Text

¶1בזריא האז בן רעסטאורד ביי דזשעם.

¶2החודש האחד עשר, וואס דאס איז דאך דער חודש וואס איז נאך העכער פון עשר ספירות, כמדובר לעיל, איז דאך אט דעמאלט ביתר שאת וביתר עוז כל ענינים אלו. ולכל לראש, ווי אין אלע ענינים פארבונדן מיט תורה במיוחד, דארף דאך זיין א תורה והוראה בהנוגע אין וואס באשטייט די הוראה בהנוגע צו אני נבראתי לשמש את קוני, וואס בפשטות איז דאס ווי אזוי דאס אויסצונוצן אין עבודת הוי אין דעם טאג, און וואס נאך מערער, וויבאלד אז דאס ווערט דאך אויך אנגערופן ראש השנה, איז ווי אזוי דאס אויסצונוצן אין דעם ענין פון אילנות בכל השנה כולה וואס קומט נאך דערויף, ביז צו ראש השנה לאילנות וואס קומט בשנה שלאחרי זה, וואס דעמאלט איז נאך אן עליה למעלה מעליה, כמדובר כמה פעמים, און א דבר פשוט. פארבונדן איז דאך דער ראש השנה לאילנות איז דאך לכאורה איז דאך מערניט ווי אילנות, און ווי דער דין איז טאקע בפשטות, אז בהנוגע צו יערק איז דאס ניט די ראש השנה, וכמדובר כמה פעמים ביחד עם זה, איז דאך דאס אבער פארבונדן

¶3מיט ארץ ישראל, וואס נשתבחה בפירות אלו במיוחד, וואס ארץ ישראל איז דאך נשתבחה אין חיטה ושעורה וגפן ותאנה ורימון, ארץ שמן ודבש, וואס דער צווייטער ארץ איז מערניט פון די וואס ניט חיטה ושעורה, אפילו אין דער ארץ הראשונה איז דאך אויך חיטה ושעורה מערניט ווי צוויי בזה, וואס זיי האבן ניט קיין שייכות צו ראש-השנה לאילנות, משא נכן די פינף שלאחרי זה, איז דאס וואס אלץ אילנות פון חיטה ושעורה איז גפן איז דאך אן אילן, ועל דרך זהותינו ורימון וארץ זית שמן בדבש, כמוזכר לעיל, איז במילא דאך אויך פארשטאנדיק, אז דאס פועל'ט אויך אין דער חיטה ושעורה. איז בשעת מ'לערנט אפ דערפון מכל ענין זה בהנוגע לעבודה בפועל, דארף מען אנהויבן אבערבא דער התחלה בדבר, ווארום סדר אין תורה איז דאך אויך תורה, ובפרט נאך אז דא איז דאך אויך דער מוקדם לכתוב איז דאך מוקדם לברכה בשעת ער דארף מאכן א ברכה און האט צוויי מינים איז הענט דאס אפ וואס

¶4נעענט ער, און וואס שטייט פריער, און אף על פי וואס ס'איז דאך אויך דא א צווייטער מאל ארץ איז דאך אבער חיטה ושעורה איז דאך קרוב צום ארץ ראשון צום ווארט ארץ הראשונה, וואס דאס איז דאך דעמאלט קדם לכל הענינים וואס זיי זיינען דא פארבונדן מיט ארץ השני אף על פי וואס דבש ווערט דאך אפגעטייטשט ווי דאס איז דער ענין פון דבש, פון יעדער ענין באווייזט דאך דאס אויף דבר הכי מובחד, על דרך ווי מ'זאגט אויף יריכו, אז דאס איז דובשה פון גאנץ ארץ-ישראל, ובפרט כמדובר אין חסידות, אז דבש גייט דאס אויף סודות התורה, דבש וחלף תחת לשונך, וכמדובר כמה פעמים. וואס על כל פרים ראשי פרקים בזה איז דאך, אז דער ארץ איז דער אנהויבן דער לימוד בזה, איז גלייך פון דעם ערשטן ווארט ארץ אז פונקט אזוי ווי ארץ איז דאך באשאפן געווארן דורך דעם אויבערשטן, אבער דערנאך איז דאך דאס אפגעגעבן געווארן צו א אידן, אז א איד זאל מאכן על ידי עבודתו אין דעם ארץ זאל ווערן ארץ ממנו תאכל לחם, ועל דרך זה ארץ

