Text

¶1שונא תבלבי, און בשם תן יום יום יום, נמאדו תקינד. ויום לשקיח דמי, דער טייער פון בגינען בא מעשה פון יום יום. איז פארפאר פאר דיסט טיין צו בגינען ביי גריטינג א קדים פון שולחן ערוך, ס'איז גריטינג פאר סימא וגמר סימא טובה פאר אבערין אן אביו, בתוך כלל ישראל, לבי מצב אור פיפל, גזר איז יו פעמיליס, און ווי עס זעט בפאר, עברי טשו, עברי ווער. איז דאך פרא פאר צו פעגין ויזה מנהג ישראל, ויקאסתם, יזידות, בפאר יום-כיפור, צו גיב עבריו אן א פסף סויט-קעיק, אז די איידע איז דער איבער חס ושלום שם ואן גדול מאכיך ווילדיהן צו רעשיב אי העלפ פון א יומן בינק, ער זאל פולפיל זריט-דיקרי ביי רעשיבינג זרית סויט-קעיק, און נאר האמינג עני ניד פון העלפ פון א יומען ביינג, אנדער פון גדול מעתי אים סעלף, ווי ס'איז עלתה א מוסר פון עברי-אן אויף וועלט זי מען. ווען סם-אן איז קאמינג-טו אים פון א העלפ ווען היא מאסט זית אן עקזעמפל, ימידי וועט מען העלפ אים און קאנסידערעד, הנר, דער היא איז רעפלויסינג גדול מעתי את איז אמיתערי, to העלפס שם הוא אן, און בין דער זעט איז א הנר פאר זיי גיבור, דען איז פרא בן אין רעסיבינג מה פון ס'איז רעסיוער דער היא איז גיבורג-הין, אין מאנעטערי וואליע, און דער זעט איז עשר, to remainי ן עברי ואן,

¶2ווען היא איז דוינג סאמט-סינג, אקאר דיינג טו איז העלפ, טו איז וועלט, ער האט א פאטענשעל, ער איז מעסעדזש, צו רעאלייז, און צו מייק עקטיוו אויף איז פאסזעשאן, און צו בי רעמיינדיק, דער ער האט א ביגער פאטענשעל מייקן אקטיוו אויף היא פאזעשנות איז יומען בינק, ווען דער איז מאטשמר דער רעאווייזינג זיי פאו פאווער אויף מנה, און וואס איז דער אדישיאנעלע איבנע מר א ציבלין ווען היא איז רעאווייזינג, היז פאטענשיאל אויסן דזשו וואס זיי בענעפיט נאר אנהויבן פאר איבנסעלף, פאר דער התוועדות פורים תשל". לי, דערפאר אויס די דזשו ייש פיפל, און פאר די ווארל אין דזשענערל, ביי גיוינג אין פלייטינגען זיי ווען זיי פולפילמענט אויף זיי סעבן מצוות, און נא איד לעת, און עס איז פרעפ רעפ ריישאן פאר א גוט פי ס אין אל זי ווארל די ראונדעיס, דער אויער ווארל, אין אל טיימס, איז אין די ווערי ביג ניט אויף פייס אין דזשענערל, און ספעשיעלע ריאל פייס, און פייס און עטערנל פייס.

¶3דער פאריו זי ממה לשון, די אידיש לשון, איז פאמיליער את איטה אות צו י'מזר או צו י'גראנד-מזר, און וועט טו'בי א גוט סטארט, נאט אנלי נאטא בי השם דוד, וועט טו יוזיק אין עברי-די לייף, און דער אינפלענס עלתה, יור פעמידי, ען טשילדערן, ען גראנטשילדערן, תודוס לייקווייס, און תודוס העפעלי, פרוד to ביינג עי דשוי, און האבן אי אנגעווייט, ער בלאנגסט צו די דזשויס, און to use אין עברי דעי לייף, את אן עקזעמפל ווי ר פרייב to ביינג עי דשוי, אין אדישנעל to ביינג אומען-ביינג, און אין אן דישנעל to ביינג איז וועלט-סי פערסן, נאך דער אנהוי צו ממשיך זיין, צו פארזעצן דאס אין אידיש, אז וויבאלד אז מ'געפינט זיך אז אנדער עלמות לאש פאר יום-כיפור איז א זיכערע זאך, אז האבנדיק אינטער זיך די ארבעט פון ראש השנה און די אנוס פון עשרת ימוד תשובה האט שוין יעדערער פון אונז בתוך כלל ישראל געהאט א חתימה וגמר חתימה טובה.

