טקסט

¶1האט גערעדט כמה פעמים, ד ס וו ס די רביים ה בן איינגעשטעלט אין שיעורים פון חומש תהלים און תניא, איז ד ך אויך בנוגע צו דעם שיעור חומש בפרט,

¶2וויב לד ז ד ס איז אין תורה מלשון הוראה, און אין תורה שבכתב, וו ס ”התורה היא נצחית אפילו אין” די ענינים וו ס שטייט אין תורה, און דערנ ך שטייט אין תורה, ז זיי זיינען בטל געוו רן,

¶3וכמדובר כמה פעמים וו ס דער ראגאטשאווע ברענגט די דוגמא, ז זוי איז ד ך דער כלל בהנוגע צו נדרים ד רף מען מתפיס זיין אין דבר הנדור, אין ז ך וו ס ה ט ה רט אויף זיך ן עדר, און אף על פי כן איז דער דין, ז בשעת מ'איז מתפיס אין נדרות של משה צו יתרו איז דער נדר א נדר?

¶4פרעגט מען אויף דערויף די שאלה, דער נדר ה ט מען זיך דערנ ך מפיר געווען איז ד ך 'עוקר את הנדרש מעיקרו' בלייבט ד ך ניט אין וו ס ד ס צו מפקיס זיין, וו רום איצטער איז מען שוין בזמן הגמרא,

¶5ווען דער דין איז געבר כט געוו רן צום ערשטן מ ל איז ד ך געווען לאחרי ווי מ'ה ט מפיר געווען דעם נדרש של משה לאיסן איז ער אויף דערויף מבאר, ז דער פסוק אין וועלכע ס'איז וועלכע ס'איז מרומז ז ער ה ט מודר געווען לישרו איז ד ך בקומו און ער איז אין ן אופן נצחי,

¶6איז בשעת מ'איז מפיס אפילו לאחרי ווי ס'איז שוין ד דער פסוק פון ועלכע מ'ווייס ז מ'ה ט דעם מדרש עוקר געווען ה ט בער דער פסוק שלפני זה, מיט לע לימודים שבדבר דעם תוקף למעשה בפועל ז ד ס הייסט, ז ער איז מפיס בדבר הנביא.

¶7וו ס על דרך זה איז מכל-שכן וקל-וחומר ענינים וו ס ה בן דערנ ך המשך, וו ס בכללות ענין הגלות זיינען ד ך פ רבונדן לע גלויות מיט 'גלות מצרים', וכנבנה זה מנשים מאמר המדרש, ז ”כל המלכיות נקרא על שם מצרים על שם שהם מצירים לישראל” בפרט נ ך דער גלות האחרון אויף וועלכן ס'שטייט,

¶8”כימי צאתך מארץ מצרים איז הרע אראנו נפלאות” אין ביאור אין די גאולה על ידי משיח צדקנו, וו ס דערפון איז אויך פ רשט נדיק, ז פאר ימי צאתך פון אראנו נפלאות איז ד ס בדוגמא פון פאר ”ימי צאתך מארץ מצרים” וו ס די התחלה בזה איז געווען פון ”ויוסף הורד מצרימה”

¶9וו ס ד ס איז די התחלה פון דעם שיעור חומש פון דעם יום חמישי פון דער פרשה פון שבוע זה, וו ס ד ס איז דער קביעות שנה זו איז דעמ לט איז דער חל י' טוז כסלו.

¶10וו ס דער לימוד וקשר בדבר איז, וו ס דער יוטב הורד מצרימה איז ד ך ווי די גמרא ז גט בפשטות הראו הי"ל יעקב, ז ער ז ל געבראכט ווערן על פי הדי הוא בצדתלאו של ברזל, נ רויף דען?

¶11מצד הזכות והענין איז ער געקומען אהינצו בכבוד, און ווי זוי איז ער געקומען צו דעם אופן של כבוד?

¶12איז געווען אין דערויף די התחלה וו ס ויושב הוא רב מצרים ווי ס'ה ט זיך ד ס נגעהירט.

¶13וו ס דערפון איז אויך דער לימוד על כל הגליות כולם, וו ס ער ז גט אין דערויף אין בראשית רבה, ז ”ויוסף הורד מצרימה” איז ד ך דער פירוש הפשוט בזה,

¶14ז יוסף איז געבר כט געוו רן אין גלות, אין ן אופן של ירידה, ז פריער איז ער געווען בן זקוני ז כל תורתו מסך לו ”זה שכנה חכמה” און צווישן די בנים איז ער געווען ט דער וו ס משתחלין לי

¶15און די כסונות פרשים בגשמיות איז ד ך ד ס פ רבונדן דערמיט מיט זיינע מעלות ווי ס'איז געווען ברוחניות, כסונות פרשים ברוחניות.