¶5ממנו וועט דאך ארויסקומען די אלע שבעים ענין האמורים, און דורך וואס ווערט דאס דאך חרישא וזריע מתוך שמחה וטוב לבב, און דוקא אין א געזונטן גוף, אין א געזונטער נשמה, האט ער אבער ברוחניות דעם ענין פון לב נשבע ונדקה אלקים לב תבזה אז וויבאלד אז בליבו איז ער אזוי איז אדרבא, אז ער האט א גוף בריא און א נשמה בריאה, איז אט דעמאלט די אלע עבודות זיינען ביי אים ביתר שאת וביתר עוז, אנהויבנדיק פון דער ערשטער עבודה, וואס ווערט גלייך נתגלה אין דעם ווארט ארת ווי ער טייטשט אפ אין מדרש ארת דערפאר וואס רצתה, רעשות לתון קונה וואס דא איז ניט סתם א רצון, נאר אויך ווי דער צווייטער אפטייטש אין רצתה לעשות לתון קונה פון לשון ריצה, אז ס'זאל זיין בזריזות הכי גדולה כל ענינים וואס זיי ווערן פארבונדן מיט תורה ומצוותי,' על אחת כמה וכמה מיט דעם ענין כללי, אז יעדער איד איז אתם תהיו לי ארץ חפץ און ווי דערמאנט אויך כמה פעמים פון נשיא דורנו די תורת הבעל שם טוב, אז דער אויבערשטער זאגט אויף יעדער אידן און אויף אלע אידן ארץ

¶6ארץ אזוי ווי אין ארץ זיינען דאך באהאלטן דארט אבנים טובות ומרגליות, נאר ס'איז מערניט ווי דער מיעוט שבהם, און מערניט ווי מקומות מיוחדים, שטייען זיי על פני הארץ, משא-כן ברובא, סיי ברוב הזמנים און סיי ברוב המקומות, שטייען זיי אין אזא אופן, אז מ'דארף אויך אויף צוקומען צו אבנים טובות, צו די אבנים טובות ומרגליות, דארף מען האבן א חיפוש, ביז א חיפוש אחר חיפוש, און אט דעמאלט האט מען די הבטחה פון יקעת ומצאת. ועל דרך זה אויך בנוגע צו חרישה וזריעה, ווי ער טייטשט אפ אין גמרא אין שבת, אין די ל'טס מלאכות, אז ס'איז דא אן ענין פון זריעה וואס קומט לאחרי חרישה, אדער נאך איז דא א זריעה וואס קומט לפמי הכרישה. ועל דרך זה פארשטאנדיק בהנוגע צו שאר ל'טס מלאכות, און וואס פקלבותם איז דאך דאס ארבעי מלאכות, נאר די ארבעי מלאכות שטייען אין אזא אופן, אז זיי זיינען חסר אחד, על דרך ווי ותחסרהו מעט מאלקים שטייט דאך אויף וועמען ותחסרהו אז פריער איז געווען א דבר אן דרך חסרהו,

¶7און דערנאך איז אויפגעקומען א בריאה וענין חדש, אז ותחסרהו אט דעם וואס האלט אלקים אתם ווערט ביי אים אז ותחסרהו און אויך מעט מאלקים, און ס'בלייבט פארשטאנדיק אז ביכולת, אז יכולת שטייט מיטן גאנצן תוקף און מיט דער גאנצער שלימות, און אויך על אחת כמה וכמה דער אלקים שבו שטייט בתכלית השלימות, חצרה'איז על מנת אז ס'זאל זיין דערנאך נאך דער יתרו ביתר שאת וביתר עוז, נאך מער פון אלקים ווי ער שטייט אין א דרגא פון אלקים. און וואס נאך מערער, וויבאלד אז אלקים גייט צוזאמען מיט שם הוי'מגן בציני דער ענין פון הוי'שם הוי'און שם אלקים, גייען זיי זיך ביידע צוזאמען, במילא אז ותחסרהם אתם אלקים האט דאס אויך גע'פועל'ט און געמאכט א ראשם בנוגע צו הוי וואס יעדער איד איז דאך א חלק פון הוי,"' כמדובר כמה פעמים, חלק הוי עמו, וכמדובר כמה פעמים אויך דער גוף שלהם, ער אחת כמה וכמה די נשמה שלהם,

