טקסט

¶1ס'איז ד ך ”כל התורה כולה” איז ד ך 'כללות ופרטות' ניתנה ז די תורה איז אויסגעשטעלט אין ז אופן, ז ס'איז ד כללות ופרטים, און ביידע זיינען אין טיילן פון דער תורה, וו ס איז ד ך אין דעם, ז אין יעדער פרט איז ד אין לע ענינים פון לע כללים, וו רום זיי זיינען ד ך לע ענינים פון תורה,

¶2און תורה איז תורה אחת לכולנה וו ס זי איז געגעבן געוו רן מה' אחד דערפ ר איז ד ך אויך דער טעם וו ס די תורה איז ד ך ז מוראה אחד ניתנו איז

¶3ד ך דער טעם וו ס ס'איז ד אירע חכמים כדרבונות און אף על פי כן איז ד ס מוראה אחד ניתנו איז אין זיי לע ד דער ענין פון עקדות ביז אין אחדות ווי ד ס איז ב הוי' אחד וו ס ד רט איז ד ך אחדות הפשוטה,

¶4וו ס דערפ ר איז ד ך ד רט ניט שייך מחלק זיין ז גן ז חסד איז ב זונדער און גבורה איז ב זונדער, נ ר ד ס איז אחדות הפשוטה, ט זוי איז אויך אין ”תורה אחת לכולנו” איז ד ס אויך אין ן אופן, ז ד רט איז ד בפנימיות אחדות הפשוטה ז אין יעדער פרט פון תורה איז ד כל הכלליים שבתורה.

¶5וו ס ד ס איז ד ך איינער פון די טעמים וו ס מ'ז גט, ז ”העוסק במצוה פטור מן המצוה” איז ד ך איינער פון די הסברות בדבר, וו רום אין יעדער מצוה איז ד מעין ומקצת פון לע איבעריקע מצוות,

¶6על דרך זה אין דעם כללות-ענין פון ”כללות ופרטות”.

¶7וויב לד ז ער ז גט אין מדרש בראשית בתחילתו, ז תורה איז געווען דער דיפתראות ופינקיסראות וו ס דורך דערויף איז ב ט רפן געוו רן די וועלט איז ד ך דערפון פ רשט נדיק, ז ווי די ענינים שטייען אין תורה זוי קומט ד ס רא אין וועלט.

¶8מצד דערויף בער וו ס די וועלט ה ט ניט ט די איידלקייט און די קדושה ואור, די ליכטיקייט, וו ס ס'איז ד אין תורה, וו ס דערפ ר איז ד ך איינער פון די טייטשן אין עולם פון לשון העלן והסתר ט ד רט שטייט תורה אין ב ה לטענעם אופן,

¶9און ”מ'ד רף ד” ס פון ד רט רויסקריגן על ידי יגיעה איז אין וועלט איז ד ס אויך ד נ רט רטן שטייט ד ס אין ב ה לטענעם אופן, בער בשעת ס'וועט זיין היגעת וועט מען ד ס געפינען אין וועלט אויך.

¶10על דרך זה ווי ד ס איז אין וועלט איז ד ך אין כללות צוז מענגעשטעלט פון 'זמן ומקום', וו ס ד ס איז ד ך דער גדרי העולם, על דרך זה איז ד ס אויך ד אין מקום, על דרך זה איז ד ס אויך ד אין זמן.

¶11ביז וו נענט ז ד ס קומט ר ביז אין פסקי הלכות, וו ס ס'איז ד ך ד די הלכה פון סדנא דיערי חדהו גייט ד ס אויף דערג נצער וועלט, כ ס ד רט איז ד כמה חילוקים ”מן הקצה אל הקצה”, ביז דער חילוק עיקר פון ארץ העמים און 'ארץ הקודש',

¶12איז ד בער ן עבדות אויך אין דערג נצער וועלט, ביז וו נענט ז ס'קומט רויס דער כלל פון ”סדנא דארא חדאו” וו ס דערפון קומען רויס הלכה למעשה בפועל.

¶13על דרך זה איז ד ס אויך אין זמן.

¶14וו ס ונקט זוי ווי ווי אין זמן איז יעדער פרט כלול פון לע איבעריקע פרטים ט זוי איז אויך, זוי ווי אין דעם עולם בכללותו איז ד חילוקי דרגות, על דרך זה אין זמן און אין מקום אויך ד חילוקי דרגות, אין יעדער מקום און אין יעדער זמן.

