Text

¶1מ'דערמאנט פריער אויך דעם שיעור יומי פון חומש פון היינטיקן טאג, וואס דאס איז דאך פון חמישי ביז ששי אין פרשה 'חיי שרה', וואס דארט איז דאך כמדובר כמה פעמים דער קשר מיט דעם ענין המבצעים, אנהויבנדיק פון גאר קליינע קינדער, פון גאר קליינע מיידעלעך, וואס ס'רעדט זיך דארטן וועגן רבקה,

¶2וואס רבקה, ווי רש"י איז מפרש נאכמער בארוכה אין מדרשים אין גמרא, איז 'באותה שעה' איז זי געווען ”בת שלוש שנה”, ווארום זי איז נולדה בשעת נדר עקידה, וואס דעמאלט איז ”ויגד לאברהם לאמר, אהינו ילדה מלכה גם היא” ביז ווי ער איז דארט מסיים פסול, ופסול ”ילד את רבקה”,

¶3און אין דריי יאר ארום ווען יצחק איז געווארן ”בן ארבעים שנה” איז אט דעמאלט איז נשא את רבקה וואס וועגן דערויף רעדט זיך אין דעם שיעור יומי פון חומש פון יום ה פון פרשה 'חיי שרה'.

¶4און ווי רש"י ברענגט דארט אראפ, וואס דאס איז דאך מכיח אז דאס איז פשוטו של מקרא, אז דאס איז געווען פארבונדן מיט דריי ענינים, און דאס האט אויסגעטאן דורך א מיידעלע פון ”בת ג' שנים”,

¶5און די דריי ענינים זיינען דאס, ווי כמדובר כמה פעמים בארוכה, דער ענין פון נרות שבת קודש, לכל דער נר וואס דלער פון ”ערב שבת לערב שבת”, דער ברכה מצוי' בעיתא,

¶6דער ענין פון כשרות האכילה און שתי וואס דאס איז דאך ממשיך די ברכה ביתה, און דערנאך איז ”ענן כשר על האוהל” דער ענין פון צמיות גל נעאל החותי כלה און גל נעאל און גל נעאל החותי כלה דער ענין פון טהרת המשפחה, וואס דאס איז על האוהל וואס דאס רעדט זיך וועגן אוהל שרה,

¶7ווי ער זאגט אין פסוק ואביהו האוה לה שרה עמו און ווי דער אבנזר טייטשט דאס אפ בפשטות, אז דאס איז כאילו ווי ס'וואלט געשטאנען האוה לה אוהל שרה עמו

¶8וואס אוהל שרה איז דאס דאך דער ענין וואס איז פארבונדן מיט צניז, פארבונדן מיט טהרת המשפחה, מיט די אלע ענינים, וואס דאס איז דאך אויך פון די ענינים וואס זיינען מודגש בנוגע צו שרה,

¶9וואס דערפאר איז געווען סולת און כנח וכו ווי ער זאגט, אז דעמאלט איז געווארן צוריק דער אדנא כאנשים בשרה און דערפאר איז געווען דער ענין פון טבילה, און מ'האט געדארפט ווארטן ביז דען ווי ס'וועט זיין דער ענין, כמבואר אין בבא מציעא און אין מדרשי חזל ובכמה מקומות.

¶10וואס דאס איז דאך מדגיש ביידע ענינים, סיי דער ענין פון די ג' מבצעים פון יעדער אידישער וואס זי ווערט דאך אנגערופן עקרת הבית, עקרת הבית הפרטי, וואס א בית הפרטי פון א אידן איז דאך דאס בדוגמא פון בית הכלליים פון בית ישראל בכלל,

¶11וואס דאס איז דאך בדוגמא פון דעם בית בניתי לך, זבול עולמים דער בית פון דעם אויבערשטן, ושכנתי בתוכם וואס ער זאגט אז ער איז שוכן ”בתוך ביתו של” כל אחד מישראל ובתוך לבו של כל אחד מישראל, מיט

¶12דער הדגשה, אז ניט אז מ'דארף ווארטן ביז נאך דער חתונה וכיוצא בזה, נאר אז זי ווערט ”בת ג' שנים” איז שוין דעמאלט טוט זיך אט דער ענין.

