Text

¶1ס'איז דאך ידוע דער ווארט פון בעל השמחה, פון דעם אלטן רבי'ן, אז מ'דארף לעבן מיט דער צייט, און ווי מ'האט דאס מפרש געווען מיט דער סדרה פון דער וואך,

¶2אין דער סדרה פון היינטיקער וואך, אין די פרשיות וואס זיי זיינען פארבונדן מיט אנערשטיק און פרייטיק, וכידוע די תקנה, אז מ'זאל לערנען יעדער טאג די פרשה אין דער סדרה, אין פירוש רש"י וואס איז פארבונדן מיט דעם טאג,

¶3זונטאג ביז שני און מאנטאג פון שני ביז שלישי וכו איז אין די סדרות וואס זיינען פארבונדן מיט יו טס און כ' כסלו מיט אנערשטיק און פרייטאג, ווערט דערציילט ווי אזוי יוסף איז געווען אין מצרים,

¶4ויהי יוסף יפי תואר ויפי מראה און דערנאך איז דעם נסיון וואס ער איז בייגעשטאנען ביז וואנענט מ'האט אים אריינגעזעצט אין בית השואר, און דארט האט ער אויך מצליח געווען.

¶5וואס לכאורה איז דער גאנצער סיפור ניט פארשטאנדיק, ”למאי נפקא מינה” וואס איז דערפון די הוראה בהנוגע אלינו ס'האט דאך געקענט שטיין בקיצור אז מ'האט אים געבראכט אין מצרים, און דערנאך ווי אזוי ער איז דערנאך עולה לגדולה געווען.

¶6ובפרט נאך אז ס'ווערט איבערגע'חזר'ט די אלע פרטים מיטן גאנצן ענין, וואס דערפון איז דאך פארשטאנדיק, אז דאס איז א הוראה ווי אלע ענינים פון תורה, ביז לדורות פון עקבתא דמשיחא ועד למקום ולזמן הזה.

¶7וועט מען דאס פארשטיין בהקדם, אז דא איז דא אן ענין וואס איז אינגאנצן ניט מובן על-פי נגלה, וואס לכאורה איז מען דאך משבח יוסף'ן וואס ער איז בייגעשטאנען דעם נסיון.

¶8וויבאלד אבער אז ווי די מדרשים דערציילן, אזוי איז אויך מוכח אין פסוק, אז אשת פוטיפרא האט זי געקענט אנטאן יסורים, ביז צו אן עונש מבות אויך, איז דאך ידוע די פלוגת הפוסקים בהנוגע צו א בן-נח, צי ער דארף זיך מוסר-נפש זיין אויף 'קיום המצוות' שלו.

¶9וביחוד אין אן אופן וואס ער איז דאך געווען אן עבד, און האט זיך געפונען בבית הדיניו המצרי, און וואס פשוט אין שכל הפשוט איז מען דאך געווען פארשטאנדיק,

¶10אז דער אדוניו המצרי וועט צוהערן זיך אט דאס וואס אשתו וועט אים אנרעדן, ובפרט נאך ווי מדרשי רז"ל זאגן בפירוש, אז זי האט אויף אים מאיים געווען מיט אן ענין של מיתה.

¶11וואס אט דעמאלט, בא ענין של מיתה איז דאך דא כמה דיעות אין פוסקים, אז ער בן-נח איז ניט מחוייב אין דעם ענין פון מסירת-נפש.

¶12וואס על פי זה איז דאך דאס ניט נאר דער ענין אז ער איז אין דערויף ניט מחוייב, נאר דעמאלט איז דאך דא אין דערויף אויך אן ענין פון אן איסור, ווארום אין די שבע מצוות בני נח דער ענין פון שפיחת דמים איז דאך ס'שטייט דאך אויף דערויף לאחת ”דמכם לנפשיתיכם אדרש” זאגן דאך רז"ל אז דאס איז אן ענין וואס מ'איז אויך דורש דער דם של עצמו.

¶13וואס דאס איז דער ענין פון ”מעבד עצמו לדעת” רחמנא ליצלן, וואס לפי פירוש זה גייט דאס אריין אין די חיובים פון שפיחת דמים פון בני-נח.

¶14וואס לכאורה על פי זה איז דאך ניט פארשטאנדיק דער ענין, וויבאלד אז דאס איז געווען קודם מתן תורה, און ס'איז געווען אן עבד בבית הדיניו המצרי, ובפרט נאך אז זי האט בפירוש געזאגט, אז דאס איז אן ענין וואס איז פארבונדן מיט מיסה, איז דאך די שאלה גאר, צי האט מען דאס גאר געמעגט אזוי טאן.

