Text

¶1”זה היום תחילת מעשיך” איז דאך ידוע דער מאמר פון נשיא דורנו פון רבי'ן דעם שווער פון י'ט' כסלו, וואס ער הויבט אן מיט דער התחלה זה היום און שרייבט בחצה יגאל י'ט' כסלו תחילת מעשיך וואס דורך דערויף כדי ס'זאל אראפברענגען און מגלה זיין ווי ער זאגט דערנאך במשך הלשון

¶2די שלימות כוו נה האמי ית,‰ וו ס ס יז ער בריוו וו ס וריב ערויף יז עווען י בריו האדם עלי רע וו ס ס יז ר פברענ ען ורך ור ופנימיות ור,‰ וו ס ס יז ך ויך ענומען פון אים בריוו פון זיין פ טער ער ריבן ליו ט כסלו, ווי ער ז ט ד רטן ין מי מר, ווי ער איז ערנ ך ויך ”ממשיך, ז ורך” ערויף ור

¶3ופנימיות נפשותינו ניתן לנו.

¶4און ווי ער איז מבאר, אז פונקט אזוי ווי בראש השנה, וואס אויף דערויף זאגט מען דאך ”אין גמרא זה היום תחילת מעשיך”, איז דעמאלט איז דאך דאס א המשכה כללית על כל ימי השנה ובתוך כל ימי השנה, אזוי איז אויך ביוטס כסלו, די המשכה כללית בנוגע צו 'פנימיות התורה' על כל ימי השנה,

¶5וואס דאס איז אויך די שייכות און פארבונד מיט פנימיות נפשותינו, וואס דאס איז דאך ”אסתכל באורייתא וברא עלמא”, 'פנימיות התורה' איז פארבונדן מיט פנימיות הנפש, ווי ער ז ט אויך אין זהר,

¶6אז טלס דרגין ענון אדער טלס כשרון ענון ווי ס'קשרן דא ודא ישראל אורייתא וקוב הו, וכולות גליא וססים, יז ד ך ס'איז ד דערויף די ביידע פירושים, וו ס איין פירוש יז פנימיות הנפש הנשמה,

¶7פנימיות הנפש פון א אידן איז זיך מתקשר מיט פנימיות אורייתא, וו ס ד ס איז זיך מתקשר מיט פנימיות הקב רה'ן כביכול, ון ויף זוי אויך בגליא, נוסף אויפן פירוש, ז גליא פון נפש איז זיך מתקשר מיט מזליי ון מיט פנימיות הנפש, און פנימיות הנפש מיט גליא דתורה וו ס זי איז זיך מתקשר מיט 'פנימיות התורה',

¶8אורייתא וו ס זי איז זיך מתקשר מיט ”גליא דקוב הו”, און דורך דערויף מיט סשון דקוב הו כמבואר בארוכה בכמה מקומות.

¶9און ער שטעלט זיך ויף דערויף, ז וו ס יז ער ענין פון תכלי פון י לימו פון כוו נ העליונה?

¶10ון ויך פון ער ז ך פון בריאו ם עלי רץ דו ו,‰ ון ברענ ט ויף ערויף ויך ר פ אים סיום פון ס,‡ פון ששה סדרי משנה, וו ס ער ”אמר ר' שמעון בן חלפטע”,

¶11ז לממ ו ב ו ”כלי מחזיק ברכה לישראל ליל השלום”, שרי מר הוי' איז למו יתן הוי"ו ערכו סמו ושלום פרעגט אויך די שאלה.

