transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1דער סיום השעת איז דאך, אז אין אלי מחזיק ברכתו של הקב"ה ”אלא השלום, שנאמר”, אז די שם ”עוז לעמו יתן”, אז די שם יברך 'את עמו' בשלום,
¶2האט ער שוין גערעדט כמה פעמים, אז יעדער לשון פון רז"ל איז דאך דאס מדוייק.
¶3וואס בשעת די משנה וויל דערציילן, אז שלום איז מחזיק ברכתו, אז 'כלי מחזיק ברכתו של' הקב"ה האט דאך ניט געדארפט שטיין דער אריכות הלשון, אז אין 'כלי מחזיק ברכתו אלא' השלום ס'האט געדארפט שטיין אין א סגנון חיובי, אז אמר ר' לעוץ ברכתו ר' שול בן לוי, אז שלום איז כלי מחזיק ”ברכתו של הקב"ה שנאמר”.
¶4דער דיוק פון ”אין כלי מחזיק ברכתו אלא השלום” איז דאס ווי די גמרא זאגט אין מנחות, אויף דעם לשון פון
¶5”אין שתי הלחם” און אומר ”בעים אלא מן החדש” איז דאך אויך דער תיבות נוספות ס'האט דאך געקענט שטיין א ”שתי הלחם” און אומר בעים מן החדש וואס שטייט אין ”בעים אלא מן החדש”?
¶6איז די גמרא דערפון מדייק, אז דאס איז ניט נאר אן ענין פון לכתחילה נאר אפילו בדיעבד, אז בשעת מ'וועט דאס ברענגען ניט מן החדש איז דאס ניט נאר וואס מ'האט אנגעווארן א הידור, נאר דעמאלט איז דער גאנצער ענין ניטא.
¶7וואס דערפון איז דאך אויך פארשטאנדיק בתור מאמר המוסגר דער אריכות הלשון וואס די משנה זאגט, אז ”אין עומדים להתפללו מתוך כובד ראש” האט דאך אויך לכאורה דער לשון געדארפט שטיין ”עומדים להתפלל מתוך” כובד ר וואלט מען דאך פארשפארט עטלעכע ווערטער איז דאס אויך דער דיוק, ווי אויף דער משנה אין מנחות,
¶8אז דאס איז ניט נאר לכתחילה נאר אויך בדיעבד.
¶9דאס הייסט, אז דער ענין פון להתפלל וואס דאס איז דאך בכל יום, לדעת הרמב"ם מן התורה, כמה ראשונים איז דאך דער רבנן, אבער בכל אופן איז אז די רבנן איז דאך אויך חמורים ”דברי סופרים יותר מדברי תורה”,
¶10און די מצוה איז דאך, דער חיוב איז דאך ניט נאר איין מאל ביום, נאר שלשה ”פעמים בימות החול”, און נאכמערער בימי השבת ויום-טוב ויום הכיפורים, וואס דאס איז יום שנתחייב, בחמשה תפילות איז זאגט מען אויף דערויף,
¶11אז ניט נאר לכתחילה דארף מען האבן דעם ענין פון כובד ראש, און אויב דאס פעלט איז ער ניט קיין מהדר במצוות, נאר דער לשון איז ”אין עומדים להתפלל” אלא אז דאס איז אן ענין וואס דאס איז מעכב בדיעבד.
¶12און וואס איז דער ענין פון כובד ראש?
¶13איז דאך אפגע'פסק'נט אין שולחן-ערוך, אין רמאה, אז דאס איז די ”התבוננות בגדלות הכל, אין” דעם גדלות פון דעם אויבערשטן, ובשפלות האדם,
¶14און דאס שטייט דאך אויף יעדער תפילה שבכל יום ויום, איז דאך דערפון מובן, אז ס'דארף זיין די התבוננות אין אן אופן, אין דער משנה שטייט ניט דער לשון התבוננות שטייט כובד ראש הכנעה ושפלות, און דער עצה דערצו איז די התבוננות בגדלות הקול ושפלות האדם,
¶15אז ס'איז ניט מספיק דאס וואס מ'זאגט דאס בפיו ובספתיו ”ולבם לא נכון” אמו דאס דארף דער לימוד און די התבוננות באופן אז דאס זאל זיין די תוצאה דער ענין פון כובד ראש הכנעה ושפלות.
¶16און דאס איז ניט אן ענין וואס דאס איז לכתחילה א הידור מצוה און א שוואך מצוה, נאר ”אין עומדים להתפלל אלא מתוך כובד ראש”.