¶16ס'איז ד ך פ רשט נדיק בפשטות, ז ד ס וו ס יעקב ה ט אים געגעבן כסונות פרשים איז ד ס געווען מצד זיינע מעלות אמיתיות וו ס זיינען 'תופס מקום' ב יעקב' ים, וו ס ד ס איז מעלות רוחניות.

¶17און פון דעם מעמד ומצב איז ויוסף איז נגעקומען אין מצרים, אין ארבת הארץ על אחת כמה וכמה ווי מצרים איז געווען לפני מתן תורה, און נ ך איידער ד רט איז יוסף געווען נשנה למלך וו ס דעמ לט ז גט מען ארבת הארץ על אחת כמה וכמה ווי מצרים איז געווען איידער ויוסף איז ד רט געוו רן,

¶18אז משנה למלך ”בלעדיך לא ירים אית את” ידו ואת רגלו פ רשטייט מען דאך צו הירידה ד ס איז פון ארץ ישראל, פון בית אביו, וואס ער איז געווען בן זקונים מובחד צווישן 'בנו יעקב' עצמם, ביז וו נענט ז מ'ז גט אלו תולדות יעקב יוצא,

¶19ז ”כל מה שירה לזה עירה לזה”, דערפ רוו ס ד ס איז די זעלבע ז ך פ ר הירידה ד ס איז, ביז בשעת ז פון ד רטן איז ער געקומען אין מצרימה טייטשט אפ אויף דערויף דער מדרש, ומדגשה,

¶20ז ויותב הורד מצרימה איז ז גט ער גלייך דער טייטש כבשן ער ה ט זיי איינגענומען!

¶21שנאמר ”ויורד מיד ים עד ים וו” ס ס'שטייט דער שלמה און דעם צווייטן פטייטש, ז שטייט אויף מלך המשיח ”וירד מים עד ים ומנהר עד אפסי ארץ” וו ס דער וירד איז דער זרבער לשון איז ד ס אין דעם הורד מצרינו ז כבשן ער ה ט איינגענומען מצרים

¶22וו ס ד ס איז דער לימוד לכאורה ז מ'זעצט ריין אין תפיסים, ועל דרך זה ז מ'זעצט ריין די אידן אין צוויטע פון גלות, כמדובר לעיל בארוכה,

¶23איז ד ך ד ס ויוטב הוא רב מצרימו כפשוטו וו ס ד ס איז ”בירא עמיקתא” אפילו ”בזמן שבית המקדש הי' קיים” שטייט אויף דערויף אויך,

¶24ז ד ס איז 'מאיגרא רמה' פון כסא הכבוד, און נאך העכער ”נשמה שנתת בי טהורה” היא וו ס ד ס איז נ ך העכער פון 'אתה ברתה' פון דעם מב פון כסא הכבוד און ס'קומט רא אין ”בירא עמיקתא” אין 'עולם הזה' התחתון שאין תחתון למטה הימנו וו ס ד ס איז דער ערשטער גלות, ווי ער ז גט אין אגרת הקודש,

¶25און דערנ ך קומט צו דער גלות אין דעם גלות גופא זמן הגלות און אין דערויף גופא דער חושך כפול ומכופל פון עיקבתא דמשיחא מיט לע סימנים, ווי ער רעכנט אויס אין סיום פון מסכתא סתר איז ד ך ד ס ויוטב ”הורד מצרימה ירידה” הכי גדולה האפשרית ז גט ן גלייך ”תורת אמת”,

¶26וו ס ד ס אויך איז תורת חיים, הוראה בחיים, ז מ'ז ל וויסן זיין, ז ויוטב הורד מצרימה איז דערפ רוו ס דורך ט דער ירידה ווערט גלייך כפתם

¶27ביז וו נענט ז ד ס ווערט דער לשון און דער ענין וו ס ”מים עד ים ומנהר עד אפי ארץ” מצרים פרעה איז ד ך דעמ לט געווען ן ”מולך בכיפה” וו ס ד ס איז דער פשטות דער קשר וו ס ה ט שייכות מים עד ים בשעת ד רעדט זיך וועגן מצרים ליין?