¶13וכמדובר דעמאלט אויך בארוכה, אז ס'איז דאך בפשטות מובן, אז וויבאלד אז קיים ”אברהב אבינו את כל התורה כולה אשר לא ניתנה” אפילו אורו ותבשינין האט ער דאך אויך מקיים געווען דער ענין פון הדלקת נרות שבת ויום-טוב, איז במילא לאחרי שרה האט ער דאך זיכער מקיים געווען די מצוה,

¶14דאך א דין אין שולחן-ערוך, אז אויב די אשה איז אינו מדליקה, מאיני נשיא ואיזו שבעה צו תהי' איז אט דעמאלט איז דער בעל מדליק, און אף על פי כן איז אט דאס וואס ”ערב שבת לערב שבת” האט דאס אויפגעטאן דוקא רבקה זייענדיק דריי יאר,

¶15און דאס ווערט א סיפור אין תורה, ווערט דער סיפור א הוראה, און ”התורה היא נצחית” א הוראה בכל מקום ובכל זמן וואו ס'געפינט זיך א אידישע מיידעלע וואס זי הגיעה לכלל דיעה, על כל פנים דריי יאר, און אויב זו פארשטייט פריער איז דעמאלט איז דאך דער ענין החינוך נאך אלף און פריער.

¶16ווי אפגעפאסק'נט אויך אין הלכות שבת.

¶17ועל דרך זה פארשטאנדיק צו די אנדערע צוויי מבצעים, וכמדובר, אז דאס איז דריי מבצעים עיקריים, וויבאלד זיי זיינען פארבונדן מיט עקרת הבית, עיקר בית ישראל, סיי הפרטי און סיי הכללי,

¶18און פארבונדן אויך מיט כל שאר המבצעים, ווי זיי זיינען אויך מרומז אין די פסוקים פון חמישי ביז ששי, כמבואר ומדובר במקום אחר.

¶19וואס דאס איז ניט דער דיעה וואס איז אים מ'מוז זיי דוקא אויסוועלכן אין דעם שיעור, כמדובר כמה פעמים, אז בשעת מ'איז זיך עוסק אין איין מבצע קען ער זיך ניט עוסק זיין מיט א צווייטן מבצע, אז ער רעדט מיט א מיידעלע וועגן אנצינדן נרות שבת קודש, קען ער ניט רעדן בשעת מעשה וועגן הנחות תפילין,

¶20מיט א בר-מצוה אידן, וכיוצא בזה אין אנדערע מבצעים, אבער דאס איז דאך ניט חס ושלום ער איז דערפון אפגעריסן ס'איז מערניט וואס דאס רעדט ער בדיבור, און דאס שטייט ביי אים על סדר היום אויך אין דיבור,

¶21און דערוויילע האט ער דאס ”במוח הזכרון שלו”, וואס דארט איז דאס בתקפו ובקיומו, ואדרבא נאך מערער ווי דאס קומט אראפ בדיבור, ווי פארשטאנדיק פון לקוטי תורה ”אין ועדת פני” זקן והוא.

¶22ועל דרך זה בהנוגע אין מ'רעדט זיך אלץ אויף וועגן ”המעשה הוא העיקר” קומט די הדגשה מיוחדת, דאך א ענין יום החמשה איז דאך שוין ”ערב מעלה שבתא”, אדרבא ס'הויבט זיך שוין אן פון יום הרביעי, איז דאך פארבונדן מעלה שבתא מיט דעם ענין פון עת שבת קודש, און מ'האט אין דערויף אט די הבטחה,

¶23אז מ'האט דאס געזען 'בעיני בשר' ביי א שרה און דערנאך אויך ביי רבקה, ווי אזוי ס'איז דא לוקט מערב שבת 'עד ערב' שבת, וויבאלד אבער אז מ'זאגט אז יעדער אידישער טאכטער ווערט אנגערופן ”בעשרה רבקה רחל ולאה” איז אפילו אז 'בעיני בשר' זעט מען דאס ניט, איז אבער די פעולה ווערט א פעולה נמשכת מערב שבת 'עד ערב' שבת ברוחניות,

¶24און 'עד ערב' שבת איז ניט דער פירוש חס ושלום, אז דערנאך האט דארט א שליטה דער חושך וואס ס'איז דא בעולם, בלילה של העולם, נאר דערפאר וואס דעמאלט צינדט מען אן א נר חדש, און אין אן אופן פון מערין בקודש אז ס'איז נאך ליכטיקער ווי פריער,

¶25און דער ענין פון הדלקת נרות און מרבה זיין בנרות איז דאך ווי זיי זיינען מפרש אין מפרשי השס און אין די פוסקים און די אחרונים, אז א נר איז מוסיף שמחה,

¶26מוסיף אורה און מוסיף שמחה.

