Text

¶1מצאי שבת קודש פשטת חיי ישראל תשמ' מי ס'איז דאך א התוועדות וואס לכל לראש איז דאס פארבונדן מיט שבת מברכין חודש כסלו,

¶2איז לויט די תקנה פון נשיא דורנו, פון רבי'ן דעם שווער, אז בשבת מברכין זאל מען מאכן א התוועדות, און מיט נשיבות ידועות איז אנשטאט צו מאכן דאס שבת בייטאג איז מאכט מען דאס יוצאי שבת קודש,

¶3וואס דאס כשמו איז דאך כן הוא אז דאס קומט אלס א המשך און אלס א פארבונד מיט שבת קודש, עד כדי כך, ווי דערמאנט מערערע מאל, זאגט מען דאך, אז פארוואס ווערט די סעודה דעמאלט אנגערופן בשם מלוה מלכה אז מ'געפינט זיך נאך צוזאמען מיט דער מלכה וואס דאס גייט אויף שבת קודש.

¶4דאס הייסט, ניט ווי מ'רעכנט, און ווי ס'איז פארבונדן אין כמה דינים, איז דאך דאס אן ענין וואס לכאורה איז דאס נאך שבת, איז דער ענין פון מלאוי מלכא, ווי כשמו ווי דער פשוט'ער אפטייטש, ביז אז דאס ווערט אן אויסדרוק אין שולחן ערוך,

¶5איז דאס אן ענין וואס מ'געפינט זיך צוזאמען מיט דער מלכא וואס דאס גייט אויף שבת קודש, און אויך ווי דער צווייטער אויסדרוק וואס דארטן שטייט דער לשון מלך אויך אויף שבת קודש.

¶6דאס הייסט, אז מ'האט נאך דעם שבת מיט זיך, וואס דערפאר איז נאך אין כמה ענינים ווי בנוגע צו תחנון וקריאת שמע וכיוצא בזה איז דאס ניטא במוצאות שבת.

¶7עאכו"כ ווען מ'האלט נאך פאר דעם מלאכת סעודת מלבי מלכה, אדער אין מיטן סעודת מלבי מלכה פאר דעם בענטשן.

¶8וואס דאס איז, כמדובר, א צד השוה אין אלע שבת מברכים, וכמדובר אויך בארוכה, ובפרט דעם לעצטן יאר, איז דאך דא אין יעדער שבת קודש אן ענין מיוחד לגבי אלע איבעריקע שבתים,

¶9על דרך זה אין אלע שבת מברכים איז דא יעדערער וואס עביד עבידתי א ענין מיוחד פארבונדן מיט דעם שבת מברכים במיוחד, וואס דער חילוק ווי פארשטאנדיק בפשטות איז פארבונדן דערמיט וואס פארא חודש מ'בענטשט.

¶10וויבאלד אז ס'איז דאך אינו דומה די חדשים זה לזה, ווי פארשטאנדיק אויך דערפון וואס יעדער חודש האט דאך זיך זיין צירוף פון 'שם הוי' וואס דערפאר איז דאך אויך הוי' פון לשון מהוה איז ער אויך מהוה די חדשים איז דאך ווי בפשטות, אז ס'ווערט נשתנה דער סדר האותיות,

¶11ווערט נשתנה די המשכת האירות, ביז אז ס'ווערט גאר נשתנה דער פירוש, וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז די ענינים וואס ווערן דערפון נתהוה, בנדרין דידן דער חודש וואס ווערט נתהוה פון דעם צירוף פון 'שם הוי' וואס ער איז דאך אויך מלשון מהוה,

¶12איז וויבאלד אז דאס איז אן אנדער צירוף איז דאס אן אנדער המשכת אורות, איז דאס אן אנדער הוי איז דאס אן אנדער מציאות פון דעם חודש.

¶13וויבאלד אז דאס איז דאך נוגע פון ”ראשיכם שבטיכם” ביז ”חוטב עציך” ”ושואב מימך” איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז צוזאמען דערמיט וואס ס'איז דאך דא חילוקים מצד די רזי תורה,

¶14און נאך ערכער מצד די רזין שבתורה מחודש לחודש, ווי דאס איז פארבונדן און פארשטאנדיק אויך פון דעם ענין הצירופין, וואס דאס גופא איז דאך אן ענין פון רזי תורה,

¶15ס'איז דאך ניט וואס ס'שטייט אין קיצור שולחן ערוך אדער אין שולחן ערוך און אין ענינים פון נגלה בנוגע צו צירופי הוי וואס זיי זיינען פארבונדן מיט די חדשים, אט דער גאנצער ענין איז ערקלערט און נתגלה געווארן און ס'ווערט א חלק פון רזין דאורייתא.