¶17וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז דאס איז אויך דער דיוק אין דער משנה, אז אין ”כלי מחזיק ברכתו של הקב"ה אלא השלם”.
¶18וואס די קשיא איז סיי בא תפילה און סיי ”כלי מחזיק ברכתו” של הקב"ה.
¶19דער ענין פון תפילה איז, בשעת ער באטראכט זיך לפני מי אתה עומד איז דעמאלט ווערט בטל די גאנצע אפשריות אז ער זאל שטיין לפניו בתפילה,
¶20ווארום תפילה, בקשת צרכיו, איז דאס גופא ווערט דערפון א שייכות צווישן אים מיט דעם בא וועמען ער בעט בקשת הצרכיו, ווארום אז ניט איז דאך עמך תעשה לו ורבב שואך מעטיפה ”לו ומה מידך יקח” איז וואס איז די נפקא מינה יא געבעטן און ניט געבעטן,
¶21מ'האט תורה און מיתוות האט ניט תורה ומצוות אז ו”מה מידך יקח”.
¶22וואס דאס איז זאגט די משנה מיט א פשיטות, אז דער ענין הבריאה איז אז מ'איז בו ען מ'מאכט א יש, משקה לא שקלא דער ביטול אט דאס איז אפגעגעבן געווארן לעבודת האדם,
¶23בשעת דער אדם ווערט א ”שותף במעשה בראשית”, ער איז מחדש אן ענין אין בריאה, דעם ענין פון משקל שקלא ער נעמט דעם יש און מאכט פון אים אן עין אט דאס איז אן ענין ”חדש, תחת השמש”,
¶24אין די ענינים פון עולם וואס זיי זיינען תחת השמש, און אט די הכנעה ושפלות, אט דאס איז ברצון הבורא א כלי אז דורך ”ונפשי כעפר לכל תהי' את דקה” ושפל רוח אט דארט איז דא דער אשגור.
¶25וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, פארוואס דאס איז ניט נאר א הידור מצוה, נאר אן עיכוב אין 'קיום המצוה', ווארום דא לפני מיד העומד ”אסתכל בשלשה דברים” איז ווי וועסטו האבן בא זיך א שטארקייט אויף מתפלל זיין, ”לפני מי שאמר והיו העולם” וואס דאס איז אן ענין באין ערוך לגמרי.
¶26וואס מאכט די גאנצע שייכות די הכנעה ושפלות?
¶27איז דאך דערפון מובן, אז דאס איז א תנאי עיקר.
¶28וואס דערפאר איז דאך אויך דאס וואס מ'האט איינגעפירט, אז מ'מוז לערנען אן ענין וואס ברענגט התבוננות אין גדולת הוי 'קודם התפילה', ווארום דאס איז ניט אן ענין פון נאך א לימוד במשך היום דאס איז דער תנאי ”דאי אפשר בלאו” הכי דער תנאי המיעכב,
¶29אז ס'זאל קענען זיין די שלילת הענין פון ”אין עומדים להתפלל” אז ער זאל קענען שטיין ”בתפילה לפני המקום”, און וויבאלד ער שטייט ”כעבדא קמי' מרי” אין א ”ביטול במציאות”, ווי גערעדט אין מאמר, אז דאס איז דער ענין התפילה,
¶30עבודה ”שלמעלה מטעם ודעת” ער ווערט אויס מציאות איז דאס מאכט די אפשריות אז ער זאל זיך פארבינדן מיט דעם אויף וועמען ער בעט אויף ממלא זיין צרכיו.
¶31על דרך זה איז אויך אט דאס וואס די משנה טוט-אויף, אז אין 'כלי מחזיק ברכתו של' הקב"ה איז בכל שכן וקל וחומר די גמרא דערציילט, אז בשעת חוני המאגיל האט געבעטן אויף גשמים,
¶32אויף ”גשמי ברכה”, און מ'האט אים געגעבן די גשמים גדולים, האט ער געשריען, האט ער גע'טענה'ט, אז דער עולם קען ניט פארטראגן, ניט דאס איז די 'גשמי ברכה' פאר די כלי פון דעם עולם הנברא.
