Text

¶1איז דאך אויך נאך אלעמאל משתדל אויף מקשר-זיין דאס מיטן שיעור חומש פון דעם טאג, וואס ביום השלישי פון פרשה נח איז דאך אויך דא דער קשר בגלוי מיט ריש השנה, וואס דארטן איז דאך דער פסוק און דער ענין און דער בשורה טובה ויזכור ”הוי' את מוח ואת” כל אשר עמו בטובה,

¶2דערנאך וישוקו המים וואס דאס איז דאך פון די פסוקים, פסוקי זכרונות, וואס מ'זאגט אין תפילת ראש-השנה, אפילו ביו יום-טוב של ראש-השנה שלכליות בשבת זאגט מען דאך אויך די פסוקים בכלל און דעם פסוק בפרט.

¶3וואס דאס האט אויך א קשר גלוי מיטן ענין וואס גערעדט ביום השלישי שהוכפל בו כי טוב, ”טוב לשמים וטוב לבריות” ווי ער טייטשט אפ אין פסוק אז ”ויזכר הוי' את נח ואת כל הבהמה ואת כל אשר עתו בטובה” סיי נח, וואס ער איז געווען ”נח איש צדיק”,

¶4וביחד עם זה כל ”הבהמה וכל אשר” עתו בטובה.

¶5און ווי ער טייטשט דאס אפ בפירוש אין מדרש, אז דאס איז בדוגמא פון ”אדם ובהמה תושע הוי” אז מ'פארגלייכט דאס ביידע בשוה.

¶6וואס דאס איז, כאמור, ניט נאר ס'איז דא סיי דער טוב לשמים סיי דער ”טוב לבריות” נאר זיי ווערן גאר בשוה, ביז וואנענט אז מ'קען דאס גארניט פאנאנדערטיילן.

¶7וואס דאס איז דער קשר מיט יום השלישי שהוכפל בו כי טוב, וואס דאס איז דער שיעור צווישן שלישי און רביעי דער שיעור פון יום השלישי דאס איז אויך דער קשר מיט א מדובר לעיל,

¶8און דער קשר אויך מיט ראש השנה, ווי אויך ווי ער שטייט בגלוי אז דאס איז איינער פון די פסוקים, און פון די פסוקים וואס זיי זיינען פארבונדן מיט יאלע זכרונכם לטובה, ובפרט נאך ווי דערנאך איז פון דעם זכרון ארויס דער ענין פון ”כריתת ברית” על כל הדורות כולם,

¶9ווי דער פשטות הכתובים, אז דורך דערויף וואס ויזכר הוי' את נח און ס'איז געווען וישוקו המים איז דערנאך געווען די השתלשלות ביז ס'איז געווארן די 'כריתת ברית' מיט נח.

¶10וואס דא האט דאס נאך א קשר מיוחד, און על פי המבואר בכמה מקומות, דער חילוק הענינים, וואס ס'איז געווען צוויי באזונדערע זאכן ס'איז געווען ויזכר הוי' את נח און דערנאך, לאחרי זמן, איז געווען די ”כריתת ברית”.

¶11איז מען אויף דערויף מפרש, אז ס'איז דאך דא דריי 'כריתת ברית' וואס מ'געפינט די ”כריתת ברית” אים נח, אז 'לא יוסיף' ער להביא מביל און ס'וועט זיין לא ישבותו אויף קיום העולם, דערנאך איז דא די 'כריתת ברית' אים אברהם, און דערנאך איז דא די 'כריתת ברית', ”ס'הנה אנכי כורות ברית” די 'כריתת ברית' מיט משה'ן,

¶12וואס אט די אלע ”כריתות ברית” זיינען דאך פארבונדן מיט אידן, ווארום ס'איז דאך אפילו 'כריתות ברית' אויף עולם פון לא ישבותו איז דאך דאס ”בשביל ישראל שנקראו ראשית”, און דער עיקר אין בני-נח, אין תולדות-נח, איז דאך דער עיקר בהם איז דאך דער ענין פון בני ישראל דער ענין פון אידן, כמובן פון כמה הלכות מיט כמה ענינים,

¶13ביז וואנענט אז מ'זאגט, אז אט דאס וואס לא ישבותו איז פארבונדן דערמיט מיט חוקי שמים וארץ, מיט קבלה וואס אידן זיינען מקבל דערנאך תורה ומצוותי ווי די גמרא זאגט אין שבת ובכמה מדרשים בארוכה.

