טקסט

¶1וואס דאס קומט דאך אויך בהמשך וואס ס'האט זיך גערעדט אין די פריערדיקע התוועדות'ן בהנוגע צו פרשה בראשית, אז פרשה בראשית איז אלעמאל התחלתה אין 'שמחת תורה',

¶2במילא איז דאך קען דאס ניט זיין אלעמאל א גאנצע וואך מיט ימי החול, מיט ימי המעשה, במילא איז דאס אויך נוגע צו ”ויעקב הלוך לדרכו” אז דאס זאל זיין בשלימותו, איז דאך דאס ווען כל יומא ויומא עביד עבידתי און ס'איז אויך על הסדר,

¶3משא"כ אין דער שבוע אין דער וואך פון פרשה בראשית, איז על כל פנים איין טאג איז דאס ניט קיין ”יום המעשה” נאר יום טוב, אפילו דער צווייטער טאג איז נאך אויך ”אסרו חג באבותים עד כרנות המזבח”, טאג פון 'אסרו חג',

¶4איז אף על פי וו ס אויך דעמאלט איז שוין דא דער ”ויעקב הלך לדרכו” בער ניט אין די 'תכלית השלימות', בדוגמא ווי מ'ז גט ז ”ויעקב הלך לדרכו” הויבט זיך שוין ן 'אין מצוי' יום הכיפורים, ווי ער ז גט אין המשך פון וככה,

¶5בער דעמאלט איז ד ס ”ויעקב הלך לדרכו” אין המשכות 'מלמעלה למטה', נ ך ווי ד ס איז אין עולמות הרוחניים, ”ויעקב הלך לדרכו” אין 'עולם הזה' הגשמי, אין 'עובדין דחול',

¶6הויבט זיך אן לאחרי זמן שמחתינו, וו ס ביז דעמ לט איז ד ך ווי ער ז גט אין מדרש ולקטל ”לכם ביום הראשון” דערפ רו ס ביז דעמ לט איז מען געווען טרוד אין מצוות, אין סוכוי ולולא וכיוצא בזה,

¶7און ערשט דערנ ך קומט ממסור 'שמחת תורה' דער ענין פון 'עובדין דחול' איז אין דערויף גופא דא נ ך א ”דרגא אין שלימות יותר” וואס דאס איז די וואך פון פרשה נח.

¶8וואס דאס איז דאך אויך וואס דוקא דעמאלט איז די דרושים פון 'מים רבים' ומי' נח וכו ווי ער איז מבאר אין ”תורה אור”, אז דער ענין פון 'מים רבים' איז דאס די דאגות הפרנסה וכיוצא בזה, וואס דאס איז דאך דער כללות הענין פון ”ויעקב הלך לדרכו” ובפרט נאך לפי תורת הבעל שם טוב דערמאנט פריער אין די פריערדיקע התוועדות'ן,

¶9אז דער בעל שם טוב זאגט, און דער נשיא דורנו ברענגט דאס אראפ במכתבו, אז ”רובים גן צומאים נפשם בהם תתעטיו” אז דאס וואס דער גוף איז ראוי וצמור צו דעם מאכל ומשקה,

¶10וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק בהנוגע לכל עניני פרנסה איז דאס דערפאר וואס ”נפשם בהם תתעטיו” זיין נפש איז תתעתה פון זי מוז האבן די ניצוצות קדושה וואס האבן א שייכות צו איר, און זיי געפינען זיך אין דעם מאכל ומשק.

¶11וואס על דרך זה, כאמור, איז דאס בכל עניני פרנסה.

¶12וואס דערפאר איז דער עיקר ענין פון ”מים רבים”, כימין ”נח זאת לי” ווי ער איז מבאר בארוכה אין ”תורה אור” און דעם המשך פון 'מים רבים' ובכמה מקומות,

¶13איז דאס ווי כפשוטו פארבונדן מיט דעם סיפור אין תורה ”מי נח”, וואס דאס איז אין פרשה נח, כמדובר לעיל, אז דאס איז די ערשטע וואך אין יאר וואס ”ויעקב הלוך לדרכו” מיט א סדר מסודר, איז כל יומא ויומא עביד עבידתי פריער דער יום ראשון בפני עצמו, דערנאך יום שני וכו מיט אריכות הדברים וואס אין כאן המקום להאריך בזה.

