transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1אין ארץ ישראל אבי ברען בן בן...
¶2מ'געפינט זיך דאך אין קיימא סיהרא דארט שלמותא פון ירחיד תליתאי, וואס איז פארבונדן מיט אוריאן תליתאי און אהמא תליתאי, כמדובר כמה פעמים, און אין דעם עת לית גופא, בסיום, וואס מ'האט שוין די אלע ענינים, ס'איז דאך דא יעדער שעה האט דאך דאך איר צירוף פון שם הוי'כמדובר כמה פעמים, אויך אראפגעבראכט אין תניא בנוגע צו לימוד התורה לשמה, אז בכל שעה ושעה בייט זיך דער צירוף וכו האט מען שוין די אלע כ'ד'צירופים, און ווי זיי טיילן זיך י'בי'ס פון לילה און י'בי'ס פון יום פון דעם טאג, וואס קיימא סיהרא באשלמותא. ס'איז דאך פארשטאנדיק, אז אויף בכל החדשים איז דא א ריבוי ענינים עד אין סוף, על אחת כמה וכמה אין ירכי תליתאי, וואס איז פארבונדן מיט אוריאן תליתאי און עמא תליתאי, כמדובר כמה פעמים, איז דאך דעמאלט נאך מערער ווי ס'איז דא בכל חודש וחודש,
¶3מתאים, און בשעת מ'שטייט אין דעם חודש, כמדובר כמה פעמים, איז דאס על דרך וואס מ'זאגט מזלו גובר על דרך זה אויך איז דאס דעמאלט איז בלשון הקבלה-אראפגעבראכט אין חסידות-אז דער חודש ווערט דער שער פון אלע חדשים וכל השנה כולה, וואס דורך אים גייען זיי דורך, און דאס ווערט דער זה השער על דרך ווי א בוך במי הויף זהיר טפי,", ווי מבואר בכמה מקומות אין די שיחות פון נשיא דורנו פון רבי'ן דעם שווער, איז דאס איז זהיר טפי דאס איז די מצוה וואס ווערט דער שער פון כל התורה ומצוותי'פון א בוך, פון דעם אידן, על דרך זה איז דאס אויך דא און שפיגלט זיך אפ אין עניני זמן ומקום, און אין עניני זמן איז דאס פארבונדן מיטן ענין החודש, וכמוזכר ומודגש אז דאס איז א ירחא תליתאי. וואס אין דעם גוף איז דאך, כאמור, הריבוי ענינים, ס'איז דאך אבער פארשטאנדיק, אז לכל לראש איז דער ענין ווי מ'זאגט אין די ענינים פון תליתאי אז דאס איז פארבונדן מיט אוריאם תליתאי ובפשטות דארף מען דאך ניט האבן קיין הסברה און ראיות, אז דער עיקר פון ירחא תליתאי במילא אויך
¶4אין קיימא סיהרא באשלמותא איז דאס דער ענין התורה, וואס דאס איז דאך דער עיקר כל העיקרים, נאר אין תורה עצמה איז דאך דא כמה דרגות, בשעת ס'רעדט זיך אבער וועגן דער תורה ווי זי איז געטרעבן געווארן במתן תורה, איז דאך דאס אין פכלית השלימות אין ענין התורה, במילא איז דאך דאס פארבונדן במיוחד מיט מתן תורה, וואס מתן תורה איז געווען מערניט ווי איין מאל, כל, כמוזכר כמה פעמים, וואס דער פתגם פון רבותינו נשיאינו איז אויך מדגיש דער ענין אז תורה דארף זיין חדשים, איז דאס וואס ס'מאנט דאך אז ס'דארף זיין חדשים פונקט אזוי ווי ס'איז געווען בפעם הראשונה, בשעת מתן תורה, וואס דעמאלט איז בטל געווארן די גזירה פון עליונים און תחתונים, און תורה איז געווארן גאר היפך הענינים, אז ס'איז געווארן לא בשמים היא מערניט ווי דוקא דא בארץ על הזו התחתונים שאין תחתון למטה הימנו. וואס דערפאר אויך איז דאס פארבונדן מיט די ענינים אויך אין חומש אין פרשת השבוע, מיט פירוש רש י'איז אין ישירותית וכו.' וואס על כל פנים דערמאנען איין ענין בזה, ווי מ'האט שוין דערמאנט אז ס'איז דאך א פלא הכי גרבן אין פשוטו של מקרא, וואס בשעת מ'זאגט ולבאי משה אלא אל
¶5מוד וואס ס'איז נאך אן איינציקער פסוק, אבער אין דער פסוק איז דאך כולל אין זיך צוויי ענינים. דאס איז כולל אין זיך דעם און דא כולל אין זיך אויך דער מדבר אליו צו דעם אידן וואס ער איז שומע את הכל. וואס דאס איז צוויי ענינים לכאורה, ובפרט נאך קודם ביטול הגזירה, איז דאס אין אן אופן וואס דאס איז עליונים און דאס איז תחתונים, במילא, איז בשעת ס'ווערט דער ענין פון מתן-תורה, איז אט דעמאלט ווערט ערשט די התאחדות פון ביידע ענינים, ביז אין אן אופן אז ס'ווערט ניט נאר אן התאחדות סתם נאר ביז וואנענט דאס ווערט איין און איינציקע זאך, כולא חד, כמדובר כמה פעמים. וואס יש לקשר זה אויך מיט די שאלה האמורה, אז ווי פסט דאך בבוא אוהל משה, וואס דאס רעדט בבוא משה אל אוהל מועד, וואס דאס רעדט זיך דאך וועגן קול מדבר העלאו, וואס ס'איז דאך געווען אנהויבנדיק ויקרא הוי'ומשה, וואס דאס איז דאך כולל כל הקריאות וכל הענינים מיט כל הפרטים שבדבר, האט דאך דאס געהאט אן ארט אז דאס זאל שטיין דארטן.