¶8און ס'ווערט אויך דערנאך דער יתרון על ידי ותחסרהו, ווערט דערנאך דער יתרון דוקא על ידי פעולת האדם, על ידי חריש וזריא ושו וכמוזכם און שע� ל-עמדעת מלאכות, ביז אז הבאי מלאכה איז חסר אחת וו ערט דאס דעמאלט נאך מערער ווי ס'איז געווען די ירידה וחסרון לפני זה, און ווי כללות הענין איז דאך יעדער ירידה איז דאך א ירידה איז דאך א ירידה נא אז ס'זאל זיין א עלי'אין א דרגא וואס איז נאך העכער פון דער דרגא פון וועלכע זי האט יורד-געווען, על אחת כמה וכמה אז ס'רעדט זיך וועגן א ירידה כללית, און ס'רעדט זיך רויך וועגן א ירידה אין די זמנים, אז פארוואס האט מען די ירידה אין זמנים? מזמן הגלות, וואס וואס האט א איד צו טאן אין גלות? א איד איז בן יחיד ל יחידו של עולם, איז דאך פארשטאנדיק, אז ניט נאך ער געפינט זיך צוזאמען מיט אביו שבשמים, נאר ער געפינט זיך מיט אביו ווי דער אביו געפינט זיך אין אן אופן שבשמים, ובארץ גם יחד, ועוד והוא העיקר, אז ער איז סמוך על שולחן אביו, און במילא ווערט ער דערנאך ווי יעדער אכילה און שתי', על אחת כמה וכמה על שולחן אביו, בפשטות איז דאך נאכמערער אכילה

¶9נאך מערער בכמות ובוחות אכילה, און נאך מערער בכמות ובוחות דעתיה בנוגע צו סמוך על שולחן אביו, וואס דאס איז דאך אויך וואס סמוך האט דאך אויך דער אפטייטש, נוסף על פירוש הפשוט אז ער איז אוכל על שולחן אביו איז דאס אויך סומך הוי'לכל הנופלים, אז ער איז סמוך און פון דער נפילה ווערט ביי אים אן עלי'ביתר שאת וביתר עוז, וכמדובר כמה פעמים. ווי יש לומר אויך די פרטי הענינים, ובפרט נאך ווי מ'איז מדובר אין לקוטי תורה להאריזל, וואס מ'שטעלט זיך אויף דעם פסוק, און מ'איז מפרש יעדער פרט פון דעם פסוק בפני עצמו ווי ס'איז דא בדיוק אין די דפוסים, איז דאך אויך דא דער ענין פון דעם ענין פון חטה, וואס דארט איז אריזל ניט מפרש דער ווארט ארץ מערניט ווי די ז'מינים, און דער ווארט ארץ ווערט נתפרש אין חסידות און אין קבלה און נגלה בכמה מקומות, אנהויבנדיק פון דעם פירוש שרצת לעשות הרצון קונה, און די ביידע אפטייטשן, פון לשון לויפן, און פון לשון אז דאס איז איר אמת'ער רצון

¶10פון יעדער אידן און פון אלע אידן איז, אז ס'זאל זיין דער ריצול לקונו, וכמדובר כמה פעמים. ופרטי הדברים בזה איז דאך דער ענין פון ארץ, כמדובר, אין די ביידע אופנים, אז בא יעדער אידן, ובפרט נאך אז ס'קומט דער ראש השנה לאילנות, וואס אף על פי וואס דער רעדט זיך וועגן אן אילן, גן, וואס אן אילן איז דאך מקומו אין א גן ניט אין א שדה, ובארץ סתם, אבער אף על פי כן וואו געפינט זיך דער גן? געפינט זיך דאך אויך בארץ, נאר אין ארץ גופא איז אויך דא דרגות, און ביז וואנענט מ'קומט אויך צו דער דרגא בארץ וואס זי איז די דרגא פון גן. וואס דאס האט אויך א שייכות מיחדה לשנה זו, וואס זי גייט דאך אריין אין שניו פון י'שבט, גייט מען דאך אריין אין שנת נ'ג', כמדובר בארוכה בכמה יתוועדיות.