¶12ווען יהושע בן לוי איז דאך געווען שפעטער מיט דער ראיות בזה, אעפ' כן איז ער מסיים דוקא מיטן מאמר פון ”ר' שמעון בן חלפת”, ווארום ער וויל מסיים זיין מיטן ענין השלום,

¶13און אויך די מעלה פון שלום אז ביז ז ס יז י רעסטע מעלה, מחזיר ב חסו ל יב ו ון ויך ווי ס יז פ רבונ ן מיט וי' עוז למ ו יטן וו ס ין עוז אל ור,"‰ˆ ער ענין וו ס ניתנה ור לעולם יז ך ס ווי ער ז ט ין ספרי ג י לע ו לום בעולם, ון ס יז ויך וו ס מ ז טלמ י חכמים מר בם לום בעולם,

¶14ון מ'ברענ ט ס מ י מיטן פסו ו לכל ”בנייך לימודי הוי,"'” אז דאס גייט אויף וכל בנייך, אויף יעדער אידן און אויף אלע אידן, וואס דאס איז דער תכרית ביאת אדם עלי ארץ ”אתם קרויים אדם” כדי מ'זאל מאכן שלום בעולם, ביז אין אן אופן פון ”מרבים שלום בעולם”.

¶15וואס דאס טוט זיך דורך דערויף וואס א איד איז ממלא תפקידו דורך אין עוז אלא תורה, און ”גדול לימוד שמביא לידי מעשה” דורך 'קיום המצוות', וו ס ס יז ך פ רבונ ן דו וכ מיט לי רץ, וו רום תורה לו ב מים היא,

¶16ע ח כמ וכמ עניני מצוות, וו ס ס יז ך ניט ייך פילו ין גן ע ן וו ס ס יז ן נ מו,˙ וין ל חרי יריד ם בעולם, עפ ן יז רט ער 'לימוד התורה', בער ניט ער 'קיום המצוות', וואו יז דער 'קיום המצוות'?

¶17דארף ער האבן א קלף וואס מ'מאכט פון אור גשמי, און דערנאך מאכט מען דערפון תפילין, און ”הוקשה כל התורה כולה לתפילין”, ועל דרך זה בנוגע לכל התורה, וואס ענינו איז דאך שלום, ”לעשות שלום בעולם”.

¶18און אויף דערויף זאגט מען, אז ס'איז דא אין דערויף די כוונה, און דערנאך איז דא די כוונה אמיתית, און דערנאך איז דא די תכלית שלימות פון דער כוונה.

¶19וואס כוונו יז ך ני ”נבראתי לשמש את קוני” כ יו ס'ז ל זיין ער לימו ור וקיום מ מ וו ס ין ערויף ב טייט ך ער לשמש את קוני, כולל ויך פון כל מעשיך יהי"ל ”שם שמים” ו”בכל דרכיך דעהו”, ז מ'ד רף ס בער זיין ין ז ופן, ז ורך דער ירידה ”מאיגרא רמה לבירא עמיקתא”,

¶20זאל צוקומען ו דער עלי ז בעולם וו ס ס יז לי רע ז ל רטן ער ם ם ים ים ים ים ז ל ס זיין ער ם לי רע,˙ ויך למעלים רע,˙ בער ין רע,˙ ווי כפירו הפ וט בז ז ל ער רפן וויפט ן י ליחותו ורך

¶21ער ז ט ין מדרש תנחומא, וו ס עמולט יז ער ממלטפפ י ו ליחו ו עלי רו,"˙ וו ס ער יז משמש את עונו לעשות ”לו יתברך דירה” ב ח ונים, וו ס ס יז י כוו נ.‡ ין ערויף יז בער ויך ד ווי ס יז ין ביידע ופנים,

¶22ורך ופן פון ור,‡ דער וויף דער ופן פון תפילה, וו ס תפילה יז ך סול מ מר ור י מ יע מ,‰‡ טייט ד ך ין ערויף י פירו,

¶23ז כל ענינים, כולל ויך לימו ור ו ע יית מ וו ס רפן זיי עולה זיין ערנ ך פון ר,‰ וו ס ס יז ך תורה יז ך לו וכ בארץ, לו ומ ים י, ון יים מ וו ס יז וכ מיט עניני רץ,

¶24זאל זיין ווי דאס איז מוצה וארצה זאל דאס דערנאך עולה זיין א מימה, דערויף וואס ס'איז דא דעם ”מלאכי אלקים” וואס חביב ו”גפיף ונשק לה”, וואס דאס איז דער ענין התפילה בלשון הטופל, אז דאס דורך דערויף איז ער מחבר ארץ אז דאס זאל עולה זיין אין שמים, ביז וואנענט אז דאס ווערט אין דער מעלה און דער דרגא פון שמים,

¶25דערנ ך יז נ ך אים עולם יז וך ער ויר ים בו, ז ב ע ערנ ך יז יור ים בו.