¶6און דער ביאור בזה, וויבאלד אז רש'באווארנט ניט, איז פארשטאנדיק אז מ'דארף ניט אנקומען צו א חידוש אין פירוש רש י, אפילו א תינוק בן חמש שנים וואס ער האט ערשט אנגעהויבן לערנט פשוטו של מקרא פארשטייט שוין אויך ווי קומט אהערצו אריין, ובבי משה אלאו מוד בשעת ער האט שוין געלערנט, ווי דער מנהג איז דאך, אז דער לימוד מתינוקות הויבט מען דארט אן פון ספר ויקרא, כמובא אין מדרש, ומנהג ישראל וכמדובר כמה פעמים, און דערנאך זעט ער, אז וואו דערמאנט מען, ובבי משה מען ערשט אין א גאנצן ספר לאחרי זה, און אין ספר במדבר עצמון אין דעם סוף פון דער צווייטער סדרה. וואס כאמור, איז דער פסוק מאחד אין זיך צוויי ענינים וואס זיי זיינען מצד עצמם לכאורה מן הקצה אל הקצה, כמדובר במיוחד ווי דאס איז געווען פאר מתן תורה, און אויך דער פירוש רש'א באווארנט, אז בשעת ס'איז דא שני כתובים
¶7המחישים זה את זה איז דארף מען האבן א כתוב השלישי שיבוא ואחרי'ביניהם. וואס ס'איז דא לכאורה ווערט בא דעם תינוק, און ניט נאר בא דעם תינוק, אפילו בא דעם ערוואקסענעם, די שאלה וויבאלד אז ס'איז דא דער כתוב השלישי שיבוא ואחרי'ביניהם איז וואס דארף מען פריער שרייבן די פסוקים אין אן אופן אז זיי זיינען מכחישים זה את זה, וואס דאס זאגט דאך תורה אליין אז זיי זיינען מכחישי זה, ובפרט נאך אז מ'לערנט דאס אין פשוטו של מקרא, ואדרבא, גאר פארשטאנדיק ווי מבואר אין חסידות די מעלה פון א שלישי ווי אזוי ס'איז דער מכחישין זה את זה מיט א גאנצן שטורעם, ווי ביתר שאת וביתר עוז. ווערט דאך די שאלה, האט מען נאך לכתחילה געדארפט יוצא-זיין מיט דעם כתב השלישי אליין, וואס ער איז מכריע ביניהם, איז וואס דארף מען האבן דעם ענין פון פריער שטייט איין כתוב, דערנאך שטייט א צווייטער כתוב, און דערנאך ערשט קומט אין א כתוב השלישה שאחרי'ביניהם, און ביז דעמאלט איז דאס זאגט תורה אליין, אז זיי זיינען מכחיש זה זה. איז כמדובר כמה פעמים, אויך מוזכר איצטער, וויבאלד אז רש'באווארנט ניט אט די קשיא, איז פארשטאנדיק אז בן חמש למקרא פארשטייט אליין
¶8די הסברה בדבר, און די הסברה בדבר איז אין פשוטו של מקרא, אז כדי מ'זאל אנקומען צו דעם ענין פון יכריע ביניהם, דארף מען פריער האבן דעם גאנצן פארנעם פון ביניהם, דעם גאנצן תוכן וואס שטייט אין דעם ערשטן פסוק, דעם גאנצן תוכן וואס שטייט אין דעם צווייטן פסוק, דערנאך קומט-צו נאך אן ענין, אז בשעת מ'ברענגט זיי ביידע פסוקים צוזאמען געפינט מען צווישן זיי א סתירה, אבער לפני זה איז שוין דא אן עולם ומלואה אין דעם כתוב ראשון, און אן עולם ומלואה אין דעם כתוב השני. וואס דער כתוב הראשון באשטייט אין דעם,