¶28ער איז בער געווען דער יוד מים עד ים און בשעת מ'ה ט קובש געווען פרעה מצרימה ה ט מען קובש געווען ויוד מים עד ים וו ס על דרך זה איז כמדובר לעיל דוקא דורך דעם מעשה איז דערנ ך געוו רן די גאולה,

¶29וו ס ד ס ה ט געבר כט דערנ ך צו הפצת המעיינות חוצה 'ביתר שאת' וביתר ענג, וו ס ד ס איז די הקדמה צו ויוד ”מים עד ים ומנהר הדפכי ארץ” ווען קאתי מעד ד מלכא משיחא

¶30און ט ד ס גופא קומט אין שנת הקהל וו ס הקהל איז ד ך ענינו ”האנשים והנשים והטף וגוחה אשר בשעריך” וו ס ד ס איז דער גרעסטער אופן ווי סקען זיין ”ברבים היו עמדי” ז ד ס איז אנשים ונשים וטף וגוחה אשר בשעריך

¶31וו ס ד ס איז ד ך אויך דער גרעסטער ענין אין שלום, וו ס שלום איז ד ך אויך פון לשון שלימות, איז ווי זוי איז שלום ביי אידן גופא, איז ניט מספיק, ז ס'איז שלום צווישן ראשיכם און שבטיכם און צווישן שבטיכם און די וו ס ווערן גערעכנט בסמיכות לו,

¶32נ ר בשעת ס'איז שלום פון ראשיכם ביז ”שואב מימיך” און אין ן אופן, ז נצבים כולכם ז ד ס ווערט איין און איינציקער מציאות, איין און איינציקער קהל אף על פי וו ס בפרטיות שטעלט זיך ד ס צוז מען פון ראשיכם ביז ”שואב מימיך” בדוגמא ווי ס'איז געווען ביי הקהל כפשוטו,

¶33ה ט ד ך ד ס געד רפט לייענען קורא המלך קורא וו ס ער ווערט ד ך נגערופן ”שום תשים עליך” שתורה אימתך עליך אפילו אויפן כהן גדול וו ס אין סוף מסכתא תענית איז ד ך ד צוויי דיעות בהנוגע צו ”בת כהן” גדול ובת מלך בהנוגע בער צו קריאת המלך בהתחיל ז גט ער,

¶34ז דער כהן גדול מוסרו למלך וו רום דער מלך איז ד ס ”משום כבודו של” מלך איז דער כהן גדול ווערט ביי אים ט דער וו ס דערלאנגט אין די ספר תורה.

¶35און דערנ ך איז דער רמב"ם נ ך מדגיש בזה, ז ד ס איז כאילו ”שומע מפי הגבורה” ז ד ס איז ניט ווי מלך איז במשך כל שאר השנים, דער במשך כל שאר ימי השנה פון הכל נ ך בשעת ער שטייט אין הכל און לייענט בתורה איז ט דעמ לט איז מען ד ס ”שומע מפי הגבורה”

¶36און פ ר וועמען לייענט מען ד ס?

¶37לייענט מען ד ס, ניט נ ר פ ר אנשים, און פ ר נשים, בגורך אשר בשריך נ ר אויך פ ר טף, און ווי ער טייטשט אין ירושלמי אין נהויבס פון חגיגה, ז טף איז נ ך קלענער פון קטן,

¶38און זיי לע שטייען בשוה.

¶39ביז וו נענט, ז אפילו 'לא ידע מאי קאמר' ווי דער רמב"ם פסק'נט ן דעם דין, ז אפילו ט דער וואס פ רשטייט מיט לשון קודש, און ס'ד רף געלייענט ווערן דוקא בלשון הקודש, איז אף על פי כן ד רף ער זיך מוחין זיין און ד רף שטיין און ד רף שומע זיין מיטן ג נצן שטורעם ציילו ”שומע מפי הגבורה” און ווי ער ז גט ד רמב ם ווי ד ס איז סיני.

¶40וו ס ד ס איז אויך דער שייכות מיוחדת אין די ביידע ענינים פון ”פדה בשלום נפשי ימקרבי” ליט יבי רבים היו עמדו ז ס'איז דער ענין פון רבים און דער רבן איז ד ס אין ן אופן וו ס ד ס איז מטי 'לשון יחיד',

¶41און ד ס איז פ רבונדן, מכפדה בשלום, ווי בפשטות, ט דעמ לט וועט זיך נגעהויבן די הפצת המעיינות חותה ”ביתר שאת וביתר עוז” אף על פי וו ס דעמ לט איז געוו רן נ ך שט רקער, נ ך שווערער דער אור הגלות, וכידוע אויך ווי ס'איז געווען בפשטות,

¶42די ענינים פון די גזירות המלכות אין נדערע ענינים, ובפרט נ ך אין דעם זמן פון דעם מיטעלן רבי'ן אין מה למקומו איז געווען שווערערע נ ך ווי ס'איז געווען בשעת פ רעם לטן רבי'ן.