¶14און מ'זאגט, אז שבע מצוות שנסתווה בהם בני נח פארוואס דארפן זיי זיי מקיים זיין, און ווען זיינען זיי בשלימות ווי בן נח קען זיין בשלימות-ווען ער איז זיי מקיים דערפאר וואס דער אויבערשטער האט זיי אנגעזאגט צו משה רבינו ”במטן הר סיני”,

¶15און האט געזאגט, אז אידן זאלן דאס דערנאך איבערגעבן צו די בני-נח, אן זיי זאלן דאס זען, אז די בני-נח זאלן דאס מקיים זיין.

¶16אף על פי וואס ס'זיינען דאך ניט געווען די ציוויים לפני זה, ביז אנהויבנדיק פון אדם הראשון, ווי די גמרא טייטשט אין סנהדרין ויצב מיט די אלע פרטים, אז דאס איז די ששה מצוות, און דערנאך איז די מצוה אבר מן החי מיט די אלע פרטים, כמבואר בארוכה אין דער סוגיא,

¶17ביז נאך מאכן תורה וואס ס'איז נתגלה געווארן די אמיתיות פון וועלט ווייס מען, און אזוי דארף דאס זיין במעשה בפועל, אז דאס וואס א בן-נח איז מקיים דעם לא ישבותו און במילא איז אויך עכום ששבת מיט כל הענינים, און דאס וואס קומט אראפ אין וועלט דער לא ישבותו, ”כריתת ברית” על העולם, על קיום העולם איז דאס פארבונדן מיט אידן.

¶18און אין דערויף איז דאך ידוע דער ביאור וואס איז דער ענין וואס מ'דארף האבן, און ס'איז דא דריי 'כריתת ברית', און מ'פארענטפערט אויף דערויף, אז די 'כריתת ברית' פון נח איז געווען, אז לא אותיות דער עולם וועט זיין בקיומו וואס דאס איז חיצוניות העולם ס'איז געווען נאך קודם מתן תורה,

¶19אפילו ווי ס'איז געבארן געווארן א אחד הי' אברהם, דערנאך איז געווען די 'כריתת ברית' אים אברהם, וואס דאס איז שוין פארבונדן מיט תורה ומצוות, ”עקב אשר שמע אברהם בקולי” און ס'איז שוין געווען די מצוה ראשונה, מצות מילה,

¶20וואס דאס האט פארבונדן די 'מעלה ומטה', ביז דער ענין פון נקיטת חפץ, דורך דער שמנה ידך תחת ירחוק, כמבואר בארוכה בכמה ספרים,

¶21דערנאך, אז ס'איז געקומען אזא מעמד ומצב וואס מ'האט געדארפט אנקומען צו י' 'ג' מדות' הרחמים מפני ענינים בלתי-רצויים האט אויף דערויף ניט מספיק געווען די פריערדיקע צוויי ”כריתות ברית”, מ'האט געדארפט האבן א ”כריתות ברית” וואס איז פארבונדן מיט תשובה,

¶22וואס דאס איז נאך העכער פון תורה ומצוות, וואס דערפאר קען זי דאך דאס ממלא זיין, און בעלי תשובה איז נאך העכער פון צדיקים גמורים, וואס דאס איז דערפאר וואס דאס איז פארבונדן מיט איר 'ג' מדות' הרחמים וואס דאס איז געווען דער ”כריתת ברית” אים משה.

¶23און אויף דערויף ווערט דאך די שאלה, אז דער ענין פון 'כריתת ברית' איז דאך, ווי ער זאגט אין לקוטי תורה בא� און ווי פארשטאנדיק אויך פון פשטות הדברים, אז מ'נעמט א דבר אחד און ס'ווערט דערפון בתרים, מ'טיילט דאס פאנאנדער, און דערנאך איז מען עובר בין הבתרים,

¶24און דאס איז דער סימן און דאס פועל אז די וואס זיינען עובר בין הבתרים וועגן איין זאך, ווארום זיי זיינען עובר בין הבתרים פון א זאך וואס זי איז עוז,

¶25כמבואר בארוכה אין די ספרים ובפרט אין לקוטי תורה, אין די דרושים וואס זיינען מבאר ענין הברית.

