Text

¶1אין יו טעס כסלו איז דאך אויך דער יום הילולא פון דעם גרויסן מגיד, פון מערשן מעזריטשער מגיד, און דער אלטער רבי שרייבט דאך אויך אין די בריוו וואס ער האט מודיע געווען פון יציאתו לחפשי דערמאנט ער דארטן, אז דאס איז געווען ביום ג' שהוכפל בו כי טוב, און אז דאס איז געווען די הילולא פון דעם מגיד,

¶2און די קביעות אין שנת השיחור, אין דעם יאר ווען דער אלטער רבי איז ארויס לחירוש, איז געווען אזוי ווי היינטיקן יאר, אז ס'איז געווען אויך ביום ג' י' טס כסלו, און די קביעות פון דעם מגיד צהיליני איז ווי דער רבי דער שווער האט דערציילט אין א שיחה, איז דעמאלט איז געווען פרשת וישלח איז געווען זעכצן טעג אין כסלו,

¶3ווי במילא איז דער יום ההסתלקות אויך געווען אזוי ווי אין דעם היינטיקן יאר, ביום גיל האט דער רבי דערציילט, אז דער מגיד האט אים דעמאלט געזאגט אין שבת פרשו וישלח,

¶4און ווי דער רבי האט געזאגט דעם לשון, וואס דאס איז געווען דער לעצטער שבת פון דעם מגיד, וחיים חיותו בעלמא דין, וואס ער האט אים געזאגט, אז ס'איז דאך ”חזון עובדי” דערפון איז א ראי' אז דער מגיד האט זיך אויך נוהג געווען, ווי מיר זיינען זיך נוהג מיט דער הפטורה, און מ'האט אים געזאגט, אז עובדי איז דאס עובד יו דקו, ויו ד מברה העולם הבא ובכן מברה העולם הזה,

¶5און דער 'עובד הוי' דער עובד יו דקו זעט דאס, קען מען זאגן אין דערויף דער פירוש, אז ווי ס'שטייט, אז די עלמין ענין דלא יתגנין און עלמאן דיתגנין איז דאס כולל אין זיך דעם גאנצן 'סדר השתלשלות', וואס בכללות איז דאס אין צוויי חלקים-א טייל וואס מ'איז יתגניא און דער טייל וואס ער איז שתון.

¶6און מיט וואס קען מען דאס נעמען ביידע ענינים?

¶7איז אפילו קען מען דאס נעמען 'בזמן הגלות', וואס דאס איז דער לשון חזן איז דאך חסידות מסביר, אז דאס איז דער תרגום פון רעה איז בלשון התרגום הייסט דאס חזי און דערפאר שטייט מבשרי עשה דערפאר וואס קיין ראי' ברורה איז ניטא, אבער בהבנה והשגה האט מען דאס אינגאנצן,

¶8איז אזוי אפילו 'בזמן הגלות', וואס דאס איז דאך דער ענין פון לשון תרגום, איז אף על פי כן קען זיין על כל פנים ניט בדרך ראי' גמורא, אבער בהבנה והשגה קען זיין דער ענין פון חיזאים.

¶9און מיט וואס נעמט מען דאס? נעמט מען דאס ניט מיט ”השכלה, אפילו השכלה” איז השכלה דתורה, נאר מ'נעמט דאס דוקא מיט 'עובד הוי' דורך דעם ענין פון עבודה, און אפילו ניט וואס ער איז עובד בעצמו, די מעלה פון עובדין איז דאך געווען, וואס ער איז געווען ”תמכין דאורייתא” אז בשעת ס'איז געווען א סכנה ממש,

¶10און ס'איז געווען אין ”מלכות הרשעה”, וואס וואו ס'איז געווען א נביא לה' איז ער האט אים געוואלט משמיד זיין, איז ויחבי חמישי מיש חמישי מיש במלא ”וחלקלים לחם ומים”.