¶9און דער כתוב על דרך הזה אויך דער כתוב השני, אז ס'איז געווען דער קול הוי'מדבר אליו איז געווען אין צוויי אופנים ווי ס'איז געווען בין הקרובים אשר על הקירות, וואס דארט איז דאס געווען דער ושכנתי בתוכם ביתר שאת וביתר עוז, כמוזכר, אז דערפאר הויבט מען אן דעם ציווי המשכן מיט דעם ציווי פון ארון, איז דער רמב״ם מפרש, דערפאר וואס דאס איז געווען דער גאנצער עיקר פון דעם ענין המשכן און ציווי המשכן וכו איז דא דער כתוב ווי דעמאלט איז געווען אין אן אופן וואס ס'איז מבאר דעם שטורעם וואס באשטייט אין דעם וואס ס'איז דא דער קול מבין הקרובים, דערנאך איז דא דער שטורעם ווי דער קול איז מבין הקרובים, וואס דארט איז דאך אן ארט אין קודש הקדשים, וואס אין קודש הקדשים האט בכלל ניט קיין שייכות צו וועלט, עד כדי כך אז אפילו א כהן מעג אהינצו אריינגעבן, מערניט ווי אחת בשנה, און אין א טאג וואס דעמאלט זיינען אידן סתם בדומה למלאכי האשרות,
¶10על אחת כמה וכמה צווישן אידן גופא א כהן, און צווישן כהנים גופא דער כהן גדול. און ער האט אויך אויף זיך דעם ציווי, אז אפילו אין דעם טאג מעג ער אריינגיין מערניט ווי לצורך העבודה, משא נכן די ענין וואס שלא לצורך העבודה איז אט דעמאלט איז דא אויף אים דער איסור, כמדובר כמה פעמים. וואס דער אויפטו פון תורה איז דאך דא אין צוויי אופנים, ווי תורה איז עצמות ומהות פון דעם אויבערשטן, וואס דאס איז העכער פון גאנץ סדר השתלשלות, דערנאך איז דא ווי תורה איז, אז איז אין אזא מין אופן, אז דאס איז די איינציקע זאך וואס קען איבערמאכן פון עולם התחתון שאין תחתון למטה הימנו, אז דארט זאל זיין דוקא דער ענין פון אן עליון הכי גדול, און דוקא אין דעם אופן ווען דער תחתון בלייבט אלס א תחתון, כמדובר כמה פעמים דער דיוק בזה, אז דירה
¶11לא יתברך בתחתונים ווי זיי בלייבן תחתונים אין הפציעות פון תחתונים. וואס די ביידע ענינים איז דאס מערניט וואס תורה האט אויף דערויף א כח, נעמען עצמות, און עצמות זאל שטיין אין אן אופן פארבונדן מיט חבד, וואס דאס איז דאך חכמתו ורצונו, און נאך מערער ווי עצמות איז נחחך פון כל הענינים כולם איז מערניט וואס תורה, אורייתא, בקודשי בריך הוא איז דאס כולא חד. איז דאס א פסוק בפני עצמו, וואס דער פסוק גיט ארויס די גדלות פון תורה, ווי אזוי תורה שטייט מבין הקרובים. וואס בין הקרובים איז דאך דאס בקבלה ובחסידות, פון דעם לשון פון דעם אלטן רבי'ן בעצמו נשמתו עדן, ווי אפגעדרוקט שוין אין תורה אור, איז דאס דעמאלט דער ענין ווי למעלה איז דער ענין ייחוד אין למעלה גופא, ניט ווי ספירות שטייען באזונדער, יעדערע מיטן גאנצן שטורעם, נאר ווי ס'איז געווען אין די קורובים, און ווי ער איז מבאר דארטן אז דארט איז ווי דער סוף פון אצילות און די התחלה פון ביהו און נאך רעכער ווי אין אצילות עצמם, איז דאס דער שורש אויף ביהו און דער שורש פון כל הענינים שלפני זה.
