transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1מ'האט דאך גערעדט פריער, אז נוסף וואס מ'איז מסיים אין שעס ווי יט' כסלו ווי איז דאך אויך דא די תקנה פון דעם רבי'ן פון שווער אויף מסיים זיין תניא, וואס דערפון איז דאך אויך פארשטאנדיק בנוגע על דרך פון א סיום פון שעס אזוי על דרך זה אויך בנוגע צו סיום אין תניא.
¶2וואס כמדובר כמה פעמים, איז דאך מסיים לויט ווי דער צמח צדק האט מסדר געווען סופית אין די סדר אין תניא אזוי איז אויך געווען שינויים בנוגע צו קונטרס אחרון מיט די אגרות וואס זיינען בסוף און קונטרס אחרון, אבער דערנאך איז דאך דא דער סדר הקבוע איצטער, ווי דאס איז נאך געווען בימי הצמח צדק, ענדיקט זיך מיטן ענין פון שבת, ווי אזוי?
¶3אויך אין שבת איז דא דער ענין השמירת שבת בפנימיות און שמירת שבת בחיצוניות.
¶4און דערנאך איז דאך אויך דא די התחלה פון תניא, וואס הויבט זיך אן פון דעם נוסח אויפן שאר בלעטל, וואס דאס איז דאך אויך פון דעם אלטן רבי'ן, פון בעל השמחה והגאולה, כידוע הסיפור בזה,
¶5וואס דארטן זאגט ער, אז מבאר זיין ”בדרך ארוכה וקצרה” אט דאס וואס מ'זאגט ”בפיך ובלבבך לעשותו” און ווי גערעדט שוין אמאל בארוכה דער ענין פון ”בדרך ארוכה וקצרה” וואס איז דאס דא וואו זעט מען דאס ארויס אין תניא, דעם דרך ארוכה דרך צרה.
¶6וויבאלד אז דאס איז פארבונדן מיט דעם ענין הגאולה, ובפרט נאך על פי הסיפור הידוע, אז דער אלטער רבי האט געזאגט, אז ער איז אין נוסח הידוע, אז ס'איז ליק וואס דער תניא האט זיך אפגעדרוקט מיט צוויי יאר פאר דעם מאסר והגאולה, ווארום אז ניט וואלט געדארפט זיין די גאולה דער בירור און די גאולה גאר באופן אח
¶7איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז אויך דער ענין התניא איז אויך פארבונדן מיט דעם ענין הגאולה.
¶8ובפרטיות המבואר, אז אין תניא חלק ראשון איז דא נ' פרקים, וואס דאס איז כנגד ה' יום, וואס דער אלטער רבי איז געווען במעשים.
¶9וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז מ'זאגט אז די גאולה איז פארבונדן מיט ”פדה בשלום”, וואס דאס איז כולל די ענינים פון תורה, גמילות חסדים ומתפלל אים הציבור, ובכללות דער ענין התורה וצדקה, איז דער זעלבער זאך דארף זיך אפשפיקלען אין דעם סיום און אין התחלת התניא.
¶10וואס דער ענין פון שבת איז דאך דאס א שייכות צו צדקה, וכידוע אין דעם 'ביאור הענין' אז ס'איז דא שמש, וואס דאס איז אין צוויי ענינים ”שמש צדקה ומרפה בקנפי” און דערנאך איז ווי די גמרא זאגט איז די זעלבע זאך שבת.
¶11וואס דאס איז פארבונדן מיט דעם אני אליהו לבנים בין אומות העולם וואס דעמאלט וועט דאך זיין דער ”מוצא חמה מנארתיקה” וואס דאס איז דער ענין ווי שמן שטייט בגלוי, אן דעם נארטיק.
¶12וצדיקים איז נהנים בן.
¶13וואס דער 'כללות ענין' השבת איז דאך דעמאלט ווי ער זאגט אין מדרש אויף ”ויקהל משה” אז דער אויבערשטער האט געזאגט משה רבינו, אז דער ענין פון שבת איז דעמאלט זאל ער מקריל קהילו זיין און מ'זאל לערנען תורה,
¶14וואס דערפאר איז דאך אויך ווי ער זאגט אפגעפסק'נט אויך אין שולחן ערוך, אז די בעלי עסקים פון ”כל השבוע כולה” איז עליהם המצוה אז זיי זאלן מוסיף זיין אין 'לימוד התורה' במיוחד אין יום השבת, אין דערויף באשטייט זייער עבודה ושבת.