¶16אבער אף על פי כן איז דאך דער חילוק בפשטות, און דאס קומט אראפ, כאמור, ביז ”חוטב עציך ושואב מימיך” אז דאך בפשטות פארשטייט יעדער, אפילו א פשוט שבפשוטים,

¶17אז ס'דארף זיין ניט גלייך זיין הנהגה אין חודש תשרי ווי זיין הנהגה אין שאר חדשי השנה על דרך זה פארשטייט ער במילא אויך, אז ס'איז אויך א חילוק צווישן כסלו און די חדשים שלפניו ושלאחריו און כשר חדשי השנה,

¶18אף על פי וואס דארט איז דער חילוק ניט אויף אזויפיל בולט ווי א חודש וואס ער איז דער תשרי אויך פון לשון ראשית, א כללות'דיקער חודש פון כל השנה כולה.

¶19וויבאלד אז מ'זוכט א חילוק וואס איז ”פשוט ומובן וגלוי לכל”, איז דאך דאס פארשטאנדיק אז מ'גיט א קוק אין לוח וואס איז דא א חילוק בולט, אן ענין בולט, אין חודש כסלו?

¶20געפינט מען דארט דעם ענין פון ימי חנוכה, ווארום ביי א אידן איז דאך היים חיינו ”ואורך ימינו תורה” ומצוותי אז מ'פרעגט ביי א אידן וואס איז דער תוכן פון ענין פלוני ענין מסויים,

¶21על דרך זה וואס איז דער תוכן פון א חודש איז צום אלעם ערשטן גיט ער א קוק וואס זאגט תורה ומצוות אנדערש אין דעם חודש לגבי אנדערע חדשים?

¶22איז תורה ומצוותי זאגן גלייך, אז חודש כסלו איז דאס אט דער חודש וואס ער איז פארבונדן מיט הדלקת נרות חנוכה און שאר מצוות וואס זיי זיינען פארבונדן מיט חנוכה, כבום להלל והודאה, במילא איז דאך אויך אין תורה,

¶23איז אף על פי ס'איז דאך תורה אחת און וואס פאר חלק מ'לערנט אין תורה איז דאס אן ענין וואס מ'איז מקיים די מצוה פון תלמוד-תורה, אפילו אז ער לערנט הלכות קדשים ”בזמן שאין בית המקדש קיים” ובחוץ לארץ ובלילה,

¶24אף על פי כן האט דאך קדימה די הלכות שהזמן גרמא וואס זיי זיינען פארבונדן מיט די מצוות וואס דאס איז פון דעם זמן, וכמדובר כמה פעמים די הלכה בזה,

¶25אז מ'פרעגט צוויי שאלות איז דינג דימו ענטפערן אויף דער שאלה וואס איז פארבונדן מיט אן ענין שהזמן גרמא על דרך זה אויך איז דאך פארשטאנדיק בנוגע צו חודש כסלו, וויבאלד אז מ'גיט א קוק זעט מען גלייך דער ענין אין מצרי וואס ווערט מתחדש, איז דאס דער ענין פון חנוכה,

¶26און די מצוות פארבונדן מיט חנוכה איז דערפון אויך פארשטאנדיק בנוגע אין תורה, אז דאס איז די הלכות און די ענינים שבתורה וואס זיי זיינען פארבונדן מיט חנוכה ומצוותי.'

¶27וויבאלד אז דאס איז שבת מברכין כל החודש כולו, אנהויבנדיק פון ראש-חודש, וואס ער ווערט דאך אנגערופן בשם ראש און ניט תחילת ווי כמדובר כמה פעמים, אז נוסף אויף דערויף וואס דאס איז דער ערשטער טאג אין חודש, איז דאס אויך דער קאפ פון דעם חודש,

¶28וואס די קאפ איז כולל אין זיך דעם חיות פון אלע אברים, און דערנאך ווערט דאס נמשך אין די אברים, און דערנאך אין א געזונטן גוף פירט דער קאפ אן מיט אלע אברים, על דרך זה איז אויך אין ראש חודש, וואס ער ווערט געבענטשט בשבת מברכים,

¶29איז בענטשט מען די קאפ פון דעם חודש, און במילא אויך אלע טעג פון דעם חודש, ווי מ'זאגט דאך אויך דערנאך, אז דער חודש זאל זיין ווי אלע זעקס לשונות של ברכה, און מ'איז מסיים 'ואמרו אמן', איז כמדובר, איז גלייך וואס ס'שטייט אין אן אופן בולט ומודגש איז דאס דער ענין פון חנוכה.