¶4און זיכער, דאס וואס מ'וועט נאך טאן נאכמערער גוטע זאכן, וועט מען נאכמער צוגעבן אין אלע גוטע זאכן וואס דער אויבערשטער האט שוין פארשריבן, אז ס'זאל זיין נאכמערער און נאכמערער, ווארום דער אויבערשטער'ס מעגלעכקייט איז דאך א סך מערער וויפל א מענטש קען זיך אפשאצן, איז וויפל איר ווינט זיך אליין וועט דער אויבערשטער ער געבן נאכמערער און נ מערער, צוזאמען מיט די משפחות, צוזאמען מיטן גאנצן אידישן פאלק, ביז אז גאר אינגיכן וועט משיח צדקנו, און וועט צו אלעמען מיטנעמען פון גלות, מיט א רייכטום מיט אלע גוטע זאכן, און דאס האט קיום מורא ניט טאמא וואס וועט זיין מיט די געלט, און וועט קענען מיטנעמען די געלט מיט זיך אהימצו, און נוצן דאס דארטן אין א נאך א בעסערן אופן, וויבאלד אז אין וועלט וועט זיין שלום, און מ'וועט ניט דארפן באווארענען זאכן און הוצאות וואס זיי זיינען אינגאנצן ניט וויכטיק.

¶5און דאס איז אויך ווי דערמאנט פריער דער מנהג פון קעבן א זיסי קעיק, כדי אז יעדערער זאל זיך דערמאנען, אז דאס איז זיין שליחות אין וועלט, אז ער זאל געבן אנדערע און דאס איז דער עיקר פאר זיך אליין האט ער געהאט א שם מערער ווען די נשמה איז געווען אין גן עדן, איידן זי איז אראפ אונטן, אבער דארט האט ער ניט געהאט קיין מעגלעכקייט צו העלפן מענטשן ארום זיך, און בשעת ער ווערט געבארן און דער אויבערשטער קלייבט אים אויס פאר א שליח אויף פאנאנדערטיילן די הילף פון דעם אויבערשטן ארום זיך-אט דעמאלט האט ער די גרעסטע גליק וואס אים האט געקענט טרעפן. ובפרט נאך אז יעדערער פון אייך איז דאך פארבונדן מיט א שליח וואס ס'איז פארבונדן מיט ספעציעלע ארבעט, מיט תורה עבודה וגמילות חסדים, אונטער דעם נאמען פון בית חב אדער ענלעכעס, און ווי ס'איז דאך בא יעדער נייער יאר, זוכט זיך יעדערער א נייע גאל און א נייע מטרה, א נייע ציל, וואס דוקא אין דעם נייעם יאר וועט ער האבן נייע כוחות און נייע מעגלעכקייטן, ווי ער וועט טאן אינגאנצן א נייע זאך,

¶6טראכט מען ניט ווי אן אלטער איד, נאר ווי א יונגער מענטש וואס האט יונגע איידיעס, במילא דארף איר דאס אויסנוצן אין דעם פוסטער-מארג. און דאס איז, אז לעצטן יאר האט זיך גערעדט, אז איצטער איז א צייט אויס לבנות טו בילד, און דער ספעשעלע טו בילד אין זייער העלם אויף אידישקייט זעט זי דער ספעשעל גול אויף וועברייטשו און דער ספעשעלע אויף אויף והו עד ספעשיל מינס. און וואס דאס צוזאמענרעדן זיך מיט די שלוחים ביך, און ניט אז ס'זאל זיין א ספאנסער פון דעם שליח, נאר זיין ביידע צוזאמען א פארטנער, ביז ביידע צוזאמען א פאטנער שיפ, אן אמת'ע פארטנער שיפ וואס נעמט-דורך די אלע מעגלעכקייטן, און איינארדן אז פון איצט אן, במשך פון דעם יאר, און וואס פריער אלץ בעסער, איז אט די אלע אקטיוויטיס זאלן געטאן ווערן דוקא אין אן אייגענעם בילדינג, במילא דארף מען קויפן א נייעם בילדינג, אויב מ'האט נאך דאס ניט געהאט, געווען אין א ועדונגענעם ארט אדער אין א פרייוועט ארט, און די אקטיוויטיס פארבונדן מיט אידישקייט פארדינען, אז זיי זאלן געטאן ווערן אין כבוד, אין אן אופן אין אן אייגענע בילדינג, און אין א בילדינג וואס די בילדינג אליין זאל ז אז מ'זאל טאן נאכמערער. און דאס איז דורך אן איינפאכן מיטל, אז מ'וועט מאכן א גרויסן בילדינג נאך מערער וויפל מ'דארף דאס האבן. צוליב די אקטיוויטיס וואס ווערן שוין געטאן, איז אט דעמאלט ווי א סוקסעספול געשעפטסמאן וועט מען אריינגיין אין בילדינג, וועט מען זען, אז ס'איז דא עטלעכע רומס וואס זיי שטייען ניט גענוצט, וועט דאס אים באדערן, און ער ו גלייך זוכן אקטיוויטיס אדישינאל כדי צו טאן דאס אין די חדרים וואס זיי זיינען נאך ניט פארנומען און נאך ניט עקטיב. אט די וואס האבן נאך ניט קיין אייגענע בילדינג איז זיכערע זאך דארף מען זען, צוזאמענרעדן זיך מיטן שלוח אלס פארטנערס, אז מ'זאל גלייך וואס פריער האבן אן אייגענעם בילדינג? דורך קויפן שוין אויף ארטע געבויטן, און ווי געזאגט,

