Text

¶1בהנוגע צו ”אני נבראתי לשמש את קוני” און כדי דאס זאל קענען דורכגעפירט ווערן בשלימות איז ”נבראו אלא לשמשוני איז אין לשמש את קוני” איז דאך ניט דער פירוש אז מ'האט אים געגעבן לשמש זיין את קוני אין א מעמד איום ונורא, און מ'דארף אלץ טאן מתחילה ועד סוף אדרבא,

¶2וויבאלד אז דער אויבערשטער איז ”חפץ חסד הוא” ומטבע הטוב להיטים, האט מען געגעבן ענינים אין וועלט אין אזא מין אופן אז ס'זאל זיין די עבודה אין אן אופן קל 'לפי ערך', און ווען לולי ענין וואס ווי ער זאגט אין דער ברייתא,

¶3אין דער עוונותיכם היטו ווי ס'איז געווען לולי פון דעם חטא איז אט דעמאלט עולה תולדות מלא כתיב אז עולם על מילואו נברא וואס דעמאלט איז אויך געווען ”אני נבראתי לשמש את קוני”,

¶4ווי ער זאגט ווי יעניחוה בגן עדן וואס דאס גייט אויפן ”גן עדן, לעבדו ולשמרה” וואס דאס איז דאך א ענין פון עבודת ושימוש הבורא, און ווי ער איז מפרש אין תרגום,

¶5אז דאס איז לעבדו רמך מצוות עשה ולשמרה שסן מצוות ל' תעשה, במעמדרשי חז"ל, אבער ווי איז געווען די עבודה מצד עצמה ומצד הבריאה אז ס'זאל זיין א מעמד ומצב ווי אין גן עדן, וואס הכל מוכן לעיסודה, און ער האט א גן מעדר מקדם,

¶6ס'איז מערניט ווי אין דעם גן גופא דארף ער טאן ”לעבדו ולשמרה” וואס ס'איז דאך פארשטאנדיק אז דאס קומט ניט צו דער טירחא מיט דער יגיעה און צו בזאת כפך וואס איז געווארן דערנאך לאחרי וואס עוונתיכם היטו,

¶7ווי ער זאגט אין ברייתא, געבראכט אין גמרא.

¶8וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז אפילו ווען עוונתיכם היטו איז ניט ס'איז געווארן ח' ושלום א דבר מבהיל ונורא, נאר ס'איז געווארן מערניט אט דאס וואס ס'איז מוכרח כדי דער גוף בנפש הבהמית זאל קענען נתעלה ווערן עי' פון עבודה פון א אידן, עי' עבודה פון נפש אלקית,

¶9אדער בפשטות כדי ס'זאל קענען זיין דער ”לעבדה ולשמרה” ”רמך מצוות עשה ושסע מצוות ל' תעשה, בכח האדם”, ווי גערעדט פריער, א מצוה טאן דארף מען האבן אויף דערויף א אידן א נשמה בגוף, דאס קען ניט טאן נשמה בפני עצמה,

¶10עאכו' כמה אז דאס קען ניט טאן א בהמה חייו ואב, אבער אין דערויף גופא וואס זיי טוען דאס ניט איז דאס אין דער מדה והגבלה, אז זיי זאלן קענען אויפטאן וואס מערער אין דעם לשמשוני אויף מאכן לייכטער א אידן, דערנאך אין זיין עבודתו אין זיין ”אני נבראתי לשמש את קוני”.

¶11וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז בשעת מ'באווייזט אין עולם א זאך וואס איז ניט מובן, אז מ'ניצט ניט אויס די כוחות, און אעפ' כן איז ער זיך מתפרנס, און מתפרנס שלא בצער איז דאס געמאכט געווארן מערניט אז ס'זאל זיין גענוג אויף ברענגען דערפון א דוגמא, אבער ניט מ'זאל מאכן דאס אן עיקר,

¶12ביז וואנענט אז דערפאר דארף מען אויך האבן אז ס'זאל זיין אט דער מין על כל פנים איין סוג פון בני חיים, וואס אין אים זאל דאס זיין די הנהגה עיקרית.

¶13וואס די הנהגה עיקרית איז דאך פארבונדן מיט א ענין פון ביטול, אז פונקט אזוי ווי ”לא עבדה ולשמרה אני נבראתי לשמש, צי את קוני” אדער לשמשוני, דאס איז דאך דאס פארבונדן דערמיט וואס ער איז בטל צו דעם וועמען ער איז משמש דערפאר איז ער אים משמש.

¶14דאס איז דער ענין בפשטות.

¶15וואס דערפאר איז אויך איז געמאכט געווארן א סוג אין די וואס נבראו לשמשוני אז אין זיי זאל זיין דער ביטול, במילא וועט אין זיי זיין אויך דער נבראו לשמשוני,

¶16וואו זעט מען ביטול אין בעלי חיים איז חי' אף ובהמה, זעט מען דער ביטול בפשטות, בגלוי, אין מן הבהמה.

¶17וואו ס'איז דא א חי' איז אין על פי רובא דרובא בכלל ניט קיין בעלי תרבות, אז מ'קען זיי גאר ניט איינגעוואוינען, אפילו די וואס מ'קען איינגעוואוינען ער זאל זיין לשמשוני בפשטות דארף מען האבן אויף דערויף א השתדלות והגיעה וכו' אט דאס וואס ס'איז דא ביטול, זיי זיינען בעלי ביתיות,

¶18און זיי איז בא זיי צוגעוואוינען אז זיי זאלן זיין לשמשוני קומט דאס אן בקלות, ובקלות הכי גדולה איז דאס אט די אויף וועלכע מ'זאגט ”כשור לאלו וחכמור למסאי” אז דאס קומט אן בקלות.

¶19ביז וואנענט אין לשון החסידות וביאור החסידות איז דאס אויך נרמז אין דעם נעמען זייערע, וואס ”שמו אשר יקראו לו בלשון הקודש” גיט זיך ארויס דעם תוכן הענין,

¶20א חי' ווערט אנגערופן בשם חי' ווארום בא איר איז דער עיקר תוכן דער ענין פון חיות, חיות וזריזות און שפרינגען, און דער ענין פון קל קצבי' ורץ און דער רץ קצבי און דער קל קאנשר און גיבור כאריע און עסקאנאמיר, אלץ דער ענין פון חיות.

¶21וואס איז די הדגשה אין בהמה?

¶22ס'קיישט אפ חסידות, אז דא שטייט דער שם מה בגלוי, ניט מ'דארף אים ציילן און צוזאמענרעכענען ווי ער שטייט אין אדם, צוזאמענציילן אז אדם איז בגימטריא מה,

¶23און דא שטייט דער ווארט פון מה שטייט אין דעם נאמען בהמה שטייט דאס בגלוי.

¶24און חסידות איז מבאר אז דאס איז מתאים לזה, וואס דער ביטול במהמה מה באווייזט דאך בפשטות אז ”מה אני ומה אני”, מה מצאתה, מה פאשפעכתא וכו איז וואו שטייט מה בגלוי ביז אז דאס שטייט אין דעם נאמען, ”אשר יקראו לו בלשון הקודש” שטייט דאס אין מן הבהמה.