¶30וואס דאס שטעלט גלייך אוועק די דימה און די נקודה העיקרית, אז דער ענין פון חנוכה איז דאס טיילט אויס דעם חודש, במילא אויך דעם שבת מברכין החודש, פון די אלע אנדערע שבת מברכים.

¶31וואס איז דער ענין אין חנוכה וואס ס'איז ניט גלייך צו אלע איבעריקע ענינים פון כל השנה כולה, וואס דארט איז דאך אויך דא כמה ענינים וואס זיי זיינען פארבונדן מיט ”הלל והודאה” און אויך פארבונדן מיט נרות,

¶32בדוגמא ווי ס'איז דא אין חנוכה איז צום אלעם ערשטן איז אין חנוכה דא דער צירוף פון די נרות מיט 'הלל והודאה', משא"כ בהנוגע צו נרות שבת ויום-טוב,

¶33בהנוגע צו נרות המנורה בבית המקדש, אין נרות שבת איז ניטא דער גאנצער ענין פון הלל, אין נרות יום-טוב איז דא דער ענין פון הלל ס'איז אבער ניט אלעמאל שייך דער ענין פון הודאה,

¶34ועל דרך זה אויך אין נרות המנורה בבית המקדש איז דאס געווען א באזונדער מצוה בפני עצמה, ניט פארבונדן מיט אנדערע ענינים, חנוכה איז דאס אן ענין וואס דארט איז דא די אלע דריי ענינים ווערן איין זאך דער ענין פון חנוכה.

¶35וואס אף על פי וואס דאס איז דאך דריי באזונדערע ענינים ומצוות, און זיי האבן אין זיך זמנים מיוחדים בנוגע ווען מ'איז מקיים די מצוה פון 'נר חנוכה' ווען מ'איז מקיים די מצוה פון הלל אדער די מצוה פון הודאה

¶36איז דאך אבער וויבאלד אז זיי אלע דריי צוזאמען זיינען א טיילן פון דעם זעלבן ענין פון חנוכה, וואס דאס איז דאך איין ענין, וואס דערפאר איז דאך אויך אין ספירות וכיוצא בזה איז דאס איין ספירה איז דאך דערפון פארשטאנדיק,

¶37אז חנוכה איז א זאך וואס שטעלט זיך צוזאמען פון דריי ענינים, וואס די אלע דריי ענינים קענען האבן א ”מציאות בפני עצמו” אלס א דבר בפני עצמו, ווי מ'זעט דאס ביי נרות המנורה בבית המקדש, על דרך זה אמירת הלל אין א טאג ווען ס'איז ניטא קיין הגלקת הנרות,

¶38און משא"כ אבער בחנוכה ווערן די אלע דריי זאכן איין זאך, וואס כללות כולם יחד גיט ארויס דעם ענין וואס ווערט אנגערופן בשם חנוכה.

¶39וואס וואס איז דער ענין פון חנוכה?

¶40וכמדובר, אז דאס דארף זיין פארשטאנדיק אויך אין פשטות, ביז צו ”חוטב עציך” ”ושואב מימיך” איז דאך ארויסגעגעבן געווארן אויך אין דעם נאמען, ובפרט נאך אז מ'ווייס דעם ביאור המאורעות וואס זיי האבן געבראכט צו חנוכה, און דאס איז,

¶41אז ס'איז געווען א תהרת מקדשך אדער אין דעם צווייטן לשון, אז מ'האט מחנך געווען דעם מזבח ובית המקדש, וואס דאס אונטערשטרייכט צוויי זאכן.

¶42דאס איז ניט א 'דבר חדש' לגמרי, דערפאר וואס דעמאלט איז דאס ניט שייך זאגן חנוכה אט דעמאלט איז דאס דער ענין פון בנין בית המקדש א בנין פון א זאך.

¶43דא זאגט מען, אז ס'איז דא מקדשך און מ'זאגט אויך, אז ס'איז דא דער ענין פון מזבח אדער מקדש וכיוצא בזה וואס טוט אויף חנוכה?

¶44חנוכה טוט-אויף דעם ענין אז מ'איז דאס מחנך, לאחרי ההקדמה אז מ'איז דאס מטהר.

