Text

¶1דערמיט וועט מען אויך פארשטיין, מיט דעם דיוק וואס ביי א מעיין דארף מען האבן, אז ער זאל ניט זיין ניט טאק, ניט נאר לפני מקום השבילה נאר לדעת כמה ראשונים, אפילו מלאחר מבין השבילה,

¶2אפילו מיט א בי,"' אז ניט האט ער ניט דעם דין פון מעיין, וועט מען אויך פארשטיין, אט דעם חילוק וואס מ'וועט געפינען ביי אן אלטן רבי'ן לגבי די פליעה-דיקע.

¶3וואס דער רבי נשמתו עוזן, דעם שווערס-פטור, האט איבערגעזאגט א ווארט פון צמח צדק, וואס דער צמח צדק איז דאך נוסף על סתקה וואס ער האט געגעבן אין סתידות, איז ער דאך אויך געווען א פוסק דורך שאלות און תשובות,

¶4די נגלה דתורה, און האט זיך דערמיט אפגעגעבן.

¶5האט ער געזאגט בנוגע צו דעם אלטן רבי'ן, אז ווען ער וואלט געווען בדורות פון די אמוראים וואלט ער געווען א גרויסער אמורא, ווען ער וואלט געווען בדורות פון תנאים וואלט ער געווען א גרויסער טנא, און האט מסייל געווען, און נאך העכער,

¶6האט די רבי'ן נשמתן אויבן נתירות געווען, אז דאס האט ער געווען בדורת המדין.

¶7וואס בפלמא איז דאך דא אזעלכע וואס פלעגן שטייט, ווי קען מען דאס זאגן בדורתנו אלו, אזא מין שואך, איז באמת, דער שואך שטייט פון שמיר על דרך זה אויף ר' יהודה החציא,

¶8אז אילו הי' בבורש האמוראים וואס ער איז געווען אן עמנו, ווי אזוי תנאים ומדינים.

¶9דארט שטייט אבער אין א ספר וואס מ'ווייס ניט ווער זיי מחבר זיינען ראש.

¶10ס'איז אבער דא אין מדרש רבה זאגט ער, אז ס'איז ניטא קיין ”דור שאין בו כאברהם” יצחק ליעקב איז במילא, אז דער מדרש רבה זאגט אזוי איז ווייס מען דאך ווער דער מחבר איז, און דאס איז דאך אן ענין פון א בר תמכא, אז דאס איז זיכער אזוי בפועל.

¶11בזשיא איז דער חידוש פון דעם תואר?

¶12די נפקא מינה אין דערויף איז דאס גייט ניט אוועק ווייטער, אז דאס איז מערניט דעם מקום שהוא נמצא, אדער דאס איז יוסף וזוכו ומחוץ הימנו אט די אברהם יצחק ויעקב וואס ס'איז דא בכל דור וזור איז דאך דאס אן ענין וואס זיי זיינען במדריגתם די מקום שהן ענין,

¶13אבער לגבי הדור איז דאך דאס אן ענין וואס איז בלתי' ידוע, וואס דערפאר זאגט אים די גמרא, אז חסנו יושב ערב בית המקדש איז דאך חספה כמה וכמה ענינים, און דערנאך רעכנט ער אויס בא יעדער טמא וואס איז מקצה געווארן.

¶14דאס הייסט, דעמאלט איז דאך געווען די תביעות אזא מין סבר, און מקצה איז דא די מענטשן ווי ער רעכנט אויס אין מדרש ביז ”אברהם יצחק ויעקב אין” ”בכל דין ודין” דאס איז אבער דא, ער איז מחובר מיטן מקור,

¶15במילא שטייט ער אין דער דרגא פון אברהם יצחק ויעקב, דאס איז אבער נפסק ממנו להלן, אז דארט איז ניטא די עצי און די תפילה מבחוץ הימנו.

¶16אפילו ר' יהודה החסיד, וואס פון אים איז דאך געבליבן כמה הוראים ופסקי דינים ומנהגים, אפילו וואס מ'ווייס ניט קיין טעם,

¶17אבער זיי זיינען דאך נתקבל געווארן בלי טעם, וויסנדיק אז דאס וואקסט פון אים, איז אף על פי כן איז דאך א נגעקומען דער רוב הוראותיו, בדרך ”גזירה גזרתי חוקה חקבתי” דאס הייסט, אז אין מעשה בפועל איז דא די פעולה, ס'איז אבער ניטא די 'הבנה והשגה' במוח שבראש,

¶18וואס דאס איז דאך דער עיקר ענין פון תורה איז דאך, ווי מ'פסק'נט אפ, אויף ווען קען מען מאכן די ברכה פון אופן התורה אויף חלק התורה שבעל פה?