¶11מאכל, אין דער התעסקות, ביז אין אן אופן אז דאס ווערט דעם ובשר כבשרו פון דעם אדם וואס איז דא בכל אחד ואחת מישראל, און אויך אין טף, אנשים נשים וטף, איז בא זיי אלע ענינים האמורים, נאר א טייל פון זיי שטייט דאס בגלוי ממש, און בא א טייל פון זיי שטייט דאס בגלוי סתם, און בא א טייל פון זיי שטייט דאס בגלוי סתם, בא א טייטן טייל פון זיי שטייט דאס בכח, און ביי א דריטע שטייט דאס בהעלם שישנו במציאות ואינו במציאות, וכמבואר וגם פשוט בכמה וכמה מקומות, איז פון דעם ארץ ווערט דער ענין פון חיטה, וואס דאס איז דער מאכל לאדם פארבונדן מיט דער נפש אלקית, וואס דאס איז דער האדם שבכל נפש מישראל, אנשים נשים וטף, דערנאך זאגט מען אויך סעורה, ווי די גמרא זאגט אין מסכתא פסחים, בשעת מ'האט אנגעזאגט וועגן שורה האט ער געזאגט לכו בעשור לבאמות אז דאס האט א שייכות צו דעם נפש הבהמית שבכל אחד, וא חוץ ישראל, אנשים נשים וטף, וואס דאס ריקרט א באזונדער עבודה, אבער זי קומט לאחרי די עבודה מן הקל אלא החמור בן עבודה, הויבט מען אן פריער מיט דער עבודה מיט נפש אלקית איז דאך א לייכטסערער ווי די עבודה מיטן נפש הבהמית,

¶12און דערנאך האט מען נאך די חיטה ושעורה וגפן, וואס גפן איז דאך ענינו וואס גפני, וואס ער איז משמח אלקים ואנשים, וואס אלקים ואנשים איז דאס ברך החילוק, ווי גערעדט פריער פון אדם ובהמה, על דרך זה כביכול אויך בהנוגע למעלה און בהנוגע צו אלקים ואנשים, וואס דאס איז דאך אויך במיוחד ווי ס'שטייט דאך אין דעם פסוק דוקא דער לשון אנשים, וואס בשנת דערפאר וואס ער איז משמח אפילו אנשים, אבער הויבט זיך אן אויך דאך פאר דערויף נאך דא דעם משמח-אישים וואס דאס איז דאך א דרגא אין יעדער מענטשן, אפילו אין אומות העולם, על אחת כמה וכמה ביי אידן, איז דאך א דרגא נעלית יותר פון אנשים, וואס אנשים איז דאך פארבונדן מיט דעם אפטייטש פון אנש הלב, וכמדובר כמה פעמים, און אויך מבואר בכמה ממקומות אין חסידות, דערנאך האט מען דער גפן, המשמח אלקים ואנשים ווערט דערנאך דער גפןותאנה, וואס דאס הויבט זיך אן די עבודה פון לבושים פון דעם אדם, אט דרך ווי ס'איז געווען באדם הראשון, איז דאך געווען דער ענין פון עלי תאנה, און דערפון איז געווארן