¶15ד ס הייסט, ז אף על פי וו ס ד ס ווערט נגערופן זמן וו ס ה ט אויף זיך שם כללי על ”כל משך זמן זה”, בדוגמא ווי מ'ז גט, ז ד ס איז שנת השמיטה איז ד ך ד ס נקודה וו ס נעמט-דורך כל הימים ”של שנה זו, כל הרגעים של שנה” זו.

¶16על דרך זה איז בנוגע צו יום השבת, וו ס ד ס איז ד ך די שמיטה בימים, די שביעי בימים זוי ווי ד ס איז שביעי בשנים, איז ד ך דער יום השבת ה ט אין זיך ט דעם ענין וו ס אין אים גלייכט זיך אויס לע רגעים פון דעם יום השבת, איז ד ך בער ד אין דער שנה עצמה און אין דעם יום עצמו איז ד חילוקי דרגות,

¶17ביז ווי בפשטות איז ד אין יום השבת אין שנת השבע זמנים ווען איד איז זיך עוסק אין 'קיום המצוות' 'ולימוד התורה', דער ווען ער איז זיך עוסק אין קיום פון עניני רשות,

¶18דער ביז וו נענט ז ער שטייט אין מעמד ומצב פון ישן וו ס דעמ לט איז ער ד ך אויך מחוייב בכמה גדרים והגדרות, ס'איז ד ך בער ניט בדוגמא צו די צייטן ווען ער איז אור, דער ”מועד לעולם בין אור בין ישן” אין דערויף איז ניט קיין סילוקים,

¶19ס'איז בער ד נטקעגן צירוף עשרה דקדושה מיט די שאלות פון ישוב וכו בנוגע לכמה וכמה ענינים, על אחת כמה וכמה צו די ענינים וו ס זיי זיינען פ רבונדן מיט תורה,

¶20מיט 'הבנה והשגה' וו ס דעמ לט איז ד ך ד דער גדרים וו ס קודם השינה גמורה איז תרוה לו תיר וו ס שאלה לו ויני וכו בשעת ער איז בער ישן לגמרי ט דעמ לט איז ער ניט שייך צו דעם ענין פון 'הבנה והשגה'.

¶21על דרך זה איז אויך בנוגע צו זמן השבת בפרט, איז ד ך ד אין יעדער יום שבת, ווי געז גט פריער, כמה דרגות, וו ס דערפ ר איז ד ך אויך איינע פון די ביאורים פ רוו ס ס'שטייט אין דער ערשטער פרשה פון שבת אין מעתה ברייטית, דריי מ ל ביום השביעי וו רום ס'איז ד אין יעדער שבת דריי ענינים פון יום השביעי,

¶22און על דרך זה אויך אין 'כללות ענין' השבת איז ד כמה דרגות.

¶23דער כללות הענין, דער שבת שבימים, וו ס ד ס איז דער יום השביעי פון ששת ימי המעשה, דער מבדיל.

¶24דערנ ך איז דער מבדיל פון שנה השביעית, וו ס זי ווערט אויך נגערופן שבת לשם און ד ס איז ניט נ ר שם משותף, וו ס ד ס איז שביעי און ד ס איז שביעי מצד תוכן ענינם זיינען זיי אויף זויפיל פ רבונדן, ביז וו נענט ז מ'ד רף ה בן לימוד מיוחד אויף אין נגלה דתורה,

¶25ז אויך בשנה השביעית ד רף זיין שמירת שבת אין ימים.

¶26וו ס אויף דערויף שטייט מקרא מיוחד, וביום השביעי תשבון וועגן שנה השביעית ז גט ער אין מכילתא, ז בולי פון דעם פסוק וו לט מען געמיינט, ז ב שנה השביעית ד רף מען ניט ה בן דעם ענין פון שמירת שבת.

¶27וו ס דער טעם אין דערויף איז בפשטות, וו רום דערג נצער י שטייט ער אין תנועה פון ”שבת לה.'”

¶28אף על פי וו ס ס'איז ד ך ד כמה חילוקים, ביז אין הלכות בפועל פון שמירת שבת בימים, בשמירת שבת בשנים איז ד ך ידוע אויף דערויף די דוגמא, ז ס'איז ד ך ד כמה חילוקים פון שבת און תפילין בער אף על פי כן, איז תפילין בשבת ד רף מען ניט ה בן דערפ רוו ס שבת איז אויך ן ז.

