Text

¶1יי ט' כסלו תשמ' או שנת הקהל לעדו

¶2דער צוז מענקלייבן זיך יי ט' כסלו, איז ד ך ב וואוסט די סיבה דערפון מיט וו ס ד ס איז פ רבונדן?

¶3מיטן לטן רבי'ן, דעם בעל התניא והשולחן ערוך, וו ס נ ך דערויף ווי ער איז געזעסן אין תפיסה במשך פון מ'ג ימים פון פופציג דריי טעג,

¶4האט מען אים באפרייט אין דעם ט ג פון י' טז כסלו, וו ס דער מאסר, דאס וו ס מ'ה ט אים אריינגעזעצט אין בית התפיסה איז דאס געווען פ רבונדן מיט זיין טעטיקייט, מיט זיין רבעט, אין הפצת היהדות,

¶5ביז אין ן אופן אויך אנהויבנדיק פון אלף בית פון אידישקייט, ביז אין ן אופן פון מגלה זיין און לערנען רזי תורה, די העכסטע טיפקייטן פון אידישקייט.

¶6וו ס דערפון איז אויך פ רשט נדיק, ז בשעת ס'איז געווען די גאולה, איז ד ס גאולה פון אידישקייט אין לגעמיין, נהויבנדיק פון אלף-בי ת אין איינפ כן זין אלף ביז אלף-בי ת אין ברייטערן זין,

¶7ביז רזין ורזין דאורייתא, בלשון הזהר והקבלה, ביז די טיפסטע ענינים פון אידישקייט.

¶8וו ס דורך זיין ב פרייאונג איז ד ס אויך ב פרייט געוו רן, ביז ווי דער ענין אויך בפשטות, ז ד ס ה ט אים געגעבן די מעגלעכקייט, ז ער ז ל פ רזעצן זיין פ רש רייטן אידישקייט נ ך מערער וויפל ס'איז געווען ביז דעמ לט, און אין ז אופן פון פעולה נמשכת,

¶9ז בשעת ער ה ט געלערנט און פ רשפרייט אידישקייט, איז ד ס געווען אין ז אופן, ז ס'ז ל מ כן 'נרות להאיר' ז ”עץ פרי עושה זהר למינהו” ז מ כן פון דעם תלמיד און פון דעם מקבל און שומע זיינעם

¶10אנא להאיר א זרע גרעין וו ס וועט דערנ ך ווערן ן עץ פרי, וו ס וועט אויך ברענגען פירות, און די פירות וועלן ה בן גרעינים, וו ס פון זיי וועט אויך וו קסן דערנ ך פירות, ”עד סוף כל הדורות”, מיט די זעלבע ענינים און אין דער זעלבער ריכטונג,

¶11וואס דערפאר איז דאך דאס אויך פארבונדן מיט ביאת משיח צדקנו, ווי די אגרת הקודש פון דעם בעל שם טוב הידוע, אז בשעת ס'וועט זיין ”יפוצו מעינותיך חוצה” איז אט דעמאלט קומט מלך המשיח,

¶12וואס משיח איז דאך ענינו אז ילמד תורה ”את כל העם כולו” ”למקטנם ועד גדולם”, אט די וואס מ'דארף מיט זיי רעדן און לערנען אלף בו ביז אט די וואס מ'דארף מיט זיי רעדן סודות און רזין דרזין, און

¶13אין אזא מין אופן, אז דאס וועט אויך ווירקן ”לתקן עולם במלכות ש-ד-י” אז די גאנצע וועלט וועט שטיין אין שלא בערך א העכערן אופן ווי זי איז פאר דעם,

¶14ביז וואנענט אז מ'זאגט אז עולה תולדות פרץ די וועלט ווי זי וועט זיין ווען ס'וועט זיין תולדות פרץ וואס דאס גייט דאך אויף ”יעלה הפורץ לפנינו” אויף מלך המשיח איז מלא כתיב און ס'איז מערניטא ווי נאכאמאל וואס ס'שטייט תולדות מלא וואס דאס איז עולה ”תולדות השמים והארץ בהבראם”,

¶15וו ס בהבראם איז ד ך ד ס געווען ווי די וועלט איז געווען נ ך קודם החטא הראשון, און דער עיקר הבריאה און מציאות פון אדם איז ד ך געווען אין גן עדן,

¶16”יצירך בגן עדן מקדם נ ך” קודם החטא, איז אף על פי כן איז מען מבאר אין מפרשים, אז אט דעמאלט תולדות פרץ וועט זיין נאך העכערע שלימות אין דעם מלא פון דער וועלט, אפילו מערער ווי ס'איז געווען ”בגן עדן מקדם”.