¶25וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז דער ביטול אין בהמה שטייט בגלוי, איז גלייך אין דעם מלך שבהם איז ”רב תבועות בכח שור”, דער לשמשוני, שטייט ביי אים אויך בגלוי, מ'דארף האבן א השתברות הכי קלה כדי עס זאל ווערן דער ”רב תבועות בכח שור”, ועד"ז כחכמו למסוי,

¶26וועד"ז איז דאס באשור לעיל, ועד"ז ברוב הבהמות.

¶27וואס דערפאר איז מען דאך אויך מסביר, אז א בהמה אשור האט מערער כח ווי ס'האט אן ארי ביי ארי שטייט אבער דער כח אין א זריזות און ניט אין אן אופן של מעל וביטול, ביי אשור שטייט דער כח טאקע אין א ענין פון עצלות,

¶28אבער דורך א השתדלות כלה, מצד דעם ביטול שבו, ווערט דערנאך א שור וואס ער איז מקבל עולא, ער ווערט א שור לעיל.

¶29משא"כ בא חיי ואב, וואס חיי איז ענינו זריזות און העדר הביטול, ווי מ'זעט דאס בפועל, ביז ווי ס'איז נוגע להלכה למעשה, ווי מ'ברענגט אראפ אין בבא קמא,

¶30בהנוגע ווי ס'דארף זיין די הנהגה פון חיות אין מקבל תרבות, ניט מקבל תרבות וכו' דערנאך ווי ס'קומט אויך ארויס באופות, וואס בא זיי איז דאך אויך דער ענין פון ואופי אפיף דער ענין הזריזות, און אויך דער ענין וואס רובם זעט מען ניט בגלוי בא זיי דער ענין פון לשמשונים,

¶31און עאכו כמה כמה בא דעם מלך שבהם, וואס דאס איז דער נשר, מלך בעפת, וואס ער איז א ענין פון תורה וכו' וכו.'

¶32וואס דערפאר ברענגט אראפ די משנה מערניט ווי חייו אוף, ווארום די בהמה האט מען באשאפן אין אזא אופן אז דאס זאל זיין ביטול, און דער טעם בדבר איז אז ס'איז ניט קיין הכרח אז ס'זאל זיין ”כאן בכל הענינים כולם” בדוגמא ווי ער זאגט אין מדרש און אין גמרא אז ”למה רוח צפונות אינם מסובבת” אז דער עולם איז מסובב מג' צדדים,

¶33און דער אויבערשטער האט געלאזט ”רוח צפונות אינם מסובבת”, בשעת ס'וועט קומען צוגיין איינער זאגן ווי חירום האט געזאגט אז ער איז אלקה וועט מען אים זאגן אויב אזוי באווייז אז דו קענסט מסבב זיין רוח צפונות אויף דערויף איז גענוג איין רוח, איין זייט.

¶34עד"ז האט מען דא אויך געמאכט מערניט ווי אין מין הבהמה, וואס פון אים איז דא דער ריבוי השימוש מכארות שאין מספיק, מערניט וואס מ'דארף אויך מוסיף זיין דעם שימוש וואס מ'באקומט פון חייו ואב, און אין דערויף איז דא אט דער ענין וואס לא ראיתי אז ס'זאל זיין א צבי קיץ, און ארי סבב, און שואל חנבנין.

¶35וואס דארט איז פארקערט, ווי גערעדט פריער אין ענין פון פקחות איז דאס דא בא שואל ביותר, אין ענין פון מלך בחיות איז דאס דא ביי ארי, און דערנאך איז דא דער ענין פון אינו ישן אלא בעיני אחת וואס דאס געפינט מען מערניט ווי בא א צבי, און אעפ' כן זיי האבן ניט קיין אומנות און נתפנה'ס אין שלא בצער מיט די אריכות ווי גערעדט פריער.

¶36בהנוגע צו דער ענין אין רשעי, וואס רשעי זאגט, ביקר שני יעקב לא שבשלוה איז דא א ענין וואס לפלא הכי גדול, האט די וואס לערנען חמש למקרא,

¶37אפילו ניט בשעת מ'זעט זיך, ביז וואנענט אז מ'איז ניט מוסיף לב ”לזה כלל רש"י” ברענגט ניט אראפ, אז דער אויבערשטער האט געזאגט, אז ס'קען ניט זיין.

¶38רש"י ברענגט נאר אראפ, אז לא דיין, דער אויבערשטער האט געזאגט, אז וויבאלד אז זיי האבן דער שכר מוטל לעולם הבא, איז פארוואס מאנען זיי דעם ענין אויך אין 'עולם הזה'?

¶39לא דין לכאורה גענוג פון עולם הבא, און 'עולם הזה' דארף אזוי קיין 'תופס מקום' ניט זיין, און דערפאר איז ”כפץ עליו רוגזא של יוסף” רש"י זאגט אבער ניט אז יעקב האט ניט געהאט קיין שאלוה דערנאך, נאך דערויף ווי ס'האט זיך געבן די ”רוגזא של יוסף”.

¶40אמת טאקע די שערות פון לא דין, בא דער רחמים של מקרא האט שוין געלערנט לפני זה, אז דער אויבערשטער גיט שכר, ובפרט צו די אבות ווי הפרוצה איש מאוד מאוד,

¶41און ווי רש"י טייטשט אפ בכמה מקומות בנוגע צו אברהם יצחק ויעקב, אז בא זיי איז געווען ענינים למעלה מדרך הטבע, און מערער ענינים וויפל זיי האבן געקענט מאנען,

¶42מערער וויפל דיין.

¶43וואס דאס איז נוסף על העיקר כפי שיתבאר לקמן.

¶44איז שוין קיין שאלה ניט, קיין קשיא ניט פון די שביעת ראשנו שלאחרי זה.

¶45קומט צו נאך א ביאור, בשעת מ'זאגט אז איינער האט ניט קיין שלוה, איז ניט מ'דארף האבן אויף דערויף חס ושלום, ער זאל ניט האבן קיין רגש של מנוחה, העדר פון שלוה איז, אויב מזמן לזמן האט ער ענינים וואס זיי זיינען היפך השלום בשלוה,

¶46בשעת מ'זאגט בנוגע צו שלמה א מלך, אז מ'האט אים א נאמען געגעבן שלמה איז דערפאר וואס שלום בשעל ויהיו בימיו משא"כ 'בימי דוד' אביר, איז ניט דער בשעת אז בא דוד'ן איז ניט געווען קיין איין יאר אז ער האט ניט געדארפט אנקומען צו רב דם שפחתא, בא דוד'ן איז געווען כמה שנים וואס ס'איז ניט געווען קיין מלחמות,

¶47מצד דערויף אבער, וואס מ'איז ניט געווען זיכער אז מ'דארף מען אנקומען איבערמארגן אדער מארגן צו א מלחמה, אדער מצד דערויף וואס ס'איז געווען א מלחמה מיט א טאג פאר דעם איז דער טאג ווערט ניט אנגערופן שלום בשלוה, ער דארף זיך אויסרוען פון דער מלחמה, ער דארף זיין רואהק אז ס'נאך וועט ניט זיין קיין מלחמה.

