טקסט

¶1וואס די ז כן וואס מ'גייט ייסטער רעדן בתחילתו איז שוין געז געווארן בכל התוועדות פון י ט כסלו, ווי ס'איז דאך בטבע בני אדם וואס דער אויבערשטער האט געמכט, איז דאך דאס אז ס'ווילט זיך און מ'האט א געשמק במיוחד דוקא אין דברים חדשים,

¶2ביז וואנענט אז אפילו בנוגע צו תורה, וואס דאס איז דאך 'חכמתו ורצונו' של הקב"ה, ביז וואנענט אז מ'זאגט, אז אפילו ניט-אידן אנערקענען אז אים חכם ונבון אויף אידן, דערפאר וואס זיי זיינען פארבונדן מיט תורה,

¶3און תורה האט זיי געמאכט פאר א מציאות, וואס דערפאר לערנט מען דאך אפ די דיני גירות פון דעם מעמד פון מתן תורה, וואס ”היום הזה נהייתו לעם”,

¶4וואס דאס גייט דאך לכמה מפרשים, אז דער היום איז דאס דער יום פון מתן תורה איז דארף מען אויך האבן א באווארעניש, אז ס'זאל זיין געשמאק און צוגענומען ווערן ווי דער אויבערשטער וויל, אז היום איז ווי רש"י ברענגט אראפ די גירסא, אז ”בכל יום יהיו בעיניך חדשים” אפילו אן א כ' הדמיון,

¶5אפילו לויט דער גירסא כחדשים איז דאך אויך דערפון פארשטאנדיק, אז אפילו בנוגע צו תורה, וואס לאו בהיפך פון צדיקים

¶6עזקינים ”ועמך כולם צדיקים” באווארנט דער פסוק אז ס'דארף זיין כחדשים און נאכמערער חדשים איז פונדעסטוועגן איז דאך דא בא יעדער ענין וואס נשנה מזמן לזמן,

¶7איז דא דער דבר משותף, די נקודה משותפת, וואס זי איז גלייך בכל הזמנים.

¶8און ס'איז דא אויך, ובפרט נאך לויט דעם ציווי פון ”להעלות בקודש”, אז אין יעדער ענין פון קדושה ווען מ'טוט דאס דעם צווייטן מאל, דארף דאס ניט זיין אין דעם זעלבן מעמד ומצב און תוקף וחיות ווי ס'איז געווען דעם ערשטן מאל,

¶9נאר ס'דארף זיין מיט ן עלי' בדבר, איז דאך אבער אויך אין דעם לשון גופא פארשטאנדיק, אז מ'זאגט עלי' ”מעלין בקודש” אז ס'איז דא א מציאות שוין פון קודש,

¶10און אין איר איז מען מוסיף, ביז אין אן אופן פון עלי וואס אמיתית ענין העלי' איז דאך דאס שלא בערך כמדובר ומבואר בכמה מקומות, אבער די התחלת העלי' איז דאך,

¶11אז מ'גייט אוועק פון אן ארט אויף וועלכן מ'איז געשטאנען און ער איז אויך געווען א מקום קדוש, און דאס גיט אויך כח און דאס ווערט א יסוד און א התחלה, אז מ'זאל דערנאך גיין מחיל אל חיל ביז אין אן אופן פון בעין ערוך עלי' אמיתית.

¶12ווארום דערפאר געפינט מען דאך אויך, אז בעניני תורה, וואס מ'זאגט דאך ”ארוכה מארץ מדה ורחבה מיני ים” איז אויך כפשוטו לערנט מען דאך ”הפך בה והפך בה” אין דעם זעלבן ענין פון תורה,

¶13חזר"ט מען אים איבער דאס וואס מ'האט געוואוסט פריער, און דערנאך דורך ”הפך בה והפך בה” קומט-צו נאך א חידוש, איז ביז אין אן אופן אז ס'ווערט א ”יגעת ומצאת”,

¶14ווי גערעדט כמה פעמים דעם דיוק פון ומצאת אז דאס איז באופן פון א מציאה, וואס א מציאה דארף מען דאך אויך האבן די הגבעה און מ'דארף איר אויפהויבן, דאס איז אבער ניט בערך צו דעם יוקר און צו דאס וואס ער באקומט, דורך דערויף וואס ער האט די טירחא, פון נפל עלי' האט ער אויפגעהויבן די אופנים אין וועלכע מ'איז קונה המציאה.

