transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1דער נהוג אויף אפלערנען א פסוק חומש מיט רש"י פון פרשת השבוע, און אויך אין די הערות לזוהב, וואס ס'האט זיך גערעדט אויך אין די פריערדיקע פארברענגעס וועגן דעם פסוק ”ויזכר אלקים את נח את כל החייו את כל הבהמה השריטה בטובה ואמר אלקים רוחה” לארץ והישוקה המים און אויך אין דעם מאמר לעיל שטעלט זיך אויף דערויף רש"י און זאגט,
¶2אז דא איז דאך דער דיוק, אז ס'שטייט דער שם אלקים וואס זה השם איז דאס דער מדת הדין.
¶3און דא זאגט מען ויזכר אלקים וואס דאס איז דאך געווען א זכרון לטובה, ווי ער איז דערנאך מסיים בכתוב וואס פון דעם איז ויזכר איז ארויסגעקומען, ווארום דער זה השם וואס ער איז מדת הדין הוא איז נפחה ”למדת רחמים, על ידי תפילת הצדיקים”.
¶4ס'איז דאך געווען די תפילה פון נח ובניו האבן זיי דאס מהפך געווען די מדות הדין צו 'מדות הרחמים'.
¶5און דערנאך איז ער ממשיך, אז דער היפך'דיקער ענין פון היפך צדיקים ”היפכת מדות רחמים למדות הדין”.
¶6שנאמר, ווי ס'שטייט אין דער פריערדיקער סדרה, וירח הוי וואס דאס איז 'מדות הרחמים', און דאס איז וירר ”הוי כרבה רעת האדם ויאמר הוי' עמך” וואס דאס איז דער שם פון מדת רחמי.
¶7וואס עד כאן איז פירוש רש"י.
¶8וואס דא איז דאך גלייך ידוע דער דיוק, וויבאלד אז רש"י איז דא מפרש, סיי דעם פסוק דא סיי נאך א פסוק, און דער צווייטער פסוק שטייט פריער האט דאס רש"י געדארפט מפרש זיין בא דעם ערשטן מאל וואו ס'ווערט די שאלה
¶9היתכן אז ה' הי' איז דאס 'מדת הרחמים' און ס'שטייט דארטן ”וירא הוי' כרבה רעת האדם” און דערפאר ויאמר הוי' מחר און דארטן זאגט רש"י גארניט.
¶10מ'קען ניט זאגן, אז דארט האט נאך געוואוסט, דער ”בן חמש למקרא”, אז מדת הוי' איז 'מדת הרחמים' רש"י האט וועגן דערויף שוין געזאגט אין אנהויבס, אין דעם ערשטן פסוק פון פרשה בראשית, וואו ס'רעדט זיך דארטן ביום השאת הוי' אלקים שמים וארץ, אז דאס איז עקדים ”ושיתוף מדות הרחמים” ווייס מען שוין פון דארטן אז דאס איז 'מדות הרחמים',
¶11במילא ווערט דאך די שאלה, אז מ'לערנט בסוף פרשה בראשית והיר הוי' און ויאמר הוי' אמךר, אז יתכן דאס איז דאך 'מדות הרחמים', און רש"י פארווארנט דאס ניט.
¶12על אתר, ”וכידוע דרך רש” י, און ס'איז אויך פארשטאנדיק, בשעת מ'לערנט מיט א קינד קען מען זיך ניט פארלאזן, אז בשעת מ'וועט קומען אין א צווייטערדיקער סדרה וועט מען אים פארענטפערן די סדרה פון דער פרשה.
¶13על כל פנים דארף מען דארט אנווייזן, אז דא איז דא א שאלה, און די שאלה וועט מען פארענטפערן, מאיזה טעם שיהי' בפרשה שלאחרי זה.
¶14מוז מען זאגן, אז בשעת מ'לערנט פרשה בשעת מ'קומט אבער אין פרשה נח איז דא א קשיא, וואס דרך ממילא איז אויך ווערט דערפון נשתנה דער פירוש אין פרשה בראשית, און דאס אלץ אין דרך הפשט, וכפי שיתבאר לקמן.