¶17וואס דאס איז דאך אויך א פארענטפערונג, אז וואס איז דא גאנצע השתלשלות השנים, און די ארבעט במשך שנים אלו, וואס ”אדם לעמל יולד”

¶18כדי ער זאל משמש-זיין את קונו, און אין אן אופן פון עמל-הארעווען אויף דעם, מוז ער זיך אויפטאן מערער נאך ווי ס'איז געווען פאר דעם,

¶19וואס מ'האט ושימח ”בגן עדן לעבדו ולשמריו” נאך צוגעבן עבודה ושמירה אין דעם גן-עדן ווי ער איז געווען נאך קודם החטא,

¶20און ט ד ס איז איבערגעגעבן געוו רן דערנ ך לזרעו ולזרע זריתא ווי די גמרא ז גט אין סנהדרין, וו ס אויף יעדערער פון זיי ז גט ן ”אני נבראתי לשמש את קוני” און ווי די צווייטע גירסא, מיט נ כמער ש רפקייט,

¶21”אני לא נבראתי אלא לשמש את קוני” אויף משמש זיין און משלים זיין די שליחות אין דער וועלט, אויף צוברענגען איר צו 'תכלית השלימות',

¶22דורך דערויף וואס ער ווערט אלס יחיד און אלס א פרט טאן כל התלוי בו אויף לתקן צוגרייטן די וועלט און ”לתקן עולם במלכות” ש ד-י איז אט דעמאלט איז ”נברא האדם יחידי” אויף באווייזן יעדער יחיד און יעדער פרט,

¶23אז ס'הענגט אפ אן אים די שלימות פון דער גאנצער וועלט, אן זיין הנהגה און אן זיין מעשים ועבודה בפועל, ונקט ווי ס'איז געווען ביי אדם הראשון ווען ס'איז געווען דער איין און איינציקער אדם בעולם.

¶24און מ'פארגלייכט דאס, און מ'זאגט נאכמערער, אז דער טעם וואס ”נברא האדם יחידי” כדי אויף אפלערנען יעדערער זאל אפלערנען במשך כל הדורות אז ער אלץ יחיד קען אויפטאן בדוגמא ווי מ'האט ארויפגעלייגט די שליחות אויף אדם הראשון ”לעבדו ולשמרו” אין גן עדן.

¶25וואס דאס איז דאך שלא בערך א שווערערע ארבעט, וואס מ'דארף דאך טאן אין דער וועלט לאחרי החטא, ולאחרי החורבן, און אין גלות גופא אין חוץ לארץ,

¶26און אין גלות גופא אין דער עיקבתא דמשיחא אין דעם סוף ימי הגלות, וואס דעמאלט איז דאך ”החושך יכסה ארץ וערפל לאומים” זאגט מען אידן, אז ער אלס יחיד קען אויפטאן בדוגמא ווי ס'האט אויפגעטאן אדם הראשון בשעת ער איז געווען אין גן עדן, אין מקדם החטא.

¶27ביז ווא נענט ז ד ס ווערט דערפון אויך הלכה פסוקה.

¶28מ'זאל ניט מיינען ז ס'איז דרוש און מוסר און היסודדית און נתינת כח, ווערט דערפון הלכה פסוקה, ווי די גמרא זאגט אין קדושין און דער רמב"ם ברענגט דאס רא לס הלכה אין דעם ספר וו ס ער שרייבט בהקדמתו,

¶29ז ד ס איז ספר פון 'הלכות הלכות' אז ”לעולם יראה אדם עצמו שקול וכל העולם כולו” שקול און דורך איין זיין מעשה איז ער מכריע עצמו וכל העולם כולו, און ער ברענגט אין זיי ריין הצלה ויהושע.