¶43הוא רב מצרימו בפשטות, ביחד עם זה איז דער ענין פון כבשן די מלכות ליין ה ט געגעבן דעם רשיון מיטן מדוד, ז מ'ז ל מפיץ זיין די מעיינות דורך וועלכע ס'ווערט דער כבשן פון מצרימה אין דעם חוצה ביז וו נענט ז מ'זעט ד ס אויך 'בעיני בשר' מיד הן גלי וואס

¶44ט ד ס איז אויך בדרך אפשר על כל פנים, ווי בשעת מ'ז גט דער ענין פון יחוצו מעיינותיך חוצה ווערט ד ך די שאלה, ס'איז ד ך געווען רזין רזין דא אורייתא נאך פ ר דערויף,

¶45בפרט נ ך נהויבנדיק פון אריז ל, וו ס דעמ לט ווי דער לטער רבי ברענגט רא אין אגרת הקודש, אז ימי האריז ל אין ”מצוה לגלות זאת החכמה” און דערנ ך איז געווען דער בעל שם טוב ותלמידיו און ערשט דערנ ך איז געוו רן תלמידי-תלמידיו,

¶46ביז הרב המגיד ותלמידיו, ביז די נשמה חדשה פון דעם לטן רבי'ן וואו איז ד דער חידוש וו ס אנשים קרקנו טחים און איז ט ד ס זעט מען,

¶47ז וויב לד ז ס'ד רף זיין ”תורה אור” אין ליכטיקן אוקן, ז מ'ז ל ד ס קענען פ נ נדערקלייבן זיך און פ רשטיין זעט מען ד ס, ז ס'איז ד צוויי נקודות עיקריות, וו ס דער לטער רבי ה ט זיי מגלה געווען, ביז אין ן אופן ז זתיד לחדש זיי זיינען מחדש געווען,

¶48ביז אין ן אופן פון תכלית הביאור והפיאור און ד ס איז אויך די ביידע ענינים, זיי זיינען ”מן הקצה אל הקצה”, פון מעלה שאין למעלה הימנה ביז מטה שאין למטה הימנה און אויך אין ן אופן וו ס ס'איז נוגע פון ראשיכם ביז ”שואב מימיך”

¶49וו ס ד ס איז ביידע נקודות, וכמדובר כמה כמסופר כמה פעמים, ז ס'איז געווען די קא ס לקא דעתך, ז דער תניא ז ל זיך נהויבן מיטן שער היחוד והאמונה

¶50און דערפ ר איז ביז וו נענט ס'איז אויך געבליבן ד רטן, דער לטער רבי ה ט ד ס ניט משנה געווען און שרייבט ”כמו שיתבאר אין” דער הקדמה פון שער היחוד והאמונה אף על פי וו ס דער ענין איז נתבאר געוו רן אין דעם ערשטן חלק אין תניא, ווי דער תניא איז לפנינו.

¶51וו ס יחוד אין אמונה איז די צוויי נקודות, ווי ער איז מרמז אויך אין דער הקדמה, ובפרטיות יותר איז דאך ד די צוויי חידושים וו ס ס'שטייט שוין אין תורת הבעל שם טוב בער דער לטער רבי ה ט זיך אויף דערויף געשטעלט און מבאר געווען און מסביר געווען מיט כמה חידושים, וו ס די ביידע ענינים, כמדובר, ”מן הקצה אלא הקצה”,

¶52און ד ס איז די צוויי נקודות, ז דער צמצום איז איינע כפשוטו, וו ס ס'איז ד מקובלים לאחרי ההריז ל, תלמידי ההריז ל, תלמידי-תלמידיו ביז אין זמן פון דעם לטן רבי'ן, וו ס ה בן געה לטן קינטום כפשוטו.

¶53און דער צווייטער ענין דער ענין, ז לעולם הוי' זבחה ניסה בשמים ז די אתהוות 'מאין ליש' איז ניט נ ר ”המחדש בכל יום תמיד”, נ ר 'בכל רגע' מעשה בראשית און ווי דער לטער רבי איז ד ס מדגיש פונקט ווי ד ס איז נתהוה געוו רן בפעם הראשונה מאפס ואין ממש,

¶54זוי ווערט ד ס ”בכל רגע מאין ואפס ממש” די נציאות פון ”כל דבר שבעולם”.