¶26וו ס ענין פילה יז ך ביידע ענינים, סיי עולים סיי יור ים, וו ס ס יז ויך כ מור לעיל, ז ורך ערויף יז מענט ך, י, ומעלה כל עניניו בין ל ו ווי ער ענין יז בפ טו,˙ ז ורך ער פילה ד לפני מי אתה עומר ו פראדער קריאת-שמע שבערבין ון תפילת הערבית,

¶27יז דורך דערויף איז ער מעלה כל פעולות ב מ ך כל יום, יז ער ס מעל למעל על ידי חשבון-צדק, ביז ער ז גט ”בידך אפקיד רוחי” וז מען מיט י כל ענינים וו ס ער ט עט ן ב מ ך יום, 'יוצא אדם' לפלו ולעבו אתו 'עדי ערב',

¶28איז דערנ ך, דורך קריאת-שמע 'שעל המטה' און תפילת קריאת-שמע בכלל, יז ס 'עולה למעלה', ון דערנ ך יז ויך דא ין דער ענין התפילה, ביז ווי דער ענין יז כפשוטו, ווי דער רמב ם ז גט, ז ס'איז מ צות עשה מן התורה, ז ב ע ער רף רכים, ון מ'ד רף ממל זיין י רכיו, יז מ ו ע,

¶29ז ער ז ל מתפלל זיין וועט י תפילה אויפט ן, ז ס'וועט זיין י ”המשכה מלמעל ל מט,‰” ביז ין ן ופן פון מוע ברכו בכל יום,

¶30וו ס ס'הויבט זיך וו ס ס יז ך י ברכו ומ כו מלמעל ל מט,‰ ון ווי ער רעכנט ס ויסט אים מספר מ ו,‰ ביז ר פ ”עבר כט ויך” ין ולחן ערוך פון אים לטן רבי'ן, ז ס'הויבט זיך ן פון קריח שמ ב רבין ון ערנ ך ב חר,

¶31וו ס ס יז מיט אים מוע ברכו און וואס דורך דערויף ווערט ער דערנאך געבענטשט ”מן עולם עד העולם”, ביז בכל עניניו,

¶32וואס דאס איז דאך דער מספר מאה, כמבו ר בארוכה אין די מאמרים וואס זיי שטעלן זיך אויף מבאר ט דער מאמר רז ל, אז דאס איז 'תכלית השלימות', אז די ברכות והמשכות ווערט געבענטשט בכל עניניו, ביז אין בני חיי ומזוני רויחי בגשמיות בפשטות.

¶33וואס דאס איז, כאמור, דער מצות עשה מן התורה דוקא דער ענין התפילה, 'המשכה מלמעלה' למטה למלאות צרכיו.

¶34אויך ווי כאמור לעיל בהתחלה, איז דאך פריער דארף זיין דער עלים ווי דער דין איז, אז פריער דארף זיין די עבודת התפילה, און ערשט דערנאך ”תפילתו סמוכה למטתי כדי” אויך דער 'לימוד התורה' זאל זיין לאחרי הקדמת ענין התפילה,

¶35ווי דער לטער רבי יז מבאר אין לקוטי תורה ין פרשה ברכה, ון ערשט ערנ ך ייט ער ין בי כנסת עבו ו ון בי ”כנסת לבית המדרש” ין 'לימוד התורה', ון ערשט ערנ ך ין ”הנהג בהם מנהג דרך רץ”, ון רט ט ין תפילה ויפגעט ן ויך י המשכה, ז ס ין ”הנהג בהם מנהג דרך רץ”, ווערט ס געבענטש בכל המא ברכות.

