Text

¶1חן וברך.

¶2וואס על פי האמור, לויט ווי גערעדט פריער וועט מען פארשטיין צוויי סיפורים, וואס דער רבי דער שווער דער נשיא האט דערציילט אין צוזאמענהאנג מיט דער גאולה פון י'ט' כסלו.

¶3דער ערשטער סיפור איז וועגן דער צייט וואס ס'איז געווען אין תחילת המאסר אין דעם אנהויבס פון דעם ארץ, נאך איידער מ'האט אים אריינע ווייזט אויס, נאך איידער ווי מ'האט זיך אנגעהויבן דער מסער אין פטראפאלאויסקען קרעפות, אין פטראפאלאויסקן מבצע,

¶4אז מ'זאל געדארפט קומען אין דעם מקום החקירה, אין דעם ארט וואס מ'האט געדארפט חוקר זיין דעם אלטן רבי'ן, האט מען געדארפט איבערפארן א טייכל,

¶5כדי להפכיר, כדי צו אמשרעקן די נעשרים, די וואס מ'האט זיי געדארפט פאנאנדערפרעגן איז פלעגט מען מאכן א גרויסע טייל פון די חקירה ודרישית ביינאכט, ”כדי להתיל אימה” ופחד.

¶6אזוי ווי דער אלטער רבי האט זיי דאך געווען דעמאלט ס'איז געווען ביינאכט איבערגעפארן די טייך, און ס'איז אויך געווען דער זמן וואס מ'האט געדארפט מחדש זיין די לבנה, און ער האט זיך ניט געוואוסט ווען ער וועט האבן די צווייטע געלעגנהייט,

¶7אז ס'איז דאך געווען דערנאך דער מאסר אויף כמה וכמה שבועות, האט ער געבעטן דעם וואס האט אנגעפירט מיט דער שיפל ער זאל זיך אפשטעלן כדי ער זאל קענען מחדש זיין די לבנה מיט התבוננות, מיט מנוחת הנפש.

¶8מיט כוונה. אט דער קעפיטאן וואס ער האט אנגעפירט מיט דער שיפול איז זעלבסט-פארשטענדליך אז ער האט זיך ניט געוואלט צוהערן צו זיין בקשה, און האט געהייסן ווייסער פארן.

¶9בשעת דער אלטער רבי האט געזען אז ער בעט אים כמה פעמים און ס'העלפט ניט, האט זיך דער שיפול אפגעשטעלט.

¶10מ'האט זיך משתדל געווען אז ער זאל פארן ווייטער, און מ'האט איר ניט געקענט רירן פון ארט.

¶11בשעת דער קאפיטאן האט געזען אז ער האט קיין ברירה ניט, סיי ווי סיי וועט די שיפל ניט פארן האט ער געזאגט דעם אלטן רבי'ן אז ער איז מסכים לבקשתו, ער וועט הייסן אז מ'זאל ניט פארן ווייטער, און כדי דער אלטער רבי זאל קענען מחדש זיין די לבנה בכוונה,

¶12און מ'האט אויפגעהערט טאן די השתדלות אין נשיאת אין דער נשיאה פון דער שיפל, און דער אלטער רבי האט מחדש געווען די לבנה, און דערנאך איז די שיפל ווייטער געפארן און מ'האט אים געבראכט צו דער חקירה.

¶13וואס פרעגט מען דאך אויף דערויף די שאלה, וויבאלד אז דער אלטער רבי האט געקענט באווייזן דעם אפות, אז דער שיפל זאל זיך אפשטעלן על פי רצונו איז צוליב וואס האט ער געדארפט האבן דערנאך דעם הסכם פון דעם

¶14דאס איז פארשטאנדיק פארוואס לכתחילה האט ער ניט אנגעהויבן אין א וועג פון א נס, נאר ער האט זיך געפרואווט בדרך הטבע, ווארום וואס דארף מען מטריח זיין משנה זיין סדרי בראשית אויב מ'קען מקיים זיין די מצוה אן דעם?

¶15האט ער געבעטן בא דעם גוי ער זאל אפשטעלן די שיפול כדי ער זאל קענען מחדש זיין בכוונה.