¶15בנוגע צו די וואס זיי זיינען בעלי תורה, איז בא זיי איז דער ענין הצדקה, אז בשבת דארף מען דאך געבן לגמיל חסד אים עלוה זו אויב ער איז א תלמיד חכם, איז דאך זיין מציאות תורה, איז דאך דעמאלט ווי ער זאגט אין תניא בנוגע צו הלל הזקן, אז בשעת ער איז געגאנגען עסן האט דאס ביי אים געהייסן ”הולך לגמיל חסד” אים עלוה זו דערפאר וואס זיין מציאות איז געווען ניט דער גוף,
¶16על דרך זה אויב ער איז א תלמיד חכם איז זיין מציאות איז תורה, פונקט וס ווערט אנגערופן ותורתו יגד תורתו ”נקראת על שמו” פארוואס איז דאס?
¶17דערפאר וואס זיין מציאות ווערט תורה.
¶18בדוגמא ווי גערעדט כמה פעמים אין דער הנהגה פון דעם אלטן רבי'ן, ווי דער רבי'ן נשמתו עדן האט מבאר געווען, און געזאגט אז אויך ר' הלל פאריטשער, איז בשעת פרייטיק פארנאכט, איז וויבאלד אז על-פי קבלה איז דעמאלט איז 'דורמיטא דזא' פלעגט ער זיך צושפארן דעמאלט א דרעמאלט-טאן, אבער ער האט זיך געדארפט צושפארן א דרעמאלט-טאן.
¶19בא דעם אלטן רבי'ן האט דאך געטאן, וויבאלד אז אזוי איז די הנהגה אין 'עולם האצילות' האט זיך ביי אים אזוי געפירט זיך דא אין 'עולם הזה' הטאקן.
¶20ער האט ניט ער געדארפט מוכן זיין זיך און צולייגן זיך און אן דרעמא� נאר דאס איז בדוגמא ווי ס'פירט זיך אין 'עולם האצילות', ס'איז געקומען די צייטל און דערמיט איז די זהב פרייטיג פארנאכט, איז דער אלטער רבי איז דעמאלט געווארן דא פרייטיג פארנאכט.
¶21וואס דאס איז ווי דאס איז אז א איד ווערט א מציאות ווי אין 'עולם האצילות', וואס דאס איז דאך פאר יחידי סגולה, פאר נשמות האצילות, ס'איז אבער דא ווי א איד דארף ווערן א מציאות פון תורה, ובד
¶22אז בשעת ער איז אריינגעגאנגען אין ”מופלא סמוך לאיש” איידער ער איז געווארן בר-מצוה צו צוועלף יאר צום רבי'ן אר אש און געבעטן א סדר אין הכנה צו בר-מצוה, איז דערנאך איז געווען זיין לימוד איינגעוואוינען דעם גוף, אז ער זאל זיך פירן בדרך ממילא ווי ס'שטייט אין שולחן ערוך.
¶23בדוגמא ווי ער זאגט אין גמרא עשה טיבותא לראשא אז ווען מ'קומט למודים מנפשי קרי ער דארף ניט האב� וואס ווי ס'איז משמע פון דער ביאור אין דער שיחה, איז דאס ניט פארבונדן מיט זיין דא ווי די מציאות איז אין אצילות, נאר ס'זאל ווערן א הרגל, א בדרך ממילא, וויבאלד אז על-פי שולחן-ערוך דארף מען טאן אזוי בדוגמא פון ”לא יאונה לצדיק כל” אבן,
¶24בדרך ממילא, ס'קען גאר ניט זיין, דער גוף פירט זיך בדרך ”ממילא באופן כאן”.
¶25און ווי גערעדט כמה פעמים די דוגמא לזה בהלכה, אז על-פי דין איז אפילו אז זי שפרינגט אין פייער איז א סימן אז דאס איז א בהמה שוטה, ווארום א בהמה שפרינגט אויך ניט אין פייער.
¶26ניט דערפאר וואס זי איז עפעס א דבר נעלה און זי האט א שכל און איז זיך מתבונן.