¶14און דעמאלט פירט מען דורך די אינדום ווי ”יעקב הלך לדרכו”, ויבגו בה ”מלאכי אלקים” און ווי רש"י טייטשט דאס אפ, פון מדרש, אז דאס איז שתי מחנות,

¶15והעיקר בשלט מחנות דערפאר וואס ס'איז געווען שתי מחנות סיי מהלכים פון ארץ-ישראל און סיי מהלכים פון חוץ-לארץ, וואס אחד הביאורם בזה איז דאך אז יעדער איד האט דאך בעבודתו א חוץ-לארץ'דיקע עבודה און אן ארץ-ישראל'דיקע עבודה, וואס בכללות איז דער חילוק איז, צי דאס איז אן ענין העבודה וואס דארטן זעט ער בגלוי אלקות,

¶16בדוגמא ווי ארץ ישראל איז דאך ”ארץ אשר” ”תמיד עיני הוי' אלקיך בה מראשית השנה ועד אחרית שנה” וואס פאר א שינויים ס'זאל ניט זיין און וואס פאר א מעמד ומצב אין די שינויים איז ”תמיד עיני הוי' אלקיך בה” ארץ דאס איז חוץ לארץ, ס'איז חוץ פון אט דעם מקום,

¶17פון אט דעם ארץ וואס דארט איז דא ”עיני הוי' אלקיך בה מראשית השנה ועד אחרית שנה” בגלוי.

¶18וואס דאס איז די כללות מחנאים, און אין ביידע האט ער דעם ”מלאך אלקים” הקב".הקב".העוזרו און דורך דערויף פירט ער אויס דעם שליחות הקב"ה.

¶19פון לעשות ”לו יתברך דירה בתחתונים”, כמבואר בארוכה בכמה וכמה דרושים.

¶20וואס דאס איז דאך אויך איינע פון די טעמים אויף די התוועדות, נוסף אויף נאך כמה וכמה טעמים, ובפרט אז דאס איז דאך די התוועדות וואס מפני סיבות איז דאס ניט בשבת נאר במוצאי שבת,

¶21וואס דעמאלט איז דאך דאס פארבונדן מיט דוד מלכא משיחא, וואס ענינו איז דאך אויך געווען אין די ביידע ענינים, ביז ווי אין הלכה איז, אז בא דוד'ן איז געווען ענינים וואס זיי זיינען געווארן כיבוש פון כל בני ישראל, און ס'איז געווען ענינים וואס ס'איז געווען כיבוש יחיד,

¶22במילא האבן זיי ניט אויף זיך די אלע ענינים פון ארץ ישראל, ביז ווי אין דער הלכה ווי דאס איז אראפגעבראכט אין פוסקים בנוגע צו כמה וכמה שטחים וארצות.

¶23וואס דאס איז דאך ”דוד מלך ישראל חי וקיים” און מ'איז דאך אין דערויף מדייק, אז ניט סתם דוד איז חי וקיים, נאר ער איז חי וקיים אלס מלך ישראל, וואס מלך ישראל איז ער דאך דאס,

¶24אן ענין פון א מלך איז דאס א איז די מציאות פון כל בני המדינה וכל עניני המדינה, וואס דערפאר איז דאך כמאן דמחוי במחיא קמי מלכא ווערט דאס אויס מציאות, ווארום זיין גאנצע מציאות איז דאס די מציאות המלך, מיט וועלכן ער איז זיך מתחבר דורך ”שום תשים עליך מלך שתהו אימתו עליך”,

¶25און מ'זאגט דאס ”בכל חודש וחודש בא קידוש” הלבנה און בא חידוש הלבנה, שהם ”עתידים להתחדש כמותה” אז דאס איז ”בכל חודש וחודש”, ביז ווי בא קידוש לבנה, פון דעם חודש חשון, פון שנעת תשמ זאגט מען, אז ”דוד מלך ישראל חי וקיים”, וכמדובר אלס א מלך ישראל, אז ער איז די מציאות פון יעדער אידן.