¶15עד"ז אויך ווי מ'זעט דאס בכל המועדים שבשנה, איז דאך דא די ענינים וואס הולכים ונשנים, און דערנאך האט מען דעם ציווי לעלות בקודש,

¶16נאך דערויף ווי מ'האט דערמאנט בפשטות הענינים, וואס אין דערויף גלייכט זיך דאס אויס ”מידי שנה בשנה” קומט צו א חידוש מצד די קביעות שבשנה זו, מצד דערויף וואס פון דער שנה שעברה האט מען געטאן ענינים וואס זיי גיבן צו אין הבנה עמוקה יותר בענינים וואס קומען ”מידי שנה בשנה”,

¶17האט ער אין דערויף גופא א טיפערע עמקות, במילא פארשטייט ער דאס טיפער, ביז די טיפקייט קען אויך זיין אין אן אופן פון מציאה, בערך פון זיין פריערדיקע הבנה.

¶18על דרך זה אויך בנוגע צו יט' כסלו, איז כדי צוצוקומען צו דער הוספה וואס ס'קומט צו על ידי השקלא וטריא,

¶19הויבט מען דאך אן, און אזוי איז דאך דער סדר, כאמור, בכל הענינים, פון נאכאמאל איבער'חזר'ן אויך מיט א 'חיות ואור' ”כל אחד ואחד לפום שיעורא דילי” דעם ענין היסודי, דער יסוד וואס ער איז בשוה בכל זמנו התוועדות י' טות כסלו.

¶20וואס דאס איז דאך דער יום הגאולה פון דעם אלטן רבי'ן, דער בעל התניא און בעל השולחן ערוך, ממעשרו פון דעם גלות און דעם מאסר אין וועלכן ער איז געווען,

¶21וואס די סיבה האמיתית איז געווען וואס ער האט אראפגעבראכט אין וועלט בגלוי אן אור שלום יותר און אן אור חזק יותר און אן אור תקף יותר,

¶22און אראפגעבראכט דאס אין אן אופן, אז דאס זאל זיין באופן וואס מ'פארשטייט דאס בשכל פון נפש אלקית, וואס זי גיט דאס צו פארשטיין דעם נפש השכלית פון דעם אדם כפשוטו,

¶23וואס דורך דערויף קומט אראפ במחשבה 'דיבור ומעשה' פון רמך אברים גשמיים ושסע גידים גשמיים פון דעם גוף הגשמי אין 'עולם הזה' התחתון שאין תחתון למטה הימנו.

¶24וואס מצד דערויף וואס 'העלם והסתר' פון וועלט, שטעלט זיך אנטקעגן כמדובר ומבואר בשיחיות רבותינו נשיאינו ממלא מקום פון דעם לטן רבי'ן, ביז נשיא דורנו פון דעם רבי'ן דעם שווער,

¶25אז ס'איז געווען א קיטרוג למעלה וואס מ'גייט מגלה זיין אין וועלט דעם אור פון 'פנימיות התורה', וואס אף על פי וואס דאס האט זיך שוין אנגעהויבן פון דער צייט פון אריז"ל,

¶26און ווי געבראכט אויף דערויף דער לשון, אז בזמנו איז שוין געווארן ”מצוה לגלות זאת החכמה”, איז דאך אבער דער גילוי געווען אין אן אופן אז מ'האט געוואוסט דערפון,