¶27שפרינגען אין פייער איז היפך טבע הבהמה.
¶28על דרך זה, אז א איד זאל טאן היפך השולחן-ערוך דאס איז היפך טבעו.
¶29ס'איז ווי דער רמב"ם זאגט אין הלכות גורש'ן, אז א איד בטבע וויל מקיים זיין דעם אויבערשטנ'ס רצון ס'קען נאר זיין אז ”יצרו אנסו” וכו איז אט דעמאלט איז דא די גאנצע השתדלות, אדער ער דארף וויסן וואס דער אויבערשטער וויל.
¶30און אט דאס איז די הכנה אויף צוגרייטן וויסן וואס ס'שטייט אין שולחן ערוך, און איינגעוואוינען דעם גוף דעם מנפשי כרה אז ס'קומט צום עדים בדרך ממילא גיט א מנפשי כרה מעצמו.
¶31וואס על דרך זה איז אויך ווי גערעדט פריער בנוגע נחזיר לעניננו, אז ביי אים איז דער ענין הגוף איז ל”הולך לגמול חסד” אים עלוה זו ווארום וויבאלד אז ער איז א תלמיד חכם,
¶32און דערפאר זאגט מען, אז ביום השבת דארף ער מוסיף זיין במנוחה, וואס דערפאר שטייט דאך ביום השבת דערפאר וואס מאחרן לתפילה לבית הכנסת ניט אזוי ווי בימות החול, אפילו ניט ווי ביום דו וכו אבער ביי אים איז דאס זיין מציאותי תורה, אבער דאס איז ביי אים דער ענין פון צדקה, ובעיקר ביום השבת, ווארום במשך השבוע האט ער די עובדין דחלב וועלכע ער איז מותרד,
¶33טאקע ”יגיע כפיך”, אבער אף על פי כן איז דאס אן ענין התרדה ער איז ענינו בעוסק, ניט בשאר ענינו.
¶34און דעם עוסק דליגמול חסד אין מעלובה זו קומט ערשט לאחרי זמן, פון דער ”טירחא בערב שבת יוכל בשבת”.
¶35על אחת כמה וכמה ווי דער ביאור, ווי ער איז מבאר די פנימיות און חיצוניות איז דאך דארט פארשטאנדיק, אז פנימיות פון שבת איז דאס אן ענין פון עבודה בפנימיות נפשו, מיט כח המחשבה אדער ”בדיבור בתורה ובתפילה וכו.'”
¶36און דערנאך איז בחיצונות איז דא זיך אויסהיטן בנוגע צו לעשי' בפועל, אדער א דיבר של חול, אדער עשי' של חול וכו.'
¶37און דערנאך קומט מען צו צו ”דרך ארוכה וקצרה”, וואס בכללות איז דאס אויך דער חילוק פון תורה און צדקה.
¶38דער ענין פון תורה איז ”ארוכה מארץ מדה ורחבה מיני ים” דאס איז טאקע דרך השם, על אחת כמה וכמה ומבואר אין ביאורי הזהר, אז ארכות הוי אז דאס גייט אויף דעם ענין פון תורה, וואס דורך דערויף ווערט דער אויבערשטער נמשך בעולם, און
¶39אין דערויף איז דא דער נתיבותיה און ס'איז דא פאר דעם דער ענין פון דרכיה וואס דאס איז א ברייטער וועגע, און דערנאך איז דא דשמלינקער וועגן וכו כמבואר די פרטים בכמה מקומות, אבער בכל אופן, ”לא יגעת ומצאת” אין תורה איז אל תניא תורה דארף זיין אין אן אופן פון יגעת וואס דאס איז דער דערנאך איז דא דער ענין פון קצרה און דער ענין פון צדקה.
¶40דער ענין פון צדקה איז דאס אן ענין וואס ס'דארף ניט זיין אין דערויף קיין התבוננות, ווי גערעדט בארוכה די מעשה מיט ”נחם איש גמזו” אז עשו לידע דארף ער געבן צדקה דארף ער דאס גלייך אפטאן.
¶41טאר זיך ניט מתבונן זיין, טאר זיך ניט מוכין זיין, טאר אפילו ניט אראפנעמען די משא פון דעם חמור, טאמער חס ושלום וועט ד עשה לידו געבן צדקה איז ניטא קיין צייט דארף ער דאס גלייך אפטאן.