¶15אין הבאות אויף זהר שטעלט ער זיך אויך אט דאס וואס ער דערמאנט פריער אין דעם מאמר אז ס'איז דא די 'כריתית ברית' פון נח און אברהם און משה, און ברענגט אראפ אנטקעגן א צווייטן ענין, וואס ס'שטייט אויף נוח'ן אז ער איז געווען ”תמים הי' בדורותיו”
¶16וואס דער פסוק איז דא מדייק בדורותיו קען מען דאס טייטשן אין ביידע אופנים ברענגט דער זהר אראפ דעם ערשטן פירוש, אז דאס איז געווען בדורותיו, אבער אין אנדערע דורות וואלט ער ניט געווען אין דער דרגא.
¶17און ברענגט אראפ די דוגמא פון די דורות, ”כמו דרא דאברהם ודרא דמשה” וד וואס דעמאלט איז ווי ער זאגט אין זהר וואלט ער דאך ניט ”נחשוב לקלום לגבי” מעלת פון אברהם און משה און דוד.
¶18איז ער מבאר בארוכה אין דער הארה וואס איז די דריי ענינים, אז דאס איז דער ענין פון די ”ג' כתרים שלשה כתרים, דער כתר כהונו” און 'כתר תורה' און 'כתר מלכות', וואס אברהם איז דאך געווען א כהן, און משה איז עניני תורה, און דוד דער ענין המלכות,
¶19ס'איז דא דער כתר שם טוב אלו על גביין, וואס דאס איז געווען דער ענין של נח, ווי ער זאגט ”זכר צדיק לברכה” ווי רש"י ברענגט דאס אויך אראפ בפירושו על התורה, אז בשעת מ'דערמאנט א צדיק שמשל צדיק דערמאנט מען אים גלייך לברכה איז דער כתר שם טוב איז מערניט ווי אלו על גביין וואס דער לשון גופא איז מדגיש,
¶20אז געפינען געפינט ער זיך נידעריקער פון זיי און דערנאך איז ער אלה ”על גבי כידוע” דער דיוק אויך אין מפרשי המחנה.
¶21וואס דאס איז דער ערשטער אפטייטש, אז בדור אין אחרנים איז דאס געווען ניט לענין פון לשבח.
¶22דערנאך קומט 'דבר אחר' דער צווייטער פשט, אז דעמאלט וואלט געווען כל שכנו אז דעמאלט וואלט געווען נאך גרעסער ווי ער איז געווען בדורותיו, וואס דאס איז, ווי ער טייטשט אפ, דער כתר שם טוב איז דאך סוף כל סוף ”עולה על גביהם” אז ער איז גרעסער פון ווי ער איז מבאר די ענינים ווי דאס איז על פי קבלה.
¶23ס'איז ניט מבאר נאך אן ענין, ערשטן ס'איז דא די שטורעמדיקע קשיא וואס מ'זאגט אז ער איז ניט געווען בדרא דאברהם נח איז געווען אין דורך דורות של אברהם,
¶24וכידוע אויף דערויף אויך דער סימן און דער סחות פון דעם אבן עזרה, וואס ער האט געגעבן אויף דערויף א סימן אברהם בן ”נח כשמת נח אברהם” איז געווען בן נח נ ווען נח איז זיך געפעלט, איז פופציק-אכט יאר אין אברהם'ס ענין איז געווען ווען נח איז נאך נח געווען בעולם.
¶25איז וואס זאגט מען, ער איז ניט געווען בדורו של אברהם.
¶26די קשיא ווערט נאך גרעסער, בשעת מ'גיט א קוק אין גמרא נדרים, וואס דארטן טייטשט ער אפ א ”בן ג' שנה, היקר אברהם” האט דער אויבערשטער האט אברהם דערקענט עס קונם,
¶27שאנא ”אמר עקב רשע” השם אברהם איז עקב שנה האט ער דערקענט, און וויבאלד אז ער האט געלעבט הונדערט פינף און זיבעצן קומט אויס אז בג' שנה איז נאך דערויף איז געווען עקב שנה וואס עיקר את בורא במילא קען מען דאך ניט זאגן, אז ביי אברהם'ן איז דאס געקומען שפעטער, ווארום ס'האט געווען ווען ער איז געווען בג' שנה?