¶16נאך דערויף אבער ווי די בקשה זיינע האט ניט געהאלפן און ער האט געוואלט פארן ווייטער, נאר דער שיפל האט זיך אפגעשטעלט על פי רצונו, איז דערפאר וואס רצון יראה ויעשה האט דער אויבערשטער געוואלט ממלא זיין דעם רצון, אז דער אלטער רבי זאל קענען מחדש זיין די לבנה.

¶17לכאורה אבער נאך דעם האט מען דאך ניט געדארפט האבן דעם הסכם פון דעם קאפיטען, אז ער וועט או און דעמאלט זאל מען ניט דארפן אנקומען צו דעם נס וואס ער האט שוין סיי-ווי סיי געטראפן, ער האט דאך געקענט, בשעת די שיפל האט זיך אפגעשטעלט, ער האט געקענט מחדש זיין די לבנה.

¶18זאגט מען אויף דערויף דעם ביאור זיינען חסידים מבאר, אז דער ענין פון תורה ומצוות איז, אז ניט מ'זאל זיי טאן אין ניסים, נאר מ'זאל זיי טאן אין טבע פון וועלט.

¶19ניט די כוונה איז, אז א איד זאל לערנען תורה ווען הנשמה איז בימי, ווען ”התינוק בימי אמו”, און ער דארף ניט האבן קיין בלבולים פון פרנסה, וואס דעמאלט לערנט ער דאך אויך תורה, ניט יענער 'לימוד התורה' ניט דאס איז דער ענין דער מצות תלמוד-תורה, ניט דער תינוק מאכט אויף דערויף א ברכה, ס'איז מערניט וואס מלמדים אותו מ'לערנט אין אים אריין.

¶20ווען איז דער ענין פון 'לימוד התורה', אז בשעת ער ווערט געבארן און גייט ארויס לאויר העולם, און ס'איז דא ענינים מבלבלים און צאצקעס פון וועלט וואס זיי ציען צו דעם קינד און זיי שלעפן אים אפ פון תורה, פון דעם אלף-בית און פון סידור און פון חומש און דערנאך פון גמרא, און

¶21אט דעמאלט זאל ער זיך אוועקשטעלן און מאכן א ברכה ”אשר בחר בנו מכל העמים” ניט ווי אלע פעלקער, ו ”נתן לנו את תורתין” זאל דא אין וועלט לערנען תורה.

¶22ווי על דרך זה אויך בהנוגע צו מצוות, איז אויך די כוונה אז מ'זאל נעמען א דבר טבעי צמר לציצית גשמיים וקלף לתפילין גשמיים, און מיט אט דעם צמר גשמי וואור גשמי זאל מען פון זיי אויפמאכן אן ענין מיט וועלכן מ'וועט מקיים זיין א מצוה.

¶23ביז וואנענט אז ס'איז דא א גמרא אז נס חנוכה איז געווען דורך דערויף וואס ”לא היו בו להדליק אלא לילה אחד והדליקו שמונה” ימים, איז דאך דא כמה פלפולים וואס מ'איז זיך מפלפל,

¶24ווי אזוי האט מען געקענט מקיים זיין מצות התלקת נס במנורה במקדש, אויב דער שמן איז געווען א שמן פון נס און דער ענין פון אפילו אין בית המקדש איז, אז די מנורה זאל זיין דוקא אין א שמן טבע, ניט אין א שמן פון עשה.

¶25ועל דרך זה איז אויך בשעת דער אלטער רבי האט געוואלט מחדש זיין די לבנה, איז אף על פי וואס דער שיפל האט זיך אפגעשטעלט, האט ער ניט דעמאלט מחדש געווען די לבנה, ווארום די כוונה איז, אז בשעת ס'איז דא א שיפל, וואס אט די שיפל קען פארן,

¶26וואס דאס איז מבלבל צו דער כוונה, וואס דערפאר איז דאך דער טעם וואס ”אין מפליגים בספינה ג' ימים” קודם השבת, ווארום בשעת ס'איז פארן איז ”אין דעתו מיושבת עליו”,

¶27האט ער ניט מחדש געווען די לבנה ווען דער שיפל איז געשטאנען מצד הנס נאר דוקא דעמאלט, ווען זי האט געקענט פארן, נאר מ'האט גע'פועל'ט ביים גוי, אז דער גוי זאל הייסן אט די וואס פירן אן מיטן שיפל אז דער שיפל זאל זיך אפשטעלן.