¶55וו ס ד ס איז ד ך אין דעם תחתון שאין תחתון למטה הימנו ומובן פון דעם לטן רבינ'ס אגרת הקודש הידוע סימן כך פון איר וגמיח אדיר וגמיח ז דער עיקר ענין פון אתהוות 'מאין ליש' איז ד ס דוקא אין 'עולם הזה' התחתון שאין תחתון למטה הימנו.

¶56דער ריחוק הערך פון דעם דבר הנברל בנתהוה לגבי דעם מקור המהבה שלו איז ניט זוי אין 'עולם האצילות' והבריאה וההתירה והתירה והתירה הגשמיות ווי ד ס איז אין 'עולם הזה' הגשמי והחומרות,

¶57עשי' רוחנית ווי ד ס איז אין 'עולם הזה' הגשמיות און נ כמער החומרות וו ס ד ס איז אין תחתון ”שאין תחתון למטה הימנו”.

¶58און ד רטן ז גט מען, ז 'בכל רגע' ווערט ער נתהוה פון דעם וו ס אין לו סיבה ואילה חס ושלום.

¶59וכמדובר, ווי פריער די התוועדות, ז איינגעלעך שטייט ד ס אין רמב"ם בפירוש, און גלייך בתחילתו, אין יסודי הלכות יסודי התורה, און אין יסודי התורה גופא אין פרק ראשון אין הלכה הלשונה,

¶60ז ס'איז ד מציאות וו ס זי איז ניט מציאות ווי לע מציאותן זיינען, און דערנ ך איז ד נמצאים בו ביז אין שולחא וקטן שבים אין 'עולם הזה' התחתון שאין תחתון למטה הימנו,

¶61פון וו ס זיינען זיי נתהוה ז גט ער ניט, ז זיי זיינען נתהוה געוו רן בעשרה ממרות, ”בדבר הוי' שמים” מביא וכיוצא בזה, נ ר ער ז גט, ז ד ס איז פון אים ליין זיינען זיי נתהוה געוו רן, וו ס דיבור ומחשבה מיט מאמרות וכו ד ס איז ד ך עלפי שטיין די ענינים מלובש אין לבות של גיבור,

¶62לבות של כבוד וכיוצא בזה, ווי דער רמב"ם גופא מבאר, 'מורה נבוכים' בארוכה בכמה מקומות און ד ז גט ער, פון וו ס ווערט נתהווה כל הנמצאים, ן קיין יוצא מן הכלל ווערט ד ס נתהווה פון דעם אויבערשטן ליין,

¶63און פון דעם אויבערשטן ליין, ניט על ידי מאמרו דער דיבורים וכיוצא בזה איז ד ס זייטיקע ז כן כביכול, זיי ווערן מתהווה מאמיתת המצאו המצאו וו ס ד ס איז מציאות בלתי מסורות נמצא ווי ער ז גט אין דער זעלבער הלכה, און אין דערויף גופא מאמיתת המצאו מתהווה כל הנמצאות

¶64וו ס ד ס איז אין לשון נגלה, בער נ ך מיט נ ך מער הדגשה והבלטה ופירוש נ ך מערער ווי מ'ז גט, ז די התעוות ווערט בדבר ”לעולם הוי דברך נקצת בשמים” וו ס ד דער לשון דברך

¶65וכאמור, ד ס איז כפי התקסון שאין תחתון למטה הימנו וו רום דער מציאות הכי גשמיות, הכי תחתונה איז ד ס איז תחתון שאין תחתון למטה הימנו געמונט,

¶66דערנ ך ז גט מען, דער צמצום ס'איז כפשוטו צי שלא כפשוטו איז די מחלוקת איז בנוגע צו תוארים פון דעם אויבערשטן, אין דערויף ה לטן לע, ז השגחה פון דעם אויבערשטן איז ”אין עוד מלבדי” אפילו מעשה כשפי איז ד ס היפך השם,

¶67ביז וו נענט הוי' אמר לו כלו פ רקערט פון דוד המלך, אין כל הענינים שבעולם, ט ד רט איז ניט קיין פלוגתא חס ושלום, ז איד ז ל ז גן, ז ס'איז ד שר פני מיני' מהשגחתו דער משמיעתו וכיוצא בזה פון תוארין פון 'מה שם'.

¶68בשעת אבער ס'קומט צו אים ליין, צי ד רטן קען זיין צמצום דא ווערט די צוויי דיעות.