¶19איז דאס דוקא אויב ער פארשטייט דאס בצכלו, אויב אבער ער פארשטייט ניט בצכלו דארף ער די ברכה ניט מאכן א מצוה קען ער טאן אפילו ניט פארשטייענדיק און וואו מאכן די ”ברכת המצוה על” זה, ניט וויסנדיק ניט די כוונה ניט די דינים, קיינע ענינים ניט בזה.

¶20לימוד חלק התורה שבעל פה דארף זיין אין דערויף א 'הבנה והשגה' לכל הכחות נקצת דנקצת, וואס נאך דעמאלט קען ער אויף דערויף מאכן די ברכה פון ברכת התורה,

¶21וואס דער נוסח איז דאך נותן התורה לשון הוה, אז מה להלן איז אף כאן איז דאס כנתינתו מסיני משא"כ די הוראות פון דעם אלטן רבי'ן מיט די תורה וואס ער האט ארויסגעגעבן אין תורת החסידות,

¶22ובפרט לאחר המאסר והחופש פון פטר בו איז דאך דעמאלט ארויסגעגעבן געווארן אין א הסברה מיט א 'הבנה והשגה', אז ניט נאר מ'לערנט דאס בדרך ווי גאנץ תורה, בדרך הקדמה, את 'נעשה לנשמע' אז לערנען דארף ער דאס לערנען, דערפאר וואס דאס איז תורתו של הקב"ה,

¶23דערנאך איז אים דער אויבערשטער מצליח, אז ס'איז אויך דא דער ונשמע ”מלשון כשומע עבדך הבנה והשגה” אז ער פארשטייט אויך, אבער ער איז דאך מחוייב מייגע זיין, ”יגעת ומצאת” אויף פארשטיין ד ס בשכל אויך.

¶24און אט ד ס איז, בא די אברהם יצחק ויעקב ”שבכל דור ודור” איז ד ך דא פעולותיהם וואס בזכותם האט דאך דער עולם דער סיום, בער ס'איז ניטא די 'הבנה והשגה' ניט אין מדריגתם ניט אין עניניהם.

¶25אזוי אויך אין די פריערדיקע דורות, ובמידה ידועה אפילו אין תורת החסידות אליין, איז וואו האט מען געלייגט די וואו האט מען מזכה געווען און מכריח געווען, אז מ'זאל לערנען מיט אן 'הבנה והשגה', מיט אן אריכות ההסבר?

¶26האט זיך דאס אנגעהויבן פון דעם אלטן רבי'ן, וואס ער האט געמאנט, אז ס'זאל זיין 'הבנה והשגה' אין די ענינים היותר נעמים וואס ס'איז דא אין תורת החסידות, נאר ער האט אנגעזאגט, אז דאס דארף מען פארבינדן מיט מעשה בפועל, מיט א בחן, אבער ס'דארף זיין די 'הבנה והשגה' אויך.

¶27און אט דאס איז דער נתרון המעלה, אז אין אט דעם מעיין איז ניט נאר ער איז מחובר מיטן מקור, נאר וואס דען ער איז נאך יוצא וזוכו מיט מים חיים, איז ביי חוץ הימנו, אז ”אין מים אלא תורה” ס'גייט ווייטער ביז אין חוץ-האריין, אז דארטן זאל מען קענען לערנען אט די אלע ענינים מן הקל, וואס

¶28זיי פארשטייען מיטן שכל שבנפש האלקים, וואס דער שכל גיט דאס פארשטיין צו דעם 'שכל אנושי' פון דעם אדם הלומד, און דאס פארבינדט אים דערנאך מיטן דעם אדם הלומד וואס איז ביז דעמאלט נאך געווען אין חוצה מיטן מקור פון דעם ”דברי אלקים חיים” וואס דאס איז דאך דער אויבערשטער,

¶29ויפה מדריקים בא די שם אלקיכם חיים וואס דאס איז ממשיך חיות דערנאך, ניט נאר אין זיין לערנען סיבה, נאר אויך אין זיין לערנען נגלה, און דערנאך איז דאס ממשיך חיות ”אין מחשבה דיבור” ומאסר של כל היום כולו, אז מ'זעט אז ס'גייט ארום אן איש חי,

¶30ווארום ער איז פארבונדן מיטן מקור החיש, וואס דאס איז דער אויבערשטער, וואס ס'האט זיך אוועקגעגעבן אין וועלט דורך תורתנו, תורת חיים, אז מ'זאל איר לערנען אין עולם מהוה הגשמי, און דארטן מאכן ליכטיק מיטן אור ומאור שבתורה.