשיא פון אונזער דור, דער רבי דער שווער, בראשונו, צוזאמען מיט יעדערן פון אונז, אנשים נשים וטף, געפינען זיך צוזאמען מיט די לוחות ראשונות און לוחות אחרונות, און אלע ספרי-תורה און אלע בתי-כנסיות ובתי נדרשות, כולל אויך בפרט אט דעם בית הכנסת ובית המדרש און בית פון מעשים טובים וואו מ'געפינט זיך איצטער, געפינט מען זיך אלע בארצנו הקדושה, און דארט איז ירושלים עיר הקודש ובהר הקודש ובבית המקדש,

¶9ביז אין קודש הקדשים.

¶10און ער איז דער די ענין הכספ ליינט לעומת, אז די רעזון צו דער איז ביז ווי כז, אז די וואס זי טעה זען?! סיי?! זיי!?. זיי!? זיי!? פארנגעת מהו! ל.מזוני. די. וואס דער זיינען! אז די רבי זפרו, זאל זיך! פאראויבען און חכס זיך קטעבן דרייסן דא ואז.

¶11זיך.

¶12עשרת הדברות itself, ווי עשר שאין, אז ווען מ'דו וערעט ין, אלט זיך נאך זיך דאגר, דערן זיך וועלן האבן סאמקען ספעשיל. נאך, אין די עשרת הדברות, ווי האט רעמענבער, אז די בגינונג איז אנכי ה'אלקיך.", דא, דאס איז די פרסט מצוה און די טען קאמענדמענט, ווי עס טעלט אונז אז ווי האבט בליבן א ה.' Of course, everybody אנדערסטענט, אז דאס איז וואך א ווערע, ווערע אימפארטענט מצוה וואס ווי האבט דו, ובאליב אין גאד. וואס we also have to be careful to do all the other מצוות וואס ווי ער טא לט-אבאלט, און all the other things that are רעפעזענטעד ביי די טען קאמענדמענטס, אספעשעלי אין די לעטרס, די סיקס הונדערט וו ני לעטרס. נא, ווי נאר, אז פון דער בגינענג פון דער פרסט מצוה פון בניתי, צו די לעסט ווארדס אויף די עצרת הדיברות-אבערפייטן איז ווי רעי אים פארטן! וואס איז די לעסט ווארדס אויף עשרת הדברות, כל אשר לרעך? ער טאגסט אויף דער ענין וואס בלאנגט צו סאמעו ן אלס. נאו, סאמטיימס we have א מצוה ווי דיילס בטווען ווי ן פערסן און נאר פערסן, וואס יו דיילט ווי סמבדי איז פרענדלי ווי אים, און ווי אן דער בוי א גרל, און ווי דו סאמעט ניין דער פערסן, יו מען העלפן דער פערסן, און חיים דער פערסן גאטע בדיזה מצוות וואס יו עף טו ווי ת'נאר פערסן, ווי ת'ז גוף און ווי ת'ז נשמה,

¶13but there are also מצוות, which are connected to the possessions, to things which other people own, which your friends own. And sometimes your friends can own things which are precious, which are very special, if it's gold or silver, or your friend can own something which is just very very small. Now what happens, if your friend has something, maybe it's just a little toy, maybe it's just a little thing, it's not really important, נט, but you would like to have something like that, and you'd see your friend has it, are you allowed to take something like that away from your friend, if he doesn't give you permission? Of course not. Of course you're not allowed, because the Torah tells us, but you have to be careful with everything that belongs to your friend, even if it's a little small thing, even if you think that's not so important for him, but this is something which I want. אווי האט to be careful with all the מצוות, from דער מצוה פון אנכי איבן צו דער מצוה פון little things וואס סאמן אלץ may have.

¶14און א ויף-קורא-ס, we know, אז ווי ער זעט שם ישראל, אז דאס איז אן אין די מצוות ווען זאל ווען זיי שם, און ווען זיי שם ווי געו ענ ר צו ה'און ווי שוין על הפר ה,"' און אין דער מצוות ווי ער האט to be very careful with דעם, טו. נאו, היר ווי אר שאון, און אים וואס די תורה וו ענט דער זיך איז, איז ווי ווי וויל דו די מצוות וואס איז אין די עצרת הדברות, ו ויף רעפעזענט אל יס וואס די סיך הונדער און טווענטן מצוות אויף דער תורה, ווען, אין נאם נאך וועל גוד גי עצות'ס בלעסינג, וואס ווען משה רבינו'ז'רעקוועסט וויל בי פולפילד. דער משה רבינו עסקט, אז ער וו אנט ער גאלן צו ארץ ישראל, און די רעקוועסט וואס נט ענשעד ווען, וואס נאו עט וויל בי פולפילד, וואס אייטש אן א וואס איז א גו רענטי פאר תורה, און ווען ווי אבז רבב everything אז דער תורה רעקויארס אויף ארץ ווען דאס ווי אלן העלפ משה רבינו. ווען אלע וואס וויל בי עבל to ענטער אינטו ארץ ישראל, די ידולטס און די טשולדן,

¶15ויף אל די פיפל און אל די דירות שוין און אויבער דער ווא רלט, ויף אל די תורה און די מצוות ווי דו. און ווי, טו בי קערפול, ניט נאך ווי די ביג מצוות און די הוי ער טענגס, די הייד מצוות, but even with the small things, even things that have a small value, even if it's only worth a penny, even if this thing which you see that somebody else has is worth only a penny, but you are very careful not to take something away from someone else if you don't ask permission from that person, or if that person doesn't want you to have it, you're not allowed to take it away from him if it belongs to somebody else, if we are careful in all of those מצוות. די ווערי, ווערי ביג און הורד מצוות, און די על פס וו עס וועט ווען דייל דודך דערנאך ווי דער ט מקרבת שמער, ווי דער טער זאגט זיך בשבט ה'תשמר, ביז צבא ה ט בכלי לערנאם, און דער טעמפל,

¶16with די פירסט לוחות, און ווי די סטעקדט לוחות, אנדא געדער ווי משה רבינו, אנד ווי די נשיא פון דער דזשענערעשישן, און ווי דער פרעוועסט רבי, און תו ענזער ווי אל די שולס פון א ווער דער וו רלט ווי סיני אר אןווער... אלע די שולס פון א ווער דער וו אלט ווי בראט תארץ ישראל, און, of course, this school that we are in now, together with all the מצוות און די תורה דאס ווי דו, to ארץ-ישראל און to דער בית-המקדש, ווערי ווערי סון, together with משיח, און we hope און we pray, אז דאס וועט זיין רעלי און טרולי נאו.