¶30וו ס ד ס איז ד ך אין דערויף אויך כולל אין דעם לשמש את קונו איז ד ך אויך כולל ”הוכח תוכיח את עמיתך” זיך ניט באגנוגגענורן מיט טאן מיט זיך ליין,

¶31און אין וואס פאר ן אופן זאל זיין נוכח תוכיח את עמיתך ז דאס איז פארבונדן מיט ”ואהבת לרעך כמוך” וואס זיי שטייען דאך אין איין המשך, און ווי די גמרא זאגט אין שבת, און דער אלטער רבי איז דאס מבאר בארוכה אין ספרי תניא אין פרק ל' בי ת, אין פרק לב,

¶32אז דאס איז ”כל התורה כולה, וידך פירושה זיל גמור” אז דאס איז דער יסוד אויף וועלכן ס'ווערט געבויט און ס'ווערט דערנאך נתפרש כל התורה כולה, וואס

¶33דאס איז אויך דער יסוד סוכח תוכיח את עמיתך און דורך דעם יסוד איז דערנאך וואס מ'איז משפיע אויף א צווייטן און מ'לערנט מיט אים, איז דאס אין אן אופן וואס דאס איז דורכגענומען מיט ”ואהבת לרעך כמוך” און אט דעמאלט, ווי דער ענין איז בפשטות,

¶34אז די סיבה פון דעם גלות איז דאך ווי די גמרא זאגט, אז דער איצטיקער גלות איז פארבונדן מיט שנאת חינם איז די סיבה, בשעת מ'איז מבטל אט די סיבה, וואס דורך וואס איז מען דאס מבטל?

¶35דורך 'אהבת חינם', דערפאר וואס דער אויבערשטער האט אזוי געהייסן, איז האט ער אן אמת"ע אהבה, ביז וואנענט אז דאס איז אן אהבה כמוך וכידוע תורת הבעל שם טוב בארוכה בזה,

¶36אט דעמאלט ווערט בטל די סיבה אויף וועלכע ס'איז געבויט געווארן דערנאך דער חטאינו ווערט בדרך ממילא בטל דער מסובב דער ”גלינו מארצנו”.

¶37ובפשטות, ז דורך דערויף ווי דער לטער רבי ה ט נגעוויזן די תלמידים און די הולכים בדרכיו, ז תפקיד פון אידן איז, ז ער ז ל גיין אין וועלט און מ כן ליכטיק דארטן, און מ כן פון איר דירה לו יתברך בתחתונים,

¶38דורך דערויף וואס ער וועט דאס טאן ”ברבים היו עמדי” בצירוף פון רבים פון א סך אידן צוזאמען, ביז וואנענט אלע אידן צוזאמען איז אט דעמאלט ”קאתי מר דא מלכא משיחא” און ס'קומט דער ”לתקן עולם במלכות שד-י” וואס דורך וואס איז דאס?

¶39אז בשעת מ'נעמט די ”חמדה גנוזה” וואס דער אויבערשטער האט, וואס דאס איז תורה מיט תירי מצוות, ווי די גמרא רופט דאס אן אין מסכתא שבת, און מ'מאכט פון דער ”חמדה גנוזה” איז מען דאס מגלה און מ'פארשפרייט דאס בכל מקום שידו מגעת,

¶40ביז אפילו אין חוצה איז אט דעמאלט פארשפרייט מען די ”תורה אור”, ווערט ליכטיק דער ”חושך יכסה ארץ וערפל לאומים” דורך דערויף וואס ער ברענגט אהינצו אריין דעם נר מצוה ”ותורה אור”, ”והמעשה הוא העיקר” מ'געפינט זיך אין 'עולם העשי' דארף מען האבן די מעשה בפועל.