¶12דאס אלץ שפיגלט זיך אפ אין תורה, וואס דאס גיט זיך ארויס אין דעם פסוק ראשון, וואס דארטן רעדט זיך ביי אים מבין הקרובים אשר על הקירות, דערנאך גיט זיך ארויס תורה אין אזא אופן ווי דאס שטייט דוקא אין מדידה והגבלה פון וועלט, וואס דאס איז ווי תורה איז געגעבן געווארן אין דעם פסוק השני וואס ס'איז מכשיר דעם ערשטן פסוק, אז אס איז געווען דוקא אין אוהל מוד, און אין אוהל מוד פון וואנענט האט מען געהערט דעם קול? האט מען ניט געהערט דעם קול, ווי ער שטייט בין הקרובים אשר על הקפרות, נאר דער פסוק דערציילט, אז פריער איז געווען דער קול דארטן, און דערנאך איז דער קול, ווי רשי איז מפרש, ארויסגעגאנגען פון קודש הקדשים, און אריינגעגאנגען אין א באזונדער ארט, א מקום שלא בערך כלל צו קודש הקדשים אין אוהל מועד, און אין אוהל מועד גופא איז נתפשט געווארן דער קול, ביז ס'איז געווען דער דלת און מחיצה צווישן דעם אוהל מועד ומחוץ לאוהל מועד, ביז דעמאלט איז נתפשט געווארן דער קול, און וויסנדיק, אז נאר סופן בתחילתן ותחילתן בסופן וואו זעט מען די גדלות פון תורה פון דעם קול ווי ער איז אין אוהל
¶13מוד איז נאך ניט אזויפיל ניכר אין דעם חלק פון אוהל מוד וואס ער איז סמוך צו קודש הקדשים, נאר דוקא אין דעם חלק פון אוהל מוד וואס ער איז סמוך צו דעם חצר און צו די ענינים וואס זיי זיינען מחוץ לאוהל מוד. וואס דערפאר דארף מען האבן די ביידע כתובים, ווארום יעדער כתוב איז מבאר אן ענין הכי עיקרי, וואס איז נויטיק צו וויסן, ווארום יעדער איד דארף דאך וויסן ביז באנעמען דאס און ווערן דערמיט דורכגענומען די כל סדר ההשתלשלות, וויבאלד אז מ'זאגט, אז בשביל ישראל איז נברא כל העולם כולו, וואס על פי חסידות וקבלה איז דאס כולל כל סדר ההשתלשלות און די אלע ענינים וואס זיי זיינען פארבונדן דערמיט פון תחתון שאין תחתון למטה הימנו ביז אין עליון, מיס צום עליון, שאין עליון למעלה הימנו, און דער עיקר אויפטו איז דאס דוקא אין דעם תחתון שאין תחתון למטה הימנו. וואס דאס פארענטפערט אויך די הסברה, פארוואס דארף מען האבן שני כתובים המחישים זה זה מ'האט דאך געדארפט לכאורה זאגן, מערניט ווי דעם כתוב השלישי ווען מ'זאגט מערניט ווי דעם כתוב השלישי איז האט מען ניט ארויס די גדלות פון תורה בפני עצמה, ווי זי שטייט מב
¶14הקרובים, און מ'האט אויך ניט די גדלות פון תורה, ווי זי שטייט אין אן אופן אז זי איז שוין אין אוהל מוד, און אין אוהל מוד נתפשט ניט ווי זי שטייט אין קודש הקדשים און סמך לקודש הקדשים וכו נאר דוקא נתפשט ביז נאץ בסופן, וואס דאס איז ווי דאס איז אין דעם תכלית הירידה אין משכן גופא שאין תחתון למטה הימנו, וואס דאס איז דארטן וואו ס'ענדיקט זיך דער עול מון און ס'הויבט זיך אן דער ענין החצר, וכמדובר כמה פעמים. וואס דאס פארענטפערט אויך פארוואס מ'דארף האבן די שני כתובים ומחישים הזה דערפאר וואס צום אלעם ערשטן איז יעדער קצון וגלה אן עולם ומלואו, על דרך זה דער פסוק ראשון, על דרך זה דער פסוק שני, און דערנאך קומט-צו נאך א דריטע זאך, וואס מ' שעת מ'פארגלייכט ביידע כתובים צווישן זיך, וואס דער סדר הלימוד איז כה'ר רבי בהי'מסכתא דארף מען ביי אים ניט פרעגן וועגן א צווייטער מסכתא.
¶15על דרך זה, אז ס'איז דא שני כתובים, איז בשעת מ'לערנט תורה כדבעי לשמה, ובתכלית השלימות-אט דעמאלט לערנט מען דעם איין און איינציקן ענין אין וועלכן ער איז זיך דעמאלט עוסק, ועל דרך זה אז ער קומט צום פסוק השני. איז דאך אויך דא דער ציווי פון לימוד כל התורה כולה, ווי דער אלטער רבי איז אין דערויף מדייק אין הלכות תלמוד תורה, וואס דערפאר איז דאך אויך פארבונדן דאס מיט שיעורי לימוד אין רמב עם וואס איז משנה תורה פון כל התורה כולה אויך מיט הלכות קדשים וכו כמדובר כמה פעמים, האט ער אויך ווי די שני כתובים קומען זיך צוזאמען, און דעמאלט קומט-צו א ווערט נאך א כתוב השלישי, און ס'ווערט דריי באזונדערע ענינים, און מ'לערנט יעדער ענין פריער בפני עצמו פון די ערשטע צוויי ענינים, און ערשט דערנאך קומט מען צו כתוב השלישי, וואס ער האט אויך די מעלה ש�חריהי ביניהם, נוסף אויף דעם ענין וואס ער האט דעם תוכן פון זיין כתוב אליין.