¶45און אפילו קודם הטהרה איז דאס אויך א מציאות, און ניט סתם א מציאות, נאר א מציאות וואס ווערט אנגערופן בשם מקדשך ווי דאס איז דאך אויך פארשטאנדיק פון פשטות הענינים,

¶46אז כמה ענינים וואס זיינען פארבונדן מיט קדושת המקדש זיינען אויך געווען נאך פאר דערויף ווי ס'איז געווען דער תהרת מקדשך איז אויך דארט געווען מחוייבים בכמה ענינים וואס זיי זיינען פארבונדן מיט קדושת המקדש.

¶47על אחת כמה וכמה בנוגע אז מ'זאגט בא חנוכה, אז נאך דערויף לאחרי שתהרו איז דאך פארשטאנדיק, אז דער ענין איז שוין א דבר טהור, ס'פעלט מערניט ווי די חנוכה שבדבר.

¶48וואס וואס איז דער ענין פון חנוכה, ווי דאס זעט אויך אן איש פשוט, אז דעמאלט איז דאס א שמחה גדולה ביותר.

¶49ווי מ'זעט דאס עד כדי כך, אז בשעת ס'איז געווען דער חנוכת המקדש בימי שלמה, וואס דעמאלט איז געווען ”קיימא סיהרא באשלמותא” דער פופצנטער דור פון אברהם אבינו, איז זיינען אלע ענינים געווען בשלימותם.

¶50איז דעמאלט איז געווען דער חנוכת המזבח, אזא מין געוואלדיקע זאך, ביז וואנענט, אז ניט נאר דאס האט דוחה געווען דעם תענית פון יום הכיפורים, וואס יום הכיפורים איז אפילו דוחה דער ענין פון שבת קודש דער תענית שלו,

¶51נאר מ'האט נאך געזאגט, אז מצד דערויף וואס אכלו לא ”יתענו ביום הכיפורים” און אכלו ”וששו ביום הכיפורים” איז דאס האט זיי געבראכט ”מזומן לחיי העולם הבא”.

¶52על דרך זה געפינט מען אויך ביז אז ”נשתלשלו מהן” אין עניני הרשות, אז ווי מ'זעט דאך מנהג העולם, אז בשעת ס'איז דא א חנוכת הבית, אדער א חנוכת פון א מוסר, אפילו ענינים של רשות איז אט דעמאלט איז דאס פארבונדן מיט א ”שמחה יתורה”.

¶53ובפרט נאך ווי דער אלטער רבי איז דאס מבאר סיי אין ”תורה אור” און אין דרושי חנוכה סיי אין לקוטי תורה ווי אזוי בחנוכה איז דעמאלט איז דא מתנות מיוחדות, און ס'איז דא א שמחה מיוחדה, ווי ער האט מבאר כמה פרטים בדבר.

¶54וואס וואס ווערט דערפון גלייך א הוראה פשוטה, ביז כאמור החוטב עציך ”ושואב מימך” אז צום אלעם ערשטן דארף ער זען ס'זאל זיין ”תהור את מקדשך” ווארום יעדער איד זאגט דאך אויף אים דער אויבערשטער ושכנתי בתוכם און ווי מ'איז דאך מבואר בכמה מקומות,

¶55אז בתוכי לא נאמר לא פשוטו של מקרא גייט דאך דאס אויפן משכן, ה ט ד ך געד רפט דערנאך שטיין ושכנתי בתוכי ובתוכי לא נאמר אלא בתוכם אז דער תכלית און שלימות פון משכן איז אז דאס מאכט ”ושכנתי בתוכם בתוך” כל אחד ואחד מישראל.

¶56און אט דאס איז דער פנימיות'דיקער בית-המקדש, וואס דאס איז יעדער איד בפני עצמו זאגט אויף אים דער אויבערשטער ושכנתי אז ער רוט אין אים.

¶57און אויף דערויף זאגט מען, און דאס אונטערשטרייכט חנוכה, ובמילא הויבט זיך אן די התחלת העבודה בזה, והברכה בזה פון דעם שבת מברכין, אז ס'דארף זיין ותהורת מקדשך

¶58שרייט ער ער האט געמאכט פשפץ במעשיו ולא מציו ער געפינט ניט זיי כל הענינים בשלימות, ער געפינט קיין זאך ניט, ער געפינט א בית-המקדש, און ער געפינט א שמן, און געפינט א מנורה, און געפינט כל הענינים,

¶59איז וואס האט ער דא וואס צו פראווען חנוכה?