¶48וואס דערמיט ווערט פארענטפערט נאך א קלאץ קשיא, וויבאלד אז ביק איז פארוואס האט ער געווארט ביז ”וישב יעקב בארץ מגורי אביו” ווען ער איז שוין געווען העכער הונדערט יאר אלט,

¶49הונדערט יאר האט ער אפגעלעבט פאר דערויף, און האט ניט געבעטן לשה בשלוע.

¶50בשעת ער איז געקומען ”בארץ מגורי אביו” און איז געקומען 'בארץ כנען' איז אט דעמאלט 'וישב יעקב' ביקח לשה בשלוע.

¶51איז די הסברה בזה א צווייענדיקע, אמת"ע שלוה קען זיין דוקא ווען יעקב געפינט זיך ”בארץ מגורי אביו”, אפילו ווען ער וואלט געהאט כל טוב שבעולם, און וואלט ניט געווען אין ”ארץ מגורי אביו, בארץ כנען” איז אט דעמאלט איז דאס בא יעקב איז ניט קיין שאלה, דאס פארשטייט א ”בן חמש למקרא” אויך.

¶52ער ווייס אז ”ויצא יעקב מבור” שוה גייט ארויס דער ענין פון הדרה וכו', ער ווייס אז חרון איז דער ענין פון 'חרון אף העולם', במילא, אז ווי יפרץ האיש מיודן מיודן", ער דארף כל טוב שבעולם, ביז בנים און דינא וכו' קען ער דארט ניט האבן קיין שאלה, ער דארף זיין אין ”ארץ מגורי אביו” וארץ כנעה,

¶53און דאס דארף ניט זיין קיין ביקש, דארף ער אליין טאן, ווי דער אויבערשטער האט אים געזאגט ווי געלערנט פריער, אז ער דארף אליין אויפהויבן זיך און גיין צו ארץ מגורי אביר ארץ כנן אז ער איז אהינצו געקומען, אט דעמאלט האט ער געבעטן, איצטער וויל ער יושב בשלוי.

¶54ס'ווערט דאך אבער די שאלה, יעקב איז געווען ”בארץ מגורי אביר בארץ כנן” ס'ג'שנה איידער, גלייך נאך פון גבורה אן ביז ס'ג'שנה,

¶55בין שם ואבר, ווי פארשטאנדיק פון פשטות הכתובים, איז אויך געווען אין ”ארץ מגורי אביו, ארץ קנען”, פארוואס האט דעמאלט יעקב ניט געבעטן לו שבשלוי, ס'איז געווען ”בארץ מגורי אביו, בארץ קנען”,

¶56וואס דאס איז געווען כאמור זעכציק דריי, און דערנאך נאך פערצן איז געווארן זיבן און זיבעציק, וואס דאס איז מערער ווי חצי ימיו של יעקב,

¶57רוב ימיו. און מ'געפינט ניט אז ישביקש לשה בשלוה איז דער תירוץ איז, אין אותיות וואס ס'איז פארשטאנדיק פון ר' חמש למקרא ווען הויבט זיך אן חיי האדם ווען ס'איז נוגע צו שלוה צי ניט שלוה?

¶58איז דאס דעמאלט ווען ער ווערט פאר-זיך.

¶59כל זמן ער געפינט זיך ביי טאטע ממנה, איז אט דעמאלט דארף ניט זיין קיין ביקש לשה בשלוה 'דרך הטבע' איז, אז דער פאטער מיט דער מוטער פארזארגן אים כל צרכיו, און ער האט א שלום ושלום.

¶60בשעת ס'ווערט בא אים 'בן עשרים' לכח, דערנאך ווערט בא אים ”בן עשרים לרדף”, דערנאך ווערט בא אים שלשים לכח, און ער דארף ברענגען פרנסתו, וואס דאס איז פארבונדן מיט ”לעבדו ולשמרו” וזאת הפחל תאכל לחב וכו' אט דעמאלט איז שייכות די בקשה אז בא אים זאל דאס זיין אין אזא מין אופן אז ער זאל זיין שלוה.

¶61אויך, וויבאלד אז דער ”בן חמש למקרא” ווייסט שוין אויך אז א נס דארף אויף דערויף האבן א מקרא ”יוצא מן הכלל על” 'דרך הטבע' איז א ענין פון ליש בית הנהגה טבעית במילא, בשעת יעקב איז געווען ניט נאר די ”ארץ מגורי אביו” ער איז געווען בבית אביו, אין בור שבע בבית אביו,

¶62האט ער ניט געדארפט בעטן, ביקי שלשה בשלוות איז נאך פאר דער צייט ווען ער דארף ארויסגיין אויף באקומען ”צאן ובקר ועבדים ושפחות” און ווערן פאר זיך פון פארדינען פרנסתו זאל דאס זיין ניט בזאת ”הפה חטאוכה לחם” נאר דאס זאל זיין אין אן אופן פון שלוה.

¶63ער איז געווען ביז דעמאלט בבית אביו האט ער ניט געהאט וואס צו בעטן, דער 'דרך הטבע' איז און אזוי איז דאס געווען.

¶64בשעת ע לערנען תורה אין בית מדרש, אין א ישיבה, בית שם ועובר, דארף ער אויך ניט בעטן בוקש לשלוה, ס'איז נאך ניט געקומען די צייט פון ללחם אין מלחמת הפרנסה, אין דער מלחמה פון זאת הפכה תאכל לחם.

¶65בשעת ער איז אוועקגעגאנגען פון דארטן, וואס דערפאר ברענגט קייט שוין ניט אראפ צרת עשיו און צרת לבן, ווארום דעמאלט איז ניט שייך די גאנצע בקשה פון לשלו ס'איז נאך ניט די תקופה וואס דעמאלט דארף מען האבן אויף דערויף די בקשה,

¶66אדער מ'האט דאס ”אין דרך הטבע”, בדוגמא ווי ס'איז געווען בא יעקב און אין די ד' שנה דערנאך וואס ער איז געווען בב' שם ואבר, און דאס דארף מען ניט באווארענען זוכן אין מדרשים דאס זעט דער ”בן חמש למקרא” און ער זעט דאס בפשטות ארום זיך, און זעט דאס פון זיך,

¶67בשעת ער איז דערנאך אוועקגעגען ”ויצא יעקב מבור שבה וילך” ערנו און האט געזאגט אבדך ברחל בתך שבע שנים אט דעמאלט האט ער ניט געקענט בעטן, לא שבשלוי ער האט דאך גענומען אויף זיך אבדך שבע שנים!

¶68צוליב א תכלית נעלה ”ברחל בתך הקטנה”, אבער וואס האט ער צוליב?

¶69האט אט דער תכלית גענומען אויף זיך א התחייבות ניט א לא שבשלוי!

¶70ער ווייס, כדי דאס צו באקומען דארף זיין דער ענין פון אייבטחי שבע שנה?