¶69כי ס'איז ד ן ארט, ן ענין, וו ס ד רט איז ער האט זיך מצמצם געווען און ער האט זיך פון ד רטן מסלק געווען, ובמשל הידוע, כדוגמא הידועה, ז המלך איז יושב באוכלו און מבית דורך המחלם במקום ההשפע,

¶70וו ס ד ס איז די וו ס ז גן צמצום כפשוטו, איז בנוגע צו מבית, ז ער זעט במקום ההשפע, ז ניט וו ס די השפע קמציאות ניט געווען, אין ה' משוטט אויס בכל הארץ על דרך זה שאר הענינים, בער וואו געפינט זיך מלך יושב איז ער יושב ביכלו,

¶71און מיטן שטורעם היתכן מלך און אשפה חס ושלום צוז מענברענגען זיי, איז די נקודה פון תורת הבעל שם טוב און די הדגשה פון דעם לטן רבן אין שער היחוד וראמונה ז חס ושלום צו ז גן צמצום כפשוטו,

¶72וו רום ס'איז ניט שייך ז גן ן ענין של צמצום אין ן רט וו ס ד רט איז ניט קיינע תוערים, קיינע מדידות, קיינע הגבלות, קיינע ענינים של הגבלה, איזו שתהי אפילו לתוהו, וו רום ד ס איז ד ך שוין הגבלה,

¶73וו ס וואו איז די פלוגתא און וואו איז דער אויפטו איז ד ס למעלה ”שאין למעלה הימנו”, כאמור, ז מבית במקום השפי לכל הדיעות, בער ט ד ס איז במקום השפי איז ד מערניט ווי מבית,

¶74בער דער ענין פון עצמות איז ד רט ניטא איז ד ס אין דערויף איז דער אויפטו און דער מסקנא און דער פסק-זין, ביז וו נענט ז די תלמידים, פון די וו ס ה בן געז גט צמצום כפשוטו ה בן שוין אויך מודה געווען און איבערגעג נגען און אויך דערנ ך געדרוקט, ז צמצום איז לא כפשוטו.

¶75ביז מ'וועט לאזן, ז צמצום חס ושרום צו ז גן, ז ער איז כפשוטו בהנוגע צו דעם עצמות ומהות אליין.

¶76וו ס ד ס איז אויך די נקודות וו ס מ'קען מבליץ זיין און מדגיש זיין און רא ברענגען ד ס בנוגע למעשה בפועל, ז בשעת איד ד רף ט ן אין ענינים פון תורה ומצוותי וו ס ווי זוי ד רף ער ד ס ט ן?

¶77טוט ער ד ס אין ן אופן פון פדה ער ה ט צוט ן מיט מעמיד ומצב פון וועלכן מ'ד רף פודה זיין די מיצוץ קדושה, ער ד רף זיך ליין פודש זיין, ער ז ל ניט נמשך ווערן נ ך דעם חוקך אין ”חסה ארץ וערפל לאומין” וו ס ד ס טוט ער על ידי לימוד ”תורה אור” תורת חיים ומצוותי' עליהם נאמר וחי בהם

¶78איז ט דעמ לט פרעגט ער זיך ביי אים די שאלה ”אתם המעט מכל העמים” על אחת כמה וכמה, ז אין דעם מעט מכל העמים גייט ער ליין רויס למלחמה, וו רום דערוויילע, אין תחילת הפסוק,

¶79ה טער נ ך מיט דעם ברבים היו עמדים און ער ט רניט וו רטן ביז דעמ לט ”מצוה הבא לידיו” אל ת אחוו צנא ערט רניט וו רטן אויף מ רגן, אפילו ניט אויף רגע שפעטער, ס'קען דערוויילע ווערן חמש איז

¶80ט ד ז גט מען אים, ז ד ס זאלסט וויסן זיין, ז איצטער דעם רגע ווערט באשעפן מאין ועצת ממש ט די מקיאות, און דורך ווען מ'ווערט זיי ב ש פן?

¶81דורך זה וו ס אין לו סיבה ואילה קדמה לו חס ושבועת, ובלשון הרמב"ם ד ס ווערט ב ש פן ”אמיתית המצאה” איז וו ס ט דעמ לט ביי אים פ ר אחיזה אפילו אין שכל הפשוט,

¶82ז ער קען זיך ניט אומפערן, און ס'ז ל זיין דער כבשם ויותר הורד מצרימו כבשם דערפ רוו ס ד ס איז גרויסער לאנד און מושל בכיפה בשעת די לאנדיקע מציאות ניט זי ווערט ערשט איצטער בשעתן ער וערט דאס ממש.