¶16שיחריה ביניהם, נוסף אויף דעם ענין וואס ער האט דעם תוכן פון זיין כתוב אליין. וואס יש לבאר בזה אויך אט דאס וואס הוא בבוא משה אל לעיל מוד איז שטייט צום סוף פון פרשה נשא, וכמדובר, דער ביאור דארף זיין אויסגעהאלטן ביז וואנענט אז א פינוק בן חמש שנים דארף ניט אנקומען צו זיין מלמד, וואס דאס איז דאך דער ענין פון רש י, דערפאר ער פארשטייט דאס אליין בשכלו ובינתו, אז וויבאלד אז מ'זאגט אז ועשו למקדש ושכנתי בתוכם טייטשט דאס אפ א תינוק חמש שנים נאך איידער ער ווערט פינף יאר פארשטייט ער שוין דעם לשון קודש, כמדובר כמה פעמים, וואס דערפאר האט רש'א ניט מפרש געווען יעדער ווארט פון דעם לשון קודש אויף בלעז, מערניט ווי געציילטע ווערטער,
¶17דערפאר וואס רש'נעמט-אן בפירושו, אז יעדער אידיש קינד מיט לשון קודש איז דאס איין און איינציקע זאך, וכמדובר כמה פעמים בזה. במילא פארשטייט אויך א קינד, א תינוק, נאך איידער ער ווערט פינף יאר, אז וויבאלד ער האט געלערנט ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם און מ'ווייס דעם אפטייטש בתוכם אז דאס גייט אויף יעדער אידן און אויף אלע אידן, אפילו ער ווייס נאך ניט דעם טייטש אז בתוך כל אחד ואחד מהם, וואס דא איז די הדרשה אז דאס איז בתוך לבו, נאר דאס איז אין פשוטו של כתובים איז דאס צוויי באזונדערע זאכן אידן דארפן מקיים-זיין די מצוה ועשו לי מקדש און דערנאך און פריער לזה דעם משכן, און דערנאך טוט דער אויבערשטער ושכנתי בתוכם לאו דוקא אין ארון לאו דוקא בין הכפרות וכו דאס, אן ענין וואס ושכנתי בתוכם כמדובר כמה פעמים, אז וואו א איד געפינט זיך האט דער אויבערשטער אים מבטיח געווען, אז וויבאלד אז ער האט מקיים געווען ועשור למקדש איז אט דעמאלט איז דער אויבערשטער זיכער מקיים זיין הבטחה, ושכנתי בתוכם וואו ער געפינט זיך, צי דאס איז בשעת משה בית המקדש הי'קיים אדער אין זמן הגלות און עקבתא דמשיחא,
¶18און אין חוץ-לארץ, כמדובר כמה פעמים. במילא פארשטייט אויך דער תינוק בן חמש שנים, אז וויבאלד אז מ'האט אים אנגעזאגט ועשו לי מקדש איז וואס וועט דעמאלט זיין, וועט דער אויבערשטער זיין ושכנתי בתוכם במילא זוכט ער ווען איז דאס מקויים געווען דעם ערשטן מאל. במילא איז דאך פא רשטאנדיק, אז ווען דארף דאס זיין? ווען ס'איז מקויים געווארן דער ועשו לי מקדש, און מקויים געווארן בתכלית השלימות, ווי א תינוק פארשטייט, און ווי ס'שטייט אויך אז תכלית השלימות איז? על דרך ווי מ'זאגט, אז דער ענין פון א מקדש ומשכן איז אויף מקריב זיין דארט קרבנות, וואס דאס איז דאך פשוטו של מקרא, אז וואו ברענגט מען קרבנות און וואס האט מען פון דעם משכן און פון דעם מקדש איז משה רבינו איז געווען דער עיקר פון ענין הנבואה און קול הוי בהנוגע צו יעדער אידן און צו אלע אידן, לערנט דער בן חמש למקרא און ווייסט שוין אויך די ענינים, אז מקריב זיין א קרבן, וואס בשעת מ'איז מקריב א קרבן איז אט דעמאלט ווערט ווי מ'דערציילט שוין בנוגע צו נוח'ן, אף על פי וואס דאס איז געווען קודם ביטול הגזירה, אז וירח הוי