¶41און אט דעמאלט פירט זיך דורך די שליחות וו ס צוליב דערויף איז געווען דער בעל המאסר והגאולה פריער אין תפיסה,

¶42און דערנ ך בשעת ער איז רויסגעג נגען אין יום הגאולה, און ז ס'קומט מיט די שנה בשנה דערמאנט מען ד ס על מנת ז ס'ז ל זיין ”הימים האלו נזכרים ונעשים” ז דער דערמאנער ז ל ברענגען ט ן אין דעם זין און אין דער ריכטונג און ט ן מיט דערג נצער שלימות,

¶43וו ס דעמ לט ווערט דורכגעפירט פון יעדער עציפה בהתוועדות וו ס איז לכאורה פ רבונדן מיט פ סירונג וו ס איז געווען סך י רן פ ר דעם, און אין ן נדער מדינה,

¶44און אין נדערע תנאים, און מיט נדערע מענטשן, אף על פי כן קומט מען זיך צוז מען און מ'דערמאנט דאס, און מ'רעדט איבער פרטים פון דער פאסירונג, און מ'רעדט וועגן דעם מיט חיות,

¶45און ווי יעדער ענין אין תורה, ווי דערמאנט פריער, אז דאס זאל אראפקומען אין מעשה בפועל דערפאר וואס די אלע ענינים איז פונקט אזוי ווי ”התורה היא נצחית” ווי דער לשון פון לטן רבי'ן אין ספר התניא,

¶46אז זיי זיינען אויך די הוראות פון דער תורה נצחית, כולל די הוראה פון ”ואהבת לרעך כמוך” און די הוראה פון פארשפרייטן תורה כדבעי למהבת, ווי ס'דארף צו-זיין, דאס הייסט ביז אפילו אז דאס קומט-אן אין חוצה.

¶47און אט דעמאלט גייט מען פון די חגיגה און די התוועדות פון דעם יום הגאולה, וואס מ'ניצט אים אויס בשלימותו, דורך דערויף וואס ער ברענגט צו עשי

¶48לויט די ציוויים און לויט די הוראות פון דעם בעל הגאולה, איז ”מסמך גאולה לגאולה” מ'גייט פון דער גאולה לקבל פני משיח צדקנו, וו ס גייט שם לחושך ער וועט מ כן ן ענדע צו דער תפיסה אין וועלכע אידן געפינען זיך אין זמן הגלות, וו ס ד ס איז ד ך וואו אידן געפינען זיך,

¶49איז ד ך ד ס ן ענין של תפיסה, וו רום מ'קען ניט פירן זיך ווי א איד ד רף זיך פירן ”בקיום כל תרי"ג מצוות, ובלימוד כל” התורה מתוך חנוכה שמחה וטוב לבב, וו רום ס'איז כמה ענינים וואס זיינען תלויים בבנין בית המקדש, און ענינים עיקריים, וכיוצא בזה,

¶50איז כץ שם לחושך מ'נעמט רויס יעדער אידן און לע אידן פון דער תפיסה, און מ'גייט רויס לחירות ולשחרור, און ווי דער בעל הגאולה שרייבט אין זיין אגרת, וואו ער ב שרייבט זיין גאולה ווי ס'איז געווען, ז די פדי איז אין ן אופן פון ”פדה בשלום נפשי”,

¶51ז מ'גייט רויס פון דעם גלות דורך דערויף וו ס יעדערער טוט זיין טייל אין פ רטרייבן דעם גלות, דורך מ כן ליכטיק דעם גלות, מיט ”נר מצוה ותורה אור” און טוט ד ס בשמחה, וו ס שמחה איז פורץ גדר איז ער אויך לערנט ער תורה און מקיים מצוות און פ רשפרייט אידישקייט,

¶52אן קיינע גדרים ומדידות והגבלות.

¶53און ס'ווערט דער ”יעלה הפורץ לפנינו” ס'קומט צוגיין משיח צדקנו, וו ס ער ווערט נגערופן פורץ תולדות פרץ און גייט צוז מען מיט יעדער אידן און צוז מען מיט לע אידן, וו ס תלוקטו לאחד אחד בית ישראל ז דער אויבערשטער ליין נעמט יעדער אידן פ ר'ן ה נט,

¶54און גייט מיט אים רויס פון גלות, אין דער גאולה האמיתית והשלימה, במהרה בימינו ממש, לארצנו הקדושה, ”ארץ אשר” ”תמיד עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה” און דערנ ך איז משיח יבנה בית המקדש במקומו,

¶55ולאחרי זה ”יקבץ נדחי ישראל”, און ווי דער רמב"ם איז גלייך דערנאך ממשיך, ז ס'ווערט נדערש די גאנצע וועלט, ביז ז עבדו כולם שכם אחד במהרה בימינו ממש, בביאת משיח צדקנו.