¶28וואס דאס איז אויך די הוראה, ווי גערעדט פריער, אז אן ענין פון תורה ומצוות דארף זיך אפטאן אין אן אופן טבע, ניט מיט א נס,

¶29וואס דאס איז געווען גלייך שוין בהתחלת המעשה, על דרך זה איז דא א סיפור ווי אזוי ס'איז געווען די גאולה.

¶30וואס די גאולה איז דאך געווען לאחרי זה, אז דער אלטער רבי איז געזעסן במאסר כמה ימים און ג' ימים, און דערנאך איז געווען כמה השתדלות בדרך הטבע, ווי דער רבי דער נשיא דערציילט דאס בארוכה אין די לקוטי דיבורים פון יו ת' כסלו,

¶31און דאס האט זיך אלץ דורכגעפירט ביז וואנענט אז דעם אלטן רבי'ן איז געווען דער פדה בשל ס'שטייט דער סיפור וואס דער רבי דער נשיא דערציילט אים, אז דערנאך האט מען ביים אלטן רבי'ן געפרעגט גדולי ישראל ער האט דאך געקענט פועל זיין די גאולה אין אן אופן נסי.

¶32פארוואס האט ער מצער געווען אידן אזויפיל און אזויפיל טעג?

¶33בשעת ער האט געקענט פועל זיין, דער ענין פון דער פדה זאל זיין דורך דערויף ווי ס'שטייט דער לשון דורכפירן די האנט אויף דעם המצך מיט האט דער אלטער רבי אויף דערויף געענטפערט דארט ווי ס'שטייט דער מענה אז ס'האט אויך געקענט זיין די זעלבע זאך בא יעקב און מיט עסיו'ן, און פונדעסטוועגן דערציילט ער דאך אין סדרה,

¶34אז ”חפרה פניו בא” מנחה וואס לכאורה איז ניט פארשטאנדיק וואס האט א שייכות דער ענין פון יעקב ועסיו צו דער גאולה, ובאמת, וואס האט מען טאקע געדארפט מצייר זיין די אידן, וויבא� אין אן אופן ניסי און ס'זאל זיין במהירות, און אן די אלע ענינים וואס זיי זיינען געווען בדרך הטבע.

¶35וואס דא איז דאך שוין ניטא דער תירוץ, אז אן ענין פון מצוה דארף זיך אויפטאן דוקא אין אן אופן טבעי דאס איז דאך אן ענין של גאולה, ניט אן ענין פון 'קיום המצוה' פרטית.

¶36וועט מען דאס פארשטיין גופא פון דעם ענטפער וואס דער אלטער רבי האט געגעבן בנוגע ליעקב ועושה.

¶37וואס לכאורה איז ניט פארשטאנדיק, ס'איז דא די גמרא גיט א כלל אין מגילה, אז א ”רשע שהשעה מתחקת לו” טאר מען זיך מיט אים ניט טשעפען.

¶38זאגט די גמרא אויף דערויף, במה דברים אמורים?

¶39אויב דאס איז א צדיק וואס ער איז ניט קיין צדיק גמור, אבער א צדיק גמור איז אפילו ”רשע שהשעה מתחקת לו” האט ער אויך פאר אים ניט נתפעל צו זיין.

¶40דער טעם אויף דערויף איז בשעת מ'איז אליין אינגאנצן טהור וקדוש, אז ס'איז ניטא קיין אחיזה ללאומת זה אט דעמאלט קען מען גיין און דורכפירן אלץ וואס מ'וויל, דערפאר וואס דער עולם, דער 'העלם והסתר', האט זיך ניט אין וואס צו אים צוצוקלעבן.

¶41בשעת ביי אים איז דא א נקודה, א חלק פון זיין לעבן, וואס דאס איז נאך ניט מבורר ומזוכך, איז אט דורך אט דער נקודה קען זיך אריינכאפן דער לעומת זה און דערגרייכן אין די אנדערע חלקים שבגופו אויך.