¶27דאס האט געהאט א פעולה, דאס איז אבער ניט געווען קיין הכרח אז מ'מוז דאס פארשטיין בחכמה 'בינה ודעת' פון 'נפש האלקית' אין אן אופן וואס זי קען דאס געבן צו פארשטיין צו נפש השכלית, נאר מ'האט דאך ווי כידוע דער לשון,

¶28אז ”צדיק באמונתו יחי'” 'אל תקרי יחי' אלא יחי'' אז דער צדיק, אט דער וואס ער איז פון די יחידי סגולה שבדור,

¶29איז ביי אים דארף דאס זיין בתכלית השלימות, וואס דאס איז כולל אויך דער ענין ההבנה והשגה, און ער איז יחי' אט די אלע וואס פארבינדן זיך מיט אים דורך דערויף באמונתו, וואס זיי האבן אן אמונה אין אים, און ער האט אן אמונה אין זיי,

¶30איז ער זיי מחי' אף על פי וואס בא זיי איז די ידיעה זאת החכמה אין אן אופן פון אמונה לאו דוקא 'הבנה והשגה'.

¶31וואס דאס האט אויך מאיר געווען דער חשכות העולם מיט דער 'העלם והסתר' פון ”עולם לשון העלם”, וואס דערפאר פארבינדט מען דאך דאס אויך ווי מ'זאגט, אז דעמאלט ס'האט שוין אנגעהויבן די 'פנימיות התורה', וואס בשלימותה וועט מען דאס לערנען מפי משיח צדקנו,

¶32איז שוין געשטאנען אין אן אופן פון לגלות, א אמת'ער גילוי, ובפרט נאך ביי עם חכם ונבוד, איז דאס דעמאלט ווען דאס קומט אויך דערנאך אראפ פון אמונה בדבר, אף על פי וואס דאס איז אמונה שלימה ותמימה קומט דאס אויך אראפ אין זיין נטחונות, וואס ער איז א חכם ונבון.

¶33וואס דאס איז דאך אויך וואס ס'שטייט דאך אין דער הקדמה פון ”מקדש מלך”, אז דער לשון הזוהר איז אז מיני יתפרנסין פון דעם ספר הזהר וואס דאס איז דער ענין פון 'פנימיות התורה',

¶34שטייט אויף דערויף דער לשון, אז ס'וועט זיין יתפרנסין אין די לעצטע דורות, און דורך דערויף יפקון מבי גלותא ברחמי איז ער מבאר וואס איז דער לשון יתפרנסין אז דאס איז בדוגמא פון פרנסה, וואס די כוונה בזה איז דאך,

¶35אז דאס זאל ווערן ”דם ובשר כבשרו” ע ל ידי אכילה ושתי', און דעמאלט פירט זיך אויס דער תכלית הענין הפרנסה.

¶36וואס אזוי איז אויך דער לימוד פון ספר הזוהר, און די מפרשים שלו און די ספרים שלאחריו אין 'פנימיות התורה', איז אין דורו פון עקבתא דמשיחא וועט דאס זיין אין אן אופן פון יתפרנסין,

¶37אז דאס וועט ווערן ”דם ובשר כבשרו” פון דעם נפש השכלית, דורך דערויף וואס דאס ווערט ”דם ובשר כבשרו” פון די 'נפש האלקית'.

¶38בשעת דער 'העלם והסתר' העולם האט זיך געשטעלט אנטקעגן, אז ס'איז נאך צופרי, איז אט דאס האט ארויסגערופן דעם ענין המאסר אויך למטה, אף על פי וואס זיי האבן ניט פארשטאנען דעם אמיתית הענין איז דאך אבער על ידי מזלייהו איז דאס ארויס אראפגעקומען אין גזירת המלכות בימים ההם,

¶39וואס דערפאר איז געווען דער מאסר.

¶40בשעת ס'איז געווען די גאולה למעלה, אז ס'איז ארויס דער פסק-דין למעלה, אז דאס איז דער צייט וואס ס'דארף ווערן הפצת המעיינות חוצה, כידוע וכמדובר כמה פעמים די פירושים בזה.