¶19את רוח הניחוח איז אט דעמאלט איז געווען דער ניחח, נחת רוח לפני, ביז אז ס'איז ארויסגעגאנגען אז ס'איז בטל געווארן ס'קען שוין ניט זיין נאכאמאל דער ענין המבל וכו'וכו כמדובר כמה פעמים. וואס אט דאס איז אויך וואס מ'האט דעם ענין וואס בשעת מ'פרעגט ביי א תינוק וואו דארף שטיין ווי אזוי ס'דארף זיין דער סדר פון דעם קול פארזאגט ער, אז ס'זאלבסט-פארשטענדלעך, אז ווען דארף דאס שטיין? בשעת פריער לערנט דער פסוק ווי אזוי מ'האט געמאכט און מקיים געווען ועשו לי מקדש דערנאך האט ער לערנט דער פסוק ווי אזוי מ'האט דאס מקיים געווען בתכלית השלימות, ווען איז געווען די תכלית השלימות פון ועשו לי מקדש איז ס'לערנט דוקא א בן חמש למקרא איז דאס געווען דוקא על ידי חנוכת המזבח, וו איז דער ענין פון חנוכה טייטשט אפ רשי, אז ער איז מרגיל ווי אזוי ער זאל נוצן דעם זאך אין וועלכן מ'איז אים מחלך, במילא איז אויך פארשטאנדיק, אז ס'איז ניט מספיק די שבעת ימי המילואין, ס'איז אפילו ניט מספיק דער יום השמיני למילואין נאר מ'דארף אויך האבן ווי אזוי מ'איז זיי מחנך, און ניט ווי אזוי מ'איז זיי מערניט ווי התחלת החינוך אדער אמצע החינוך, מ'דארף האבן דוקא בשעת
¶20פארענדיקט זיך דעם חינוך דורך יעדער אידן און דורך אלע אידן, דורך זייערע נשיאים. וואס דערפאר איז נאך דערויף, אז ס'ווערט דערציילט וועגן קרבנות פון כל הנשיאים, און ס'ווערט אויך דערציילט וועגן את ההכל און דער צירוף שלהם, ווי רש'י טייטשט אפ, אז דערפון לערנט מען אפ, אז דאס איז געווען די הוכחה אז ס'איז געווען אן ענין של קודש, אז בשעת מ'האט דאס אפגעוואגן, יע זאך באזונדער, און דערנאך דער סך-הכל פון אלעמען איז געווען לא פחות ולא יתר, וואס דאס איז מערניט ווי קען זיין בקודש. איז חנוכה האט ארויסגעבראכט דער אפרעגן פון מאכן דעם סך-הכל לאחרי ווי ס'איז געווען הקרבת כל י'בי'ת הנשיאים, איז דאס געווען דוקא דעמאלט ווען ס'ענדיקט זיך ניט סתם פרשה נשא און מ'הויבט אן די קרבנות הנשיאים, אפילו ניט ווי מ'פארענדיק עם צוועלפטן נשיא, מ'דארף אויך אפ וויסן, אז זייער הקרבה איז געווען אין אזא אופן פון לא פחות ולא יתר, וואס ווען האט מען אט די הוכחה? נאך דערויף אז ס'איז דא די פסוקים פון דעם סך הכל פון אלע כלים און פון אלע קרבנות וכו און מ'זעט דאך, דאס איז לא פחות ולא יתר. איז פארשטאנדיק, אז דעמאלט ווערט דערציילט, ווארום דעמאלט איז שוין דא די תכלית השלימות
¶21ס'איז דא אין משכן אין ועשו לי מקדש וואס דאס איז דאך כולל אויך דער ענין המשכן, צוזאמען מיט ועשו לי אז דאס איז געווען די אלע י'ב'ת נשיאים, און נאך מערער כאיש אחד בלב אחד, און ניט נאר אין אן ענין ווי ס'איז געבליבן במחשבה איז דאס ניט ועשו לי מקדש וואס די התחלה איז, אז אף על פי וואס במחשבת הנשיאים ביום הראשון איז געווען, אז זיי האבן געבראכט אלע קרבנות, במעשה איז דאס דעמאלט ניט ארויס, ווארום דער אויבערשטער האט געזאגט אז נשיא אחד ליום און נשיא אחד ליום, און דערנאך, בשעת ס'איז געקומען לפועל, איז נאך דעם נשיא אחד ליום האט דער אויבערשטער געהייסן מאכן דעם סך-הכל, און דעמאלט איז געווען די הוכחה, אז ס'איז געווען קודש ממש ווי ס'שטייט דא למטה אין זהב וכסף ונחושת, וואס דערפאר איז דארטן ניט דער ארט אוי� דערציילן, אז משה קו האט דעמאלט די שלימות פון דעם א-ל, ווי דער א-ל איז בין הכפירות, וואס דאס איז דאך אויך פון מעשה המשכן, נאר וואס דען איז משכן עצמו, ווי דאס איז פארבונדן מיט עצמות וируס בגלוי, און אויך ווי דער קול איז געווען אין אוהל מוד, וואס דאס איז אויך דארט האט מען דאך געבראכט דער טייל פון די קרבנות, און דעיקר הקרבנות איז גאר געווען מחוץ לאוהל מוד,