¶71קען ער ניט בעטן לשה בשלוה, ס'איז ניט 'דרך הטבע', און ס'איז ניט זיין התחייבות, אדרבא די התחייבות זיין איז עבדתיך ששת ראשנו, ”אכלני חורף ביום” וקרך בהלעלה,

¶72ועתידור שנתם הוא איינער מיט אלע פרטים ווי ער רעכנט אויס, און ווי דער אלטער רבי ברענגט דאס אראפ הלכה לפועל, מ'זאל דערפון וויסן ווי אזוי ס'דארף זיין א הנהגה בפועל בכל הזמנים ובכל המקום דאס ווערט א דין אין תורה,

¶73עד"ז דערנאך האט ער גענומען אויף זיך די צווייטע מאל שבע שנים, האט ער דאס גענומען אויף זיך, דערנאך האט געווען די שש שנים לאחרי זה, איז דאס אויך געווען וואס ע

¶74וואס ער האט באקומען, ”נקבע שכרך עלי ואתינו"”, און דערנאך מיט די תיישים, ”יקודים נקודים וברודים”, ווי דער ענין בפשטות איז, עאכו' כמה וכמה ווי דאס איז ברוחניות הענינים, כמבואר אין ”תורה אור”, אין תורת חיים, אין אור התורה וכו דער ענין פון נקודים נקודים וברודים איז ”אדם לעמל יולד”, בא חסידים איז ניטא דער ענין פון במילא,

¶75ס'דארף זיין ער די עבודה, ו”למחר לקבל שכרה”.

¶76אבער היום איז דאס לעשותם, און עשי' איז דאך ווי חסידות ברענגט דאך אראפ מעשירן על הצדקה א ענין וואס איז ניט קיין ענין פון שלוה.

¶77בשעת ס'האט זיך געענדיקט אט די אלע זמנים, ס'האט זיך געענדיקט די שש שנים, ס'האט זיך געענדיקט דורך טינקטל הדרך, די שתי שנים שלאחרי זה, און אט דעמאלט איז ער געווען ”בארץ מגורי עביד, בארץ קנען”, אט דעמאלט איז ביקש יעקב לא שב ושלוי איצטער האט גע'טענה'ט יעקב, שוין געקומען די צייט.

¶78און דערפאר געפינט מען דאך א דבר פלא, דער זעלבער ענין און מפרשי רש"י וואס ווילן פארענטפערן פארוואס רש"י שטעלט זיך ניט שטעלט זיך אויף א 'יושב ויעקב' איז רוב התירוצים איז ניט פארשטאנדיק בפשטות, אויב אזוי האט זיך רש"י געדארפט שטעלן דער זעלבער ענין שטייט פאר דע

¶79שטייט פאר דערויף, אין סיום פון פרשה וישלח, אז וישב אותה בהר שעור הוא אדון, דערנאך שטייט ואלה תולדות אותה און רעכנט אויס אן אריכות, ווי רש"י ברענגט אראפ, אז דאס קומט ניט צו דער אריכות וואס שטייט ביי יעקב' ים, אבער פונדעסטוועגן דארט איז אויך דא ואלה תולדות און רש"י שטעלט זיך דארטן זאגן אז ביקש אותה לא שבשלווה און דער אויבערשטער האט יא געזאגט, ניט געז

¶80אז לויט דעם פשט דא, ”ביקש יעקב לשא” בשלוה איז אעפ"כ דארט קיין שאלה ניט.

¶81פארוואס איז דארט בפשטות קיין שאלה ניט?

¶82דערפאר וואס דארט שטייט נאך דערויף ואלה תולדות לאתיו זאגט רש", און באווארנט דאס, ”ואלה תולדות עשיו” די וואס זיינען בא אים געבארן געווארן נאכן וישב עשיו בארתו, דא וואס שטייט נאך 'וישב יעקב' שטייט ווי אלו ”תולדות יעקב יוסף”.

¶83וואס דאס איז דאך פון פארשטאנדיק אז דאס האט א קשר איינע מיט די צווייטע.

¶84וואס דער קשר איז ניט פארשטאנדיק וישב אותיו אין הר סעור און דערנאך ווי אלו תולדות אותיו זיינען זיי געבארן געווארן ווען ער איז געקומען אין הר סעור, צווישן ”וישב יעקב בארץ מגורה אביא בארץ תנען” און יוסף איז געווען בן שבע עשרה שנה איז דורכגעגאנגען ניין יאר.

¶85און ווי איז פארשטאנדיק פון דעם חשבון וואס רש"י מאכט אין די פריערדיקע פירושים, וויפל ער איז געווען אלט בשעת קבלת הברכות, און ווען יוסף איז געבארן געווארן,

¶86און ווען יוסף איז געווארן אלט זיבעצן יאר איז דאס געווען ניין יאר נאך דערויף ווי יעקב איז געקומען ”בארץ מגורי אביו בארץ כנאן”, וואס דאס איז געווען ווען יוסף איז געווען אלט, ער איז געבארן געווארן, דערנאך האט יעקב דארט געדינט ”שש שנים בצונך”, דערנאך איז ווי רש"י בר

¶87איז ער געווען אין וועג, איז יוסף געווען אלט אכט יאר, ווען ער איז געקומען, ווען יעקב איז באקומען ”בארץ מגורי אביו”, וואס דאס ווייס דער ”בן חמש למקרא” ווערט בא אים א שטורעם, 'וישב יעקב' ”אלה תולדות יעקב, יוסף” ס'איז וואו זיי זיינען אהינדער ניין יאר!

¶88ס'איז ניט געווען ביידע צוזאמען, געדארפט שטיין ”וישב יעקב” אין פרשיות שלפני זה, און געדארפט שטיין ואלה תולדות אמת טאקע אין דרך הפשט קען מען פארענטפערן, אז ס'איז ניט געווען קיינע מאורעות, קיינע פאסירונגען וועגן וועלכע מ'דארף דערציילן,

¶89במילא שטעלט מען דאס בסמיכות, אבער דאס שטייט מיט א ו' המוסיף, ווי ”לתולדות יעקב יוסף”.

¶90און דערפארקוקטן, ס'שטייט אזוי, ס'שטייט טאקע ווי לתולדות ני ווי,"' נם?

¶91ס'שטייט בסמיכות, איז במילא, אע' פי וואס אין דרך הפשט קען מען דאס פארענטפערן, עכ"פ בדוחק, אבער ניד דרש, א דרש בדבר איז אז ס'איז דא א סמיכות.

¶92די סמיכות ביי איסן ס'איז קיין שאלה ניט, קיין קשיא ניט, ס'איז געווען בסמיכות?

¶93די סמיכות בא יעקב, מ'איז דאך דורכגעגאנגען ניין יאר באמצע, איז אט דא איז די סמיכות בענין, אז יעקב איז ביקר שלשה בשלו כפת לברוגזו של יוסף.

¶94ס'ווערט דאך אבער עפ"ז די שאלה קומט דאך אויס, אז ניין יאר איז יעקב געווען בשלוה?

¶95וויבאלד אז ווי 'ישב יעקב' בקיש יעקב ולא ישב בשלוה איז געווען קומענדיק בארצן 'מגורי אביו', וואס דעמאלט איז יוסף געווען על תחתי' און דערנאך ”אלה תולדות יעקב יוסף בן” שביאת ראשונה איז ער געווען ניין יאר בשלוה?