¶33וואס דאס איז דאך געווען א ברכה וואס דאס איז אויסגעבעטן געווארן על ידי תפילתו של אדם, על אחת כמה וכמה ברכתו של ”הקב"ה מצד עצמו”, וואס דאס איז דאך אזוי ווי ער זאגט אין דעם מאמר, האט זיך איצטער אפגעדרוקט, דער מאמר פון תרכט פון ניינציק יאר צוריק,
¶34אז ברכתו של הקב"ה האט א מעלה, אז דאס איז ניט אזוי ווי ברכתו של אדם וואס דאס איז ממשיך מערניט כברכתו ”איש אשר כברכתו באורח אותם” פון זיין שורש ומקור, און אויב דארט איז אחיו הקטן יקדל ממנו קען מען דאס ניט משנה-זיין, אז מ'דארף האבן תפילה כדי משנה-זיין דער שורש ומקור,
¶35משא"כ ברכתו של הקב"ה איז דאך דאס דער נצל, ניט דער שורש הנצלים, איז דאס איז האט אין זיך דעם ענין פון תפילה, אז דאס איז דער ענין פון רצון חדש, אף על פי וואס דאס קומט אראפ אין סדר השתלשלות-קען דאס משנה זיין כל הצירופים פון 'סדר השתלשלות'.
¶36במילא איז דאך פארשטאנדיק, אז דער ענין פון ברכתו שעל הקב"ה קען ניט זיין אין 'סדר השתלשלות' א כלי וואס דאס זאל מחזיק זיין, ווארום פונקט אזוי ווי דער אויבערשטער איז דאך העכער פון מדידה והגבלה איז אויב ס'וועט נמשך ווערן ביחסו של הקב"ה ווערט די כלי אויס כלי, ווערט די מציאות אויס מציאות,
¶37בקל-שכן וקל-וחומר וואס ס'שטייט דאך אויף מלאכים, אז הושד ”הקב"ה אצבעו הקטנה ביניהם”, אז צאת הגילין שכינה יותר מן המדה איז אט דעמאלט ושרפם איז געווארן אויס מציאות אפילו פון א מלאך,
¶38עאכו"כ אז נברא פון 'עולם הזה' הגשמי, אז מ'וועט אין אים ממשיך זיין ברכתו של הקדוש ברוך הוא, איז וואס פאר א קורח ס'זאל ניט זיין קען דאס ניט מחזיק זיין ברכתו של הקדוש ברוך הוא, דאס איז ושרפם ער וועט אויסגיין אין א כליון צו ברכתו של החדוש ברוך הוא וואס מ'האט ממשיך געווען, אז דער עולם ווערט אויס מציאות עולם.
¶39וואס דאס איז דאך אויך דער ענין וואס די גמרא זאגט, אז דורך וואס איז געווען דער ענין פון סנה חרב ומחנה סנה דער ענין פון מחנה סנה אז ישמיעין הקב"ה די שירת חיות שלמעלה לכאורה איז ניט פארשטאנדיק, ס'האט זיך גערעדט וועגן גויים,
¶40און אזוינע גויים וואס זיי האבן מנגד געווען, ווי ער איז מבאר אין דעם דרוש פון טהר הזכירה, אז גר אויף פנימיות הקדושה וואס האבן זיי פאר א שייכות צו שיר חיות למעלה פון שיר חיות הקודש?
¶41אז דאס האט גע'פועל'ט אז זיי זיינען געווארן אויס מציאות, נאר וויבאלד אז מ'איז ממשיך ברכתו של הקב"ה קען דער גשם העולם ניט בלייבן קיין מציאות.
¶42דער חילוק איז, אז אויב דאס איז א גשם פון קדושה, איז דעמאלט איז דאס על-דרך ”בקרבתם לפני הוי'” וימותם אז מ'גייט אויס מיט א כליון און מ'ווערט נתאחד מיט דעם אור האלקי, איז דאס, להבדיל, מחנות הן חרב ווערט דאס בטל ממציאות לגמרי,
¶43אבער ס'זאל זיין א כלי, און די כלי זאל בלייבן א כלי, און אין איר זאל זיין מחזיק ברכתו של הקב"ה איז דער מוז קען ראשון, אז ”אין כלי מחזיק ברכתו” של הקב"ה.
¶44און קומט צוגיין דערנאך די משנה און זאגט אלא און איז שולח די סברא הראשונה, אז ס'איז דא אן ענין וואס דאס קען זיין דער ענין פון שלום.
¶45וואס דער ענין פון שלום איז דאך א יחוד פון שני הפכים.
¶46צוויי זאכן וואס זיי זיינען פון דעם זעלבן סוג איז דאך ניטא צווישן זיי קיין מלחמה, איז ניט שייך זאגן אויף דערויף דער ענין פון שלום.