¶13כתנות אור מיט א ניים, דערנאך איז געווארן בא יעדער אידן, וואס בא יעדער אידן איז דאך אין אן אופן פון מאיר אז ביי אים איז מאיר נאך העכער נאר אין אופן פון אור, כמילא ווערט ביי אים כתנות אור מיט אן אליף, אז אויך די כתנות זיינען מיט אן אליף, על אחת כמה וכמה דער חול חלקו שבעולם שלו, אז דאס איז אין אן אופן פון אור, ביז אן אור, ווי אפטייטש אין אור, אז דאס איז אן א'און דער אלופו של עולם ווערט נמשך דורכן וו', און ווערט נמשך אין דעם ר, א מסיים שלך שלמה, וכמדובר כמה פעמים, אין די מעלה פון מספר הר, וכמדובר ומבואר בכמה מקומות. וואס דאס איז נאך דערויף וואס מ'קומט פון ארץ חטה ושעורה וגפן ותאנה האט מען דערנאך אויך ורימון, וואס ס'איז מלאה מצוות כרימון, על דרך ווי אין א רימון שטייט דאך יעדער גרעין שבו שטייט דאך אין אן אופן וואס ער איז מובדל ומופרש משאר הגרעינים, אבער ער איז ניט מובדל ומופרש חס ושלום מיט א זייטיקע זאך, נאר אויך מיט א טייל פון דעם רימון, על דרך זה אויך האט ער דאך יעדער מצוה דארף דאך האבן אין אותן מצוות

¶14חבילות חבילות אבער בינתיים, און וואס איז מאכט ער ניט קיין חבילות חבילות? צום אלעם ערשט מצד דערויף וואס דאס איז א ציווי התורה, וואס דאס גופא באווייזט דאך, אז דאס איז אן איין קליפה בציווי פון דער תורה עצמה, און דערנאך אויך, ווי ס'שטייט דאך בכמה ספרים, אז יש אומרים, אז אין ארימן איז דא תי'גמל י'ג'גרעינים, כנגד תר'י'ג'מצוות, וישר ר'מ'ח'גרעינים, וויבאלד אז דער שסה מצות לא-תעשה איז דאך אן ענין פון שמירה ושלילה, משא'כן מצות-עשה איז דאך אן ענין של חיוב, וואס דאס איז דער ענין פון עשה משא'כן אין א מצות לא-תעשה, דערנאך האט מען פון מחיטה ושעורה וכפן, ותאנה ורימון, ארץ זית שמן ודבש, וואס דאס איז דאך פארבונדן מיט דער זית, און פארבונדן אויך מיט דבש תמרים, כמדובר כמה פעמים, וואס תמרים איז דאך פארבונדן צד כתמר יפרח, וואס דאס ברענגט דאך אויך אריכות ימים

¶15צו יעדער אידן און צו אלע אידן, וויבאלד אז עמך כולם צדיקים און צוזאמען דערמיט אויך דבש, וואס דאס איז דאך פארבונדן מיט לימוד פנימיות התורה, וואס דאס איז דאך פארבונדן און מ'גיט חיזק מיוחד אין פנימיות הנפש, איז דאך פארשטאנדיק, אז פנימיות הנפש איז דער באלעבאס, און מוסיף חיות וכח והערות אין חיצוניות הנפש, ובכל הגוף, וכמדובר כמה פעמים, און אויך דער ענין ווי ס'איז אויך די עבודה פון אזית, וואס אזית איז דאך אן ענין וואס ער איז ווי דער לשון המדרש, אז אלי זית בפיו אז דאס איז מתאונות וואס זיי זיינען אין אן אופן של מרירות, אזוי איז אויך האט יעדער איד א זיסן לעבן און א זיסן באמת, צוזאמען דערמיט מאכט ער דערפון אבער אן ענין נוסף אויף די עבודה בפשטות, איז מטעמים ווי ער טייטשט אפ אין תניא, איז דא אין שני אופנים, אז מ'מאכט מטעמים פון דעם ענין המרירות, וואס דאס איז אויך וואס מ'זאגט אויך אז מרים איז דאס מלשון מרירות, און זי איז געווען דוקא די וואס זי שטייט לבן יעדער אידן, און בא דעם משה וואס געפינט זיך אין יעדער אידן, על דרך ווי ס'איז געווען בא דעם משה הראשון