¶15נאך אן ענין איז ניט פארשטאנדיק, וואס די גמרא דערציילט, און אין מדרש אויך בארוכה, אז וואס האט אים געהאלפן ביישטיין דעם נסיון, אז ”דיוקנו של אביו נרות לו”?

¶16און אזוי ברענגט אויך ארא� וואס אויף דערויף זאגט ער ”ואין איש מעיינשי הבית שם בבית” טאש'נט מען, אז מעיינשי הבית איז דארט טאקע ניט געווען, ס'איז אבער געווען אן אנדערער, און ווער איז דאס?

¶17דאס איז געווען דער ”דיוקנו של אביו”.

¶18וואס לכאורה איז אויך ניט פארשטאנדיק וואס איז דא נוגע דוקא דער ענין פון ”דיוקנו של אביו נראית לו” וואס וואס דארף מען דאס האבן, ער זאל זען דעם דיוקן דוקא ס'איז גענוג אז ער וועט זיך דערמאנען אויף אים, וואס דוקא דוקא דערזען דעם ענין פון דעם פנים.

¶19די גמרא זאגט אויף ”שופרי דאדם הראשון”, אז דערנאך איז דאס געווען בא שופרי דיעקב איז געווען ”מאין שופרי דאדם הראשון”, איז דאך די גמרא אין בבא בתרא.

¶20און אין כתבי האריז"ל איז מען מפרש, אז די אבות וואס זיי זיינען דאך געווען הן הן המרכבה, וואס דער ענין פון א מרכבה איז דאך, אז דורך דערויף איז דער מלך רוחב האבן זיי מתקן געווען אט דעם חטא וואס איז געווען דער על-ידי חטא הקדמוני של אדם הראשון,

¶21וואס די כללות החטאים שטעלט זיך אויס אין די ג' עבירות, וואס אין די ג' כוין וואס דאס איז עבודה זרה און ”גאילה אריות און שפיחות דמים”, וואס דאס איז אין די ג' קוין פון ”ימין ושמאל וימצע”,

¶22וואס שפיחת דמים איז דאך דאס אין קו השמאל, און גאילה אריות איז דאך דאס אין ענין פון קו הימין, וואס דערפאר איז דאך בני ישמעאל האבן ניט געוואלט אננעמען די תורה מפני לו סיני, פון זיי זיינען פון די פסילות פון קו הימין לא ”כאברהם שיצא ממנו ישמעאל”, און אזוי איז די עבודה זרה איז דאך דער ענין פון א 'יחידו של עולם',

¶23וואס דאס איז דער קו האמצעי וואס ער דערגרייכט ביז אין פנימיות ועצמות, אין סוף ברוך.

¶24וואס דער חטא אדם הראשון, וואס דאס איז דאך געווען דער נתינת מקום על כל החטאים, שלאחרי זה איז דאס געווען אין די אלע דריי ”קוין, אין ימין ושמאל וימצע”, אין ”עבודה זרה, גילוי עריות און שפיחות דמים”.

¶25וואס דערנאך זיינען געקומען די אבות און האבן מתקן געווען די אלע דריי ענינים, וואס דערפאר איז דאך געווען דער ענין פון די ג' אבות זיינען דאך אויך אין די ג' קוין וואס אברהם האט מתקן געווען דעם ענין פון עבודה זרה,

¶26ועל דרך זה יצחק האט מתקן געווען דעם ענין פון שפיחת דמים, וואס דערפאר איז דאך געווען דער ענין הלאה לאלה און דערנאך האט ער געזאגט, אז ס'דארף דוקא זיין דער ענין פון שחיטה, וואס ער האט געזאגט אויסיווירן, ער זאל אים צוגרייטן, זאגט מען דאך אויף דערויף רזל אז ער האט אים געהייסן עס זאל זיין הזהיר בהלכות שחיטה און זאל אנשטעלן דעם חלף,

¶27וואס דאס איז דאך דער היפך פון שפיחת דמים, דערפאר שטייט דאך אין קבלה, אז דער ענין פון ”ואהבת לרעך כמוך” איז דאס פועל"ט ארויס, אז ס'זאל זיין די שחיטה מיט א תקן בלתי פגימה, און אין אן אופן אן צער, ועל דרך זה האט יעקב מתקן געווען דעם ענין פון דעם דריטן קו פון גילה אריית, אז ס'איז געווען ”מטתו שלימה”.