¶7ניט ארויפלייגן דאס אויף שליח, דער שליח האט גענוג טראבל אין זיינע אקטיוויטיס, און די טראבל פון שאפן געלט, און געפינען דעם בילדינג, און קויפן אים, און דערנאך טאמער דארף ער נאך האבן א מאדערנזינען אים וכיוצא בזה, איז דאס זיינען גרעסערע מומחים, אז דאס וועט געטאן ווערן דורך סכרים, וועט דאס געטאן ווערן בעסער ווי דורך א שליח הב�לין וואס ס'האט געלערנ אין א ישיבה, משא'כ אז דאס וועט געטאן ווערן דורך א סוקסעספול שוחר וואס האט שוין געהאט מערערע יארן עקספיריענץ ווי אזוי מ'מאכט געלט, און דער עיקר ווי אזוי מ'נוצט געלט אויף א גוטן אופן. וואס דאס איז מיין פראפאזישאן אז ס'זאל זיין דער גל פון דעם מים פון דעם איצטיקן יאר אין אן אופן אז יעדער ארט זאל האבן אן אייגענעם בילדינג דארט וואו ער האט נאך ניט, זאל וואס פריער געפינען א בילדינג און קויפן דאס, ניט ווארטן אנהויבן בויען, און דארט וואס ס'איז שוין דא א בילדינג איז זיכער אין א לעבעדיקן ארט, מיט לעבעדיקע אידן און מיט א לעבעדיקע אקטיווע ארבעטער איז דא א סך ארט אויף צוגעבן נאכמערער און נאכמערער, און איך ווינטש אייך יעדערן פון אייך, אז איר זאלטען האבן די נייע בילדינגס, און אין א גוטן אופן, און וואס פריער, און א גרעסערע ווי מ'דארף זיי האבן, לויט די פארנעם פון דער ארבעט איצטער, און דאס זאל גאר אינגיכן אנגעפילט ווערן אין דער פולסטערמאס אויף אזויפיל, אז זי זאל גלייך דארפן טראכטן און זיין פארדאגעט, ווי אזוי קריגט מען נאך א צווייטן ביל בילדינג, אדער ווי אזוי קריגט מען נאך א גרעסערן בילדינג, און ווי אזוי שטייגט מען אלץ מערער אין פארשפרייטן גוטנעס און פארשפרייטן אידישקייט און פארשפרייטן הייליקייט און געטלעכקייט און פארשפרייטן אידישקייט אין דעם גאנצן ארום, און זיכער וועט דער אויבערשטער נאכמערער צוגעבן אין די ברכות צו יעדערן, צו אייך און צו די משפחות, אז די אלע זאכן

¶8זאלט איר קענען טאן אין גוטן געזונט און אין גוטן פרנסה, און א סך מער רייכקייט ווי געהאט נאך ביז איצטער, און די הויפד זיך פון נוצן די רייכקייט אויף א רייכן אידישן אופן, און גיין מחיל אל חיל, ביז ווי דער לשון הפסוק אז מ'שטייגט אז ס'העכער און העכער קומט מען אן צו סגולה האמיתית והשלימה נאך פריער,

¶9און דער גאנצער וועלט צוזאמענקליבן, אין ארץ ישראל, ירושלים עיר הקודש, און דארט גופא אין בית-המקדש. און אנהויבנדיק פארענדיקן מיט וואס מ'האט אנגעהויבן, אז דער אויבערשטער זאל געבן יעדערן פון אונז און יעדערן פון אייך און דעם גאנצן אידישן פאלק החתימה וגמר חתימה טובה כלה, גאולה האמיתית והשלימה, און דאס זאל זיין אין א זיסן אופן, אז ער זאל האבן פון דעם אוי� שטן אליין א זיסן לקח, און דעם לקח זאלט ער מיטנעמען אויף א גאנצן יאר, זאל זיין א זיסער יאר, סיי בגשמיות סיי ברוחניות, און טרעפן זיך אלע צוזאמען, ניט ווארטנדיק א גאנצן יאר, ביז איבער א יאר פאר יום-כיפור, נאר א סך פריער און גאר שנעל, איז בארצנו הקדושה, מיט משיח צדקנו במהרה בימינו ממש. אויף ווי ס'איז דער קוועמער פאר דעם עולם, צי באקומען דעם לקח גלייך ווי ווען יעדערער גייט-צו, אדער וויבאלד אז דאס וועט אפהאלטן דעם גאנצן עולם, אפווארטן מיטן פריער זיך צוזאמענרעדן און ווינטשן זיך איידער דעם צוויטן און דעם לקח טיילן צום סוף, וואס דאס איז א זאך וואס דאס דארפט איר אויסקלייבן ווי אייך איז דער קוועמער.

¶10הי'מאדות וויסן ניט, דאס איז בילאנגט צו בעה״ב, און אט דער