¶83ועל דרך זה לאידך גיסא, ז מ'ז גט אים, ז אין די לע ענינים איז ער גור, און וואו איז זיין אמת"ע התיישבות און זיין אמת"ע מציאות ווען ער געפינט זיך אין ”ארץ מגורי אביו” ארץ כנע אז ער געפינט זיך בפלטרין של מלך, און אין ”פלטרין של מלך” עצמם געפינט ער זיך צוז מען מיטן מלך אליין,

¶84וו רום ער איז ””בני בכורי ישראל בנים אתם להוי' אלקיכם”” איז פ רשט נדיק, ז בני בכורי ובנים אתם איז וואו ה לט דער מלך?

¶85ה לט ער אים לעבן זיך. בפרט נ ך, ז ער איז לומד תורה, וו ס ער ז גט ”ויקחו לי אותי אתם לוקחים” ווי ער ז גט אין זהר, ווי לטער ברענגט זיי רא אין תניא.

¶86במילא איז אויך פ רשט נדיק, ז מ'ז גט אים, ז ס'איז ד ן ענין אין תורה, ן ענין אין קדושה, צו וועלכע דו ה סט קיין שייכות ניט ז גט ער ד ס קען ניט זיין!

¶87שטייט אין פסוק ”מורשה קהלת יעקב” ער האט געיירשנט גאנץ תורת משה, וואס תורת משה הירושה ווערט דאס באלעבאס אויף איר, וואס תורת משה האט פשט און דרוש און רמז און דרוש און סוד, און דאס ווערט זיינע נכסים, און אז ס'וועט זיינע נכסים דארף ער זיי נוצן,

¶88לברא ”הקב"ה דבר אחד בעולמו” לבטלה דארף ער נוצן די נכסים.

¶89און ווי דער אלטער רבי ברענגט אראפ אלס א פסק-דין אין הלכות תלמוד-תורה, אז אמרו 'חכמי האמת', ז א נשמה ד רף משלים זיין כל עניניו, און בפרט אין 'לימוד התורה' אין אלע ד' אופנים ודרכים, סיי אין פשט און סיי אין רמז און סיי אין דרוש און סיי אין סוד,

¶90ביז וו נענט ז זי קומט נ ך מ ל אראפ למטה ביז וו נענט זי איז משלים ט די לע ענינים אין די לע פיר אופנים.

¶91בשעת אבער ער פרעגט ז ל מען ד ס אים מסביר זיין אין שכל, ז ל ד ס קענען אויך מסביר זיין צו זיין 'שכל אנושי', צו דעם שכל פון 'נפש הבהמית' מיט וועלכן ער ה ט צוט ן אין עניני המסחר פון 'עולם הזה' הגשמי ז ל ד ס אויך פ רשטיין ז גט מען אים בפשטות, אז צמצום איז ניט כפשוטו.

¶92איז אט דארט וואו ער געפינט זיך געפינט זיך מיט אים ”אמיתת המצאו” וו ס ”אמיתת המצאו” איז ”מי יאמר לו מה תעשה” ס'איז ניטא קיין מדידות והגבלות, נאר דען דער אויבערשטער וויל,

¶93ז ס'זאל זיין ”ובחרת בחיים” דארף ער מחליט זיין, ז ער וויל דאס פארשטיין, און אט דעמ לט האט ער די הבטחה, ביז ווי דער ענין איז בפשטות די הוראה, אז ”יגעת ולא מצאת” איז על טעמים ס'איז א סימן, אז אים פעלט אין יגיעה.

¶94און יהי רצון, המיוסד על האמור, אז ”המעשה הוא העיקר” זאל מען פון די אלע ענינים אראפברענגען במעשה בפועל, נוסף ווי גוט און ווי בשלימות איז געווען אין ימים שעברו און שנים שעברו, ה ט מען דאך איצטער דעם נתינת-כח נוסף פון שנת הקהל,

¶95משינת-כח נוסף פון דעם יושנת הקהל גופא פון חג הגאולה, ווי די נשיאים רופן דאס אן 'חג החגים', און אין דערויף גופא, בשעת מ'זאגט, אז אמת טאקע, אז ניט מיט אונזער גלות זיינען מיר געגאנגען אין גלות, ניט מיט אונזער רצון זיינען מיר געגאנגען אין גלות, ניט מיט אונזער רצון וועלן מיר ארויס פון גלות, נאר ואתם פלושים דער אויבערשטער וועט ארויספירן פון גלות, און דע

¶96הורד מצרימה טייטשט-אפ תורה שבעל-פה, וואס דאס איז דער פירוש אויף תורה-שבכתב, ווי דער רמב זאגט אין הקדמה צו ספר 'יד החזקה',