¶26וואס דוד טאקע הוא הקטן, אבער ”עד דוד הגדיל” האט ווי נאך אפילו ווען ער איז נאך ניט געווען קיין מלך בגלוי, און ס'איז נאך געווען ”בשעת מלכות שאול”,

¶27וואס דאס איז דאך אויך געווען ”משיח הוי” אף על פי כן איז שוין דעמאלט געווען דער ענין פון ”עד דוד הגדיל” כמבואר בכמה מקומות, ווי אזוי אין דערויף איז קיין סתירה ניט פון איין ”מלכות נוגת, במלכות חברתא אפילו כמלו נימה”, וואס דעמאלט איז געווען שאול ”משיח הוי'” על ידי שמואל, און אויך דוד ”משיח הוי'” אויך על ידי שמואל.

¶28וואס אף על פי אז ס'איז געווען דער חילוק פון פח און כרן, איז דאך אבער די נפקא מינה לאחרי משך הזמן, בשעת אבער דעם זמן וואס שאול איז געווען מלך, איז ווי מ'זעט פון הנהגת דוד עצמו, איז דאס געווען מיט אלע ענינים וואס זיי זיינען פארבונדן מיט א מל

¶29וואס דערפאר איז דאס אויך א קצת ביאור על כל פנים, אז אפילו מ'געפינט זיך אין זמן הגלות, און מ'איז געבונדן מיט ”עניני גלות, על פי” שולחן-ערוך ”דינא דמלכותא דינא” וכיוצא בזה, כמדובר כמה פעמים, איז בשעת מעשה איז ”דוד מלך ישראל חי וקיים”, כמדובר אלס מלך ישראל,

¶30ובלשון בסגנון אחר מיטן זעלבן תוכן איז דאך דאס מיוסד אויפן פתגם פון רבינו נשיאינו נשיא דורנו פון רבי'ן דעם שווער, אז די נשמה איז ניט געגאנגען אין גלות.

¶31און דאס זאגט מען צו א אידן ווי ער געפינט זיך נאך אין גלות, און די נשמה איז פארבונדן מיטן גוף און איז אין גוף, און בשעת זי דארף אויספירן אירע ענינים מוז זי דאס אויספירן דורכן גוף דוקא, ובלשון ווי דאס איז אין הלכה, אז כוונה איז ניט מספיל,

¶32ס'מוז זיין צום אלעם ערשטן דער מעשה בפועל, און ערשט דערנאך איז כוונה איז דער ענין הנשמה שבדבר איז מוסיף בדבר, מיט כל הפרטים המבוארים בזה, ווי ער איז מאריך אויך אין ספר תניא קדישא, און אף על פי כן אין דעם מעמד ומצב זאגט מען, אז ביחד עם זה איז די נשמה ניט געגאנגען בגלות.

¶33וואס דאס איז דער לימוד יעדער מוצא שבת קודש נח אין איזה יום בחודש דאס זאל ניט אויסקומען.

¶34ס'קומט אבער צו אויך אין דער קביעות שנה זו, אז דער מוצא שבת איז שביעי בחשון, וואס דאס איז דאך כמדובר אויך בקיצור על כל פנים ווי אין די פריערדיקע התוועדות'ן איז דאך דאס א יום המיוחד, וואס יעדער יום איז א מיוחד, אבער דאס איז א יום המיוחד מיט א משנה מפורשת,

¶35וואס די משנה זאגט, אז מימות אמת חילין שילת גשמים מן ארץ ישראל, אין 'ארץ הקודש', און אין הלכה כרבן דמליאל אז דאס איז בשבעה בחשון, און זאגט גלייך אויך דעם טעם, וואס דאס איז דער טאג וואס האחרון שבישראל איז מגי' לפרת.

¶36וואס בשעת מ'איז געגאנגען צוריק פון שמחת-תורה, פון שמיני עצרת ושמחת-תורה, פון דער עלי' לרגל, האט מען געדארפט האבן חמשה עשר יום, וואס דאס ענדיקט זיך בשבעה בחשון, בשעת ער קומט צום מהר פרת וואס דאס איז דאך דער קצה ארץ ישראל איז אט דעמאלט איז פאר אים גשמים קיין צער ניט, אפילו פאר דעם יחיד וואס לעבט אין קצה האחרונה.