¶36וו ס ס יז כלי לימו ין ברכ כמבו ר לעיל, ווי ין י מאמרים מוזכ ים לעיל, וו ס ס יז ך ויך ער מספר מ וב, וכלל ו יז ך פר י ון ן ע י ו וו ס ערפ ר ווערט זוי ויך בעולם, יז ער פר י, ב ע ס י, ב ע ס יז ך ו עס ר ככל ח לו מעשרה,

¶37וואס דאס איז דאך דער מספר מאה, און דאס קומט רא בפרטיות, וואס דאס איז דאך דער ענין הברכה, ז זאל ראפקומען דוקא ין יעדער פרט כפי עניני, ניט נאר בכללות ההמשכה, ווערט דאס דעמאלט פון די עשר ווערט דער מספר פון מאה, און די מאה שטייט אין אן אופן פון ברכות, ביז ”מן העולם עד העולם”, ביז אין ענינים וצרכים כפשוטם.

¶38דאס איז נאך וואס דאס איז דער 'כללות ענין' הכוונה, ס'איז אבער דא אין דערויף די כוונה וואס ווערט אויפגעטאן, כאמור, על ”ידי התורה ועל ידי התפילה”, און אין דערויף גופא איז דאך אויך דער חילוק,

¶39אז בשעת ס'איז דא די עבודת התפילה דארף דאך זיין ”אין עומדים להתפלל אלא מתוך כובד ראש”, ווי רש"י טייטשט אפ הכנעה דער לשון אין שולחן ערוך, אז ער איז זיך מתבונן ניט נ ר ין גללות ל, נ ר ויך ין שפלו האדם.

¶40וו ס ס ברענ ט ער ענין פון מלחמ.‰ וו ס ערפ ר יז ברוחניות, ז ער יז לוחם מיט עניני עולם ועלם ה סתר עולם, ון מ כט פון זיי ענינים ל ור ומ וו ס, נ ויבנ י מיט ענין בפמל י ל מטע, ווויסן זיין נפש אלקית ון די 'נפש הבהמית'.

¶41דערנאך איז דא ווי דער העכערער אופן אין דער דורכפירן די שליחות, אז ס'זאל זיין דער ”פדה בשלום” וואס אין שלום אלא תורה ווי די בירורים טוען זיך אויף על ידי התורה, איז דאך דאס ניט דורך דערויף וואס ער איז זיך מתלבש אין די דברים גשמיים, נאר בשעת תורה פסק'נט אפ, אז דאס איז כשר און דאס איז טהור,

¶42און ס איז מוטר, יז ט עמולט נעמט ס רויס אים ענין פון י ג' קליפות הטמ וו ער יז פריער עווען ב ופן ופן ל ספ ו,‰ ער פילו ב ופן ל ו סור רטן, ווי ער יז מפר ין תניא יז ס ים מ טער פון ער פ רבונ ני יט רטן,

¶43און ס יז ים מעל ון ס'ווערט לייך ן ענין וו ס ער יז מ בל פון לי פ נו ביז ער ווערט מוכ ר ויף מ בל זיין פון ו וו ס י לע ענינים טוט זיך ויף, ניט על ידי מלחמה, נ ך ורך ערויף וו ס ער יז יו ב ועוס ב ור,

¶44ווערט ורע ב לעב ס ויף מציאו פון וועלט, ניט ”על ידי התלב�שות בעולם” מערניט ווי מר אמר ויער דיבר צוה ונבראו תורה פסק'נט פ ז ס יז מותר וכשר וטהוט ווערט זוי ויפגעט ן ין מציאו פון עולם, כמובן פון אים ירושלמי על הפסוק לכל גומר עלי.