¶97אז התורה בפירושה ניתנה גלייך ווי מ'האט געגעבן דעם פסוק ”יוסף הורד מצרימה” האט מען אים אויך געגעבן מיטן פירוש, אז הורד איז דאס כבשן און ניט סתם כיבוש ווי א משנה למלך נאר ווי ער ברענגט גלייך אר דעם פסוק וירד אז דאס איז ן ענין של רודיעה

¶98און מושל ושולט ”ביד חזקה” און נאך מערער, אז דורך דערויף וואס ער טוט בחלקו בעולם וואס מ'דארף אויפטאן ווערט דורך דערויף ”וירד מים עד ים” ער ווערט מושל ”בכל המציאות כולה”.

¶99ובפרטיות ווערט דאס אויפגעטאן, כאמור, על ידי ”יפוצו מעינותיך חוצה” און מער בפרטיות, דורך 'לימוד התורה' אין נגלה והחסידות 'וקיום המצוות' בהידור,

¶100ובלשון חז זל ”פדה בשלום נפשי” מיינט דאס ”כל העסק בתורה ובגמילות חסדים” ומתפלל אים הציבור, דערפון קומט אראפ וואס דאך אויך דער ענין הכל להזכיל אויף גרייטן זיך צו דער הכנה צו ענין של חנוכה זאל זיין אין אן אופן זאל באלייכטן כל בית ישראל,

¶101וו ס ממבצע למבצע דער ענין פון אהבת ישראל, און חינוך, און תורה, און תפילין, און מזוזה, און צדקה, און ”בית מלא ספרים” יבנה וחכמי און הדלקת נרות שבת קודש ויום-טוב, און כשרות האכילה ושתי און טהרת המשפחה,

¶102וו ס די לע ענינים ברענגען צו דעם מבצע וו ס דער אויבערשטער טוט אין ן אופן של מיד, ז ואתם תלוקטו לאחד אחד בית ישראל, ”לשב הוי' אלקיך את שבותה והשיב לא נאמר אלא ושב” את ז דער אויבערשטער און די שכינה גייט צוז מען מיט יעדער אידן רויס פון גלות, בגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו,

¶103און אלס התחלה בזה וועט מסתמא אויך אויסטעילן ניט די ק רטלען, כדי יעדערער ז ל זיך קענען, די וו ס ווילן, משתתף זיין זיי אין חלוקת השס, און מוסיף זיין בהחלטות טובות בהנוגע צו ”יפוצו מעינותיך חוצה” בהנוגע צו די לע מבצעים, און בפרט ענין שהזמן גרמא אין דעם מבצע חנוכה,

¶104כמדובר בארוכה אין די התוועדות שלפני זה, און ט ן אין די לע ענינים מתוך ”שמחה אמיתי, שמחה” וטוב לבב, איז ד ס פורץ ”גדר, פורץ כל” מדידה והגבלה, מ'טוט ד ס מתוך הרחבה, ובאופן של הרחבה,

¶105מ'מאכט ליכטיק אור במושבותם און ער מאכט ליכטיק בחלקו בעולם, און איז מוסיף אור בכל העולם כולו, דורך די הכנה צו הנרות האלה אין בטלין לעולם און מ'גייט אין בית המקדש השלישי, ארוי לכם נרות כיום במהרה בימינו ממש.

¶106לחיים. און

¶107דערפאר ווי דערפאר וואס דערפאר וואס דערפאר איז פארשטאנדיק אז מ'האט גערעדט וועגן די חסטונה און וועגן די חסטונה איז ווארט וואס וואלט מען ארויס אויף א חילוק?

¶108ער האט שוין איינגעצילט, על השכות מאך אמאל א חוף יום-טוב?

¶109ער וואס מאכט מען דאך דאס גאר פארן? יום, ווי איך נעמט דאך כותן, אז ס'איז ווי משלו ומשלו ומשלו ארץ מאכן דאס ביום-טוב זיין, ווי ער האט מען געקומען עפעס אוועג אויף לויטן זיין נאכטער?

¶110און ס'קומט דאך די סידורא די, אז מ'איז איין אויך ניט אז מ'גיין צו די לויטונג ווי ירושלים איז אן עולה פאר זיינען,

¶111ביי קופן אראפגעוואס מ'האט געזאגט פארקען, כעמים זיינען אידן, און ווי מ'האט געזאגט פארקען, כעמים זיינען אידן, און ווייסן דארף זיינען.