¶42מ'בעט ביי אים א גרעסערן סכום דארף ער געבן גלייך א גרעסערן סכום.
¶43פון וואנענט וועט ער נעמען אויפדעקן דעם טשעק?
¶44דאס וועט ער טראכטן מארגן, ווען ער וועט זיצן ביי זיך אין מסחר און דארפן מאכן חשבונות.
¶45אבער צדקה איז דאס אן ענין פון קצרה.
¶46וואס דערפאר איז אויך בהמשך להמדובר לעיל פון תורה זאל א� דארף דאס גיין א משך זמן, און ס'קען בלייבן אין עולמות העליונים, מ'דארף האבן א השתדלות דאס זאל אראפקומען אין מעשה בפועל, אין ”סוכת דוד הנפלת” דער ענין הצדקה טוט זיך גלייך אפ אין וועלט,
¶47אין ענינים של פועל, ווי ער זאגט אין תנחומא אתה הכייתה הנפש העני, איז לימים אז ווען דארף מען האבן בנוגע צו נפש בנו, וועט ער האבן דאס גלייך בנוגע לנפש בנו.
¶48ווארום ”הכייתי את נפש העני” האט ער דאס געטאן אין 'עולם הזה' התחתון איז ”במדה שאדם עודד בה מודדין לו” באקומט ער דאס דא אין 'עולם הזה' התחתון.
¶49אין תורה לערנט ער אין עולם התחתון, אבער וואס לערנט ער?
¶50חכמתה ורצונא אמת טאקע ווי ”נסעה וירדה ונתלבשה” מיטן גאנצן סדר השטרלשלס, אבער דאס איז א דרך ארוכה.
¶51און ביז אז אין דעם לערנען עצמו איז דא דער תנאי אז ”לא יגעת ומצאת” איז דעמאלט אל תענין ס'דארף זיין אין אן אופן פון יגיעה, וואס דאס איז דער ענין פון דרך ארוכה.
¶52וואס דאס איז דאך אויך וואס מ'זאגט אז מ'הויבט אן מיט ”משביעין אותו” צי צדיק ועל צי רשע וואס דאס על שם זה ווערט דאך דער גאנצער ספר פון מתחילתו ועד ספר אנגערופן בשם תניא על שם התחלה תניא וספר ג' ד'ן אידן משביעונות איז תצדיק ועל תורשע וואס דער ענין פון משביעונות איז דאך דאס אן ענין של צדקה.
¶53ניט ער הארעוועט אויף דעם, ניט ער האט געבעטן דאס אפילו, נאר בשעת ער דארף געבארן ווערן אין 'עולם הזה' התחתון איז משביעונות איז תצדיק ועל תורשע וואס אין דערויף איז ביי דער ענין כפשוטו.
¶54דער ענין השבועה איז דאך, בדוגמא ווי ”נשבע לקיים את המצוה” דורך דערויף גיט מען אים כוחות ער זאל קענען ביישטיין די העלמות והסתרים, די שוועריקייטן.
¶55וואס דאס פארבינדט זיך מיטן צווייטן טייטש אין משביעין, עושה משביעין כפשוטו אין לשון שבועה, מיטן משביעין פון לשון סובא, מ'זעטקט אים אן מיט כוחות מיוחדים ער זאל קענען מקיים זיין דאס וואס מ'זאגט אים אן, ”תהי צדיק ואל תהי ראשי” פארוואס איז דאס אזוי?
¶56פארוואס איז ”משביעין אותו” דאס איז אן ענין של צדקה.
¶57אין וואס באשטייט דער ”משביעין אותו” צי צדיק ואל תרשע דורך וואס איז דאס?
¶58דורך דערויף וואס התינוק במעי אמו ”מלמדה נושא כל ”התורה כולה, נר דלוק” על ראשו” וואס דערפאר איז דאך אויך בפשטות פון ”משביעין אותו” דאס איז פונקט אזוי ווי ס'איז דא צדקה למטה מן התורה אזוי איז דא צדקה למעלה מן התורה,
¶59אט אזוי איז אויך דער ענין פון ”משביעין אותו” וואס לכאורה שבועה איז דאך ווי ער זאגט אין זהר איז דאס ספירת המלכות, און עד דער איז דארט אן ענין פון חיי המלך, דער ענין פון בינה, דערנאך איז אבער דא שבועה ווי ער טייטשט דאס אפ פון לשון ”משביעין אותו” פון לשון סובא אז דאס איז כוחות וואס איז העכער פון אלע כוחות גלויים, ווי דער פירוש בפשטות, אין וואס באשטייט דער ענין השבועה?