¶96איז די הסברה בזה, ווי גערעדט פריער, שלוה איז ניט דער שט אז ס'איז נ אז היפך השלוה איז ניט דער פשט ס'איז ניטא קיין איין טאג של שלוה, דאס איז דער טייטש אז ער האט ניט מנוחת הנפש, מצד דערויף וואס קען פאסירן שפעטער, אדער וואס ס'האט פאסירט פריער,

¶97ווי געבראכט די ראי' בנוגע צו שלום ושלוה יהיו בימיו פון שלמה, וואס ס'איז גאר ניט געווען בא אים קיין מלחמות ”משא"כ בן דוד” ניט געווען שנים וכמה שנים בלי מלחמות, אבער קיין שלום ושלוה קען מען דאס ניט אנרופן, ווען חמש למקרא זעט דאס בפועל, ער האט מורא אז מ'וועט אים געבן מיטן כאנטשיק איבערך טאג איז האט ער שוין ניט קיין שלוה,

¶98ער טרייסלט זיך שוין וואס וועט זיין מיט רצועת ”הרב בא תינוקות של בית רבן”.

¶99ס'ווערט דאך אבער די שאלה, פארוואס איז בא יעקב'ן איז ניט געווען דער ענין פון שלבת הנפש ומנוחת הנפש די גאנצע ני וויבאלד אז רוק זה של יוסף האט זיך ערשט אנגעגען ”בן שבעת ראשנה”.

¶100און אט דא קומט צו נאך א ענין וואס דערצו איז מען ניט מוסיף לב, און ס'ווערט גראדע מרומז אין זייער דוקא, און מלמדים מיט קינדער זעען דערצו און זיי זיינען ניט מוסיף לב לזה.

¶101צום ערשטן, אז מ'איז ניט מוסיף לב, אז צווישן 'וישב יעקב' און ושיוסף ”בן שבעת ראשנה” איז דורכגעגאנגען ניין יאר באמצע, דערנאך איז אז מ'טייטשט והוא רואה ”את אחיו בצאן” איז טייטשן מלמדים אז דאס האט זיך אנגעהויבן ווען יוסף איז געווארן אלץ זיבעצן יאר,

¶102וואס דאס איז א זאך וואס לייגט זיך ניט אין שכל.

¶103אויף רואה ”את אחיו בצאן” דארף מען ניט ווארטן אז ס'זאל ווערן במושבוע עשרה שנה.

¶104עד זו אויך להביא את גיבתם רעה וואס ער האט געזען מבזין בני השפחות איז וואס האט יוסף אויף דערויף געדארפט ווארטן ביז ער וועט ווערן זיבעצן יאר?

¶105ס'האט קיין ארט ניט אין פשט זאגן, אז ווען האבן די שבטים אנגעהויבן אז זיי באציען זיך צו בני השפחות, דוקא ווען יוסף איז געווארן זיבעצן יאר, ניין יאר, נאכן קומענדיק אין ארץ ישראל, אין שכל לויט זיך, אז וויבאלד אז דאס איז געווען בני הגבירות און דאס איז געווען בני השפחות,

¶106איז די הנהגה זייערע איז געווען אין אזא מין אופן ווי ס'האט זיך אין דערויף געפילט אז מזלזלים בבני השפחים, נאר וואס דען כל זמן יוסף איז געווען א פיצל קינד האט ער דערצו ניט משים לב געווען,

¶107בשעת יוסף איז אויסגעוואקסן האט ער אט דעמאלט דערצו משים לב געווען, במילא האט ער געזוכט אוועק ווי אזוי דאס צו פארריכטן, איז ”ויבוא את זיבתם ראה אל אביהם”,

¶108פרעגט דער ”בן חמש למקרא” ווען איז יוסף געווארן א בר-דעת צו זיבעצן יאר?

¶109האט רש"י אליין באווארנט פריער, בשעת מ'זאגט אין פרשה וישלח, אזוי איז געווען לאה ובניה, בא רחל שטייט יוסף ורחל, אז אמר יוסף אז כדי עוסף זאל ניט זען רחל וועט ער זיך שטעלן פריער, כדי צו פארדעקן רחל ועוסף זאל איר ניט זען.

¶110און האט דאס אזוי געטאן, וואס דערפאר זאגט ער אין פסוק, אז פריער איז געגאנגען יוסף און דערנאך איז געגאנגען רחל.

¶111וואס דערפון ווייס מען צוויי זאכן.

¶112ערשטנס, אז יוסף איז שוין געווען א בר דעת מיט ניין יאר פאר דערויף, ווען יעקב האט געטראפן עוסרים, וואס דאס איז געווען בהליכתו פון חרן אין ארץ ישראל, נאך פאר די צוויי יאר וואס ס'איז געווען בדרך, ו

¶113עשה סוכות און ויבן בית וכו' איז שוין יוסף געווען דעמאלט א בר דעת אויף אויסרעכענען, אז אמו יפה און יוסף וועט זען, קען דערפון ארויס כאטש ער וועט עוספ'ן ביז דעמאלט ניט געזען, ער האט נאר געקענט הערן וועגן יוסף'ן אדער זען וישלחן יעקב מלאכי.

¶114א צווייטע זאך לערנט מען דערפון ארויס, אט דאס וואס יוסף האט זיך געשטעלט אין אן ענין הפוך וואלט ער יעקב האט אויסגעשטעלט, ויחת 'את המ' לשני מחנות, און ווער ס'זאל גיין ראשונים, ווער ס'זאל גיין אחרונים,

¶115און ער האט געשטעלט ”לאה וילעדי' אחרונים”, און געשטעלט רחון נאך דערויף אחרונים אז יוסף האט געוואלט משנה זיין, ברג לאהן שטעלט אוועק יעקב לאה און דערנאך שטעלט ער אוועק ילעדי און יוסף איז געווען אלט אכט יאר!

¶116איז ווי אזוי האט ער אויסגעפירט אז יוסף ואירחל האחרונים?

¶117דערפאר וואס יעקב האט דערצו מסכים געווען.

¶118און דאס איז ניט געווען יעקב'ס איינפאל, ווי רש"י טייטשט אפ, דאס איז געווען יוסף'ס איינפאל!

¶119ווייס מען, אז צו אכט יאר איז יוסף שוין געווען א בר דעת אויסרעכענען ווי יוסף'ס השקף מהלאך הנפש איז און ווי זיינע פעולות וועט זיין וכו,' און יעקב האט מקבל געווע

¶120במילא איז וואס לייגט זיך בפשטות בא דעם ”בן חמש למקרא”, אז ער דערהערט אז יוסף איז געווען ויבוא יוסף אדיבתם רב און וואס איז געווען די הנהגה בדמ�י השפחות איז פשטות הדברים איז ניט ווי מלמדים לעבן, אז דאס האט זיך אנגעהויבן ווען יוסף איז געווען זיבעצן יאר דאס איז היפך פשוטם של ענינים.