¶11דאס הייסט, אז ער האט זיך פארנומען מיט מאכן געלט און ענינים, אבי ס'זאל קענען זיין א ישיבה, וואס דארטן זאלן זיצן ”אל תגא במשיחי אלו תמוקות של בית רבן”, און זיי זאלן זיך ניט רעכענען מיט די סכנות וואס ס'איז דא מבית,

¶12און מיט די סכנות וואס ס'איז דא מבחוץ, וואס שווערער א סך זיינען אט די נשים רחמניות וואס בשלו ילדיהם מצד דערויף וואס מ'זוכט תכלותין פאר קינדער, רייסט מען זיי אפ פון נבואת ה פון דברי תורה,

¶13און מ'גיט זיי אפ צו ענינים וואס זיינען פארבונדן מיט מלוכים מיט דער חרץ און לקיים מנהג המדינה איז אט דעמאלט אט דער וואס שטעלט זיך איין, און אפילו אז זיי שעמען זיך ניט זאל זעען אז זיי לערנען דערפאר, וואס טאמער וועט זיי תוכף זיין די ”מים הזידונים” מיט די גזירות פון די אבות ואמהות, באהאלט ער זיי במערב,

¶14און אט דארטן האבן זיי מערניט ווי לחם ומים, אבער אף על פי כן איז ער טוט אות וואס ס'הענגט אפ אן אים, איז אט דעמאלט איז ער זוכה, אז ער זעט דעם יו ד-קו סיי דעם 'עלמא'ן דאתגלין' ווי אזוי ס'שטייט אין זיי דער קו שבו נברא, און אין ”עלמא סתימון דלא אתגלין” ווי ס'שטייט דער יו ד, וואס ביו דא נברא דער גאנצער חלק וואס דאס איז עלמא'ן'ס סתימון,

¶15און דוקא ער גייט דאס, און ווי ס'ווערט דערציילט אין תנאך, אז ער האט אויפגעזוכט אין ריאה הנביא, וואס דאס איז דאך די בשורה אויף אראפברענגען משיח'ן ”למטה, מעשרה טפחים”, איז ער דאך דער ”מבשר טוב” איז אט אזוי איז דאס אויך א הוראה על כל זמן הגלות, אז אט דאס וואס מ'האט געהערט אין דעם שבת וואס מיני יתברכין כולי יומי ווי יו תות כסלו בכלל,

¶16וואס דאס איז דאך בפרט נאך, אז ס'איז געווען די קביעות ווי בשנה זו, אז בכלל מאך איך ניט קיין אפיל, ס'איז אבער אז עיקלו לי ידיד איז דאך דאס היישן אן אפיל איז דארף מען קעטן געלט, און ס'איז דאך סטייער ניט נאר אויף לעחם ומים,

¶17נאר אויף א באפו מילאך אינדערפריער, און צוויי באפלעך ביינאכט, און ”בשר שמעין ויין מבוסין”, ווי דער רמב"ם פסק'נט אפ, אז שבת דארף מען עסן יין מב ”בשר שמן ויין” מבוסם און ס'שטייט אין זהר,

¶18אז די גמרא זאגט אין שבת מרמז, אז א תלמיד חכם ווערט אנגערופן בשם שבת, און די גמרא דערציילט, אז אין ער וועט קומען אן אורח האט מען אים מכבד געווען מיט א געוואלדיקן ווארמות.

¶19און האט ער געפרעגט, פון וואנענט האט מען געוואוסט אז ער וועט קומען?

¶20האט מען אים געענטפעט מ'האט זיך געגרייט אויף שבת.

¶21און לערנט דערפון נאר חסידות הרא היינטיקע צייטן א קינד וואס מ'זעצט אים אוועק אין א ישיבה איז דארף מען אים ארונטראגן אויף די הענט, און טארסט מען זיך מיט אים ניט לאזן אים טאן קיינע מלאכות,

¶22סיי מלאכות קשיות סיי מלאכות קלות, אבי ער זאל זיצן און לערנען, און טאמער דארף דאס זיין וחוקלים לחם ומים ווי דאס איז דעם אויבערשטנ'ס ענין, אבער בעל הבטים דארף מען צושטעלן, אז שעת זאל ער מענג זיין אים באכילה