¶60זאגט מען אים ”בתהרו את מקדשך” שרייט ער, וואס זאל דאס מטאר זיין, ער זעט ניט אז דארט איז געווען עפעס א נוגיא פון א דבר בלתי-רצו,

¶61א פני א שוחד וכיוצא בזה, איז דאך ידוע אין דערויף דער פירוש, אז ”פשפש במעשיו ולא” ”מצא יעסוק בתורה”, אז פארוואס איז לא מצא דערפאר וועט ס'אים פעלט אין 'לימוד התורה',

¶62אז ער וועט לערנען תורה כדבעי, וועט ער זען, אז ס'קען ניט זיין קיין מציאות, אז דאס זאל ניט קענען זיין ”מעלין בקודש” אז בשעת ער טענה"ט, אז ער איז בשלימות און האט ניט וואס צו טאן,

¶63דערפאר וואס ער האט שוין אלץ אפגעטאן איז דאס גופא א הוכחה און א הדגשה, אז ער איז ”יטלו בביטול תורה”, במילא דארף ער מוסיף זיין, אין 'לימוד התורה' וועט ער דעמאלט ארויסגעפינען פארוואס?

¶64וואס ער דארף מטהר זיין. און ס'איז ניטא קיין גרעסערע זאך וואס מ'דארף מטהר זיין ווי אזא מציאות וואס ער האט זיך איינגערעדט, אז ער איז אזא סארט שלימות, אז ער האט ניט וואוסט שטייגן העכער, ער געפינט זיך שוין אין א מעמד ומצב הכי גבוה.

¶65איז דאך דא אין שמחה כשמחת התרת הספיקות, על אחת כמה וכמה בשעת מ'האט אים ארויסגענומען פון א זאך וואס ביי אים איז אין דערויף קיין ספק ניט געווען, און ס'האט זיך ארויסגעוויזן אז דאס איז גאר היפך האמת,

¶66איז דאך דעמאלט דארף דאך דאס זיין די שמחה הגאר גדולה ביותר, אז ער האט גאר ניט געוואוסט אז ער דארף זוכן דעם פותר זיין דעם ספק ביי אים איז געווען בפשטות, אז ער איז אן ”אדם השלם”, מיט בית-המקדש בשלימותו, און כל הענינים דארט בשלימותם,

¶67זאגט מען, אז ”יטלו בביטול תורה”, במילא דארף ער גלייך זיך נעמען מעמיק זיין אין ”תורה אור” וואס דורך 'לימוד התורה' וועט ער זיך קענען מתבונן זיין במעמדו ומצבו לאמיתתם,

¶68וויבאלד אז ער לערנט ”תורת אמת”, וואס ענינה איז דאך אויף מגלה-זיין דעם אמת, וואס דערפאר ווערט זי דאך אנגערופן ”תורה אור” און אט דעמאלט פארשטייט ער שוין,

¶69אז ס'דארף זיין נאך דערויף ווי תהורת מקדשך דארף זיין דערנאך דער עיקר, אז ס'זאל זיין ”עבדת את הוי' אלקיך בשמחה ובטוב לבב” וואס דאס איז דער ענין וואס ס'ווערט וואס דאס איז פארבונדן מיט חנוכה.

¶70וואס דאס איז גלייך דער פארבונד, כאמור, מיט דעם ענין וואס ס'טיילט אויס שבת מברכים, חודש כסלו, וואס ענינו און דער יום טוב שלו, וואס חנוכה ווערט דאך אנגערופן בשם יום טוב בכמה מקומות

¶71איז דער יום טוב שלו איז דאס דער ענין פון ימי החנוכה, איז גלייך פון שבת מברכים ווערט אט די הדגשה, און דאס ווערט דער לימוד און דער ענין שהזמן גרמא אויף אויסגעפינען אט די ענינים וואס פארלאנגען ביי אים זאל זיין טהרה וכמדובר כמה פעמים די דוגמא בזה בהלכה,

¶72וואס לכאורה שרייבט מען דאך, היתכנה מ'זאל דאס אנגערופן בשם היפך טהרה בשעת ער געפינט אין זיך קיין זאך ניט, אלע ענינים זיינען בשלימות איז דאך די הלכה בדבר, אז בשעת ס'איז דא חולין וואס זיי זיינען טהור בכל השלימות איז דאס טומה לגבי מעשה, און אזוי איז מעשה לגבי תרומה, און אזוי איז תרומה לגבי קודש.