¶41איז דאס אויך ”נשתלשלו מהן” למטה, אין א גאולה דא למטה, און ס'איז ארויסגעקומען דער צו פון הפה שהתיר אויך דא למטה, ביז וואנענט אז חירות ניתנה לו מיט אלע פרטי הגאולה כידוע ומסופר און שוין אויך דא בדפוס.

¶42וואס כמדובר כמה פעמים אלע ענינים פון ימים-טובים ומועדים, און ענינים וואס זיי זיינען פארבונדן וואס תורה פארבינדט זיי מיט ענינים וואס האבן געווען אין זמנים שעברה,

¶43איז דאך דאס וויבאלד אז מ'דארף דינען דעם אויבערשטן בכל יום ויום, ובכלל ענין התורה איז דאס בכל יום חדשים איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז אף על פי וואס לכאורה באשטייט דער ציווי און די חגיגה און דער יום טוב וואס דאס איז ”זכר ליציאת מצרים”, ועל דרך זה זכר למתן תורה,

¶44ועל דרך זה איז זכר פון בתוכות ”הושבתי את בני ישראל”, איז אבער די כוונה פון דעם זכרון, אז דאס זאל ווערן א לעבעדיקע זאך,

¶45א לעבעדיקער 'כח הפועל', ”וחכמה בינה ודעת שלו”, און במדות שבלב ביז אין ”מחשבה דיבור ומעשה ומעשה הוא” העיקר,

¶46אז ביי אים זאל גלייך ווערן א חידוש, מצד דערויף וואס ער האט זיך דערמאנט אויף דעם ענין ניט קוקנדיק ווען דער ענין האט געטראפן, צי פאראיארן צי מיט מאה שנה לפני זה צי אלף שנה לפני זה צי נאכמערער ווערט דאס ביי אים א לעבעדיקער זכרון וואס באלעבט אים בחיי יום יום בהבן.

¶47וואס דאס איז דאך אויך כמודגש על ידי התורה, וואס דברי חכמים במשנתם, אז ”המעשה הוא העיקר”, וואס זכרון איז דאך דאס אן ענין שבשכל, מ'דארף דאס אראפקומען אין דעם עיקר, וואס דאס איז דער ענין אז דאס דריקט זיך אויס אין מעשה,

¶48ביז וואנענט אז דאס נעמט-דורך אויך זיינע מעשה הרשות, בדוגמא ווי כל עניני התורה, דארף מען דאך אראפקומען אין אן אופן פון ”כל מעשיך לשם שמים” ו”בכל דרכיך דעהו”, ווי מ'טייטשט דאס אפ ביז אין א פסק דין אין שולחן ערוך און אין רמ ה,

¶49אז דאס ווערט א דין אין שולחן ערוך, עדז אויך בפרט בכל ענינים וואס זיי זיינען פארבונדן מיט א זכרון צום עבר, איז נוסף אויף די מעשה וואס די מעשה באווייזט אויפן זכרון פון עבר,

¶50בדוגמא ווי די שלשה דברים בפסח וואס זיי ד רמנען אויף ענינים של לבב, ז ט מען ך ב קדמ, יי ער מ עסט זיי, ז חייב ם לרעו ”עצמו, ז הוא יצא ממצרים”, ון ווי ס'שטייט ד ך בכמה גירסות היום, ז ער עסט יצטער די דברים פונקט פילנדיק דערביי,

¶51אז דאס איז ווי יום איז יצא ממצרים.

¶52וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק בכל עניני יום טובים ומועדים, כולל אויך אט די וואס זיינען אנגענומען געווארן מצד ”מנהג ישראל תורה” הוא, און דאס איז נתפשט געווארן בתפוצות ישראל, באקומט דאך דאס א תוקף פון א ”ענין מן התורה”, ווי דער פסק-דין הרמב"ם הידוע,

¶53איז דאס אויך די כוונה בזה, אז דערמאנענדיק זיך ”ביתר שאת וביתר עוז” מצד דעם ”מעלין בקודש” אט דאס וואס ס'איז געווען ”בימים ההם בזמן” הזה, צום ערשטן מאל אין יו טס כסלו תקנט ווערט דאס ביי אים א כח המחיר די ”מחשבה דיבור ומעשה שבכל יום ליום”, אנהויבנדיק פון דעם טאג,

¶54וואס דאס איז דער זמן הזה, י ט כסלו.