¶22מיט די רוב הקרבנות, משא'כן בנוגע צו די נשיאים מאכן דערנאך דעם סך-הכל, און מ'זאגט ובבי משה אלאי אלמאי לאחרי זה. וואס וואו איז דער ארט פון דערציילן וועגן דעם? דוקא נאך דערויף ווי מ'האט דעם ענין פון ועשו לי'מקדש בשלימותו, בשלימותו, דערנאך האט מען אויך די קריבה בו קרבנות אויך בשלימותם יעדער איד און אלע אידן, וואס דער ואתו למקדש איז דאך אויך כולל אין זיך, אז ניט נאר זיי מאכן דעם מקדש, נאר זיי מאכן דערנאך אויך די קרבנות וואס מ'ברענגט דעם מקדש און דעם משכן, איז דאך אויך אדם כי עקריב, אז דאס טוט זיך ווערט נתקרם ווערט אויפגעטאן על ידי עשי'פון א אידן, און אויך ווי אידן שטייען אלע צוזאמען, ביז אין אן אופן אז מ'מאכט פון זיי א סך-הכל פרי ווי זיי וויינען, אין עולם המחשבה זיינען זיי דארט שוין אויך אלע יד-בייז נשיאים ביחד, דערנאך ווי ס'איז אין עולם העשי'און עולם המעשה,
¶23זיינען זיי אויך דער סך הכל פון אלע י'בי'ס נשיאים, וואס דאס איז כולל כל השבטים כולם, ביז יחד שבטי ישראל, כולל אויך א גר אגר פתוחכם, וואס ער ווערט דאך אויך נכלל און ברענגט אויך אלע קרבנות, וואס ס'קען ברענגען סתם א איד, קען אויך ברענגען א גר, כמדובר כמה פעמים.
¶24בנוגע צו די דגלים, און ווי ס'איז געווען אט דער וואס ס'איז געווען א גר, ווי ס'איז געווען דער ענין כולו וואס אין כאן להאריך אין אן ענין וואס דער כתב איז אין דערויף מצמצון, בהנוגע לעניננו איז דאס איז פארבונדן אויך מיט די פרשה ראשונה פון בהעלות חתר נרות, וואס דארט זאגט מען אויך, אז דאס איז כתית למאור און דאס טוט-אויף, אז די אלע שבעה נרות ווערן מקשה זהב אחת און כמנורת אהב אחת, בדוגמא ווי ס'איז געווען בירוש חודש סיון, וביתר שאת וביתר עוז בזמן מתן תורה, וואס פרחה נשמתם אלע צוזאמען, און אלע צען מאל, און דערנאך אלע צוזאמען, החזירו להם הקב'ה בטלשל תחי,"' וואס דאס גיט דאך דאס די הודאה, אז דאס איז איין ווי ס'וועט זיין דער לעתיד לבוא, און נאך מערער, אז בשעת מ'פרעגט ווי אזוי וועט מען דאס דורכפירן לעתיד לבוא ענטפערט מען, אז כבר הי'לעולמים, בשעת אמירת פון עשרת הדברות, און ס'איז געווען עשרה פעמים פעמים אחר פעם, און יעדער מאל איז געווען כאיש אחד בלב אחד סיי די שמיעה פון עשרת הדברות
¶25סיי דערנאך אנהויבנדיק פון דיבור ראשון, און דערנאך הכזירו להם הקב'ה בטלשל תחי איז דאך אויך פארשטאנדיק, אז ס'איז געווען צו יעדער אידן און צו אלע אידן, וואס ס'איז דער אויבערשטער לעיכבן, אפילו כהרף עין, נאר צו אלעמען, יעדערן פון די אלע, מחסיר געווען בטלשל תחי'בבת אחת, צו יעדערן, ועל דרך זה בא יעדערן פון די עשרת הדברות, נאך ווערט דאס אויך נמשך אין קול אשר לרעך, וואס דאס איז כולל און דער סך-הכל פון אלע מצוות, סיי די ענינים וואס זיי זיינען פארבונדן ווין אדם למקום, סיי די ענינים וואס זיי זיינען פארבונדן ווין אדם לבריות, כמדובר כמה פעמים די עילוי שבזה, וואס דאס איז פארבונדן מיט אולם הזה התחתון שאין תחתון למטה הימנו, אז מ'זאגט בין אדם חבירו דערמאנט מען גאר ניט וועגן דעם ענין פון דעם אויבערשטן. מ'זאגט אז דאס איז קול אשר לרעך דאס איז צווישן די און צווישן לרעך מערניט ווי ברמז זאגט מען, אז דאס איז אויך דרומות אויף רעך ורעה אביך אל תעזוב אבער אזוי איז דאס די ענינים מצוות שבין אדם לחבירו און מצוות שבין אדם למקום. וואס דאס איז אויך, כמדובר, דער קיימא סיהרא באשלמותא אז יעדערער דארף