¶60אז אויב ער וועט פארשטיין בשכל ער דארף אזוי טאן דארף ער ניט אנקומען צו די שבועה.
¶61אויב ער האט א תאוה לזה דארף ער ניט אנקומען צו די שבועה.
¶62דער ענין השבועה איז אינגאנצער ענין איז, אז וואס שכל זאל ער ניט זאגן, און ווי שכל זאל ער ניט זאגן, וואס פאר א מדה שבלב זאל ער ניט האבן צו דעם ענין, האט ער אזוי אפגעשווארן איז לא יכל דבריו בנדר ועל דרך זה בשבועה.
¶63ווי אזוי קומט דאס אראפ פון ”משביעין אותו” למטה?
¶64דארף דאס אראפקומען ווי אלע ענינים דורך תורה, ובפרטיות ובמיוחד, דער תניא איז דאך דער ענין התורה, תורה שבכתב פון חסידות, אז דורך דערויף האט מען דעם ביאור ווי אזוי ”משביעין אותו” כצדיק ואל תורת ה ווי אזוי מ'זאל קענען מקיים זיין די שבועה, און אין אן אופן ”בפיך ובלבבך לעשותו”,
¶65און אף על פי וואס אין פסוק זאגט ער דאך אז ”קרוב אליך הדבר” הזה זאגט ער דאך דערנאך, אז אין דערויף גופא קען זיין 'דרך ארוכה וקצרה' בדוגמא ווי גערעדט פריער צומנות פון פארברענגען, אז ס'איז דא תורה עצמית כלולה אויך פון צדקה, און צדקה כלולה פון תורה,
¶66על דרך זה ווי שבת האבן דאך ביידע ענינים, דאס איז כלול פון די ששת ימי השבוע שלפניו, ווי אזוי איז דא דער ייכל בשבת, דורך דער ”טרח בערב שבת”.
¶67און אזוי איז אויך די שסת ימים שלאחרי זה, פון וואנענט באקומען זיי דעם כח, אז מ'זאל זיי קענען דורכגיין און דורכפירן דעם אויבערשטנ'ס שליחות?
¶68דערפאר וואס שבת ”מיני' מתברכין כולי יומי”.
¶69וואס אט דא איז, ווי די ימות השבוע זיינען כלול פון שבת, וואס דאס איז דאך וואס מ'זאגט בכל יום, אז ”יום יום ראשון בשבת”, ובפרט נאך לפי פירוש הרמב"ן, אז דאס איז מען מקיים די מצות עשה, ווי דער רבן טייטשט דאס אפ פון ”זכר את יום השבת” הקדשון בכל יום, דורך דערויף וואס ער זאגט ”היום יום ראשון בשבת”,
¶70על דרך זה איז שבת אויך כלול פון 'ימות החול', די טירחא פון ערב שבת, וואס אין דערויף איז דאך כלול די אלע ששע ימים שלפני זה איז ”יאכל בשבת, בשבת” ווערט דאס ”דם ובשר כבשרים” וואס דאס איז דער ענין האכילה.
¶71והי רצון, אז ס'זאל מקויים ווערן דער ענין וואס מ'זאגט דער ”משבינא תהי צדיק ואל תהי רשע” זאל מקויים ווערן בפועל, אז ס'זאל זיין דער תהי צדיק און דערנאך זאל זיין אל תהי ”ואל תהי רשע” ביז וואנענט אז ער פועל"ט אויף זיין בבחינת סיבור איז דעמאלט קען דאך זיין בא יעדערן דער ענין פון תהי צדיק ווי ער איז מבאר דערנאך אין די ווייטערדיקע פרקים און שפעטערדיקע פ
¶72עבודתינו ומעשינו במשך זמן הגלות, צו ביאת משיח צדקנו, און דערנאך ”ליום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים”.
¶73לחיי.