¶121דאס איז געווען בשעת ”וישב יעקב ברץ מגורי אביו בארץ כנן"”, אט דעמאלט איז געווען דער ענין, האט זיך אנגעהויבן דער ענין.

¶122וואס זאגט דער ”פסוק בן שבעת ראשנו” איז קיין קשיא ניט, דער פסוק דערציילט דער עיקר ענין, ניט די בתם רעו, דער עיקר ענין וואס האט געבראכט צו דעם ענין וואס דער סדרה וויל דערציילן צו 'גלות מצרים' איז דאס דער ספר החלימות,

¶123פירער איז געכלן תוכל, מן חל א צווייטן חלום, דער צייט לאביו, דער צייט לאחד, און דערפון איז געווארן ויקנה באחד.

¶124ווען איז דאס געווען? זאגט דער פסוק, אז ס'איז געווען דעמאלט ווען יוסף איז געווארן על זיבעצן יאר.

¶125פארוואס איז געווען דעמאלט, ניט פריער ניט שפעטער איז ווי געזאגט אמאל, אויף א חלום פרעגט מען ניט קיין קשיא.

¶126דער שווער אמאל דע האט ער פלעגט ער זיי, נאך איידער ער האט געלערנט חומשים קשיא, פלעגט ער זיי אין פרעגן ביים מלמד,

¶127אז ס'איז געקומען צו חלום יעקב, אז ס'איז געווען את עולם מוצא וארצו וראשם הגיע את שמימה ”מלאכה אלקים עוללים ויורדים בו”, האט ער ניט געפרעגט קיין קשיא.

¶128פרעגט ביי אים דער מלמד איז דער שווער, דערצווער פרעגט דער מלמד, האסט דא גאר קיין קשיא ניט?

¶129זאגט ער די קשיא זאגט ער, אז מאלך געפינט זיך אין הימל איז פריער האט געדארפט שטיין יורדים און דערנאך קען זיין אלים, און דא שטייט אלים און דערנאך וירדים זאגט ער, ווי קומט זיך אזא זאך ס'איז דאך אכלום אויף אכלום ניט שייך קיין קשיא, פריער איז יורדים און דערנאך איז דאך אכלום?

¶130וואס דאך איז אים געקערבן בשבט ראשון, איז דאך דא די ביאורים אין מדרשים וכו אין פשוטם של מקרא.

¶131פונ פארוואס איז געווען די עקידה בשנה זו ניט פריער?

¶132על דרך זה כמה מאורעות אין חיי ”אבות ובני ישראל” וואס תורה דערציילט דעם טאג אדער דעם יאר, אדער דעם חודש ווען ס'האט געטראפן, פארוואס איז געווען ניט פריער ניט שפעטער?

¶133על דרך זה איז אויך דא קיין קשיא ניט, פארוואס איז דוקא בין ”שבע העשרי שנה” האט זיך אים דעמאלט גע'חלומט אט דער חלום?

¶134אבער בנוגע צו דיבתם רעה און בנוגע צ פון 'וישב יעקב' איז בפשוטם של כתובים פארשטאנדיק, אז 'וישב יעקב' איז געווען ”בקש יעקב לשא” בשלוה אויך פארשטאנדיק, אז הנהגת יוצאה פון הנהגת אחיו איז ניטא קיין טעם פארוואס ס'זאל נשתנה ווערן מיום ליום, ”מה יום מיומיים”,

¶135איז אע"פ וואס מ'דערציילט דאס בנוגע צו דעם חלום, אבער ס'האט קיין ארט ניט אויף מחלק זיין און זאגן אז ס'האט זיך דעמאלט אנגעהויבן, וויבאלד אז יוסף האט זיך צוגעקוקט וואס ס'טוט זיך און באווארט, און יעקב האט מקבל געווען דברי יוסף, ביז אין א מעשה בפועל, ווען יוסף האט געטאן פארקערט פון יעקב'ן,

¶136יעקב האט געשטעלט לאה וילדעה, און יוסף האט זיך אריבערגערוקט און אוועקגעשטעלט זיך פון יוסף און דערנאך רחל, און יעקב האט דאס צוגעלאזן, איז דערפון פארשטאנדיק, אז דאס איז געווען ווען בא יושב יע

¶137וואס דערמיט איז אויך פארשטאנדיק וואס מ'זוכט וואס איז דא דער פשט פון ”רוגזו של יוסף” און מ'זוכט ראיות פון א פסוק, און ווי ס'שטייט אין מדרש הפסוק וכולו אין פשטות הלשון, ”רוגזו של יוסף” ניט אין לשון הכתוב, לא שלפתר, לא שקטא,

¶138ווי דער מדרש ברענגט אראפ וואס דאס איז פארבונדן, לא שלפתר, לא שקטא, אויף צרות עצה ”וצרת צרת לבן וכו” רש"י ברענגט אראפ דעם 'פסוק, רש"י' ברענגט נאר אראפ כפת ”עליו רוגזא של יוסף” וואס איז דא דער פשט דער רוגז פון יוסף'ן, וואס יוסף איז געווען ניט צופרידן ברוגזא אויף זיין אחד,

¶139במילא לילא את די וואס מרעה ווען איז געווען אט דער כפת ”עליו רוגזא של יוסף” האט זיך אנגעהויבן גלייך ווען ווי ”יושב יעקב ברץ מגורי אביו”, וואס דעמאלט איז ביקר שלשה בשלו ער וועט אבער דערזען וואס ס'טוט זיך צווישן די ברידער, און פון וועלכע זייט פון די ברידער רוגזא של יוסף.

¶140מ'געפינט ניט אז די שבטים האבן זיך געטשעפעט מיט יוסף'ן, מ'געפינט אז יוסף ויבוא את די בשן מ'בראה באביהם, און דערפאר דארף רשי ניט אפטייטשן וואס מיינט מען ”רוגזא של יוסף” און וויפאר דאס ”רוגזא של יוסף”?

¶141געדארפט שטיין אדער צרת יוסף?

¶142אדער וואס ירידתו למ� אדער כיוצא בזה רשי מיינט ניט צרת יותר רשי מיינט בפשטות, בשעת יעקב איז ביקר שלשה בשלווה און אדער זה ”רוגזו של יוסף” אט דא ביי אים געווארן דער כפץ עליו ער וועט פארלארן די שלווה.

¶143ניטא קיין מנוחת הנפש, זעענדיק וואס ס'קען אויפטאן ”רוגזו של יוסף”.

¶144און דערנאך, אז יוסף איז געווארן בשביעת ראשונה איז דעמאלט איז געווען דער גאנצער המשך ”כפי המסופר בפרשה”.

¶145דערביי בלייבט נאך אבער די איין און איינציקע זאך, וואס דערנאך זעט מען דאך וכי ”יעקב בארץ מצרים עשרי שנה” און דאס איז געווען חיים של שלוה איז דאס איז אויך דער פירוש בפשטות.

¶146רש"י זאגט ניט, אז דער אויבערשטער האט דאס ניט ממלא געווען.

¶147רש"י זאגט נאר, אז יעקב וויל מערער וויפל ס'קומט אים ע ל פי דין, איז דערפאר איז קי שאלה ניט פארוואס מ' לכאורה, אז ביקש יעקב פארוואס איז אויבערשטער דאס ניט מקיים?