¶28וואס דערפאר איז ”שופרא דיעקב, מאין שופרא דאדם הראשון”, וואס בא יעקב איז דאך געווען דער בחירשו באבות און ווי ער זאגט ”אלקי אבי אברהם ופחד יצחק הי' לי” ביי אים זיינען כולל דער תיקון פון די פריערדיקע אבות אויך, איז דאס איז געווען דער ”שופרא דאדם הראשון”, ווי אדם הראשון איז נאך געווען קודם החץ, דערפאר וואס ער האט דאס מתקן געווען.

¶29און אט דאס איז געווען דעמאלט איז דאך געווען עולם על מילואו נברא איז דאך געווען ”שופרו דאדם הראשון” יפה אין צורת הפנים, איז אזוי איז אויך דער שופרו דיעקב איז אויך געווען ”מעין שופרו דאדם הראשון” ”אין מאמר הזל יוצא מידי פשוטו”, אז דאס איז געווען כפשוטו ביז אין כווה ותואר הפנים.

¶30וואס אט דאס איז בשעת ס'איז געקומען בא יוסף'ן צום נסיון, איז אט דעמאלט האט ער אויך גע'טענה'ט וחטאתי אלקים אז דאס איז אן ענין וואס רירט אן אין עבודה זרה,

¶31דאס איז אן ענין וואס דאס איז דאך גילוי א ראיות כפשוטו, און דאס איז אן ענין וואס רירט אן אין שפיכת דמים, ווי ער ברענגט אין מדרש, אז אן ענין אז דערנאך, בשעת ס'איז דא בא און מ'מיינט אז דאס איז פון דעם פריערדיקן פאטער, ברענגט דאס דערנאך צו מכשולים וואס זיי זיינען פארבונדן מיט שפיחת דמים, דערפאר וואס ער וויל נעמען א חלק אין ירושה, און די אנדערע ווילן אים ניט געבן ער איז מטהר במדרש,

¶32ווי אזוי דורך דער העדר השמירה אין דעם קו קען מען צוקומען צו אלע ג' קוים.

¶33וואס אט דאס איז וואס מ'זאגט, אז בשעת יוסף איז געקומען לידי נסיון וואלט ער אפשר געקענט אין דין, ווי בעיקר מצד הדין פון בן נח האט געקענט דערפון אר און וואס האט ער דא אויפגעטאן?

¶34בשעת ער וועט דערזען די שופרו פון יעקב'ן, וואס זי איז ”מאין שופרו דאדם הראשון” וואס דאס האט דערמאנט דעם גאנצן ענין וואס פון אדם הראשון ווי אזוי ס'איז געווען אין ”שופרו דאדם הראשון” ווי אזוי מ'האט פוגם געווען אין די אלע ג' כוין, און ווי אזוי דערנאך איז געקומען יעקב אבינו ”בחיר שבאבות” און ער האט מתקן געווען, אז ס'זאל ווערן דע

¶35איז בשעת ער וועט דערזען דוקא דיוקנד פון ”אביו נראית לו” איז אט דאס האט אים אפגעהאלטן אויף ניט אריינגיין אין ענינים פון א חשבון, און ניט אריינגיין אין ענינים פון א שקלא-וטריא,

¶36נאר וואס דען לעמוד בנסיון און איינשטעלן זיך, ויינאת ויצא החוצה שטייט דאך אין דערויף אין מדרשים, אז דאס איז בדרך דוגמא ווי ס'שטייט ביי אברהם אבינו, ”ויצא אותי החוצה” אז דער אויבערשטער האט אים ארויסגענומען פון אלע עולמות,

¶37וואס דערפאר האט געקענט זיין אז אברהם עיני מוליד און אברהם מוליד מיט סתגנינו שלך אט אזוי איז אויך דער ”וינוס ויצא החוצה” פון יוסף'ן איז דאס געווען החוצה פון אלע עולמות פון גאנץ 'סדר השתלשלות'.

¶38בשעת ער איז ארויסגעגאנגען פון סדר השתלשלות-אט דעמאלט איז ביי אים בטל געווארן דער גאנצער ענין פון חשבון ושקלא וטריא ס'קען ניט זיין אנדערש ווי צו טאן אין דעם אופן אז ס'זאל זיין דער היפך פון וחטאתי לאלקים.