¶42וואס על דרך ווי גערעדט פריער בנוגע צו דין התפילה במקוה, וואס דאס איז דאך אויך דער ענין הגאולה, ווי די משנה זאגט אין יומא איז דאס דער ענין בדוגמא פון ”וזרקתי עליכם מים טהורים וטהרתם” און ווי די נבואה אין יחזקאל איז ווי אזוי די גאולה איז פארבונדן מיט דעם ענין הטהרה,

¶43און ווי די גמרא זאגט בארוכה אין דער ברייתא פון ר' ”פינחס בן יאיר” ווי אזוי בהשתלשלות פון טהרה קומט מען סוף כל סוף לידי אליהו, וואס ער איז דאך דער מבשר הגאולה, איז על דרך ווי טהרה כפשוטו דארף מען זיין אלץ פארטרונקען אין מי דעת הטהור,

¶44אט אזוי איז אויך, ווען קען מען זיך טשעפען מיט וועלט און זאגן ”גירה בעיני דסיטנא”, אז רשע שהשאה מתאחקת לו בשעת ביי אים אליין איז אלץ בשלימות דער לעומת-האט זיך ניט צו וואס צוצוטשעפען.

¶45בשעת דער לעומת-עזה טענה"ט דער טול כסאן מבין שיניך פארבינדט ער דאס מיט ”טול קורא מבין עיניך” איז אט דעמאלט דארף ער דאך אויסרעכענען וואס ס'דארף טאן און אין וואס פאר אן אופן ער זאל מיט אים מלחמה האבן.

¶46וואס לכאורה אבער בא יעקב'ן, איז אף על פי וואס ביי עושה בן איז דאך דעמאלט געווען א ”ראשה שהשעה משחקת לו”, איז דאך אבער בא יעקב'ן דעמאלט געווען דער ענין פון מתתו שלימה, אז בא אים איז געווען בדוגמא ווי די גמרא זאגט דארטן אז א צדיק גמור האט מען זיך ניט וואס צו שרעקן, ווארום ער איז שוין אינגאנצן פארטיק צו דער גאולה.

¶47וואס אזוי איז דאך אויך געווען בא יעקב'ן, האט ער שוין געקענט גיין ”ויבוא יעקב שלום” ער האט שוין געקענט גיין צו דער גאולה האמיתית שאין אחרי' גלות.

¶48און אט דאס איז וואס מ'האט געפרעגט, פארוואס האט יעקב געדארפט האבן די אנדערע סדרים?

¶49אפילו אויב ביתה וזראתה שהשעה מתאחקת לו, איז פשוט על-פי דין הנגלה, מצד דערויף וואס אם ”לבן גרתי ותרייג מצוות שמעתי” ואוכר עד עתה אז ער איז ארויס אין אן אופן פון מתתו שלימה האט ער ניט געהאט וואס צו טאצקן זיך מיט אים און זוכן ענינים פון א חפרה פניו,

¶50ער האט געקענט גלייך גיין ניט רעכענען זיך, אפילו וואס סוסף האט ”ארבע מאות איש עמו”.

¶51און אויף דערויף איז דער ענטפער אט דאס וואס יעקב האט געזאגט, אז הצען איז עלות ורכות עלי ”ודפקים יום אחד”, וואס אט דעמאלט איז די צען וועט ניט קענען צוקומען במתו, ניט דער ענין פון גאולה.

¶52אמת טאקע ער 'מצד עצמו' איז ”ויבוא יעקב שלום” ס'איז תרי"ג מצוות שמרתי ער קען שוין גיין צו דער גאולה.

¶53דאס איז אבער ניט דער ענין אז ער אליין זאל זיין ס'דארף זיין דער אחפרה פניו כדי ס'זאל זיין דער וישקחו און מ'זאל איבערמאכן פון דעם אויב ושונא זאל ער ווערן דער וישקח זאל זיין דער ”פדה בשלום” דוקא.

¶54וואס על דרך זה איז אויך, אז אפילו אז דער אלטער רבי האט געקענט באופן ניסי ארויס מן המאסר און זאל זיין דער גאולתו שלימה דער תכלית זיין איז אבער געווען אויף דורכטרעטן א וועג ”לכל בני ישראל לדורותיו” אחריו עד ”הים האחרון”, ”עד היום האחרון, עד ביאת” משיח צדקנו.