¶37און צוליב דערויף, כמדובר לעיל בארוכה, האלט מען אפ די שילת שמים פון כל בני ישראל, פון כל עם ישראל, ווי זיי געפינען זיך אין 'ארץ הקודש', און זיי געפינען זיך אין ירושלים, וואס זי איז דאך קדושה מכל ארץ ישראל, ווי די משנה פסק'נט אפ,

¶38און אף על פי כן ווארט מען דארטן כדי אויף ניט מצער זיין איין און איינציקן אידן אין זיין הליכה בדרך אפילו איין און איינציקן טאג, ניט אלע פופצן טעג, אפילו דעם לעצטן טאג ווארט מען אויך אפ, ביז ער וועט אנקומען לנהר פרת.

¶39וואס דאס איז דאך די הדגשה פון אהבת ישראל ”עד קצה האחרון”, ביז וואנענט אז דאס ווערט א דין.

¶40און דער דין איז דאך ניט נאר בשעת ס'איז געווען עלי' לרגל כפשוטה, וואס דעמאלט איז דאס געווען פארבונדן מיט הליכה ברגל כפשוטה און מיט חמשה עשר יום כפשוטה,

¶41איז דאך אפילו איצטער איז דאך דער דין אז מ'הויבט אן שאלות גשמים בארץ אשר..

¶42”תמיד עיני הוי' אלקיך בה מראשית השנה ועד אחרית שנה” עץ בשבעה בחשון.

¶43וואס דאס איז נאכמער מדגיש דעם ענין וואס ס'האט ער פריער גערעדט אין דעם מאמר, וואס דאס איז דאך מיוסד אויפן מאמר פון אוכלתא און די מאמרים פון וירח הויית ”רוח הנחיח” פון נשיא דורינו און פון די נשיאים שלפניו.

¶44נאכמער מדגיש דעם ענין ווי אזוי ס'ווערט דער חיבור צווישן איין אידן מיטן צווייטן, ביז אז ס'ווערט נצבים כולכם ”לאחדים כאחד” ווערט דאס אט דער ענין אויך אויסגעדרוקט במיוחד אין דער עבודה פון שבעה בחשון,

¶45ביז וואנענט אז דאס שטייט בגלוי, אפילו איצטער, 'בזמן הגלות', בזמן שבית המקדש איז אינו קיים זעט מען דאס בגלוי ווי אזוי דאס קומט אראפ ביז אין א דין בפועל אין די אלע תפילות וואס זיינען פארבונדן מיט מקשות גשמים.

¶46וואס גשמים איז דאך די התחלה און דער עיקר על כל הברכות, ווי גערעדט כמה פעמים די הדגשה פון רמב ן אויף ”נתתי גשמיכם ביתם” וואס דאס הויבט זיך אן די התחלת הברכות, לאחרי וואס בחוקותי תלכו ומצוותי תשמרו ושמרתם ועשיתם ”ועשיתם ונתתי גשמיכם בעתם” איז דאס כולל כל הברכות כולם, ווי ער איז מבאר דארט בארוכה.

¶47וואס דאס איז אויך נאכמער הדגשה, איז דא ביז אפילו ניט נאר אין עניני תפילה איז דאס דא די הדגשה, נאר ווי דאס קומט אויך אראפ ”אין עובדין דחול”, און ווי גערעדט אמאל בארוכה,

¶48אז וואס ס'איז דא דער דין אין חושן משפט, אז איינער שרייבט אין א שטר אז ער איז זיך מתחייב אין אן ענין ער לאחרי הרגל, ביז נאך סוכות, איז אט דעמאלט שרייבט ער שך, אז דאס מיינט ער אז ער איז זיך מתחייב לאחרי הרגל, ביז שבעה בחשון, און

¶49ברענגט אויף דערויף נאך די ראשונים, וואס ער איז א ברענין חננא, וואס דבריו דברי קבלה, און איז מוסיף, אז דער יסוד אויף דערויף איז די משנה, וואס די משנה זאגט, אז בשבעה בחשון איז דעמאלט ענדיקט זיך די עלי' חזרה פון דער עלי' לרגל דעמאלט ענדיקט זיך די רגל בכל פרטים, אויך אין דער חזרה.