¶45וו ס ט ס יז ך ויך ווי מ'זעט בפשטות, ווי ר פגעבר כט ויך ין י די דרושים דער חילוק פון חיכוני המעגל וו ס עבודתו ופעולתו יז עווען על ידי התפילה,

¶46און ר' שמעון בן יוחאי' וו ס עבו ופעולתו יז עווען ע ל יי התורה, וו ס ור ו ומנ ו, ז ב ע ע ח ן עמ ל ט ויפ עט ן ע ל יי תפילתו, ט מען ערנ ך ע רפט ס ופ סן ו ער וועלט, וו רום ר טוב בין חולין לקבל מיט י לע פרטים ווי ער רעכנט ויס ין אים סיפור, וו ס ער סיפור יז ך ויך ור,

¶47וו ס ס ב ווייזט ויך, ז ל חרי ווי ער ט וין ויפגעט ן, יז ס יז ך ניט א נצחון וברכה שלימה, ון מ'דארף ערשט דערנ ך ט ן ויף צופ סן ז ס'ז ל זיין יבערמ כן י וועלט, ז י וועלט ז ל ס ענען ון מ בל זיין ן ס ז ל זיין טובה לעולם.

¶48מ כן ער פדי ב לום על י י לימו ור וו ס ס יז עווען ענינו ל' שמעון בן יוח י, יז כמבו ר ין י דרושים פון ל בעומר, יז ב ע מ יז עווען זקוק למטרע,

¶49איז מען געקומען ון מ'האט ערציילט דאס ר' שמעון בן יוחאי, טער געלערנט תורה על הכתוב ו”מה טובה ומה נעים שבת אחרים גם יחד”, אהבת ישראל און יחוד זון, ט דאס גלייך פועל געווען ז עשה מטרה, ון די מטרה איז גלייך געקומען באופן המתאים ו”הרבה את הארץ והלידה ויצמיכה”.

¶50וואס דאס איז דער ענין פון פדה אין ן אופן, אז ס'זאל זיין דוקא בשלום.

¶51וו ס כ מור לעיל, יז ס יז 'כללות ענין' כוו נ,‰ ין ערויף רף בער ויך זיין טוב פ ר אים י ן עובד עבו ון ניט נ ר פ ר זיין וף, נ ר ויך פ ר זיין נ מ,‰ וו ס ון זיי עבו יז וכ ביח,‡ וף וז מען מיט ער נ מ,‰ כמובן פון אים מ ל ין סנהדרין, ין סוף מסכתא סנהדרין,

¶52אזוי יז ויך ין אים ענין ווען יז דער לימו ון ער תכל י פון כוו נה מי יז, ז נוסף ויף ערויף וו ס ס'ווערט ן עלי ין אים וף, ז ער וף יז עול פון זיין חומריות, ון ס'ווערט וו ס חומריותו יז ער נדמה לגופו ומות העולם, וו ער ז ט ין תניא,

¶53ון ס'ווערט ערפון גשמיות ערנ ך מ כט י פון י מיות רוחניות, כמבואר ין פתגם ון תורה פון אים בעל הגאולה היים מפוסמת.

¶54ון ערנ ך יז ווערט ס ביז ער יז עולה, ז ער וף ווערט בטל ו ער נ מ,‰ ו ם ופם טפל ונשמ ם עי ר, ביז ז ס ווערט ב ומ ו ל,‰ ו בר נמצא ב וך כלי, ווי ער ין יז ין ילכו סבת, ז עמולט יז נוגע ער שיעור פון אים בר נמצא ב וך כלי,

¶55אע"פ וואס די כלי קען זיין באיזה אופן שתהי, אויב אבער זי נעמט אויף א דבר אין זיך, וואס דער דבר איז בשיעורו ובשלימותו ווערט דאס דעמאלט א ”כלי הראוי' לשמה”, און דאס ווערט אנגערופן א מלאכה איינע פון די ל'ט'מלאכות, וואס זיי ווערן דאך פון ל'ט'מלאכות שבמשכן,