¶148ער איז שורר יעסוד, ”מסביע לכל חי רצון”, און דא איז ביקש יעקב לא שבשלו ה און קח סלו ה ברוגזו של יוסף?

¶149איז רשי פארענטפערט אט די קשיא, אז דער אויבערשטער זאגט, אז ”לא ידיען” זיי ווארט אזא מין גרויסע שכר ווי דאס געוואלדיק גאר.

¶150דערנאך, אז דער מחמשל מקרא קומט צוגיין און זעט, ער האט געהאט זיבעצן שנה, זעט ער אז יעקב האט סוף כל סוף אויסגעפירט ער געהאט שאלה בעולם הבא אויך.

¶151וואס דאס פארענטפערט די צווייטע שאלה וואס מפרשים פרעגן.

¶152היתכן, דער אויבערשטער איז ”עצם הטוב להיטיב”, יעקב בעט ביי אים א בקשה, וואס גיט ער אים ניט נאר?

¶153טאקע לא דיין, אבער מ'האט זיי געגעבן, אברהם אין עולם הבא, יצחק אין מעין עולם הבא, יעקב אין מעין עולם הבא, אז ס'איז געקומען בקש לא שבשלוי זאגט דער אויבערשטער לו.

¶154איז דער ענטפער, דער אויבערשטער האט ניט געזאגט לו דער אויבערשטער האט נאך געזאגט לו דיין אז זיי האבן נאך א גרעסערע זאך דערפון, און אזא זאך אז זיי וואלטן גארניט געדארפט דאס האבן, 'עולם הזה' שלוי אבער דערנאך אבער, איז סוף כל סוף איז דער רצון ירא האט ער אים געגעבן דעם שלום ושלוה אויך הכי יעקב, ”אפילו בארץ מצרים”, וואס דאס איז אין 'עולם הזה' גופא מצרים וגבודם,

¶155איז דארט איז געווען ”טוב הארץ תאכלו” און ס'איז געווען מיטן גאנצן כבוד וואס יעקב האט געהאט, נאך דערויף וואס יוסף בני חי, און מיט אויך צוזאמען מיטן ענין וואס ער האט געזען אייניקלעך וואס זיינען געבארן געווארן אין ארץ מצרים,

¶156און וואס ער האט געדארפט בעטן בא אים דעם שטר כתובו וקידושין, ווי אין מדרש זאגט, אז ג' זאגט בני הן, הרא לו שטר קידושין און ביז וואנענט ער איז געווארן בא אים א משמש בקודש,

¶157ווי ער איז מבאר בארוכה אין מדרש, וואס דעמאלט איז דאס געווען דער ורכי יעקב, בפרט נאך לויט תורה פון דעם אלטן רבי'ן, וואס ער האט געזאגט דעם צמח צדק, ווי דער נשיא דורנו האט דאס מסביר געווען און געהייסן אפדרוקן וכו' אויף הכי יעקב ארץ מצרים עשרה שנה, אט דאס איז געווען די חיים אמיתיים, בפרט נאך אויך ווי מסופר אין זהר.

¶158בהנוגע צו די ארא אין זהר וואס מ'זאגט דער חילוק, וואס אין גמרא זאגט ער, און רש"י ברענגט דאס אראפ מיט סמוקה פון אברהם אבינו וואס ער איז אין חברון, וואס דאס איז געווען פארבונדן מערניט מיט בין הבתרים,

¶159אין זייער זאגט ער, אז ס'איז געווען דער אויבערשטער און ס'איז געווען ”גזירת בין הבתרים”, איז יש לומר ווי דרך חבר וואס דאס פארענטפערט ער ניט אין דער הערה, פארלאזנדיק אז מ'וועט זיך אליין כאפן,

¶160נאך דערויף ווי ער איז מבאר מערניט ווי דער עיקר דער חילוק הלשונות, אז סיי פאר דעם יוסף'ס גוין, און סיי נאך דערויף ווען מ'האט אים געבראכט די כסונות האט ער נאך אלץ ניט חושד געווען, אף על פי וואס ער האט שוין געזען אז כסונות בני חיי ראה אכלתה מיט אלע פירושים שבדבר, איז אט דאס איז דער חילוק צווישן נגלה און פנימיות.

¶161לכאורה לויט דער גמרא בלייבט דאך די שאלה היתכן אז יעקב זאל אפטאן אזא זאך, ווי טאקע מצד עצה עמוקה, אבער היתכן ער וועט שיקן יוסף'ן אין א מקום סכנה, ווי גערעדט אמאל בארוכה בנוגע וואס ס'ווערטגעבראגט אין הלכות שבת אז מ'שיקט א שליח און ער האט א מכשיל בדרך אז מ'דארף תשובה טאן בכו איז דער חילוק איז פון נגלה און פנימיות.

¶162בשעת נגלה פון יעקב האט געקוקט אויף נגלה פון שבטים מצד נגלה פון יוסף'ן איז אט דעמאלט דארף מען אנקומען ”מעץ עמוקה שלא” תזקן דאס איז אן ענין וואס איז פארבונדן מיט אים ודעת און מיט הבנה והסברה, וואס דאס איז דער כללות החילוק פון סודות התורה פון נסתר דתורה מיט נגלה דתורה.

¶163דארף דאס האבן אן אחיזה על כל פנים און א שייכות אויב דאס איז ניט חוקים וכיוצא בזה, מיט אן ענין של שכל והבנה והסברה, וואס דאס ווערט אנגערופן בשם עצה און דאס לאזט זיך אראפ און ווערט נתלבש אין נבראים,

¶164על כל פנים אין א נבראים ווי זיי שטייען במעמד ומצב ווי ס'איז געווען פון דעם וואס געפינט זיך בחברון, און אין עצה גופא ניט סתם עצה נאר עצה עמוקה.

¶165בשעת ס'רעדט זיך וועגן רזי תורה וואס אט דעמאלט קוקט די פנימיות פון יעקב'ן אויף די פנימיות פון די שבטים און אויף די פנימיות פון יוסף'ן ווערט דאס א ענין וואס דאס איז למעלה פון עצה, אפילו העכער פון עצה עמוקה, דאס איז למעלה פון אברהם'ן, אפילו אין אן אברהם בשורש פון אברהם'ן אין די 'תכלית השלימות' ביז 'למעלה מעלה',

¶166ווארום פנימיות פון יעקב'ן, אין פנימיות פון שבטים, און פנימיות פון יוסף'ן, דארט איז ניטא קיין ארט אויף חשדים, דארט איז ”כולו טהור וכולו” קדוש, ס'איז מערניט וואס דאס איז א גזירה מלמעלה אז ס'דארף גיין מיט דעם וועג וואס קומט דערפון ארויס צער בהנוגע צו יעקב'ס הנהגה אין דעם משך בינתיים,

¶167ווי ער ברענגט אראפ אין זהר אז ער איז געווען ניט בשמחה, לכן ער איז ניט געווען אויף אים רתחי' רוח יעקב 'והשראת השכינה' וכו איז דאס אן ענין של צער.