¶50און דערביי גלייך ממשיך, אז דאס איז ניט נאר א ענין וואס איז געווען ”בזמן שבית המקדש הי' קיים” אפילו שפעטער אויך, און ס'איז ניט וויבאלד אז דעמאלט האט זיך אפגעשטעלט אז דאס הייסט לאחרי הרגל איז געבליבן אט די טעג פון לאחרי הרגל אפילו בחוץ-לארץ, ו”בזמן שאין בית המקדש קיים”, מיט אלע פרטים ווי ער איז דארטן מעריב.

¶51וואס אן ענין פון א שטר כפשוטו רעדט זיך דארטן וועגן א שטר פון ”עובדין דחול” איז מען אהינצו, בשעת א איד וויל דאס פארבינדן מיט רגל, מיט אן ענין פון אידישקייט,

¶52מיט אן ענין פון א מצוה, איז אט דעמאלט ווערט אהינצו נמשך, ביז שבעה בחשון, די כל הענינים וואס זיי זיינען געווען נאך פון פריער, בזמן הרגל, ובזמן אין דעם רגל שברגל, אין דעם יום טוב שברגל, נוסף אויפן חול המועד שברגל וכו' וכו.

¶53ביז וואנענט אז די אחרונים, בשעת זיי קומען, ס'איז דאך דא אזוינע וואס האלטן אנדערש פון דעם שעת, זיינען זיי אויך זייער מסקנא, אז מ'פסק'נט ווי דער שער.

¶54וואס דאס איז אויך א הוראה כמדובר לעיל, אז דער ענין וואס ס'איז דא, דער קירוב הלבבות און אהבת ישראל און האחדים כאחד איז דאס ניט נאר ווען מ'געפינט זיך אין בית המדרש און אין בית הכנסת, אדער מ'איז זיך עוסק אין ענינים פון תורה ומצוותי וואס דעמאלט איז ”מאי קא משמע לן”?

¶55אפילו ווען מ'איז פארנומען מיט שטרות און אפילו אז מ'דארף זיך דינגען וואס דער טענה"ט אז ער געמיינט לאחרי הרגל באופן כך ווי ס'לייענט פאר אים, און דער צווייטער טענה"ט אז מ'מיינט לאחרי הרגל ווי ס'לייענט פארן צווייטן מיט כל הפרטים המסתפים מזה,

¶56איז פסק'נט מען אז דאס איז פארבונדן מיט אן אפטייטש וואס איז מדגיש דער ענין פון ווי אזוי ”לאחדים כאחד” ביז אז מ'דערמאנט אים אז אלע אידן האבן געווארט מיט בעטן אויף א גשם פאר זייערע אלע שדות וכרמים צוליב איין און איינציקן אידן וואס ער איז געוואוינט אים ווייטסיקן קצה פון ירושלים, וואס ווייטער קען שאין ניט זיין,

¶57ער איז נאך אבער אלץ געווען א איד, און אלץ א איד עולה לרגל, האט מען ווארט מען אלע שדות וכרמים, אף על פי וואס ס'איז דאך פארשטאנדיק פון פשוטם של כתובים, אז לולי דער ענין וואלט מען געדארפט האבן די גשמים פריער, ווארום אויב מ'וואלט בלאו הכר ניט געדארפט האבן איז אויף וואס וועט מען בעטן?

¶58איז דאך פארשטאנדיק, אז בעטן האט מען געדארפט פריער, נאר וואס דען מ'ווארט כדי ס'זאל זיין ויכולה לב שמחים וטוב ולב בשלימות השמחה וטוב הלב.

¶59און צוליב דערויף האלט ער אפ, בדוגמא ווי דער אלטער רבי האט געזאגט, אז פארבויגט אבי פארהיטן א צווייטן פון א היזק,

¶60און אפילו אזא סארט היזק, ווי געזאגט פריער דער אויבערשטער לכאורה האט זיך בכח, אפילו אז דעם לעצטן טאג וועט ער יא האבן צער, אדער דעם לעצטן טאג וועט זיין דער צער באופן כך אדער באופן כך קען דאך זיין דערנאך א תשלום ”לפום צערא אגרא” אז ער וועט דערנאך דאנקען דעם אויבערשטן פארן צער, ווארום דער אויבערשטער האט געגעבן

¶61אבער אעפ"כ לפי שעה איז דאס ביי אים א צער, איז אפילו א צער לפי שעה פון איין און איינציקן אידן, איז אהבת ישראל ברענגט אראפ בפועל אין כל הענינים, ביז 'אין ובדין' דחול,

¶62אז דאס ציט זיך ביז שבעה בחשון, וואס דאס איז דאך ”לאחדים כאחד” ביז וואנענט אז דאס איז זיין ענין, ניט ער טוט דאס צוליב א צווייטן, נאר ווי ער זאגט אין ירושלמי אז דאס איז ידים פון דעם זעלבן גוף.