¶73און דערנאך זאגט מען, אז דאס איז נאך ווייניק, אז א זאך וואס על פי הלכה זאגט, אז מ'מעג דאס אריינטראגן אין בית המקדש ביז אין קודש הקדשים.

¶74וואס לכאורה דארף מען דאך ניט האבן קיין גרעסערע הוכחה פון ”תורת אמת”, אז ”תורת אמת” פסק'נט אפ, אז א ”כהן גדול ביום הכיפורים אין” קודש הקדשים קען זיך נוצן מיט אט דעם ענין,

¶75ווארום דאס איז ניט נאר ניט מחלה חס ושלום די עניני קדושה, נאר אדרבא דורך דערויף ווערט אויפגעטאן די קדושת כהן גדול ”ויום הכיפורים ועבודה” בקודש הקדשים.

¶76פסק'נט אפ הלכה, אז בשעת מ'רעדט וועגן אן ענין פון פרע אדומה פון חטת דארף דאס האבן א טבילה, דערפאר וואס דאס איז טומה לגבי חטת.

¶77וואס דאס איז דאך די ראי' בפשטות, ביז אין א הלכה בפועל, אויף וויפל ס'איז א טעאיסטער צוגאנג, אז וויבאלד אז ער איז אין דער און דער שלימות, און האט אויף דערויף אן עדות ניט פון שני עדים כשרים וואס דאס איז שוין גענוג נאר מאה עדים כשרים,

¶78און פון אזוינע וואס זיי זיינען ניט אין ענינים ניט מגין בדבר, מיט אלע הוראות והוכחות שבדבר, זאגט די גמרא אין חגיגה, און ס'ווערט אראפגעפסק'נט אין די אלע פוסקים וואס זיינען זיך עוסק אין די הלכות, אז תרומה איז תומה לקודש וכאמור קודש איז תומה לחטת דעם ענין פון פרא אדומה, תחתת קרא רחמנא.

¶79דאס הייסט אין אנדערע ווערטער, אז אפילו אז ער שטייט אין א דרגא פון ”כהן גדול ביום הכיפורים” בקודש הקדשים, איז דאך דעמאלט האט ער און ער גייט ארויס פון דארט א לעבעדיקער ומאריך ימים ושנים ארוכות עד מאה ועשרים שנה איז וואס האט ער וואס צו מטהר זיין?!

¶80זאגט ער, אז ס'גייט אריין אין זיין ענין, אן ענין פון פרי אדומה וואס דאס איז פארבונדן ניט נאר מיט א כהן דאס איז פארבונדן און נוגע צו א כהן, מיט א לוי, צו ישראל, וגרך אשר בשעריך ווי די ענינים פון פרי אדומה וויבאלד אז לאחרי חטא עץ הדעת מוז יעדערער צו איר אנקומען.

¶81זאגט מען אויף דערויף, אז לאחרי כל השלימות שלו, האט ער נאך אן ענין וואס ס'דארף זיין ותהורת מקדשך ס'איז טאקע די שלימות איז שלימות, און ”תורת אמת” איז מעיד על זה און טוט א מעשה על יסוד זה, כאמור.

¶82אף על פי כן איז דא נאך א העכערע דרגא.

¶83איי וואס ער שרייבט, אז ס'האט צו אים קיין שייכות געזאגט, ס'איז ניטא אזא מציאות, יעדערער מוז אנקומען צו פרער אדומה, ווארום ”עפר אתה ואל עפר תשוב” וכידוע די מעשה דעם פתגם פון דעם בעל שם טוב וכיוצא בזה,

¶84ביז ווי די גמרא זאגט אין שבת, אז אפילו אט די צדיקים איז שעה אחת, פאר תחיית המתים, איז אויך דא דער ענין וואס חוזרין לעפרם און דערנאך ווערט דערנאך בא זיי דער ענין א תחי' מחדש.

¶85ובפרט נאך אז מ'זאגט נאך אז פרה אדומה איז דאס די אמת"ע חוקה וואס ס'איז דא בתורה, ווי ער דערציילט אין מדרש, אז כל הענינים פון תורה איז שלמה און משה האבן געוואוסט וואס די ענינים זיינען,

¶86ביז וואנענט אז ס'איז געקומען צו פרה אדומה נתקרקם ופניו איז דאך א סימן, אז אלע איבעריק חוקים שבתורה איז דארט ניט געווען נתקרקם ופניו, ער האט געוואוסט דעם טעם.

¶87נאר וואס דען לאחרים לא נתגלת.