¶29תפילין ה ט נ ך כמה ענינים, חוץ-דרוקים פון והיו לא ת עלייתו אף על פי כן, איז תפילין איז ניט זמנן בשבת ויום-טוב, און דער טעם אויף דערויף איז ער ה ט שוין דעם אות פון שבת בימים

¶30על דרך זה לוליב דעם פסוק מיוחד איז ד ס'איז ט ך כמה פרטים אין תפילין וו ס איז ניטא אין שבת, און אין שבת וו ס איז ניטא אין תפילין, על דרך זה אויך אין שבת בימים און שבת בשנים בער אף על פי כן לוליב דעם פסוק מיוחד לייגט זיך בשכל, ז מ'ד רף ניט ה בן די שבת שמירת יום השביעי ווען ס'איז ד שמירת כל השנה,

¶31אף על פי וו ס ד רט איז מערניט ווי אין עבודת קרקא, און ד ל מט את מנחות וכו' וכו מיט די לע חילוקים.

¶32על דרך זה איז אויך בהמשך, ווי גערעדט פריער, ז איד לגבי לע פעלקער, איז ווי מ'ז גט אין ברכת הבדלה אין מצות שבת, ז כולי הבדלות איז חדהיל איז דא דער ”המבדיל בן קודש לחול בן אור לחושך בן ישראל העמים וביום השביעי לששת ימי” המאסר.

¶33וו ס ד ס וו ס ד ס איז חדהו איז ד ך ד ס ב ווייזט ד ס, ”ז תורת אמת” ז גט, ז ד ס איז חדהו איז ד ס דערפ רוו ס ד ס ה ט שייכות, ביני' מן תוכן הענינים, ז איד לגבי נדערע פעלקער איז ד ס בדוגמא פון יום השביעי און ששת ימי המאסר.

¶34דערנ ך על דרך ווי גערעדט פריער, ז אין שבת גופא, אין יעדער פרט פון תורה איז ד כמה חילוקים ודרגות.

¶35ט זוי איז אויך אין עם ישראל איז ד ך ד כמה חילוקים ודרגות, ביז ווי מ'רעכנט אויס די עשרה דרגות, ואתם נצבים כולך בפני הוי' אלקיכם פון ראשיכם ביז ”שואב מימיך” די עשרה דרגות וו ס ער רעכנט ד רט אויס, ווי ער טייטשט ד ס אין זייער ז ד ס איז עשר, ניט ווי לכמה פירושים וו ס אויך אין תורה, ז ס'איז ווייניקער דערפון,

¶36וכמבואר למטה אין אחר בארוכה דער חילוק וכו' וכו ביז וו נענט ז אויך דער כללות, ז אין דעם שבת גופא איז ד שבת און יומא שביעי און שוחת ימי המעשה וו ס ד ס איז דער כללות הענין וו ס ”תלמיד חכם מקרא שבת” זוי שטייט אין זהר,

¶37ז דער וו ס איזקע איז אין 'לימוד התורה' ווערט ער נגערופן שבת לגבי נדערע אידן.

¶38בפירוש הפשוט בזה, אין הלכה למעשה, ז ס'איז ד דער ענין פון תנכין דאורייתא ז דער וו ס גיט זיך מיט 'לימוד התורה' ד רף ער זיך ניט פ רנעמען מיט 'עובדין דחול' און ער ב קומט פרנסתו פון ששת ימי המעשה.

¶39וו ס דערמיט איז מען ד ך אויך מפרש ט ד ס וו ס די גמרא ז גט אין שבת, ז ס'איז געקומען תלמיד-חכם צו געסט, ה ט מען אים געגעבן מאכלים חשובים ביותר ה טער געפרעגט, פון וו נענט ה ט געוואוסט ז ער וועט קומען?

¶40ה ט מען אים געענטפערט, מ'ה ט ד ס צוגעגרייט אויף שבת.

¶41וו ס איז דערפון דער ”לימוד? ז בשעת” ס'קומט צוגיין תלמיד-חכם קומט ער שבת און מ'ה ט ד ס פ ר אים געגרייט.

