Text

¶1וו ס בהמשך להאמור לעיל, ז זוי ווי דעם ערשטן מ ל ווי ס'איז געווען, איז געווען די גאולה פון דעם לטן רבי'ן ביום השלישי, און די גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן ביום הראשון וויב לד ז מ'שטייט איצטער אין דער גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן איז ד ך דעמ לט ד ס דער שער דורך וועלכן ס'ווערן נתעלה

¶2ממטה למעלה, במילא אויך מובן ד למטה כל הענינים איז ד ך דערפ ר פ רשט נדיק, ז ד ס איז דער זמן המתאים רעדן אין דער מעלה וו ס ס'איז ד אין דער גאולה לגבי גאולה הראשונה,

¶3וו ס ד ס איז די גאולה פון דעם לטן רבי'ן, און ד ס איז די גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן.

¶4וו ס די מעלה בפשטות איז מ'זעט, ז ס'איז געווען ז 'העלם והסתר', ז נ ך דערויף ווי ס'איז געווען דער מאסר וגאולה הראשונה, און ס'איז געווען מיט ז שטורעם ווי דער לטער רבי שרייבט, ז ב זיי אויך,

¶5ב די אומות העולם, ב די שרי האומות, איז אויך געווען פליאה, וו ס הפליא ו”הגדיל הוי' לעשות עמנו” איז ד ך לכאורה ניט געווען קיין רט אויף מאסר לאחרי זה, און אף על פי כן איז געווען דער חושך און דער העלם עד כדי כך,

¶6ז ס'איז געוו רן מאסר, און מ'ה ט געד רפט נקומען צו דער גאולה לאחרי זה.

¶7וו ס ד ס איז ד ך מעלה נוספת לגבי די גאולה ראשונה וו ס וו ס איז ד ס אויך בפשטות?

¶8ווי געז גט פריער, ז דער מאסר פון דעם מיטעלן רבי'ן איז ד ך געווען נ ך דערויף ווי מ'ה ט איינגענומען און ריינגענומען צענדליקער טויזנטער אידן אין דעם לימוד פון תורת פון מעיינותיך אין ן אופן פון יפוצו חוצה ווי דער מיטעלער רבי שרייבט די הקדמה

¶9לכמה מספריו וו ס זיינען געדרוקט געוו רן בחייו, על ידו, נ ך קודם המאסר ה ט ד ך ד ך דעמ לט אויפגעט ן דער יפוצו מעיינותיך חוצה מיט מורא'דיקן שטורעם, סיי דער יפוצו די הפצה,

¶10און סיי דער שטורעם ז ד ס ה ט דערגרייכט אין חוצה, און סיי דער שטורעם ז מ'ה ט ד רט געה ט די מעיינות עצמם.

¶11וכמדובר כמה פעמים, ניט מ'ז גט יפוצו מהמעיינות חוצה נ ר די מעיינות ליין קומען ן אין חוצה.

¶12און אף על פי כן קען זיין ז חושך, וו ס ווערט ניט נתפעל אפילו פ ר ז נר, און נ כמערער, ז נר וו ס די ענינה איז ווי יפוצו מעיינותיך חוצה ער ז ל אויפט ן דער ”לילה כיום יאיר” און פירט-דורך בפועל, ז ס'ווערט מאסר בפועל.

¶13און מ'ד רף ה בן די ג נצע השתדלות ברוחניות, כדי ס'ז ל דערנ ך רא קומען די הצלחה אין דער השתדלות בגשמיות, וו ס ה ט געבר כט דערנ ך צו דער גאולה.

¶14ב ווייזט זיך ד ס אויף חושך הכי גדול, נ ך מערער ווי ס'איז געווען פריער, וו ס דערפון איז פ רשט נדיק, ז ס'קומט חושך הכי גדול און מ'איז אים מנצח איז אויך דער ”יתרון האור מתוך החושך” וויב לד ז דער חושך איז גרעסער איז דער 'יתרון האור' אויך גרעסער.