¶63וואס דאס איז אויך די שייכות מיוחדת צוזאמען מיט שבעה בחשון, און אויך צוזאמען מיט האמור לעיל אין דעם מאמר, און צוזאמען אויך מיטן ”לא שניתי” בשעת ס'איז ניטא קיין ”לא שניתי” פון איין אידן ביז א צווייטן, ווארום ס'איז כלאחדים כאחד ברענגט דאס פון דעם לא שניסה פון למעלה, וואס דארט איז מערניט ווי ”ישראל ומלכא בלחודוהי”,

¶64וואס דערפאר איז דאך די תמיה ווער ניט אויף 'ובני יעקב' לכליתא.

¶65אף על פי וואס דאס פועל"ט אין קיום העולמי בחיצוניות, אז ניט קוקנדיק וואס לכאורה איז דאס א ווילדע וועלט, אף על פי כן ווערט דארט דער שינוי אז ”לכל בני ישראל” הי' הור במושבותם ביז אז מ'האט געזען 'בעיני בשר' ענינים של גשמיות וחומרות, ענינים וואס געהערן גאר צו מצריים, ווי דער ענין איז געווען כפשוטו,

¶66על אחת כמה וכמה ווי פנימיות הענינים איז אזוי ווערט דאס דערנאך נמשך בכל פעם ופעם ווען ס'איז דא אט די ענינים.

¶67און אט דעמאלט ווערט דאס, ווי דער אפטייטש איז נח, ווי ער טייטשט אפ אין זהר, אז דאס איז 'נח נח' שני פעמים אז ”נאכו לאלו און נאכו לטתו”

¶68ביז וואנענט אז דער זהר פארבינדט דאס מיט ”כל ישראל יש להם חלק לעולם הבא”, כמבואר בארוכה אין דרושים פון צמח צדק און אין די דרושים שלאחריו אויף דעם זהר, קומט דאס אראפ דערנאך, בפרט נאך במוצאות שבת קודש, וואס דעמאלט דערמאנט מען דאך אליהו הנביא, אליהו גלדין,

¶69אליהו התשבית, מיט כמה וכמה פעמים די וואס זאגן דאס ניט נאר טראכטן דאס ווייסן דעם מספר אויך מסתמא זיכער, כאטש זיי האבן ניט געציילט וועלן זיי ציילן, און דערנאך איז שוין דא פארטיק אפגעציילט.

¶70און דערנאך ווערט ער דער ”מבשר טוב”, ווי גערעדט פריער בנוגע צו דעם סיום פון מסכתא עדיות, אז ”והשיב לב אבות על בנים ולא בנים על אבותם” און דאס וועט זיין בקרוב ממש, בביאת משיח צדקנו לפניו, דער ענין פון בסורת דורך אליהו הנביא, וכמדובר כמה פעמים, אז אפילו אז ס'וועט זיין אחישנה ניט אין דעם סדר,

¶71איז דערווי קיין גרעסערע קשיא וועט זיין, אבי דער ענין זאל זיין בפועל ובעגלא דיטן, ו”כן תהי' לנו” נוסף אויף דעם ענין וואס מ'האט ערשט געזאגט אין הבדלה וואס ”ליהודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר” אין דעם מעמד ומצב פון גלות,

¶72עבדי דאחשורוש איז דאס אויך כפשוטו, ווארום ”אין ענין יוצא מידי פשוטו” ווערט גלייך דער ”מסמך גאולה לגאולה”, ובלשון הרמב"ם מיד, גאולה האמיתית והשלימה על ידי דוד מלכא משיחא, משיח צדקנו, ”למטה מעשרה טפחים”, 'ובפעל ממש'.

¶73לחיים.