¶42וו ס ד ס איז דער רמז די נקבה אויף ד ס וו ס שטייט אין זהר בפירוש ”תלמיד חכם עיקרי שבת” אין דערויף גופא איז אויך ד די כמה דרגות ווי תלמיד חכם לערנט ”תורה בימות החול”, און ווי ער לערנט תורה ווען ער איז שבת'דיקער.

¶43ביז ווי דער כללות החילוק, דער ענין פון גליא דתורה, נגלה דתורה, און 'פנימיות התורה'.

¶44וו ס דער כללות החילוק איז ד ך, ז נגלה דתורה פ רנעמט זיך מיט עובדין דחוב מיט עניני ”העולם למצרים ירדתם” ”יצר הרע יש ביניכם” און ד רטן ברענגט מען דעם ”דבר הוי' זו הלכה” דעם ”תורת אמת”, הלכה כמוסף בכל מקום,

¶45אפילו אין דעם מקום וו ס ער איז ן וויידסטן פון אלקות און פון טובה און פון אידישקייט, איז הינצו ברענגט ער ר די הלכה, וו רום ”והוי' עמו” ה טער ביי זיך דעם כח, ווי גערעדט פריער, אויף ברענגען ג-טלעכקייט אומעטום, דער בלשון הרמב"ם אין נהויבס פון הלכות יסודי התורה דער ”אמת הוי' לעולם” ז

¶46מאמיתת המצאים נמצאו כל הנוצאים ועל דרך זה איז אויך אין כללות הענין פון גליא די תורה איז ד ך ענינה איז לעצוקי ”שמעתתא אליבא דהלכא”

¶47ז ס'ז ל רויסקריגן דעם פסק-דין בהנוגע לפועל, ווי זוי מ'ז ל זיך פירן מיט וועלט.

¶48דער ענין פון 'פנימיות התורה' בעיקר איז ד ס דער ענין פון דעת ”אלקי אביך ועבדוהו בלבב” שבש וויסן גדלות הכל מיט די ג נצע ענינים וו ס זיי זיינען פ רבונדן מיט אלקות, ביז וו נענט ז אין וועלט לערנט מען די וועלט, ניט ווי זי שטייט לס וועלט, נ ר ווי זי שטייט מצד דעם אלקות וו ס ס'איז ד אין וועלט.

¶49וו ס דערפ ר איז ד ך אויך כמבואר בכמה מקומות, ז דער חילוק פון נגלה דתורה ביז 'פנימיות התורה' איז ד ס בדוגמא פון דער חילוק פון יום השביעי מיט ששת ימי המעשה.

¶50וו ס דערפ ר, איז אין יום השביעי איז ניט דער ענין לא סתמה מחלוקת וכו ווי ער ז גט אין ראי' מהם ניט בהנוגע צו 'פנימיות התורה', בדוגמא ווי ס'איז ניט קיין יגיעה ומחלוקת ביום השבת דעמ לט ד רף זיין ”וקראת לשבת עונג” ניט דער ענין פון יגיעה ומחלוקת וכו

¶51וכאמור לעיל, ז אין תורה איז יעדער פרט פ רבונדן מיט לע איבעריקע פרטים ט דערפ ר איז ד אין נגלה דתורה ענינים וו ס אין זיי זעט מען 'פנימיות התורה' בגלוי, נדערש קען מען זיי ניט פ רשטיין, על דרך זה איז אויך די 'פנימיות התורה' ס'איז ד נגלה דתורה אויך בגלוי.

¶52ביז וו נענט ווי גערעדט מ ל בארוכה, ס'איז ד אין זהר און אין כתבי האריז ל ענינים וו ס זיי זיינען אויך אין פשוטו של מקרא א פגעטייטשט פסוק אין ן אופן וו ס ד ס קען שטיין אפילו אין פירוש רש"י על התורה.

¶53כמה וכמה פירושים בתורה וו ס שטייען שטייען זיי אין זהר דער אין עץ חיים, אין כתבי האריז ל וכולו, וו רום אין קדושות כל הענינים זיינען בהתכללות, וו רום ווי גערעדט פריער בהנוגע צו תורה אויף ”כללות ופרטיות” איתן.