¶56וואס דאס איז דאך כללות 'עבודת האדם' עלי ארץ אויף מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך, וואס די גאנצע וועלט זאל זיין ”ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם” ווי ס'וועט זיין דער לעתיד-לבוא, אז ”וראו כל בשר יחדיו כי פי הוי' דיבר” 'ונגלה כבוד' הוי,"' נאר דאס איז נאך אלץ ניט די תכלית ושלימות, ס'דארף אויך זיין די עלי' אין דער נשמה,

¶57איז בלשון הליקוטי תורה, ז ס'ז ל זיין לויט דוקא בגופא דמלכא, וו ס ס ווערט דוקא על ידי ירידתו למטה, יז זי עילה נ ך העכער פון דעם מ רט פון וו נענט ירדה, וו ס זי יז ך עמולט ויך עווען חצובו מיט חת כסא הכבוד, ון נ ך העכער ”קיימא בדיוקנו קמי מלכא קדישא”,

¶58וואס דאס איז נ ך העכער פון כסא הכבוד, יז דערנ ך ווערט דער ”רוח תשוב אל האלקים אשר נתנה”, ווי דער לטער רבי איז מבאר בארוכה אין די דרושים פון אזינו,

¶59ז דעמאלט ווערט די עלי"נ ך אין עכערן עליית הנשמה נ ך אין עכערן רט פון וואנענט זי איז גענומען געווארן, וו ס ס יז וין ויך געווען ”נשמה שנתת בי טהורה” היא, וואס זי איז נ ך העכער פון בראת יצרת", עאכו"כ פון עשית,

¶60ווערט זי נ ך העכער על ידי ”ירידה, דוקא באיגרא רמה לבירא עמיקתא” אין דעם גוף הגשמי, נ ך העכער אפילו פון דער דרג פון ”נשמה שנתת בי”.

¶61וואס דורך דערויף ווערט דורכגעפילט, ז ס'זאל זיין דער ”פדה בשלום” ווי דער מיטעלער רבי איז מבאר בארוכה אין ”פדה בשלום” אז ע'פי וואס בפעם הראשונה איז דאך דאס געזאגט געווארן ע ידי דוד, און געזאגט געווארן בקשר מיט מלחמת אפשלום, וואס ס'איז דאך דעמאלט געווען מקרב לי א ענין של מלחמה,

¶62דערנאך אבער בסוף המלחמה איז געווען וואס אנשי אפשלום התפללו אז דוד זאל מנצח זיין אז ברבים זיינען געווארן עמדי מיט דוד'ן, יז ף על פי כן יז ס ך נ ך רעסערע לימו ין אים ”פדה בשלום” ווי ס יז עווען בימי לומו, וו ס ער ווערט נ ערופן וו ס עמולט יז עווען ימי סיהרא ב למות ”ויושב לומי על כסא הוי,"'”

¶63וו רום שלום ושלוה יהי' בימיו, מ כן זמן דוד, ון נ ך מערער, ון עמולט ומט סויף ב כלית השלימות, בימות המשיח, וואס דעמאלט וועט דאס זיין דער ”פדה בשלום” בתכלית השלימות, און דער שלום בשלימות ”כן תהי' לנו” במהרה בימינו ממש, בביאת מלכא משיחא, וואס ווי דער רמבם זאגט גענומען פון מדרש וועט דאס זיין ”מזרע דוד ושלמה”,

¶64און ער וועט אויפטאן ”והיתה להוי' המלוכה” בתוך כל הארץ כולה, דורך אדם עלי ארץ הגשמיות, און מ'מאכט דערפון א דירה לו יתברך, וואס אין א דירה געפינט זיך די עצמות ומהות הדר בו, אע"פ וואס ”השמים ושמי השמים לא יכלכלוך”,

¶65משא' כן אין בית המקדש, ועאכו"כ אין ”מקדש אדנ-י כוננו ידיך”, במהרה בימינו ממש.