¶47שלום איז דאך שולל דעם ענין פון ”מלחמה וקנאה ותחרות”.
¶48דער 'רצון העליון' איז דאך, אז ס'זאל זיין דער ”כמים הפנים לפנים כי לב האדם לאדם” אז דאס וואס ווי א איד פירט זיך דא למטה זאל דאס פועל'ן אזא הנהגה למעלה, איז בשעת א איד למטה איז דא ביי אים דער ענין פון שלום, אז ער איז מייחד הפכים, פועל"ט דאס אויך למעלה, אז ס'זאל נתאחד ווערן הפכים.
¶49וואס איז דא די הפכים בעולם, איז ווי מ'האט גערעדט פריער דער ענין פון מיצר ומרחב, דער ענין פון גשם ורוח, דער ענין פון גהנים מיט קדושה, דער ענין פון כללות פון גוף 'ונפש הבהמית' מיטן נפש הארקית.
¶50וואס בכללות איז דאך דא שני ענינים הפכים לגמרי.
¶51די 'נפש האלקית' איז דאך הי הוי' ”אשר עמדתי לפניו” ער ווייס מערניט ווי ענינים פון קדושה, דאס איז דאך א חלק אלוקה 'ממעל ממש', איז דאך דאס מערניט ווי טהרה וקדושה אליין דער גוף אין 'נפש הבהמית' איז דאך כשמי כן הוא 'נפש הבהמית' אז דאס איז אזוי ווי א בהמה, שאין לה אלא ענינים גשמיים ווי א בהמה איז.
¶52עאכו"כ דער גוף וואס ער איז נאך נידעריקער פון דעם 'נפש הבהמית'.
¶53ובכח 'המפליא לעשות' האט מען מקשר געווען די שני הפכים די נשמה וואס זי איז א חלק אלוקה 'ממעל ממש', מיט דעם גוף דער ”גלמי ראוי עיניך” פון דומם פון 'למטה מטה', און ווי ער איז מבאר אין תניא, אז מ'זאגט אים ”יתוש קדמך”
¶54די כוונה אין דערויף איז, אז ניט אז דאס זאל בלייבן צוויי באזונדערע זאכן וואס האבן מלחמה זה בזה, נאר ס'דארף ווערן דער ”גוי אחד בארץ” ווי דער רבי, דער בעל השינחה, טייטשט אין אגרת הקודש, אז אין ענינים ארציים זיינען זיי ממשיך אחדות.
¶55ווי אזוי איז מען ממשיך אחדות אין ענינים ארציים?
¶56דורך דערויף וואס ער איז פריער ממשיך אחדות בא זיך, צו וויסן זיין 'נפש האלקית' מיט זיין 'נפש הבהמית' מיטן גוף, וואס דערנאך קען ער ממשיך זיין אחדות בחלקו בעולם.
¶57ווי אזוי קען ווערן אן אחדות ושלום צווישן דעם ”נפש האלקית ונפש הבהמית”?
¶58קען דאס ניט זיין על ידי הגברת החומר על הצורה, ווארום מצד דערויף וואס די 'נפש האלקית' איז היתה באמנה אתו אפילו בשעת החויב, דאס איז דאך א חלק פון דעם אויבערשטן,
¶59וואס ער איז זיך סוף-כל-סוף מנצח און פירט-אויס כל עניניו, מאריך אף וגבר דילי קען ניט זיין דער ענין השלום אין אן אופן, אויב דער 'נפש הבהמית' וועט זיך פירן ווי ביי איר קומט אויס.
¶60דער איינציקער וועג פון שלום איז, אז ס'זאל זיין די הגברת הצורה על החומר הרוח על הגשם און 'נפש האלקית' על 'נפש הבהמית', וואס דעמאלט איז קען מען אויך פועל'ן בא דעם 'נפש הבהמית' וגוף, אז ער זאל מסכים זיין צום 'נפש האלקית', דערפאר וואס אין דעם ”נפש הבהמית והגוף” איז דאך אויך דא דער ניצוץ אלקי, נאר ער געפינט זיך במאסר ובגלות.
¶61על ידי המלחמה וואס די 'נפש האלקית' פירט מיט אים, איז זי מבטל דעם מאסר, ביז וואנענט אז דער ניצוץ האלקי וואס איז דא אין דעם גוף 'ונפש הבהמית' גייט ארויס בגלוי, און ער ווערט דער מושל אויפן גוף 'ונפש הבהמית'.
