Text

¶1בשעת מ'שטייט אין התחלת יום הששי, וואס ס'איז דאך נעוץ סופן בתחילתן איז דאך אין דערויף אויך כלול, און ס'איז אין אן אופן גלוי כלול, דער ענין פון סיום פון יום הששי, כאטש אין סיום פון יום הששי איז דאך געווען דעמאלט די הרשלמה פון גאנץ נעשה בראשית, ווי אין דער פארשטאנדיקער פון פשטות הכתובים, מ'זאגט אין יום הששי, צום צווייטן מאל, כי טוב, אז טוב איז דאס פארבונדן דערמיט וואס דעמאלט איז געווען דער ויכל אלקים את יום ה די כל אשר עשה איז דאס געווען ביום הששי, אף על פי וואס בפועל איז דאך אויך דא די צוויי דיעות אין מדרש, צי נכנס רגע אחד אין יום השבת, וואס דאס האט זיך געענדיקט אין דעם רגע ואחרון פון יום הששי.

¶2בהנוגע אבער וואס ס'איז שייך צו מעשה בני אדם, ווי א איד דארף זיך אויפפירן, איז דאך פארשטאנדיק, אז די אלע מעשים דארף זיין כל מלאכתך עשוי אויב עס הויבט זיך אן דער רגע ראשון פון יום השביעי, דאס הייסט אין דעם סיום פון יום הששי, און נאכמערער דערנאך איז דאך חביבין דברי סופין און חמורין דברי סופין אז ס'דארף זיין נאך די תוספות אף יום השבת וואס מ'נעמט אויף דערויף פון יום הששי, כמה רגעים, און א סך מערער ווי רגעים ווי דער דין אין שולחן-ערוך, וכמדובר, אז דאס ווערט אויך נרמז אין דער הנהגה ווי ס'איז געווען ביום הששי בפשטות, איז דאך דעמאלט געווען ווען אדם הראשון האט צוזאמענגעקליבן כל הבריאה כולה און האט זיי געזאגט ביי משתפל ונחרעה ונברך לפני הוי'ותינו איז דאך פארשטאנדיק, אז דאס איז געווען גלייך ווי נברא, וואס ווי די גמרא דערציילט די שעות ווען ס'איז נברא געווארן אדם הראשון, איז דאס געווען כמה זמן לפני כניסת יום השבת,

¶3וכמובן כאן בפשטות הענינים.

¶4אידן איז דאך ווי דער לשון הזהר, אז אף בר נש איז טאך עסיק באורייתא איז דאך אט דעמאלט איז קיים עלמא מאכתו דעם קיום מכל העולם כולו. און מאכתו דעם קיום מכל העולם כולו איז דאך אידן זיינען זיך זריזים הם וויבאלד אז מ'האט זיי געמאכט פאר ממונכת כהנים וואס כהנים זריזין הם איז דאך דערמיט פארשטאנדיק, אז גלייך ווי ס'הויבט זיך אן דער מאת-לעת פון יום הששי, זיינען אידן בצריזת הכי גדולה, ביז וואנענט אז ס'איז גלייך אין די ערשטע רגעים האבן זיי שוין אויפגעטאן די ענינים פארבונדן מיט יום הששי, און דערנאך בלייבט אויך כמה ענינים, וואס אף על פי וואס זיי זיינען דאך בפשטות הכנות צו יום השבת, איז דאך דאס אויך פארבונדן דוקא מיט יום הששי, און בלשון הידוע, אז ווען ס'איז די אכילה פון יום השבת? איז דאס מי שטרך בערב שבת, איז די טירחא האט ער דערפון די אכילה פון יום השבת. וואס דאס איז דאך אויך ווי אין כל הענינים שבתורה, כמוזכור לעיל, איז דא דער נעוץ תחילתן בסופן און דער נעוץ סופן בתחילתן, על דרך זה איז במכשכן וקל וחומר