¶88און די איין און איינציקע חוקה וואס נתקרקו מפניו איז דאס געווען דער ענין פון חוקת הפרע, וואס אויף דערויף זאגט מען ”זית חוקת התורה” מיט די אלע ביאורים שבדור וואס אין כאן המקום להאריך בזה.

¶89זאגט מען, אז דער געשמאקסטער ענין אין תורה איז גאר דער ענין פון ”זית חוקת התורה” איז דער ענין פון פרע אדומה אמרתי החכמה והיראה חוקה ממני משא"כ צו משה רבינו האט מען דאס מגלה געווען, און מגלה געווען נאך דערויף ווי ביי אים איז געווען די עבודה פון נתקרקם ופנם.

¶90וואס אט דאס איז אויך, כאמור, די הוראה פשוטה ביז צו ”חוטב עציך” ”ושואב מימיך”, וואס דערצו דארף דאך אנקומען, אפילו א כהן גדול דארף אויך האבן מים און דארף אויך האבן א חוטב עצים,

¶91כדי ס'זאל קענען זיין די עבודה בבית המקדש, אויך כולל די עבודה אין קודש הקדשים, אף על פי וואס דארט איז ניט געווען דער ענין פון קרבנות, ס'איז דאך אבער געווען דער ענין הקטורות, וואס דאס האט מען געדארפט פארבונדן מיט גכלים, וואס די גכלים האט מען גענומען פון א מזבח, וואס דארט איז געווארן דער אש און די גכלים פון די עצים וואס מ'האט געמאכט אויפן מזבח, דארף

¶92ביז ווי דאס קומט אראפ אין א הוראה, ביז בדורנו ובשנה זו ובכל מקום שבעולם, אז ס'קומט שבת מברכים כסלו און מ'בענטשט און מ'בעט בא דעם אויבערשטן א ברכה בהמשכה,

¶93ביז ”אין ענין יוצא מידי פשוטו”, אז דאס מיינט מען די אלע ברכות והמשכות כפשוטם, מיט די אלע זעקס לשונות, ווי ער רעכנט זיי אויס אין דער ברכה שלאחרי ההכרזה, ווען ס'וועט זיין דער ”ימי ראש החודש”,

¶94דאס איז אבער נשתלשלו מהם דאס ווערט פריער אפגעטאן ברוחניות, דורך דערויף וואס ער נעמט די נקודת ימים טובים פון חודש כסלו, וואס דאס איז דער ענין ימי החנוכה,

¶95און ביי אים ווערט דער ענין פון תהורת מקדשך ויליקו נרות וחדשות קדשך וכמדובר כמה פעמים די קשיא שבדבר ווי קומט נרות אין חצרות קדש חד די נרות המנורה דארפן מדליק זיין גאר אין עולם,

¶96בפנים ניט אין חצר.

¶97און איינער פון די תירוצים בזה איז, אז דאס איז געווען נרות וואס מ'האט אנגעצונדן אויף באווייזן דער ענין השמחה, בדוגמא פון די נרות וואס ס'איז געווען בא ”שמחת בית השואבה”, ווי דערציילט בארוכה אין מסכתא סוכה.

¶98ובכללות איז דאך אויך דער ”ענין הלל והודאה”, און דערפאר זיינען דאך אסורים אין ענינים וואס ”אין עצב בה” וכו' וכו בהנוגע צו ימי חנוכה, על אחת כמה וכמה לדעת הפוסקים, אז דאס איז גאר אן ענין פארבונדן מיט שמחה, ווי אויך אראפגעבראכט אין רמי על כל פנים מ'זאל דאס פארבינדן מיט די רבנן צי בתורה הידור וכיוצא בזה.

¶99אט דאס איז דאך אבער א ”מצוה מן התורה”, אז ס'זאל זיין ”עבדו הוי' בשמחה בא” יעדער מצוה, על אחת כמה וכמה אין א מצוה בימי החנוכה, איז דאך א זיכערע זאך, אז אויב ס'דארף ניט זיין אפילו קיין שמחה מיוחדת מצד חנוכה,

¶100איז דא די שמחה כללית, וואס זי איז דער צד השוה ”בכל מצוות שבתורה”, און דערפון גופא איז פארשטאנדיק, אז וואס די מצוה איז גרעסערע איז די שמחה אויך גרעסער, על אחת כמה וכמה, אז דא ווערט דער ענין פארבונדן מיט מלחמה און מיט נצחון המלחמה, ביז וואנענט אז דאס איז געווארן אן ענין פון שמונה ימים,

¶101מיטן גאנצן מילוי וואס ס'איז דא אין שמונה, אפילו לגבי שבעה איז דאך פארשטאנדיק די שמחה וואס ס'איז דערמיט פארבונדן.