¶23און אט דעמאלט, בשעת ס'איז דא דער ענין אז מ'נעמט דעם אויבערשטן דורך עבודה פשוטה, מיט א הקדמה א יסוד פון 'קבלת עול' אט דעמאלט איז מען זוכה, אז מ'האט דעם יד-קו וואס סיי די אלמען שטימען, סיי די אלמען די תגיין,

¶24און דערנאכן קומט מען פון דעם ”מן המיצר קראתי” יד-קו אז בשעת מ'געפינט זיך אין מיצר רופט מען ארויס בגרוי אט דעם יו ד אין די עלמינ'ס תימן און דעם ה אין די עלמין, אין דעם התגלהון,

¶25אין דעם 'עולם הזה' איז אט דעמאלט האט מען דעם ”ענני במרחב” יו דקי, אז מ'האט דעם יו דקי פון מרחב העצמות, וואס די קיום איז דוקא עולם הוה התחתון וואס דארטן האט דער אויבערשטער געוואלט, אז דארטן זאל זיין דיורתו בתחתונים בשעת נשמה זיינען בגופים.

¶26שרייבט דעם לשון אויפן יום הגיון, אז דאס איז געווען יום ג' שהוכפל בו כי טוב.

¶27די גמרא זאגט אין קידושין, וואס ”הוכפל בו כי טוב” איז דאס איז אט דער טוב וואס ער איז ”טוב לשמים און טוב לבריות”.

¶28אין מדרש זאגט ער, אויף ”מגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל” איז ער מדייק דער לשון חוקיו ומשפטיו אז דאס וואס דער אויבערשטער הייסט-אן אידן איז ער אליין דאס אויך מקיים.

¶29וויבאלד אז דער אויבערשטער האט געשריבן אויף דעם יום הגאולה, און דער צדיק האט דאס איבערגעגעבן, אז דאס איז ”הוכפל בו כי טוב” איז דאך א סימן, אז דאס איז א ”טוב לשמים וטוב לבריות”,

¶30דאס הייסט טוב אין עניני שמים און טוב אין עניני בריות, דאס הייסט אז דער אויבערשטער מצידו איז אין דעם טאג ממשיך אז ס'זאל זיין דער טוב אמיתי,

¶31וואס בשעת ס'איז באמת איז דעמאלט איז דאך דאס ”מבריח מן הקצה אל הקצה”, אז דאס נעמט ארום און נעמט-דורך אין מקרועים ועד אומק תחת ”מריש כל דרגין עד סוף כל דרגין”, איז אט דעמאלט קומט אראפ א טוב הנראה והנגלה סיי אין עניני שמים סיי אין עניני בריאות,

¶32און דער אויבערשטער זאל העלפן אונז יעדערן פון אונז עם כל בני ביתו בתוך 'כלל ישראל', אז פון דעם ראש השנה לחסידות, וואס חסידות מאנט דאך דער ”עבדו את הוי' בשמחה” און בכל עבדו את הוי' זאל זיין ”בכל דרכיך אין” אלע ענינים זאל די שמחה נמשך ווערן אין עניני תורה ותפילה

¶33און מצוות און אין עניני הרשות, אז דער אויבערשטער זאל געבן אלץ מידי הרחלה בני חיי ומזוני רוויחי, און אידן זאלן מקיים זיין, ווי דער אלטער רבי האט געזאגט, אז דער אויבערשטער גיט אידן גשמיות,

¶34און אידן מאכן פון גשמיות צו רוחניות, אז דער אויבערשטער זאל געבן דער כל חלק, ס'זאל זיין דער חלק היותר מובחר ”מטעל השמים ומשמנו הארץ” ”אין מקרא יוצא כידי פשוטו”,

¶35וואס בשעת ס'וועט זיין ”טוב לבריות” וועט דעמאלט זיין טוב לשמים אז אידן וועלן מאכן פון די גשמיות רוחניות, אז ס'זאל זיין ניכר למעלה מן הטבע אין טבע, וואס דאס איז דער ”עשה ניסים לאבותינו בימים ההם” און מיר זיינען דאס ממשיך בזמן הזה.

¶36עלו