¶28אפילו לפי דירתת המדרש ברכית וואס דארטן שטייט אז ניט נאר בן מ'ח'שנה איז דאך אויך מ'ח'שנה איז נאך אלץ געווען עיקר את בורא איז נאך אלץ געווען צען יאר נוח אין דער צייט וואס ס'איז געווען אברהם און ווען אברהם איז שוין געווען עיקר את בורא על אחת כמה וכמה לפי גירסת הרמב"ם,
¶29וואס דער רמב"ם ברענגט אראפ די גירסא, אז ”בן ארבעים שנה עיקר את” בורא וואס אלץ א מאמר המוסגר איז דא וואס פרעגן אויף דערויף די שאלה, פון וואנענט האט דאס גענומען דער רמב"ם, אז די גמרא זאגט ”בן גימל שנה” און אין מדרש שטייט ביי אים מ'חש שנה און ער זאגט ”בן ארבעים שנה”?
¶30האט מען געפונען אין כתבי יד פון מדרש רבה שטייט טאקע דא די גירסא בן ארבעים.
¶31מ'וויל דאך אויף דערויף פארענטפערן, דער רמב"ם שרייבט אויך, פאר דערויף וואס ער זאגט אז ביי אים ”בן ארבעים שנה עיקר את” בורא זאגט ער, אז די התחלה איז געווען כשהי קטן דאס איז א מאמר המוסכר, כאילו וויבאלד אז מ'רעדט שוין וועגן דעם רמב בם.
¶32פריער זאגט ער, אז כשנולד עותן זה וואס אברהם איז ער האט אנגערופן בשם עותן האזרחיו ווי די גמרא זאגט אין בבא בתרא ווי זיי זיינען מפרש מפרשי הרמב בם כשנולד עותן זה איז נאך בשעת ער איז געווען א קטן כשהי קטן התחילה שוטט האט ער זיך אנגעהויבן מתבונן
¶33און דא דפוסים וואס ס'שטייט אויך אין רמב"ם במ' ח' שנה איז די מסקנא איז, אז ס'איז דא מערניט ווי אין געציילטע דפוסים וואס זיי האבן גערעכנט, דער בחר הזצער, אז דאס איז א טעות הדפוס, און האט ניט געוואוסט אז דער רמב"ם בכתבי יד שטייט ”בן ארבעים שנה”.
¶34וואס דא בלייבט דאך אבער אלץ די שאלה דער רמב"ם האט זיכער געוואוסט וועגן די גמרא אין דרים, וואס דארטן שטייט בפיר אפילו אז מ'זאל זאגן אז אין בראשית רבה, אין אלע כתבי אדבא פארן רמב בם, איז געשטאנען ”בן ארבעים שנה” איז אבער דא אין תנחום ובכמה מקומות וואס דארטן שטייט במ' חש שנה פארוואס האט דער רמב בם אויסגעקליבן?
¶35ניט ”בן ג' שנה” און ניט במ' חש שנה, נאר ”בן ארבעים שנה”?
¶36ובפרט נאך אז ס'איז דא אין אור תורה פון צמח צדק, ”כי תצא” דאכתא מ'קען ניט א קוק צו ניט מפתחי ענינים און וועט זיי דאס געפינען דארטן, יעדערער קענען געפינען וואס די צמא צדק רעדט וועגן דערויף, זאגט ער, וואס דורך דערויף איז אויך פארשטאנדיק דער רמב"ם,
¶37אז אף על פי וואס די גמרא זאגט נדרים בג' שנה, און ווי ער זאגט אין מדרש במוחש ”שנה עיקר אברהם את בוראו” איז יש לומר, אז דאס איז געווען התחלת העיון, התחילת שוטה איז
¶38און דערנאך דער סוף ווען ער איז געקומען צו א קרה מלאה איז דאס איז געווען ווען ער איז געווען ביי מים ח' שנים, און ער פארבינדט דאס דערמיט וואס ביי ארבעים ושמונה מעלות אין נקנות התורה, און דאס וואס אין משכן איז אויך געווען מים ח' קרשים, מיט נאך כמה וכמה ענינים, וסמתי כד כד שם תסייך וואס כד כד, צוויי מאל כד איז אויך ביי מים ח'ש, ווי ער איז דארט מפרש די ענינים ווי ד
¶39און ברענגט ניט אראפ די גירסא פון בן ארבעים.