¶55און אין דערויף איז די כוונה אז ניט אז מ'זאל ברענען וועלט, אדער נעמען וועלט אין אן אופן פון מקיב, ווי ס'שטייט דער לשון אין דער שיחה, נאר דוקא ”אכפרה פניו במנחה”,

¶56וואס די מנחה פועל"ט אז ס'זאל זיין דער וירץ ביז וישה כהו אז ס'זאל ווערן דער ”גם אויביו ישלים” אמו אט די ענינים פון וועלט וואס אין אנהויבס שטערן זיי צו געטלעכקייט און צו הייליקייט,

¶57און צו ליכטיקייט און אפילו צו ריינקייט איז אט די אלע ענינים זאל זיין דער ישלים עמו זיי זאלן מאכן מיט אים שלום, ביז אין אן אופן פון דעם צווייטן טייטש אין ישלים עמו אז זיי וועלן אים משלים זיין, אז ס'וועט זיין די גאולה אין אן אופן וואס אז אהפוך אל כל העמים כולם ”שפה ברורה לעבדו כולם שכם אחד”.

¶58וואס אט דאס איז די כללות ההוראה פון תורת החסידות, אז ניט נאר אין אן ענין פון תורה ומצוות דארף דאס זיין אין טבע אויפגעטאן, נאר אפילו אין דער ”פדעני לי ולבנים מבין אומות העולם” וואס די גאולה אליין איז דאך דוקא אין אן אופן נסי, ווי דער רמב"ם פסק'נט אפ אין הלכות מלכים, אז יבוא איש וואס וואס וועט זיין זיין כח?

¶59”הוגה בתורה”. און אזא וואס ער ליגט כל ענינו איז אין תורה, און וואס טוט ער און מחזק בדקא?

¶60ער זעט אז אידן זאלן מקיים-זיין מצוות, איז וואס וואלט דער איד טאן וועט ער דערנאך פירן מלחמה אין ומטומות העולם, וואס דאס איז דאך אין אן אופן ניסי.

¶61אבער די הכנה לזה, וואס אין דערויף איז אויך נכלל דער יפוצו מעיינותיך חוצה איז ניט אין אן אופן פון הביר ידיו ”על מצחו, אין” אן אופן פון מקיף,

¶62נאר ”אחפרה פניו במנחה” געפינען די וועג אז ס'זאל זיין דער וישה כהו מיטנעמען מיט זיך אט די אלע ענינים פון וועלט, אז זיי זאלן מסייע זיין און ארויסהעלפן אין מאכן די וועלט ריינער און ליכטיקער און הייליקער, ביז דאס וועט ווערן דארטן דער ”ושכנתי בתוכם דירה” לו יתברך בתחתונים.

¶63וואס אט דאס איז אויך די הוראה אזוי ווי אויף דער שאלה פון בעל ”שם, תימתו קאתי” מר ווען וועט קומען די גאולה על ידי משיח צדקנו?

¶64איז דער ענטפער אויף דערויף דער ”יפוצו מעינותיך חוצה” און ווי דער רבי נשמתו עדן, דער פאטער פון דעם רבי דעם נשיא, איז מבאר בארוכה אין דער שיחה וואס ס'איז שוין געדרוקט, אז בעיקר האט זיך דאס אנגעהויבן נאכן מאסר פ

¶65איז די התחלת הגאולה ואופנה איז אויך געווען אין אן אופן פון אן עבודה פנימית, אויף איבערמאכן די ענינים מפנימיותם, אז זיי זאלן ווערן פון טבע, מחל למעלה מדרך הטבע,

¶66ניט נאר אין א מצוה זאל מען טאן ווען א גוי שטעלט אפ די שיפול, נאר אויך די גאולה איז אין אן אופן אז א גוי חתמוד, אז מ'זאל באפרייען און גיט רשות אז מ'זאל מפיץ זיין די מעיינות עד שיפוצו גם חוצה, און דאס זאל זיין דער ”לימוד המביא לידי מעשה” די הליכה בדרכי החסידות,

¶67וואס דאס וועט אראפברענגען די גאולה האמיתית והשלימה באופן ניסי, למעלה מדרך הטבע לגמרי, אז ”מן הקצה אל הקצר”.

¶68איז ברחמים גדולים עכפט זיך פון דעם חושך כפול ומכופל פון עקבתא דמשיחא וועט מען זיך אויפכאפן אין דעם רגע שלאחרי זה, בגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.