¶5ווי ס'איז געווען ביום השלישי, וואס דעמאלט איז געווען טוב מאוד שני פעמים, אף על פי וואס אחר איז געווען אזוי ביום השלישי, איז דאך ביום השלישי פארבונדן מיט טוב לשמים און טוב לבריות, משא נכן דער צווייטער טוב וואס ס'שטייט בנוגע צו יום הששים איז דאס ניט דוקא כדי צו מוסיף זיין א התחלקות צווישן שמים און בריות, נאר אדרבא, דער ערשטער כטוב איז פארבונדן מיט מעשה בראשית, און דער צווייטער כטוב איז פארבונדן מיט מעשה יום הששי, און דער צווייטער כטוב איז פארבונדן מיט דער מעשה פון כל הששת ימים, ופשטות הכתובים, און וואס נאך מערערער אויך כולל אין זיך שוין דער ענין פון ממלכת שמים ווי ס'איז געווען דערנאך ביום השבת, ויבאלד אז מ'זאגט, אז יע דער איד און אלע אידן זיינען שותף לקב."ה במעשה בראשית איז דאך פארשטאנדיק, אז כל זמן דער אויבערשטער איז עסק דעם מעשה בראשית, וואס דאס איז דאך אויך דא די הסקה של הקב",ה במעשה בראשית אויך ביום השבת, נאר וואס דען? דאס איז ניט אין דעם ענין פן עשי נאר אין דעם ענין פון מחשבה, כמדובר כמה פעמים, על דרך זה איז דאך אבער אויך אן עצה עסקה של

¶6קב", ואדרבא תכלית השלימות בזה, על דרך זה איז דאס אויך בא יעדער אידן, און וויבאלד כאמור, אז אידן זיינען דאך זיזין יום, ובפרט אין עיקבתא דמשיחא, און וואס מ'ווילט דאך אז באלף הששי, וואס דאס איז דאך בדוגמת פון יום הששי, זאל זיין די גאולה האמיתית והשלימה, וואס דעמאלט איז דאך בשבת המנוחה לחיי העולמים, זאל זיין ניט ווארטנדיק קיין מערערע רגעים ביי יום הששי, נאר גלייך אין יום הששי, על אחת כמה וכמה אז מ'האלט שוין נאך תפילת ערבית און נאך אחת צדיקים, וכמדובר כמה פעמים, איז דאך א זיכערע זאך, אז וואס מערער זירוז אין די אלע ענינים, איז אלץ מערער זירוז קומט אויך ארויס אין תקלית שלימות הבריאה, וואס דאס איז דאך עולדות פרץ, מלא כתיב וואס דאס פועל'ט אויך אויף, אז דעם תלוקת השמים והארץ בברים זאל אויך ווערן גלייך דער ענין פון תכלית השלימות, והנהלה תולדות פרץ, וואס דאס איז דורך דערויף וואס מ'איז מוסיף ביתר שאת וביתר עוז אין מעשינו ועבודתינו אין יום הששי, וואס דאס איז דאך פארבונדן מיט בריאות האדם די אלע פינף טעג שלפני זה איז געווען קודם בריאות האדם, דער בריאות האדם איז געווען דוקא ביום הששי, און אף על פי וואס בריאות

¶7ביום הששה עצמו איז דאך דאס געווען כמה שעות לאחרי התחלת היום, איז דאך דאס על דרך ווי ביי אלע ימים טובים און ביי אלע זאכן אויך אין יום הששה יום בכמה ענינים וואס איז פארבונדן מיט א פולן מעת לעת הויבט זיך דאס אן, אף על פי ווי מ'זעט דאס אין ערשטן רגל, איז דאך געווען יציאת מצרים בעצם היום הזה אין חצות היום, על דרך זה מתן תורה בחגה, זמן מתן תורה נו איז דאך אויך געווען אין אנהויבס טאג, און כמה שעות לאחרי פון דעם אנהויבס פון טאג, אפילו אין חג הסוכות, דאזליני מיני,"' וואס דעמאלט איז דאך דער חיוב פון דער זכות פון ישיבה בסוכה הויבט זיך דאך אן נאך פאר דער חצות היום, אפילו פאר דער תחילת היום, און הויבט זיך אן גלייך מיטן ערשטן רגע פון יום הסוכות וואס דאס איז דאך בלילה שלו, ואדרבא האט מען דאך אויך דא די הוספה בדבר, איז דאך אף על פי כן אויך פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז ס'איז דאך דא דער מנהג ישראל, אז ווען גייט מען אריין אין סוכה? גייט מען אריין כמה זמן, איידער ס'הויבט זיך אן דער זמן החיוב, ווארום חיוב איז דאך אז ס'זאל זיין עשיית הסוכה, חג