¶55וואס ס'קומט-צו, נאך בפרט בשנה זו, וואס די קביעות איז בשבוע איז דאס ווי ס'איז געווען די קביעות בפעם הראשונה, און וואס דאס איז דאך ווי פארשטאנדיק דערפון וואס דער בעל הגאולה, דער אלטער רבי אליין במכתבו, איז מדגיש ניט נאר אז ס'איז געווען בי ט כסלו נאר ער איז אויך מוסיף ביום שלישי,

¶56איז דערפון אויך פארשטאנדיק, אז ווען קביעות השנה איז מתאים סיי מצד יום בחודש און סיי מצד די יום בשבוע אז דאס איז יום השלישי, איז ט דעמאלט איז דאס ”ביתר שאת וביתר עוז”.

¶57וואס אין וואס קומט ס רא בנוגע לפועל ובמע יז ך ער לטער רבי ליין, במכתבו האמור, גלייך מדגיש, וואס יז ער ענין פון יום השלישי שהוכפל בו כי טוב וו ס ס יז ך ניט ער ענין פון אים לטן רבי'ן ין אים מכתב, דערמ נען מדרש רז ל,

¶58מצד ערויף וו ס ס יז ייך יום השלישי סתם, יז דערפון גופא פארשט נדיק, אז דאס איז סיבה, און דערפון איז אויך פ ר ט נדיק דער מסובב וו ס ס'ד רף ערנ ך רויסקומען על ידי התבוננות פון יום ז, ס'קומט רויס י התבוננות, ז ס'איז ”הוכפל בו כי טוב”.

¶59וו ס וו ס איז ”הוכפל בו כי טוב”?

¶60יז ך ידוע דער מאמר הגמרא אין קידושין, ז ד ס איז ”טוב לשמים וטוב לבריות”, און ווי בארוכה מבואר אין מדרשי חז ל די פרטי הדברים.

¶61וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק דער ענין פון די נקודה און דער ענין תוכני פון לימוד, בנוגע ביז למעשה בפועל פון י ט' כסלו מיט דעם שחרור והגאולה, אז דאס דארף אראפקומען אין אן אופן פון ”הוכפל בו כי טוב” סיי לשמים סיי לבריות.

¶62וואס דאס איז דאך אויך דער ביאור, עכ"פ בדרך אפשר, וואס דער מכתב וואס ער האט געשריבן בבואו מפטרבורג, וואס דאס איז דאך געדרוקט געווארן על ידי בניו, ממלאי מקומו,

¶63און זיי האבן אויך צוגעשטעלט די קעפל אז דאס איז בבואו מפטרבורג איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז דאס האט א שייכות צו דעם ענין הגאולה, 'כללות ענין' המכתב.

¶64על אחת כמה וכמה ווי זי איז דערנאך אויסגעטייטשט דארט בפרטיות, ז מ'זעט נ כמער אים קישור פנימי מיט אים ענין הגאולה.