¶26ווערט דאך דארט די שאלה ווי איז דאס שייך זאגן בהנוגע צו 'כריתת ברית' מיט נח'ן, וואס דאס איז געווען קודם מתן תורה, קודם פון ביטול הגזירה פון יורדי ”עליונים ותחתונים, אפילו” ניט אין דעם אופן ווי מילה,

¶27און בפרט נאך אז דערנאך ברענגט מען דאס אראפ אין זכרונות, וואס אן דערויף הענגט אפ די המשכה פון פנימיות און עצמות ומהות, ביז אראפברענגען דאס אין פנימיות כל העולמות, אנהויבנדיק פון עצמות ומהות.

¶28און אויף דערויף איז ער מבאר אין המשך פון עין בי"ז ובכמה מקומות, אז פאר דעם ”כריתית ברית” איז געווען דער ויזכר הוי' את נוער וואס ויזכר הוי' את נוער באווייזט דאס וויבאלד אז קיין תורה ומצוות איז נאך דעמאלט ניט געווען, און אף על פי כן איז ויזכר הוי' את נח איז מען דאס מבאר,

¶29אז דאס איז פון אזא דרגא וואס דארט איז ”אדם ובהמה ותושיע הוי'” בשוה, און פארוואס איז דאס?

¶30אף על פי כן הויבט מען דאך אן ויזכר הוי' את נח דוד נאכל לטתה און נאכל לעלו וכו איז דערפאר וואס מצד דער לשון ווי די אהבה פנימית ועצמית וואס ס'איז צו בני ישראל, און פאר דערויף בנוח'ן,

¶31וואס דאס איז פארבונדן מערניט מיט המשכת אהבה פנימית ועצמית איז דאס פארבונדן מיט המשכה פנימית, דערנאך קומט דאס אראפ ”אין כריתת ברית” אויך וואס איז פארבונדן מיט קיום העולמות בחיצוניות,

¶32דערנאך האט מען דאך געדארפט אבער האבן פיום העולמות אויך בפנימיות, אדער גילוי הפנימיות, איז געקומען נאך א ווייטערדיקע אדער א העכערע המשכה די 'כריתת ברית' פון אברהם, דערנאך האט מען געדארפט האבן נאך פון א העכערן ארט, פון ”תשוב אל האלקים אשר נתנה” איז געקומען די 'כריתת ברית' פון משה.

¶33וואס על פי זה איז דאך פארשטאנדיק האט מען נאכמער דער דיוק אז וישכר הוי' ”את נח ואת כל הבאים ואת כל אשר איתו בטובה” ווי אזוי דאס איז די פנימיות און די עצמיות פון דעם ענין פון ”טוב לשמים וטוב לבריות” ווארום דאס גרייכט פארבונדן מיט אן אהבה פנימית ועצמית, דאס גרייכט אין אן ארט וואס איז העכער פון די חילוקי דרגות פון אדם ובהמה,

¶34מצד דערויף וואס אין 'עבודת האדם', ווי די גמרא טייטשט אפ, אז זיי זיינען במעלה פון ”אדם ו משימים עצמם כבהמה”, און פון דארטן ווערט דער תושע הוי פון די פנימיות שבפנימיות ביז אין פנימיות ”שאין למעלה הימנה” אין ענינים של פנימיות.

¶35וואס דאס איז אויך בדוגמא ווי מ'זאגט בנוגע צו א המשכה פון ראש השנה, אז נעמען נעמט מען דעמאלט פון עצמות ומהות, און דערנאך נעמט מען פון פנימיות פון דארטן, און מ'איז דאס ממשיך ביז למטה אין פנימיות העולמות,

¶36און דורך דערויף ווערט א נייע וועלט, אויך אין חיצוניות העולמות, ווי ער זאגט דארטן ווי ער זאגט בארוכה אין דעם דרוש להבן ענין תקיעת-שופר על פי כוונת הבעל שם טוב ז ל, על דרך זה איז אויך אין דעם ”בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ” וואס דא שטייט דער שם אלקים 'לשון רבים',

¶37און ס'שטייט שמים וארץ אין אזא מעמד ומצב וואס מ'זעט נאך ניט דעם ברי ”הוי' אלקים ארץ ושמים” מ'דארף אויך אנקומען צו דער עבודה, ס'זאל זיין ברא אלקים מגלה זיין די כוונה פון אלקים והברי ווי די תורת הבעל שם טוב, ווי דערמאנט פריער די פריערדיקע פארברענגען,

¶38איז אין דערויף איז מען ממשיך פון די ענינים וואס ווערן אויפגעטאן בראש השנה, בכל ימות השנה, על אחת כמה וכמה אין סיום וחותם פון חודש תשעה, וואס דאס איז אויך מלשון ראש, און דערנאך ווערט דאס נמשך אין די ימים שלאחרי זה, ביז אין 'תכלית השלימות' אין ימי המעשה,