¶8סוכות תעשה לך, און דערנאך איז ווען גייט מען אריין בפשטות, איז די עקרת הבית גייט אריין אויף אנציגן דארט די ליכט, וואס דאס איז דאך קודם התחלת היום, משא'כן דער בעל הבית, איז אף על פי וואס ס'איז דער מנהג ישראל, אז דער בעל איז נוכח, ווען די אשה ימדליקה נרית איז דאך דא דבר כמה אויסנאם אין דעם און כמה שינויים בזה, וכמדובר כמה פעמים, ווי מ'זעט דאס אויך בפשטות. און ויהי רצון, מ'זאל ניט דארפן מאריך-זיין אין דיבורים בכל ענינים אלו, אז וויבאלד אז ס'איז דאך לכל הדיעות איז געפינט מען זיך שוין אין אלף הששי, און אין אלף הששי עצמו, לאחרי חצי היום, וואס דאס איז דאך בדוגמא פון די כאילו האמיתית והשלימה, וואס ס'דארף דאך זיין אין אלף הששי, און מ'זאגט דאך בכל יום, אחכה לו בכל יום שיבוא, על אחת כמה וכמה

¶9לאחרי חצי היום, כמדובר כמה פעמים, על אחת כמה וכמה, אז מ'האט דאך שוין אין דעם עיקר הענין איז דאך דאס אין מספר השנים, וואס היום איז דאך ניט תופץ מקום לגבי השנה תמימה, על אחת כמה וכמה לגבי אלף שנה, וכמדובר כמה פעמים, והוא העיקר, אז ס'זאל מוסיף זיין אין מעשינו אבידותינו תיכף ומיד, און ווי דער רמב״ם פסק'נט אפ, בשעת מ'איז מוסיף אפילו מעשה אחד, אפילו דיבור אחד, אפילו מחשבה אחת איז מכריע עצמו וכל העולם כולו און מביא ישועה והצלה, די אמת'ע ישועה און די אמת'ע הצלה איז גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, ובפרט תיכף ומיד גלייך איצטער, וויבאלד אז מ'איז שוין אין יום הששה עצמו שוין כמה שעות, אויך אין די תפילה ראשונה שבו, וואס דאס איז תפילת ערבית, און אויך דערפי אין דער תפילה ראשונה שלו אויך דעם אחת צדיקה, וואס דאס איז דאך דער סיום התפילה וכו.' ועוד והוא העיקר, אז מ'דארף ניט האבן, וויבאלד אז תורה האט אפגע'פסק'נט, אז כלו כל הקיצין פון הדבר תלו אלא בתשובה און אויך אפגע'פסק'נט, אז תשובה איז דאס בשעתא חדא, ברגעא חדא, ווי אט דעמאלט מאכט דאס אויף פון דעם גא�

¶10מעת לעת, אז ס'ווערט א גאנצער מעת לעת, אן ענין של תשובה, און וויבאלד אז מ'טוט דאס בצעיזות, איז דאס אין תחילת פון דעם מעת לעת האט מען תיכף ומיד, אז מיד הן נגאלין בפשטות, און ס'קומט גלייך משיח צדקנו, און מ'טאנצט אלע צוזאמען, בנערינו ובזקנינו בבנינו ובבנותינו און מ'דארף ניט אנקומען אז ס'זאל זיין נאכאמאל די קריאה צו כל הבריאה כולה, באין השתחלה ונכרהם נברוך לפני הוי'ותינו ווי ס'איז געווען ביום הששי, בפעם הראשונה פון יום הששי, וויבאלד אז מ'האט דאס שוין אויפגעטאן אויף די הפצת המעיינות אויך אין חוצה, אז אחת כמה וכמה אז מ'האט דאס אויפגעטאן אין כל הבעלות חיים, אויפגעטאן אפילו אין צומח און אפילו אין דומם האט מען שוין די כלו כל הקוצים אויך מצד מעשינו ועבודתינו ואדרבא, אז ס'איז

¶11א תמי הכי גדולה עד מתי און דער אויבערשטער איז דאך זיכער, מ'וויל דאך נאכגעבן יעדער אידן און אלע אידן, ובפרט אז דאס איז דאך די בקשה פון אלע אידן צוזאמען, און א בקשה נפשית ובקשה פנימית, אז תיכף ומיד קומט די גאולה האמיתית והשלימה, ובנערינו ובזקנינו ובנינו ובבנותינו שטייט מען אלע אים ענני שמיאור, בארצנו הקדושה, און דארטן ווי ירושלים עיר הקודש ובהר הקודש ובבית המקדש, ותיכף ומיד נעמא.