¶102וואס דאס ווערט דערפון די הוראה על כל ימי השנה, ווי גערעדט כמה פעמים, בדוגמא ווי מ'זאגט אויף זמן חירותינו, אז אף על פי וואס פועת אחא בחודש ניסן ווערט דערנאך נמשך דער ענין פון זכירת יציאת ”מצרים בכל יום ויום”,

¶103על דרך זה זמן מתן תורתנו איז דאך אויך דער דערנאך נמשך די תורה בכל יום ויום, על דרך ”זה זמן שמחתנו” שמחה של מצוה, ווי דער רמב אים ברענגט דאס אויך בהמשך צו שמחת פון ”חג הסוכות פון זמן שמחתנו” מיט שמחה של כל המצוות כולם.

¶104על דרך זה אויך ביי ימי הפורים איז דאך אויך קיימו וקבלו די 'קבלת התורה' איז דאך דאס על כל ימי השנה, אף על פי וואס ווען איז דער קיימו וקבלו דאס בימי הפורים על דרך זה אויך די הוראות פון ימי החנוכה, וואס התחלתם איז פון שבת מברכין, חודש כסלו,

¶105איז ווערט דאס נמשך דערנאך בכל ימי השנה כולה, צום אלעם ערשטן, אז נאך די גאנצע שלימות צו וועלכע ער האט דערגרייכט, זאל ער וועלן שטייגן נאך העכער,

¶106אפילו אז יש לו מנה איז רוצו מאתים און אז ער האט מאתים וויל ער ד' מות, און אלעמאל געדענקט ער און איז מקיים דעם חיוב, וואס דאס איז אויך דער זכות ונתינת-כח ”להעלות בקודש”.

¶107במילא איז אט דעמאלט ווערט ביי אים גלייך דער תהרת מקדשך אין טהרה גופא צו נאך א העכערע דרגא אין טהרה, ביז צו 'תכלית השלימות' לפי מעמדו ומצבו, ווערט דעמאלט והדליקו נרוץ וחתחית קדשך וואס דאס באווייזט, כאמור, אויף שמחה,

¶108און דאס באווייזט אויך אז ביי אים ווערט ליכטיק ניט נאר ביי בית פנימה ושכנתי בתוכם נאר אויך אין חצו איז דאס אויך חצרות קדשך ביז וואנענט ווי ימי חנוכה, אז דאס דארף דאך זיין על פתח ביתו בבחוץ אז דאס זאל מעיר זיין אין רשות הרבים, ”עדי כליא רגלא דתרמודאי”

¶109כמדובר כמה פעמים וואס ס'שטייט אין ספרים, אז תרמודאי דער ענין איז אותיות מורדת אז אפילו אין רשות הרבים פועל"ט ער אזוי אויף דורך זיין עבודה, אז אין רשות הרבים ווערט אינגאנצן אי אפשר אז ס'זאל זיין א מציאות פון א מרידה חס ושלום אין דעם אויבערשטן.

¶110וואס כאמור, דאס איז אן ענין וואס הויבט זיך אן פון שבת מברכים אין כסלו, און דערנאך שטייט דאס נאכמער בגלוי אין ימי החנוכה, און דערנאך איז דאס מאיר בכל ימות השנה כולה,

¶111ביז וואנענט אז ס'ווערט דער ”קליא ריגלא דתרמודאי” בכל העולם כולו, דורך דערויף וואס מ'זעט בגלוי ווי אזוי ”והיתה להוי' המלוכה”, ווארום ס'איז דא כביעת משיח צדקנו, וואס הלכה מלחמת הוי' וינצח ויבנה בית המקדש במקומו, וואס דארט וועט מען מקיים זיין די נרות המנורה במילואה,

¶112ובשלימותם, און דאס פועל"ט אקרא ”שפה ברורה לעבדו כולם שכם אחד” במהרה בימינו ממש, בגאולה האמיתית והשלימה, על ידי מעשינו ועבודתינו במשך זמן הגלות, וואס דעמאלט איז דא נאך דער חוץ,

¶113און דער חוץ ווערט אויס חוץ דורך הפצת המעיינות חוצה, ביז אין אן אופן פון ”כליא ריגלא דתרמודאי” און ס'ווערט דער ”והיתה להוי' המלוכה”.