¶15וו ס דערפ ר איז ד ך אויך בפשטות די הדגשה פון ”יפוצו מעינותיך חוצה” איז ד ך אויך כולל ז די הפצה ז ל זיין אין ז אופן, ז דער חוצה שבאדם זיין 'הבנה והשגה' ז לד ס ד רטן שטיין אין ן אופן פון הפצה אין זיין 'הבנה והשגה',

¶16ביז וו נענט ז ס'ווערט ”יחוד נפלא שאין כמוהו” נמצא כלל וו ס ד זעט מען אין דער חסידות פון דעם מיטעלן רבי'ן לגבי די חסידות פון דעם לטן רבי'ן.

¶17וו ס אף על פי וו ס מי הוא זה ואיזהו אויף ריינל זן זיך און זוכן דיוקים וחילוקים וכו ובפרט נ ך ז ד ס איז ממלא מקומו מיטן דיוק אויף ממלא ובני בכורו מיט די לע ענינים העליות והפלאות איז ד ך ידוע דער וו רט פון דעם רבי'ן נשמתן עדן,

¶18ז אויב מ'קען דערפון רויסברענגען א ענין אין יראת שמים דער תורה ומצוותי איז דעמ לט איז אפילו אין תניא קען מען אויך מדייק זיין ”לפי שכלנו הדל”, כידוע דער בריוו זיינער וו ס איז שוין געדרוקט געוו רן און נתפרסם געוו רן וכו וו ס מ'זעט ד ך בפשטות, ז מ'לערנט דעם לטן רבינ'ס מאמר,

¶19און דערנ ך לערנט מען דעם מיטעלן רבינ'ס מאמר, קומט צו דער ענין פון 'רחובות הנהר' פון ”הרחבת הביאור וההבנה” והשגה, ביז ז ס'ווערט דער ”יחוד נפלא” נ ך מערער ווי ס'וו לט געווען דער ”יחוד נפלא” ווי ער ה ט געלערנט דעם לטן רבינ'ס מאמר בפני עצמו.

¶20ווי מ'זעט ד ס בפשטות, ס'איז ד ך די מאמרים פון דעם לטן רבי'ן ווי זיי זיינען געשריבן אין זיין סגנון, ועל ידו, דער דורך די וו ס ה בן ד ס מניח געווען פ רשריבן לויט זיין לשונו הזהב,

¶21דערנ ך איז ד דער זעלבער ענין ווי געשריבן דורך דעם מיטעלן רבי'ן, און מ'זעט דעמ לט, ז מ'ב קומט ג ר 'הבנה והשגה' שלא בערך טיפערע ווי מ'ה ט די 'הבנה והשגה' ווי מ'לערנט דעם לטן רבינ'ס מאמר בסגנונו הוא

¶22און ווי מ'פ רבינדט ד ס, ז ד ס איז על דרך החילוק, ז מ'לערנט ן ענין אין משנה וו ס לשונה קצרה, און דערנ ך לערנט מען דעם זעלבן ענין לויט דעם ביאור ווי ער ווערט נתבאר ונתפרט ונתבאר אין דער סוגיית הגמרא ווערט די 'הבנה והשגה' אין דעם לשון קצר פון דער משנה ג ר שלא בערך,

¶23אפילו ווען ער איז חכם גדול און קען רויסנעמען דליכא מידי דלא רמיזא במתניתא קומט ד ס ניט ווי מ'ה ט ד ס רויסגענומען דערנ ך אין גמרא, און ער לערנט ד ס דערנ ך, די בבא פון דער משנה ווי זי שטייט אין גמרא מיט דעם ביאור הגמרא.

¶24וו ס ד ס איז ד ך אויך על דרך החילוק פון חכמה און בינה ווי ס'שטייט בכמה מקומות דער חילוק פון משנה וביאורה ווי ד ס קומט רא אין 'רחובות הנהר' אין תורה שבעל פה שלאחרי זה, נהויבנדיק פון דער גמרא, וו ס על דרך זה איז ד ך אויך ידוע די רשימה פון רבי'ן נשיא דורנו, פון רבי'ן דעם שווער,

¶25ז דער לטער רבי און דער מיטעלער רבי איז ד ס בדוגמא פון חכמה און בינה.

¶26אט ד ס איז דער שער וו ס דעמ לט נעמט מען אויך די חכמה אין טיפערן אופן.