¶26זיך אפשאצן, וויבאלד אז ס'האט זיך שוין געענדיקט דער חמשה עשר בסיון, וואס האט ער ניט האט ער צוגעגרייט? אז בשעת ס'קומט דער יום ששה עשר בסיון זאל ער גלייך האבן די גאנצע ענינים וואס איז געווען אשלמותא, פון כל הענינים פון ירחוד ליתאי על אחת כמה וכמה דער ענין הכי עיקרו שבו, די ענינים פארבונדן מיט מתן תורה און מיט קבלת התורה, און מיט הקדמת נעשה לנשמע, כמדובר כמה פעמים, על אחת כמה וכמה וואס מ'דארף דאך האבן בזה, אז דאס זאל זיין תיכף ומיד ממש, כמדובר כמה פעמים איז מען דאך מסיים מיט נתינת הצדקה, וואס זי איז מזרז את הגאולה האמיתית והשלימה, וואס דעמאלט וועט זיין דער תלשל תחי'בגלוי, און והיו עיניך רואות את מוריך בגלוי בפשטות, תשטות, ביז מראה באצבע ואומר זה, וואס דאס איז נאך העכער פון זה י'בי'ס, ווארום מ'האלט שוין נאך י'בי'ס סיון, און ביז מ'האלט שוין אין י'בי'ס, אין קיימא סיהרא באשלמותא, וואס דאס איז חמשה עשר בסיון, און מ'גייט שוין אריין אין ששה עשר בו, וואס דאס איז אויך פארבונדן, כמדובר, אז דעמאלט האט מען דעם פירוש רשי, און ס'האט פארשטאנדיק
¶27ווי קומט ובבוא משה אלא אלמוד דוקא נאך דערויף ווי ס'איז געווען דער סך הכל, און מ'האט געזען אז ס'איז לא פחות ולא יותר, וואס דעמאלט איז געווען די שלימות אין ביידע אופנים. פריער ווי מ'האט געלערנט דעם כתוב הראשון, וואס דארט דערציילט זיך וועגן דער מעשה וועגן דער מעלה און תוקף פון תורה ווי זי שטייט בין הקרובים אשר מלא הקפרות, און מ'האט אויך דעם פסוק שני, וואס דארטן האט מען די מעלה ווי תורה שטייט אין אוהל מועד, ווי דאס איז בסמיכות ממש צו דעם חצר אוהל מועד וכו.' און מ'האט אויך דעם ענין פון כתוב השלישי, וואס די אלע ענינים זיינען דאך אויך פארבונדן מיט אוריאן תליתאי אין מירחא תליתאי וכמדובר כמה פעמים ווי ר'ניסים גאון רעכנט דארט אויס א ריבוי ענינים. און בפרט נאך ווי מ'האט דעם ביאור האמור, אז יעדער כתוב פאר זיך איז א גאנצער ענין אין תורה, על דרך זה דער צווייטער פסוק, על דרך זה דער דריטער פסוק, און דערנאך מאכט מען פון דעם חוט המשולש, וואס אין חוט המשולש איז דאך אויך אזוי דער סדר, אז ס'איז דא דריי פסילין, און די דריי פסילין, דריי פאדימס, רעדט מען דאס מישן
¶28איז מען זיי אורק כולם ביחד, ווערט דאס א חוט המשולש וואס דאס האט אן אפטייטש אז דאס איז אן איין און איינציקער חוט, דאס איז אבער ניט אן איין און איינציקער חוט דאס איז אזא מין חוט וואס האט אין זיך אויך די מעלה המשולש, וכמדובר כמה פעמים. ועל דרך זה אויך אין ענין הצדקה האט מען דאך די שלשה ענינים, מ'האט דעם נותן הצדקה און מ'האט דעם מקבל הצדקה, און דערנאך איז דא די השתתפות פון דעם אויבערשטן, וואס ער גיט דעם נותן אשר באשיר בציל שתתאשר ווי די קריאה אין יום אחרון פון חג השבועות, און די קריאה אין יום אחרון אויך פון חג הסוכות און אויך פון חג הפסח, האט מען דעם חוץ המשולש ולא שלא במהרה ינוצק, ביז וואנענט אז ס'ווערט אינגאנצן מושלג דער ענין פון ניתוק, נאך צוזאמען מיט דער ענין הצדקה, ווערט דאס א גאולה האמיתית והשלימה תיכף ומיד ממש מיטן בית-המקדש השלישי, וואס אין אים איז אויך נכלל אז ס'איז דא דער בית-המקדש השלישי, און ס'איז דא אין אים די ביינע משכנות, משכן משכן, מקדש ראשון און מקדש שני, במילא האט ער דאך אויך די אלע דריי ענינים, ווי ס'איז יעדערער פון זיי איז בפני עצמה און ווי זיי זיינען אלע
¶29צוזאמען, ועוד והוא העיקר, אמרה באצבעו ואומר זה עתי דער בית המקדש, מקדש אר נקוננו ידיך און עתי משיח צדקנו, און עתי די גאולה האמיתית והשלימה, ותוקף ומיד ממש.