¶54בער אין דערויף גופא איז ד ך פ רשט נדיק, ז ס'איז אינו בדומה בדוגמא ווי מ'ז גט ”עסק במצוה פטור מן המצוה” דערפ ר כידער מצוה, כלול פון לע מצוות, איז ד ך בער אינו בדומה ווי עס שטייט אין דערויף די מצות סוכה דער די מצות תפילין, דער ווי ס'שטייען אין מצות סוכה לע איבעריקע מצוות דער אין מצות תפילין,

¶55על דרך זה אויך אין 'לימוד התורה' איז ט קע די לע ענינים אין תורה זיינען כלל זה מזה, וו ס דערפ ר ווערט ד ס נגערופן תורה אחת פון ה' אחד פון אחדות הפשוטה ס'איז בער אינו בדוגמא וו ס ס'שטייט ד רט בעיקר בגלוי, און די לע איבעריקע פרטים קומען אין ן אופן וו ס זיי זיינען ד רטן נכלל.

¶56וו ס על דרך זה איז אויך פ רשט נדיק בהנוגע לענין פון שבת, ז ס'איז ד אין דערויף דער ענין כללי וו ס אין דערויף פ ראיינציקן כל השביעין חביבין, ווי ער רעכנט אויס אין מדרש שביעי בשנים ושביעי בימים און שביעי אין דורות וכו איז בער אין דערויף אויך ד די כמה דרגות, ביז ”דרגא על דרגא” ופנימיות לפנימיות.

¶57וו ס זוי איז אויך בהנוגע צו שבת.

¶58ס'איז ד שבת וו ס ד ס איז בכל השנים דער יום השביעי לאחת ששת ימי המעשה, דערנ ך איז ד די שנה ווען די ג נצע שנה איז ד ס שנה השביעית, און אין דער שנה איז ד דער שבת פון די שנת שנה השביעית,

¶59דערנ ך איז ד אין דער שנה עצמה ווי זוי ס'טרעפט זיך יום טוב של ראש-שנה שכל היות בשבת, וכמדובר בארוכה דער דיוק, ז ד ס ווערט נגערופן ניט ”תחילת השנה, נ” ר ראש השנה ז ד ס איז בדוגמא פון קאפ פון דעם ג נצן י ר.

¶60וו ס ווי די קאפ שטייט זוי ווערט דערנ ך נמשך און נגעפירט דערג נצער גוף, זוי ווערט נגעפירט דערג נצער י ר, לויט די החלטות און לויט דעם מעמד ומצב ווי איד שטעלט זיך וועק בראש-השנה,

¶61איז ווען ראש-השנה איז חל בשבת ט דעמ לט איז דערג נצער י ר מער שבת'דיק ווי לע איבעריקע י רן, וו רום זיין ראש איז געווען שבת'דיקע.

¶62דערנ ך איז ד ווי גערעדט פריער, ז דער ענין פון 'פנימיות התורה' ווען ס'איז געוו רן שייכות לכל אחד בישראל, וו ס ד ס איז דער ענין פון יפוצו מעיינותיך חוצה איז ד ך ד ס ה ט נגעהויבן דער סדר אויף מפיץ זיין לימוד 'פנימיות התורה' בגלוי,

¶63ולכל אחד ובאופן דמוסיף והולך ואור נ ך דעם נס און י ט כסלו, און ערב וו ס ד ס איז בכל השנים כולם, ווי גערעדט פריער, ז 'פנימיות התורה' איז ווי ער ז גט אין זייער איז ד ס בדוגמא פון שבת,

¶64לגבי נגלה דתובה, לגבי גליא דתובה, על אחת כמה וכמה ווען יו טס כסלו איז אויך חל בשבת וו ס ט דעמ לט איז נ ך אין דעם שבת קומט-צו נ ך שבת לפנינו שבת בלשון הכתוב שבת שבת על

¶65אחת כמה וכמה ווען די לע ענינים טרעפן זיך צוז מען, ז ד ס איז שבת אין שנה השביעית, און וו ס זי איז פ רבונדן מיט דעם גילוי פון שבת שבתורה, און מ'מ כט פון דעם אידן וו ס ער הערט דערפון,

¶66ז ער ז ל זיין שבת תלמיד-חכם מקרא שבת ט דעמ לט ווערט ד ך ד ס שבת שבתו בדרגא הכי נעלית, וו רום ד ס איז שבת בימים און שבת בשנים, און שבת אין נשמה און שבת אין עבודה,

¶67און שבת אין תורה, ביז וו נענט ז ד ס פ רבינדט אים מיטן ”יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים”, וקרוב ממש בכולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.

¶68לחיים.