¶27וכמדובר, ז ד ס איז ”במי הוי זהיר טפי” ז דורך אין דער מצוה וו ס ד רט איז ער זהיר טפי איז דורך דערויף נעמט ער לע מצוות אין ן אופן וו ס הינצו ווערט נמשך פון דעם זהיר טפי פון דער מצוה.

¶28על דרך זה אויך בהנוגע לעניננו.

¶29ביז ”אין המעשה הוא” העיקר ז ער הויבט ן און רעדט מיט זיך, און מ'רעדט מיט אים, ז ס'ז ל מ כן פון אידן וו ס אינו בשר זעט זיך אויס, ז ד ס איז לילה איד,

¶30ס'איז ניט מאיר דער ”נר הוי' נשמת אדם על כל” פנים אין חלק פון זיין לעבן, דערנ ך גיט ער זיך כא וו ס טוט זיך מיט אים ליין?

¶31כא ט ער זיך, ז אף על פי וו ס ער ה ט געלערנט דעם לטן רבינ'ס מאמרים, און דערנ ך געלערנט דעם מיטעלן רבינ'ס מאמרים, און דערנ ך געלערנט די מאמרים רבותינו נשיאינו שלאחרי זה איז דערנ ך, ז ס'ווערט דער ענין פון טאפארו דא פלחא ז ס'ז ל רא קומען פון מוח, ז לד ס רא קומען אין מעשה בפועל,

¶32דורך לבו וו ס ליבא שייפא לכל גופא איז ט ד כא ט ער זיך, ז ד רט ה ט ד ס ניט געלויכטן, ווערט ער ד ך ב זיך רא געפ לן קומט גלייך צוגיין דער קלוגינקער און הויבט אים ן איינשמועסן,

¶33ז מה-ד ך ז ווען דו ביסט געווען אין ישיבה, און ה סט ניט געה ט קיין דאגות ובלבולים, און ה סט געלערנט בהתמדה ושקידה, און דערנ ך רויסגייענדיק אין אויר העולם ה ט ד ס ניט גע'פועל'ט איז וו ס וועסטו לייגן איצטער כוחות אויף לערנען דעם זעלבן מאמר,

¶34דעם זעלבן ביאור אויך מיט כוונה ס'ז ל רא קומען ”אין המעשה הוא העיקר ד” ס קומט ד ך ניט צו דיין אופן הלימוד ווי ס'איז געווען ווען די ביסט געווען דורך תחת אמת'ען גפנו און תחת אמת'ען תאנתו ווען ער איז געווען אין כותל הרשיבה.

¶35אשר לכם איז פ רנעם זיך מיט ענינים פשוטים, גיב סך צדקה, פ רנעם זיך מיט מבצעים, לויף רום און קלע צעטלען און מ ך טומל, ט קע לשם שמים וכו בער ז לסט א רייסן פון זיך ליין, כמדובר כמה פעמים,

¶36און ווערן ישיבה בחורה ניט קוקנדיק אויף דערויף וו ס אין ס רט שטייט ז ער איז לט ”בן שבעים שנה, בן שמונים” שנה, און ז ער איז בעל-עסק, והא ראי ז אין ב נק רעכנט מען זיך מיט אים וכו' וכו איז ניט ד ס איז זיין עבודה!

¶37והא ראי ה ט ער די ראי' פון זיך ליין, בדידי ”בדידי הווה עובדא” און ער זעט וו ס ס'ה ט אויפגעט ן זיין ה רעווען מיט זיך ליין בענינים אלו.

¶38קומט צוגיין דער סיפור פון דער גאולה פון דעם מיטעלן רבי'ן, און ב ווייזט מעשה במוחש, ז ס'איז געווען די הפצת המעיינות חוצה נהויבנדיק פון יט-ת כסלו תקנ ון תס פון דעם לטן רבי'ן, און ה ט זוי נגעה לטן ביז תקעי"ג, און דערנ ך איז געווען 'רחובות הנהר' אין הפצת המעיינות פון דעם מיטעלן רבי'ן,

¶39און ס'ה ט נגעה לטן זוי צענדליקער י רן, ביז תקפ זיין.