¶40איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז דאס איז באם צמח צדק מער נתיישב, האט ער דאך זיכער געוואוסט אויך פון דעם רמב"ם.
¶41אף על פי כן, איז וואס איז טאקע דער טעם פון רמב"ם, וויבאלד אז ס'איז דא בכמה מדרשים וואס קרוב לומר אז דער רמב"ם האט געזען אויך יענע מדרשים, וויבאלד ער ברענגט כמה מקומות וואס דער יסוד פון זיינע ענינים איז, וואס אזוי שטייט אין תנחומא אדער אין פסיקתא, וואס דארטן שטייט די נוסחא מ'ח'שנים,
¶42און אויך איז וואס איז דא בכלל דער ענין וואס דער רמב"ם ברענגט ביי אים?
¶43וויפל שנה ער איז געווען. לכאורה, פונקט ווען ער ברענגט כשהיה קטן זאגט ער ניט, אז דאס איז געווען ווען ער איז געווען ג' שנים, ווארום למאי נפקא מינה אין הלכות עבודה זרז אין ה ספר המדעה, צי ס'איז געווען בג' שנה צי אין אן אנדערער, ער ברענגט דארט אראפ הלכות, איז גענוג צו זאגן, אז שוין ווען ער איז געווען בן קטן איז שוין יתחיל שוטן,
¶44כדי א איד זאל וויסן, אז זייענדיק אויך א קטן קען ער גלייך משוטה זיך.
¶45למאה אבער די נפקא מינה, וואס ער זאגט דערנאך אז ”בן ארבעים שנה” און דערביי דארף ער מחליט זיין, אז דאס איז די גירסא בן ארבעים, ניט די ג איז יש לומר בפשטות, ווי מפרשים זאגן,
¶46אז דער רמב"ם איז אויך לערנט ווי דערנאך ברענגט דאס דער צמח צדק, אז ס'איז ניט קיין פלוגתא צווישן מסכתא נדרים און דבראשית רבה, אז די התחלה איז געווען כשהיה קטן בג' שנים, און דער סוף איז געווען ווען ער איז געקומען לתכליתא ווען ער איז געווען ”בן ארבעים שנה”.
¶47פארוואס ברענגט ער אראפ דעם מספר השנים?
¶48דערפאר וואס אין דעם מספר השנים שטייט א ביאור, פארוואס איז טאקע ביזט דעמאלט געווערט און ניט מערער?
¶49דערפאר וואס ס'איז א משנה ”בן ארבעים לבינה”.
¶50און ווי ס'איז משמע פון דער משנה, איז דאס ניט אן ענין וואס איז פארבונדן מיט מתן תורה, וואס דעמאלט איז געווען א שינוי בעולמות נאר דאס איז אין טבע הבריאה, פונקט אזוי ווי ”בן עשרים לרדוב” אדער ”בן תשעים לשוח”,
¶51על דרך זה ”בן ארבעים לבינה” איז דאס פארבונדן מיט טבע הגוף, און ווי די נשמה געפינט זיך אין גוף, איז דערפאר פון די פארשידענע גירסות קלייבט אויס דער רמב"ם אט די גירסא וואס זי האט גלייך א ביאור מיט א משנה,
¶52וואס די משנה זאגט ”בן ארבעים לבינה” און דאס נעמט אויך אראפ א שאלה, וויבאלד אז ס'איז געווען ”בן ארבעים לבינה” אפילו ווען ס'רעדט זיך ניט וועגן איינעם וואס ער קאכט זיך פון דער צייט ווען ער איז א קטן כדי צו פארשטיין דעם ענין, אף על פי כן גיט מען דעם כלל, אז אף על פי וואס ער האט אנגעהויבן לערנען ”בן חמש למקרא”, ניט בן שלשה,
¶53און דערנאך אז ס'קומט צו בן ארבעים קומט ער לבינה, און ביי אברהם אבינו האט דאס גענומען נאך אכט יאר.