¶65יז נ ך ערויף ווי ער איז מבאר די פעולה וו ס ס'ד רף זיין פון ”כל הקרוב קרוב אל הוי” אז מ'זעט ן ענין של נס, וואס ד ס איז ד ך אויך פ רשט נדיק על דרך זה ז מ'זעט ן ענין פון השגחה פרטית,

¶66וואס דאס זעט מען דאך בכל יום ויום, אויב נאר ”החכם עיניו בראשו” ער קוקט זיך אריין ווי ביי אים איז דורכגעגאנגען דער טאג מיט אלע פרטים שבדבר דארף דאס ביי אים פועל זיין, אז דעמאלט ווערט ער שפל נאך מערער ווי ס'איז געווען פריער, וואס דאס איז דאך אן ענין וואס עיקרו איז דאס טוב לשמים בין אדם למקום,

¶67און דערנאך איז ער מוסיף אין די זעלבע אגרת, און ניט אין א באזונדער ענין, א באזונדער אגרת, א באזונדער המשך, נאר דאס איז אין דער זעלבער זאך, אז דאס זאל ניט נאר ניט ארויסרופן א הנהגה בלתי רצוי' לבריות,

¶68נאר נאכמערער, אז מ'דארף האפן, אז דורך די הנהגה וועט זיין באופן כזה, אז כולי הי ואולי וועט דאס פועל זיין, אז מ'וועט ווערן אינג נצן בשלום, ביז אין א ”שלום בתכלית השלימות”, ווי דער צווייטער אפטייטש אין שלום.

¶69ס'איז קיין קשיא ניט פארוואס ער שרייבט דאס בלשון כולי הי ואולי לכאורה איז דאך דאס א דבר הפשוט, וויבאלד אז מ'טוט דאס בתמימות,

¶70איז דאס וויבאלד אז ”הכל בידי שמים חוץ מיראת שמים” קען מען דאך ניט זאגן בוודאות בנוגע צו א צווייטן מ'דארף אבער האפן, און די האפענען גופא גיט צו א תוקף און פועל בא דעם צווייטן, אז אים זאל אנקומען לייכטער, אז דער קו פון כולי ה' וי עולי זאל דאס אראפקומען בפועל.

¶71וואס דאס איז דאך די נקודה פון נקודה פון ”טוב לבריותא”.

¶72א ענין וואס ביז איצטער האט זיך ניט גערעדט, און וויבאלד אז איצטער איז נתפרסם געווארן דער דבר בגלוי, דורך אפדרוקן דאס און מפרסם זיין איז דא לכאורה א דבר תמוה אין דעם המשך פון די גאולה.

¶73ואדרבא דאס איז געווען בהתחלת הגאולה.

¶74ווי גערעדט פריער לויט דעם ביאור פון רבותינו נשיאינו, אז לכל לראש און דער ענין עיקרי האט זיך אפגעטאן דורך דערויף וואס ס'איז געווארן דער פסק-דין למעלה,

¶75אז מ'דארף מפיץ זיין ”יפוצו מעינותיך חוצה” וכידוע הסיפור פון דברי הבעל שם טוב הרב המגיד צו דעם לטן רבי'ן ער זאל ווייטער דאס ממשיך זיין, ואדרבא,

¶76איז דאך דאס דערנאך אראפגעקומען, וויבאלד אז מ'געפינט זיך אין א 'העלם והסתר', דארף דאך דאס אראפקומען דורך שר המדינה דער מלאך פון שרתום ושר המדינה, במילא דורך דעם שילטן המדינה,

¶77אין זייערע ענינים, איז נ ך דערויף ווי ד ס איז שוין געווען אפגעטאן, און אפגעטאן בשלימות, ביז וו נענט ז ער איז רויס בפועל פון בית האסורים, איז דערנ ך ווערט דערציילט ערשט געטראפן א דבר תמוה ביותר.

¶78לכאורה, ז למעלה איז שוין געווען די גאולה בשלימותה, למטה מצד מלכות המדינה איז שוין אויך געווען די גאולה בשלימותה, ביז אין אן אופן פון במעשה בפועל, אז ער האט געקענט טאן און געקענט גיין וואו ער האט געוואלט.

¶79וואס דאס איז דאך היפך פון בית האסורים.

¶80וואס האט דערנאך געטראפן?