¶40און אף על פי כן ס'קען זיין דערנ ך מאסר.

¶41למעשה הוי' ככה און פ רוו ס דערציילט מען ד ס אונז?

¶42ז צו וו ס ”ד רף ד” ס ברענגען?

¶43ז ערשט דערנ ך ד רף זיין די התעסקות מיט זיך ליין, אין הפצת המעיינות חוצה, ז ל נקומען צו זיין 'הבנה והשגה', איי וו ס ער ה ט ניט מצליח געווען בעבר איז ד ס נייער ט ג, מיט נייער צירוף פון שם אדנ וו ס איז פ רבונדן מיט נייעם צירוף פון 'שם הוי' און

¶44ט ד ס פועל ז ד ס קומט רא במעשה בפועל ניט נ ר אויף צווייטן אידן, נ ר במעשה בפועל ביי אים גופא, און ניט נ ר במעשה בפועל אין עשי' כפשוטו, נ ר במעשה בפועל אין 'לימוד התורה', ביז אין דער עשי' שבתורה ל”אסוקי שמעתתא אליבא דהלכתא” על

¶45דרך זה אין 'פנימיות התורה' ווי זוי ס'קומט רויס פון דעם לימוד החסידות בהנוגע צו דעם בכן אין אהבת השם און יראת השם.

¶46ד ס איז ד ך אויך דער פתגם הידוע וו ס דער מיטעלער רבי ה ט געז גט, און מ'ז גט, ז ער ה ט געוו לט זוי, אין חסידים ה בן ד ס געז גט, ז בשעת ס'טרעפן זיך צוויי יונגעלייט, צי צוויי חסידים,

¶47ז ל מען רעדן אין ן ענין פון יחודא עילאה, דער ווי דער לשון איז אין נדערע נוסחאות, בער ד ס איז 'לפי ערך' דער תוכן איז ד ס ניט ן ענין כל בלשון ”הכתוב לא בשמים היא ולא מעבר לים היא” נ ר ד ס מיינט מען יעדערן פון די וו ס ווייסן וועגן דעם מיטעלן רבי'ן,

¶48ט די וו ס ווייסן וועגן זיין מאסר און זיין גאולה, און בשעת ס'קומט דער עשירי בכסלו שטייט ד ס דער נתינת כח בזה, במילא אויך די תביעה ז מ'ז לט ן זוי ”ביתר שאת וביתר עוז”, וו ס ד ס איז אויך ”מוסיף יתר שאת” און יתר עוז אין הצלחות הלימוד הזה.

¶49וו ס בפשטות מיינט מען ד ס, ז נוסף אויף די שיעורים וו ס מ'ה ט אין לימוד החסידות ביז רגע לפני זה ז ל מען מוסיף זיין נ כמערער און נ כמערער,

¶50איי איז ד ך די שאלה, ער מוז זיך עוסק זיין אין הפצת המעינות און הפצת היהדות, און אין די מבצעים, און רא ברענגען משיח'ן נאו 'בפועל ממש', אין ן אופן פון ”נגאלין מיד”?

¶51ז גט מען, ז איד ה ט בכח ממלא זיין די שליחותו של הקב ו וו ס ער איז אין-סוף, און ה ט ב ש פן אידן נשמה אין גוף במדה ובהגבלה, ז ער ז ל אויספירן די שליחות זיינע אין ן אופן פון אין סוף.

¶52איז ד ך פ רשט נדיק בפשטות, ז ס'קען זיין ווי ס'איז מודגש אין דער קביעות פון שנה זו ז ד ס איז סיי לשמים און סיי לבריות, 'ובכל רגע' ורגע ממש.

¶53און ויהי רצון, ז מ'ז ל איבערטייטשן די ענינים אין מעשה בפועל בהנוגע צו זיך, און בהנוגע צו די בני בית, ובנוגע לחלקו בעולם, ובהנוגע לכל העולם כולו, און אייננעמען מיט חסידישן שטורעם די ג נצע וועלט, און גיין מיט דער ג נצער וועלט לקבל פני משיח צדקנו,

¶54ובעגלא דידן ממש, ”למטה מעשרה טפחים”, ”ושמחת עולם על ראשם” לחיים.