¶54אמת טאקע ס'איז געווען בדורתיו, ווי ער איז מבאר אין רמ� און דער גאנצער על ארום אים איז געווען אנדערש, אבער אף על פי כן, ווי בן, אז פון דריי יאר אן האט ער אנגעהויבן שוין טאן אין דעם וואס דאס איז צוויי יאר פאר בן חמש, וואס דעמאלט איז ער שוין אויך א קצת הבנה, על כל פנים מפשוטו של מקרא,
¶55און אז ס'איז געקומען צו ארבעים איז ער נאך דערצו ניט אנגעקומען, וואס דערפאר קלייבט אויס דער רמב"ם די גירסא פון ”בן ארבעים לבינה”, וואס דערפאר איז אויך די גירצו פון בן ארבעים, וואס דאס איז פארבונדן מיט ”בן ארבעים לבינה” וואס טוט דער רמב"ם מיט דער גירצו פון ”בן ארבעים ושמונה”?
¶56איז אין דערויף אויך ניטא קיין שאלה.
¶57פונקט אזוי ווי מ'זאגט, אז ער האט אנגעהויבן בן שלש און דערנאך איז געווען דער שלימות הידיעה ווען ער איז געווען במילא חס ווי דער צמח צדק זאגט, אזוי קען מען זאגן, אז אין דער של וויבאלד אז דאס איז פארבונדן מיט ידיעת הבורא, ווי דער רמב'ן איז דארט מאריך בארוכה,
¶58איז אין ידיעת הבורא איז ניט שייך צו זאגן א ידיעה עד תחליטה, און העכער קען מען שוין ניט וויסן, ווי דער רמב'ן אליין פסק'נט אפ אין סוף וחותם ספרו, אז ווען וועט ער זיין די אמת"ע ידיעת הבורא,
¶59אז ס'וועט זיין גמל ”הארץ דיעה את הוי כעמאן לים מכסים” וואס דאס וועט זיין לעתיד לבוא אט דעמאלט וועט ער זיין די אמת"ע ידיעות, און אויך אלץ ווי א נברא קען וויסן דעם בורק.
¶60על אחת כמה וכמה, אז פון בן ארבעים ביז ”בן ארבעים ושמונה” איז ער זיכער געשטיגן אלץ העכער און העכער.
¶61אף על פי כן ברענגט דאס ניט דער רמב"ם מצד דעם טען האט ער זיך זיכער ניט אפגעשטעלט ביי ארבעים ושמונה.
¶62איז זיכער ער איז געווארן ארבעים ותשעה, האט ער געוואוסט מערער.
¶63ועל דרך זה ווען ער איז געקומען צו שלימות ימיו ווען ס'איז געווען בן ”קמאה ושבעים וחמש שנים”, און ווי מ'זאגט אז תלמיד חכמים אלא מנוחה ”ילכו מחיל אל חיל” על אחת כמה וכמה וואס ביי אברהם'ען שטייט דאס בהד גשה, אז אברהם'ס ענין איז געווען ”הלוך ונסוע” אן א הפסק.
¶64ס'איז טאקע געווען הנגבה אין זיין מדה און אין זיינע ענינים, ס'איז אבער געווען ”הלוך ונסוע לשון” הוה, וואס דאס איז פארבונדן מיט מדות, ווי רש"י טייט אפ בכמה מקומות אז ס'שטייט לשון הוה וואס דאס איז לשון תמיד, כמבואר במפרשי המקרא והנביאים והמפרשי התנך בכלל.
¶65וואס דערפאר איז דער כללות דער ביאור, אז ס'זאל אויך ניט זיין קיין סתירה פון דעם רמב"ם בנוגע צום צמח צדק'ס ביאור איז קיין סתירה מיט מסכתא נדרים איז דאס ניט, ווארום ווי דער צמח צדק איז דאס מפרש, אז דעמאלט איז געווען התחלת העיון,
¶66ווי דאס גופא איז שוין געווען אן ענין א שינוי עיקר פון דער גאנצער וועלט ארום אים, ביי אזוי איז גאר ניט געווען אין דערויף קיין ספיקות אז ס'דארף זיין ווי דאס איז געווען ביז דעמאלט, הז ”הוחל לקרוט, הוחל מלשון” חולים נאך פון ענש צייטן אן, ו
¶67דערנאך איז לגבי דער דרגא אין עבודת השם, און ידיעת השם, ווי דער רמב"ם רעכנט דארטן אויס אויף דערויף איז גענוג ארבעים לבינה.