¶62וואס דאס איז וואס דער רמב"ם שרייבט, אז יעדער איד וויל מקיים זיין דעם רצון הבורא, נאר ס'איז דא אזוינע וואס יצרו הרע אנסו און בשעת דער בית-דין בישראל, דער נפש אלקית, איז מבטל דעם אונס פון יצר הרע אט דעמאלט שטעלט ער זיך אוועק על עיקרו און טוט ווי ביי אים קומט אויס, וואס ווי קומט ביי אים אויס?
¶63ממלא זיין דעם רצון הבורא. וואס דאס איז דער איינציקער אופן ווי אזוי ס'קען זיין שלום.
¶64און מצד דערויף וואס ער פירט אויס דעם שלום אין זיינע הפכים, איז דעמאלט ”כמים הפנים לפנים”, ”אתערותא דלתתא ואתערותא דלעילא” איז דער אויבערשטער מאחד די שני הפכים, אז ס'זאל זיין א כלי אן ענין וואס האט א מדידה והגבלה, און ס'זאל זיין ברכתו של הקב"ה, וואס דאס איז דאך עד בלי די,
¶65און די כלי זאל מחזיק זיין ברכתו של הקב"ה.
¶66און ווי אזוי פירט מען אויס בא זיך אט דעם שלום, אז ס'זאל ווערן א שלום בין 'נפש האלקית' לנפש הבהמית?
¶67איז אויף דערויף איז דער ענין פון עבודת התפילה, וואס די תפילה איז דאך בקשת ”צרכיו אין שמונה” עשרה, וואס די י' ב'ז אמצעות איז דאך בקשת צרכי האדם וואס מ'בעט ברכתו של החב"ה ברוך אתה הוי דער רופח עולם 'ומברך השנים' און די קריאת זאל דאס מחזיק זיין.
¶68כדי ס'זאל זיין דער ”קרוב הוי' לכל” קרוב דארף זיין דער יקראוה באמת, ווי גערעדט פריער, די עבודה פון קריאת-שמע.
¶69וואס אין וואס באשטייט די עבודה פון קריאת-שמע דער קורא נשמע דארף זיין דער ואהבת 'בכל לבבך' ווי די משנה זאגט ”בכל לבבך בשני יצריך” אז ער זאל מאכן שלום צווישן דעם יצר-טוב מיטן יצר הרע,
¶70און דאס איז נאך ניט מספיק, ס'דארף זיין דער שלום דער ציבור פון ”כל כחות וכל” הניצוצות שבחלקו בעולם, וואס דאס איז דאך דערנאך דער בכל מאתך
¶71”בכל ממונך” אז אלע זיינע נכסים דארף ער פארבינדן דורך ”בכל לבבך אין” דעם ”ואהבת את הוי' אלקיך” אז דאס אלץ זאל ווערן נתאחד אין דעם הוי' אחד וואס ער זאגט פאר דעם.
¶72און בשעת ס'איז דא דער יקראוה באמת איז דערנאך דא דער 'כלי מחזיק ברכתו של' הקב"ה, וואס דאס איז דער ענין התפילה, דער ענין פון שמונה עשר.
¶73וואס דאס איז די קישה, וואס נאך דערויף ווי מ'לערנט-אפ, אז 'מצד עצמו' קען ניט זיין א כלי וואס זאל קענען מחזיק זיין ברכתו של הקב"ה די איינציקע זאך אויף דערויף איז דער ”שלום בפמליא של מעלה ובפמליא של מטה”,
¶74זאגט מען דערנאך די וועג, ווי אזוי קען ער צוגרייטן זיין טייל, דער ענין השלום, דורך דערויף וואס ער וועט קורא-זיין את שמה, דער הוי' אחד וואו בערבין אין דעם חושך העולם, אין דעם חושך פון חלקו בעולם און אין דעם חושך פון זיין גוף, 'ונפש הבהמית', וואס דארטן זאל זיין דער המליכתיו ”למעלה ולמטה ולד' צטרון”,
¶75וואס אט דאס ווערט דער שלום וואס ער פועל"ט אויף בא זיך, און דערנאך איז ער פועל אין שמונה עשרה, אז ס'זאל זיין ניט נאר דער ענין פון ”איש כברכתו ברך” אותיו, נאר אויך דער ענין פון יהי רצון חדש, אז ניט קוקנדיק וואס איז געווען די ענינים בראש-שנה ויום הכיפורים טוט ער אויף א רצון חדש, אז ער זאל האבן בני חיי ומזוני רויחא.
¶76לחיים. לחיים.