¶16שטייט זי אלס פת היור, לדעת מה יעשו לו, און דערנאך ווערט זי אים א מצב מן היור, און פועל'ט אויך אין אומות-העולם, דעמאלט איז דאך געווען פרעה מלך מציון מושל דכיפור, כולל געווען כל אומות-העולם, און דאס איז געווען בתיר בת פריעה, אין עומדת על שפת היור, וואס דער יור האט דאך געהערט צו מלכות פרעה און צו תוקף של פריעה, וכמדובר כמה פעמים לדעת מאה עשה לו, אז על ידי אנהויבן טאקע פון לב לדעת ונעים לראש און לזנעים לשמוע, אבער דאס איז לדעת מאה עשה לו אז מ'פועל'ט אין דעם דעת זאל זיין דער ענין פון מה וביטול, און אט דעמאלט ווערט דאס אין דעם אופן פון לו כמדובר כמה פעמים דער ווי פעמים ווי וואס דאס איז פארבונדן מיט ששה מדות, כל אחת כולם משש, וכמדובר בארוכה בכמה וכמה מקומות. וואס דאס איז דער ארץ חיטה ושעורה וגפן ותאנה ורימון ארץ זית שמן ודבש, אז ס'ווערט אויך אריכות ימים ושנים טובות בא יעדער אידן, און אין אן אופן על דרך ווי ס'איז געווען מ'געלייענט אין דער הפטורה פון שבת, שברו ושמיני'מתברכין איז דאך ילייען שבת שירה,

¶17זיך מתברכן בשירה ובשירה ובשיר אין תחת תאמר דבורה בפשטות, כדי ס'זאל ניט זיין קיין יחוד, ווארום יחוד בא כנסת ישראל מעג זיין מערניט ווי מיטן אויבערשטן, דערפאר וואס ס'איז א יחוד אן ענין וואס אויף אזויפיל נוגע, וכמדובר כמה פעמים, דאס ווערט אבער אויך, תחת תאמר דבורה ווערט ויהי שופטי את כל ישראל און ותשקוט הארץ ארבעים שנה, וואס ארבעים שנה איז דאך פארבונדן מיט ענין הגאולה האמיתית והשלימה, למרבה המצוה זאל מען תוכף ומיד אריבערגארגען פון דעם רגע אין דעם מעמד ומצב אין זמן פון ארבעים שנה, און אין אן אופן פון ותשקוט הארץ און אנהויבנדיק ובפרעה פראית בישראל, מונעות פריעו כל נהורין.

¶18טויס, זיינע כוחות אויף פועל זיין אויף א צווייטן אידן, וואס דעמאלט איז ער דאך דוקא דורך דערויף באקומט ער אט דאס וואס לוליב זאת מיט תלמידו יותר מכולם, וואס לוליב זאת וואלט ער דערצו ניט געקענט צוקומען, ווערט אויך דער ענין בא יעדער אידן און ביי אלע אידן, און ווי געהערט ביי אנשים נשים וטף, תיכף ומיד ממש די החלטה טובה, און דער אויבערשטער הרואה להלבב זעט גלייך די החלטות, אז דאס איז בתוקף און הולך והוסיף ואור, און מ'איז אויך מחליט געווען, אז מ'זאל מוסיף זיין אין די התוועדות פון ראש-השנה לאילנות, ובאופן המתאים און נאך מערער ווי מתאים, וכמדובר כמה פעמים איז היילט דאס נאך מערער צו די גאולה האמיתית והשלימה, ביז אין די ארבעים שנה, און מ'קומט תוקף ומיד אים ענני שמיא לארצנו הקדושה, ארץ שממנה תצא לחם און ארץ שנשתבחה בישבעה פירות האמורות, און ארץ והוא העיקר, וואס זי איז מלא מיט אבנים טובות ומרגריות, כמדובר לעיל בקיצור, ועוד והוא העיקר, אז ס'ווערט תוכף ומיד די ריצה פון יעדערן פון אונז

¶19פתוך כלל ישראל, מיט אלע פירושים שבדבר, און מ'געפינט זיך בנערינו ובזקנינו ובבנינו ובבנותינו בארצנו הקדושה, ובירושלים עיר הקודש, ובהר הקודש, ובקודש הקדשים, און אין די אבנות שתי'תיכף ומיד ממש.