¶68בשעת מ'דארף אבער אנקומען צו דער דרגא אין ווי דער צמח צדק, און אין וועלכע ס'רעדט דער צמח צדק, וואס דאס איז פארבונדן מיט נאך טיפערע השגות והבנות, ביז וואנענט אז מ'דארף האבן די קניית התורה אט דעמאלט דארף מען האבן מ
¶69וואס אט דעמאלט איז ברענגט וואס דערפאר איז דער צמח צדק ברענגט ער אפ די גירסא פון ”בן ארבעים ושמונה שנו, עיקר” הברות בו און דערפאר איז אויך קיין קשיא ניט, היתכן?
¶70און דעמאלט איז זיכער געגאנגען אלס העכער און העכער, דאס איז אבער העכער אין ענינים אין טוב וקדושה עצמם, אבער אין שלימות הידיעה האט ער שוין געהאט נאך איין גירסא, בן ארבעים, נאך א צווייטע גירס וואס עד כאן איז דער מאמר המוסגר.
¶71בהנוגע לעניננו, אז נאר לויט די אלע דריי גירסות, בן שלוש שנים ”בן ארבעים שנים” אפילו לויט די גירסא פון ”ארבעים ושמונה שנה” איז געווען נוח בדרא דאברהם צען יאר!
¶72וואס צען יאר איז א גאנצע תקופה, ווי אין כמה ענינים, זאגט מען דאך ”בן עשר שנים מיעשר” לעשר, די שינה הדרגות ווי די משנה רעכנט זיי אין אבות, און דער וואס איז געווען עשר שנים בחוץ-לארץ, ווי מ'געפינט דאס ביי אברהם'ן גופו, איז דערנאך איז געווען,
¶73אז קומענדיק אין ארץ-ישראל הויבט זיך אן א חשבון מחדש, כמבואר בפוסקים בנוגע צו ילדות בנים ובנות וכו' וכו און דאס איז אפילו לויט דער גרעסטער גירסא פון ”בן ארבעים ושמונה” איז ער אויך געווען צען יאר בדרא דאברהם.
¶74נאך א דיוק איז דא דא, וואס בשעת רש"י ברענגט אראפ די ביידע פירושים ברענגט ער אראפ פריער דורשים לשבח און דערנאך דורשים היפך השבח, אין זהר ברענגט ער אראפ בהיפך הסדר, פריער דער היפך השבח, און דער צווייטער פירוש דער ענין ווי דאס איז לשבח,
¶75און ער פארענטפערט אויף דערויף אין די הערות צום זהר אין א שפעטערדיקן ארט, אין דעם זהר, אין פרשה נח גופא, וואס דארט ווערט דאס נאכאמאל איבערגע'חזר'ט די ביידע דרשות, אז דאס איז בדוגמא ווי מ'זאגט,
¶76אז דער ”עלה במחשבה לברית” את העולם איז פריער געווען אין מדות הדין, און ערשט דערנאך איז שיתף אים אין 'מדות הרחמים' אט אזוי אז מ'רעדט אויך וועגן נח'ן רעדט מען פריער במדות הדין, און דערנאך רעדט מען במדות הרחמים.
¶77ויש להוסיף בזה, אז דאס איז דער ספעציעלער קישוב פון 'בריאת העולם' מיט נח'ן איז דערפאר וואס אויף נח'ן זאגט מען ”עולם חדש ראה” דעמאלט איז כאילו ווי ס'איז געווען 'בריאת העולם' נאכאמאל פון דאסניי אן ”עולם חדש”, איז דערפאר איז דעמאלט געווען אויך די הנהגה אין דעם זעלבן אופן, עולה במחשבה פריער די דיעה פון היפך השבח, דערנאך די דיעה פון שבח.
¶78משא"כ אין פירוש רש י, שטייט פריער דער פירוש לשבח, און ערשט דערנאך דער ענין פון לגני היפך השבח, אף על פי וואס רש"י ברענגט אויך אראפ בפירושו על התורה דעם ענין פון ”עלה במחשבה לברה את העולם במדות הדין”, ווי ער זאגט דאס אין דעם ערשטן פסוק בפירושו על התורה, און ווי גערעדט בארוכה אין די פריערדיקע התוועדות.