¶27נוסף אויף דעם ענין וואס לא יקשה דער ענין פון 'סור מרע'' איז אויך דא דער ענין השמחה.

¶28על דרך זה אויך אין דעם ענין פון טהרת המשפחה זאגט מען דאך, אז דער ענין פון אביו ימות נכין איז איז בשעת ער מ'היט אפ דעם טהלת המשפחה, ס'גייט דורך די אכט טעג כמבואר בענין המילה, אז פארוואס איז די מילה?

¶29דוקא ביום השמיני על דרך זה אויך אין ענין השמחה ווי ס'איז פארבונדן ”אין שמחה אלא בבשר און אין שמחה אלא ביין” איז דאך א שמחה של תורה, א אידישע שמחה,

¶30איז פארבונדן בשעת דאס איז כשר"ע בשר און כשר"ע יין, ביז ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין די מאמרים פון ”אין שמחה אלא בבשר” אז דאס איז גאר פארבונדן דוקא מיט בשר שושלמים,

¶31און וואס דערפאר איז בזמן הזה איז בשר שמחה ביין המן התורה, און שמחה בבשר ווערט דאס אן ענין מיט די רבנן, אן ענין הפרט פון דעם ענין כללי פון בשמחת בחגיך משא"כ בהנוגע צו יין ”המשמח אלקים ואנשים”.

¶32וכמדובר אמאל בארוכה.

¶33על דרך זה 'כללות ענין' המוצאים, וואס דאס איז דאך יעדער אין זיי א שמחה של מצוה, און אויב ס'דארף זיין א שמחה אין עבודה גדולה, אין א שמחה של מצוה,

¶34איזו שתהי עאכו"כ אנהויבנדיק פון דעם מבצע פון אהבת ישראל, וואס דאס איז דאך ”כל התורה כולה, ואיז דאך פירושה זיל גמור” איז דאך על אחת כמה וכמה די שמחה וואס ס'ברענגט אט דער ענין המבצע.

¶35וכמדובר כמה פעמים, אז הא בהא טריא אז מ'איז זיך עוסק אין אהבת ישראל ברענגט דאס שמחה, און אז מ'שטייט בשמחה איז מען מוסיף אין אהבת ישראל, ווי דער פשטות ענין השמחה פארלאנגט דאך,

¶36אז ער זאל זיין ניט פאר זיך, נאר ושמחת איז דאס דעמאלט וואו ס'איז דא ”אתה ובמך ובטיך ועבדך ועמתך והגוחה אשר” והלוי מיט אלע פרטים ווי ער רעכנט דארט אויס אין פסוק.

¶37יהי רצון, אז פון די אלע ענינים וועלכע ס'רעדט זיך אין 'חיי שרה', און ס'איז זיך מסתיים אין דעם ענין פון דעם שיעור פון יום זה אין דעם ענין פון נישואי יצחק ורבקה, וואס דעמאלט איז יצחק אתה אבינו און כמבואר בארוכה אין די סוגיא מסכתא שבת,

¶38זאל מען דאס זען ו”ואלה תולדות יצחק בן אברהם, אברהם הולדות יצחק בפועל ובעיני” בשר, ווארום והקיצו ורננו שוכני עפר והם בתוכם, און ס'וועט זיין דער וידו החזת בעקב עושיו און דערפון ווערט דערנאך דער נצחון ”והיתה להוי' המלוכה” דורך ואלו מושיעין בהר ציון,

¶39על ידי גאולה האמיתית והשלימה, על ידי משיח צדקנו, יבוא ויגאלנו ו”יוליכנו כמימיות לארצנו”, במהרה בימינו ממש.

¶40לחיים.