¶168דארף מען אנקומען צו אן ענין של גזירה אפילו ווי מ'זעט דאס אין פנימיות, ווארום דערנאך איז דאס אראפגעקומען דא למטה האט דאס צוגענומען בא יעקב, אין דעם ”ותחי' רוח יעקב אביהם”.

¶169משא"כ אבער ווי נגלה דיעקב איז ווי ער זאגט אין מדרש, אז בשעת מ'האט אים געבראכט דער כסנו ”צבו אולן בדם”, ער האט געזאגט חיי ראו אכלתו אעפ' כן האט ער זיי אנגעהויבן חושד זיין.

¶170רש"י ברענגט דאס ניט אראפ, דאס איז ניט פשוטם של כתובים, אבער אין מדרש וואס דאס איז פאר דעם זהר איז דאס שוין אויך שוין דא מרומז.

¶171בפשוטם של כתובים איז קיין שאלה ניט פארוואס ער האט אים ניט חושד געווען, אפילו בנגלה איז לכאורה קיין שאלה ניט, אבער אף על פי כן גלאט איז דאס ניט, איז דערפאר זאגט מען וישלחיהם מעומק חברון אז דאס איז געווען אן עצה עמוקה פון דעם וואס געפינט זיך אין חברון בין הבתרים, מ'דארף אבער ניט אנקומען צו אן ענין של גזירה,

¶172וואס דערפאר שטייט בין הבתרים סתם, און דאס ווערט פארבונדן מיט נבראים, וואס דאס איז על כל פנים דער ענין ברמז.

¶173רשי איז דאך ניט מחוייב פארענטפערן די גמרא, ווארום דאס רעדט זיך וועגן שמילה באתי לפרש אלא פשוטם של כתובים, בשעת אבער מ'לערנט דערנאך אויך ווי דער ענין שטייט אין זהר, און ווי דער ענין ווערט אראפגעבראכט באריכות סיי אין נגלה סיי אין חסידות אט דעמאלט זעט מען ווי אזוי דאס איז מדוייר, אז אין נגלה דתורה, פונקט ווי דאס איז אין גליא פון בני ישראל,

¶174איז ווערט דאס נמשך און נתלבש אין א עץ עכ"פ אין אן עץ עמוקה, ווי גערעדט כמה פעמים, אז אפילו בא חוקים איז אויך דא א טעמים, נאר וואס דען זיי זיינען ניט נגלה למעלה, אבער עמוקה אין מעמקים איז דא דער ענין ווי ער איז פארבונדן מיט אים, אבער דאס איז שייך בא יחידי סגולה בא אברהם'ן וכיו' בזה.

¶175אז ס'קומט צו מסתר דתורה, צו רזין דאורייתא, צו ספר אזור וואס דארטן זאגט מען אז ס'איז ניטא קיין מקום לשער ניט לפניו, ניט לפני המעשה, ניט לאחרי המעשה, ניט אין מקיפין, ניט אין פנימין, ווי ער איז מבאר בארוכה אין דער הערה,

¶176און דאס איז פארבונדן אז ס'איז ”גזירה גזירתי חוקה חקקתי” במילא איז דאס אויך ”גזירת בין הבתרים”, וואס דאס איז אויך בדוגמא פון דעם 'כללות ענין' בין הבתרים, וואס דאס איז דאך דעמאלט פארבונדן מיט א לטה און אפילה און חושך ואפילה בדעם ענין הגליות, וואס דאס איז דאך אויך ווי מ'זאגט אז ”נראה עלילה על בני אדם” אז ס'איז מערניט וואס דאס איז א גזירה מלפני הקב", איז א קניגי עשר,

¶177ער וויל מאכן א מין סארט ענין וואס כך עלה ברצונו איז דאס א ענין פון א גזירה, און מצד דער גזירה קומט דאס דערנאך אראפ אבער אויך וויבאלד אז עצם הטבע הטוב להיטיב איז קומט דאס ארויס אז ס'ווערט דערנאך ”ואחרי כן יצאו ברכוש גדול”.

¶178און דערפון איז אויך פארשטאנדיק אויך בהנוגע צו דעם חושך כפול ומכופל פון גלות זה, ובפרט לויט דעם חושך כפול ומכופל פון די ימים וענינים הכי אחרונים,

¶179אז חס ושלום צו לערנען אין דערויף א ענין שלא ווי די מציאות איז, וואס איצטער ווייס מען שוין אויך אין פשוטם של דברים אז ”כל מה דעביד רחמנא לטעו עביד”, און ניט נאר אז דאס וועט דער טע וועט זיין לאחרי זה, נאר ווי די גמרא ברענגט די דוגמא פון ”גם זו לטובה” אז די זאך אליין ווערט טובה וטובה גלוי',

¶180ווי גערעדט כמה פעמים דער לשון פון דער נבואה פון ביאת משיח צדקנו איז אויף ”עדך הוי' כי אנפת בי” אז אויף דערויף גופא איז שוין דא דער עדך אז בקרוב ממש ובעגלא דידן וועט מען זען ווי אזוי פון דעם חושך כפול ומכופל ווערט ”ולילה כיום יאיר” און ”והוי' יגיה חשכי” און מ'וועט דאס זען ”בעיני בשר ובאור” גשמי,

¶181פונקט אזוי ווי מ'זעט דאס אין די אורות פון אור חנוכה, אז אף על פי וואס יעדער מצוה איז ”נר מצוה ותורה אור” אף על פי כן מיט אינו בשר ניט אין אלע מצוות זעט מען דאס, דאס זעט מען בא נר שבת, בא 'נר חנוכה' וכיוצא בזה,

¶182וואס דא זעט מען, ובפרט נאך אין נר ”חנוכה על פתח” ביתו אויך מבחוץ, נוסף נאך וואס מערער ווי דאס איז נאך אין ”מרות שבת ויום” טוב איז אזוי אויך, אז ”כן תהי' לנו” אז מ'וועט טאן, כאמור לעיל, אין מבצע חנוכה אן מיטן גאנצן שטורעם,

¶183על דרך זה אויך אין כל שאר המבצעים, אין דעם מבצע פון אהבת ישראל, און מבצע חינוק, און מבצע תורה, און מבצע תפילין, און מבצע מזוז, און מבצע צדקה, און ”בית מלא ספרים” יבנה וחכמי און מבצע פון מרות שבת קודש,

¶184און מבצע פון כשרות האכילה ושתי', און מבצע פון טהרת המשפחה, און אין דעם גרעסטן מבצע גרייטן זיך צו דעם מבצע פון דעם אויבערשטן, צו גאולה האמיתית והשלימה.

¶185וישראל ”נגאלין מיד” אזוי אז מ'וועט צינדן די נרות חנוכה צוזאמען מיטן נרות בית המקדש, וואס דאס איז אויך פארבונדן מיט נרות שבת, כמדובר כמה פעמים.

¶186ובאופן דמוסיף והולך ואור אין יפוצו מעיינותיך חוצה און יפוצו פון ”נר מצוה ותורה אור” בכלל, ומתוך שמחה וטוב לבב.

¶187לחיים. אפילו אריבער...