¶79נאך א דיוק איז דארט דא, ס'איז דא אין מדרש אין רבא שוועט אויך אויף דער אפטייטש בנוגע צו נוח'ן, און דארטן ווערט געבראכט דער דרא דמשה און דרא דשמואל וואס
¶80לכאורה איז דארטן ניט מתאים אט דער פירוש וואס ער זאגט דא אין דער ההרה, ובכלל דארף מען פארשטיין וואס איז דא דער חילוק, און וואס דא פארגלייכט מען דאס מיט די דריי, וואס בנוגע צו די דריי איז שוין גערעדט אמאל בארוכה, ווי ס'איז מבואר אין זהר גופא, אז די אלע דרי
¶81אברהם האט געבעטן אויף אנשי צדוע, משה האט געבעטן אויף אלע אידן, און דוד האט אויך געזאגט את לנה ביד הוי אבי ניט אנרירן אידן.
¶82געבעטן רחמים. משא' כן בא נח איז אזוי ניט געווען, וואס דערפאר ווערט דאס אנגערופן על שם נח, ווי ער איז מבאר אין זהר.
¶83וואס על דרך זה געפינט מען בא שמואל'ן, אז ער האט אויך געבעטן על בני ישראל, כמבוארי מפרשים, אבער אף על פי כן איז דא דערמאנט ער מערניט ווי אין משה ושמואל אין דעם מדרש רבה, משא"כ דא דערמאנט מען אט די דריי,
¶84מיט נאך כמה ”דיוקים שיש לבן”, ואין כאן המקום לבן.
¶85און ויהי רצון, אז די אלע ענינים, והוא העיקר, זאל זיין ווי מ'זאגט בנוגע ווי דערמאנט פריער בנוגע צו מוי נח, וואס דאס איז פארבונדן מיט פרשת נח, אז טאקע ”מים רבים לא יוכלו לכבות את אהבה נהרת לא ישתפוה” אבער ס'זאל ניט זיין אין אזא אופן, אז פון דעם לערנען וועגן דערויף זאל דאס אראפקומען בפועל,
¶86אז אט די 'מים רבים' און אט די ענינים וואס זיינען נאך נידעריקע דערפון, ווי פארשטאנדיק פון דעם ”תורה אור” איז ניט נאר ”לא יוכלו לכבות את אהבה נהרת לא ישתפוה” ווי ער זאגט אויף דערויף דער ביאור אין חסידות אז ווי מ'זעט, אז בשעת ס'איז דא א סתימה, און דערנאך איז דא די 'מים רבים' איז דורך דערויף ווערן די 'מים רבים' נאך מיט א תוקף גדול ביותר.
¶87אט אזוי איז אויך, זאל דאס זיין פון די ”מים רבים, לא יוכלו לכבית” הסוה און הארות לא ישתפוה זאל זיין נאך מערער, אז דורך די 'מים רבים' זאל זיין ”כיתרון האור מן החושך וכיתרון החכמה” מן הסכלות ועד"ז דורך יעדער ענין של נסיון 'והעלם והסתר', זאגט ער דאך בפירוש אין פסוק, אז אויב ”מנסה הוי' אלקיכם אתכם” איז דאס לדעת אז ישכם אויבים את הוי' אלקיכם,
¶88און ווי חסידות טייטשט אפ, אז דעמאלט ווערט דער צווייטער אפטייטש, מנסה אז דורך דערויף ווערט מען אויפגעהויבן נאך העכער, און מ'זאל ניט דארפן מערניט האבן, און מ'זאל ניט דארפן אנקומען צו נסיונות און עלהמות ועסת מ'וועט אויפגעהויבן ווערן העכער בחסד וברחמים וטוב הנראה והנגלה,
¶89נאך זייענדיק אין זמן הגלות, ביז צו דעם אמת'ן אויפהויבן ארויסנעמען פון גלות, און פון ”למטה מעשרה טפחים”, און מלכתחילה אריבער, און גיין לקבל פני משיח צדקנו, יולדנו ויגאלנו ויולדנו קוממיות לארצנו, במהרה בימינו ממש.