¶39און אט דאס איז אויך די הוראה, וואס דאס איז דא לכל אחד בעניניו, אז ס'איז דאך דער נחיצה כצן יוסף שטייט דאך אויף דערויף אין מדרש, אז אלע אידן ווערן אנגערופן על שם יוסף צון יוסף", דערפאר וואס ער איז געווען דער הוא המשביר בר לכל הארץ, איז אט דאס איז א הוראה, אז בשעת מ'שטייט אין א נסיון, אדער ס'ווייזט זיך אויס אז דאס איז א נסיון,

¶40ביז וואנענט אז ס'קען זיך אויסווייזן אז מ'איז אן עבד בבית הדיניו המצרי, איז אט דעמאלט דארף מען זיך דערמאנען, אז דיוקנו של אביו איז שטייט ביי אים נרית לא בחלן ס'איז מערניט וואס ער דארף די אויגן עקער טאן אויף א קוק-טאן אויף די יוקנות שלביא, און בשעת ער וועט א קוק-טאן אויף די יוקנות שלביא ווערט ער דעמאלט אויס איש פרטי,

¶41און דאס איז ניט א מעשה פרטי און א נסיון פרטי, נאר דאס הענגט-אפ אן דער ”מעשה מיוחד”, אן דעם נסיון וואס ער שטייט, אז ער זאל מתקן זיין דעם שופרו דיעקב אט דאס איז מאין שופרו די אדם הראשון מתקן זיין ביז דעם חטא פון ”נחש הקדמוני”.

¶42וואס דאס איז אויך די הלכה וואס דאס איז דא אויך אין נגלה דתורה, אז בשעת א איד קומט 'לידי מעשה' איז יראה ”עצמו שקול וכל העולם כולו שקול”, במילא איז וואס אן דער איין מעשה הענגט אפ ער זאל מכריע זיין זיך און די גאנצע וועלט לכף זכות,

¶43אדער חס ושלום להיפך, וואס על ידי ההכרעה לכף זכות איז אט דעמאלט ווערט דאך דעמאלט נכרע כל סדר ההשתלשלות לכף זכות, און מ'ברענגט אראפ די גאולה, ווארום ס'ווערט נכרע אין דעם ענין אז רובו זכיות איז דאך דעמאלט ווערט דאס בטל די ענינים בלתי רצויים וואס זיי זיינען אין לעומת זה.

¶44און אט דאס איז די הוראה, אז מ'זאגט אז ס'קען זיין אז ס'זאל זיין אן עבד בבית הדונו המצרי, וואס דערנאך זאל קומען צוגיין און איינרעדן בתתפתיהו בביג-דעי און האט אים געזאגט, אז מערניט ווי לשכה ועצלה און אין דערויף איז דאך דא כמה וכמה הטרים, און האט אים מבטיח געווען,

¶45אז ”אין איש מעיינשי הבית” קיינער וועט ניט זען און קיינער וועט ניט הערן און קיינער וועט דערפון ניט וויסן, און דורך דערויף קענסטו מציל זיין א נפש אחת מישראל אזוי וועסטו גיין, רחמנא ליצל און אויפשטעלן ענינים און מציל זיין עולמות און טאן ביז 'למעלה מעלה'.

¶46זאגט מען אויף דערויף, אז אויף יעדער מעשה פרטי, פון איש פרטי, במקום וזמן פרטי, זאל מען האבן אט די הוראה פאר אלע צ' יוסף, אז ”מעשה אבות אמו לבנים” אזוי ווי ס'איז דעמאלט געווען, איז בשעת ער האט א ק' געטאן, האט ער געזען, אז ס'איז טאקע אין איש מעיין שהבית שם בבאת בשעת ער אבער עפנט-אויף די אויגן, דערזעט ער די דיוקנו של אביד,

¶47וואס דאס איז דער שופרן מעין ”אדם הראשון יצור” כפיו של הקב"ה אט אזוי איז יעדער איד בפרט איז ער ”יצור כפיו של הקב"ה” און אן אים הענגט-אפ ער זאל בונה-זיין דעם 'עולם מלא' אדער חס ושלום פארקערט, און דאס קען ער אפטאן דורך אט דעם מעשה פאר וועלכן ער שטייט איצטער.

¶48און א סיפור מעשה בתורה, וואס דאס איז סיפורים שבתורה וואס דאס איז דאך אויך א הוראה, איז א הוראה איז דאך דאס אויך א נתינת-כח, מ'זאל דאס קענען ביישטיין.

¶49און דערנאך איז אויב אפילו לשעה קלה וועט מען זיין אין א בית הסער ס'איז פארבונדן מיט שוועריקייטן איז ערשטן'ס, אין בית הסער גופא, וועט ער ווערן דער מושל ושולט די שעה קלה וואס ער איז אין בית הסער, דערנאך איז מובטח לו אז מבית הסוער יצא למלך אז דערנאך וועט ער ווערן דער מושל ושולט פון הוא המסביר בר לכל הארץ,

¶50ביז וואנענט אז מ'זאגט אז ”וילקט יוסיף” פון כל הארצות איז דערפון אויסגעוואקסן אט די אוצרות שיתגלה בקרוב ממש בביאת משיח צדקנו.

¶51לחיים ולחיים.