¶39אז ניט קוקנדיק אויף דערויף וואס מ'געפינט זיך אין וועלט וואס אז מ'טרעפט א ניט-אידן אין וועלט, דארף מען אים ערשט מסביר זיין דעם ענין פון מתן תורה, און דעם ענין פון תורה ומצוות, על כל פנים ”בשבע מצוות שלהם”,

¶40ווי דער פסק-דין אין רמב"ם דערמאנט פריער, אז ניט ער טוט זיי מצד חכמתו-אט דעמאלט איז ער לא מחסידי העולם און ווי די צווייטע גירסא אויך לא מחכמיהם.

¶41וואס דא איז שוין דא צוויי גירות אבער לומר חסיד האומות העולם ער דארף באקומען די הסברה פון א אידן, דורך דערויף וואס דער איד איז פארבונדן מיט מתן תורה,

¶42און דורך דערויף וואס ער ברענגט אראפ דערנאך תורה בהנוגע צו זיך בודאי ובפשטות, בהנוגע צו חלקו בעולם, בודאי ובפשטות, נאר ער ברענגט דאס אראפ בכל מקום שידו מגעת ברענגט ער אהינצו תורה ומצוותי איי איז דאך די שאלה, דאס איז דאך עולה מלשון הסתר,

¶43און ס'גייען ארום די וואס ווערן ניט אנגערופן בשם אדם ”אדמה לעליון” מיט כל עניניהם, זאגט מען, אז דאס איז זיין שליחות, ער זאל לערנען תורה און מקיים-זיין מצוות,

¶44און זאל זיין ל”אסוקי שמעתתא אליבא דהלכתא” וכסיום השס אז פון דעם שאינה הלכה זאל דאס ווערן בכל יום, און דאס זאל אראפקומען אין ”הליכות עולם”, אין די הנהגה פון כל העולמות, ביז אין 'עולם הזה' התחתון שאין תחתון למטה הימנו,

¶45וכידוע דער כלל וואס ווערט געבראכט און ס'שטייט אין שלמה, אז בשעת מ'זאגט אל תקרי איז ניט דער פשט אז מ'איז מבטל איין ענין, נאר ס'איז דא ביידע ענינים אז דער ענין,

¶46אז תקן ”הליכות אלא הלכות” ובגלוי שטייט ”הליכות עולם לו” אז דורך דערויף וואס ער איז שוין הלכות, און דא טוט דאס בכל יום, און ווערט ער דעמאלט באלעבאס אויף וועלט, ביז וואנענט אז מ'זאגט אז די גאנצע הנהגה פון וועלט, ”הליכות עולם” געהערט דאס לו צו ”מאן מלכי רבנן”,

¶47דערפאר וואס זיי זיינען ”שונה הלכות בכל יום”, דעם פסק-דין ברור, ווי דער אויבערשטער וויל, און ווי דער רצון פון דעם אויבערשטן איז.

¶48און אט דעמאלט איז ווי כסיום ששה סדרי משנה איז דא דער אמת'ער שלום בעולם, דערפאר וואס השם ”עוז לעמו יתן”, אין עוז אלא תורה ווערט השם יברך 'את עמו' בשלום, ביז אין שלום בפשטות,

¶49ביז אין שלום, אין עתתי שלום בארץ, און שכפתם 'ואין מחריד', ווארום אנכי אהלכם ”לאלקים, ואתם תהיו לי לעם”, ”ואולך אתכם קוממיות בקומה זקופה” נאך ווי אידן געפינען זיך במושבותם אין גלות, אין מצרים,

¶50ווערט דאס דערנאך דער מעמד ומצב ווי אזוי זען דעם אמת וואס ס'טוט זיך און וואס מצרים וויל אויסבאהאלטן, און דערנאך נעמען זיי ארויס ”ונצלתם את מצרים” און מ'גייט ארויס ביד רמה וכהרף עין, ווי רש"י ברענגט אראפ פון מכילתא.

¶51און ס'איז דא דעמאלט דער אז ישיר אז שער לא נאמר אלא אז ישיר די שירה עשיריות ומשה רבינו עמהם ביחד, און ”וקיצו ורננו שוכני עפר”, ובקרוב ממש בביאת משיח צדקנו, בגאולה האמיתית והשלימה.

¶52”אחי הוא” אלקינו.