¶81איז ווי ס'איז דא דער עולם פון לשון 'העלם והסתר' זאגט דעם לשון, אז ס'איז געווען א טעות, און במקום דערויף, וואס מ'האט געפרעגט וויהין ער וויל גיין, האט ער געזאגט א נאמען, איז געווען מיטן זעלבן נאמען אין דעם זעלבן בנין פון דער חסידון פון דעם אלטן רבי'ן, און איינער וואס איז געווען פון צד שכנגד,

¶82איז על פי טעות האט מען אים אריינגעפירט אין דער דירה פון דעם וואס איז געווען פון המנגדים דעמאלט.

¶83וואס לכאורה איז אינגאנצן ניט פארשטאנדיק, ווי אזוי קען טרעפן א בכלל, בפרט פון נשיא בישראל, ובפרט אז דער סיפור קומט בהמשך צו דעם אריכות הביאור פון דעם רבי'ן נשיא דורנו, פון דעם שווער, אז דער גאנצער ענין המאסר האט ניט געקענט טרעפן, ניט געקענט פאסירן,

¶84נאר סיידן בהסכמתו פון דעם לטן רבי'ן, און ווי ער ברענגט א ראי' פון א מעשה בפועל, אז בשעת דער לטער רבי האט ניט געוואלט אז מ'זאל פארן פרייטאג נאך אלבן טאג, און דער בא-כח המלוכה וואס האט אים ארעסטירט און געפירט אין פעטערבורג האט ניט מסכים געווען איז צובראכן געווארן די אקסן,

¶85און דער פערדער איז אוועקגעגאנגען, דער צווייטער פערדער איז אוועקגעגען, מ'האט זיך ניט געקענט רירן במקומו.

¶86און נאך דערויף ז ט מען, וו ס ס יז ך עווען בשע ער יז עווען במעשרו, ון ערנ ך ען מען ך ניט ז ן, ס יז ינ ן נ ן יפך שכל הפ וט, ז נ ך ערויף ווי ער יז רויס לג ול,‰ ט ער געד רפט זיין דריי שעה, ווי דער לשון פון רבותינו ון עשינו בזה, ין ן מעמד ומ ב וו ס ווי ער לטער רבי ליין ט געז ט,

¶87איז דאס געווען מער צר ווי בשעת ער איז געווען במאסר של המלוכה של המדינה.

¶88אויב דער מאסר בכללותו האט מען געמוזט האבן זיין הסכם, אז ווי איז שייך צו זאגן אז דערנאך, אז די דריי שעה איז געווען חס ושלום על ידי טעות.

¶89דער סיפור איז דאך א סיפור אמיתי פון ”אנשים אמיתיים, דור” לאחרי דור, איז דער פירוש בזה איז בפשטות, אז ס'איז געווען א טעות פון די אידן וואס האבן אים געפירט, בער חס ושלום צו זאגן אז דאס איז געווען א טעות למעלה חס ושלום, א טעות למטה, בא דעם לטן רבי'ן וכיוצא בזה.

¶90וואס על פי זה דארף מען דאך האבן א הסברה וואס איז דער ענין אז לאחרי כל הגאולות, וכמדובר, א גאולה שלימה, ווארום ער איז געווארן אויס אסור,

¶91ער האט געקענט גיין און טאן וואס ער וויל איז דערנאך צוגעקומען דריי שעה וואס ס'איז געווען אין א צער וואס דאס איז נאך מערער ווי דער צער פון ישיבתו בבית האסורים וואס דאס איז דאך דער לשון פון דעם בעל הגאולה אליין, פון דעם אלטן רבי'ן, ווי איבערגעגעבן ע ידי ממלא מקומו רבותינו נשיאינו.

¶92דער ביאור בזה וואס מ'דארף אים זוכן דארף מען דאך אים זוכן אין די פרטי המאורע וואס איז דעמאלט געווען פון די דריי שעה, און פונקט ווי בא דעם מאסר הלב האט מען דאך געוואוסט וואס איז די כוונת המאסר ותכליתו בשעת ס'איז געווען די גאולה וואס ס'האט זיך אנגעהויבן הפצת המעינות חוצה,

¶93כידוע דער ווארט פון דעם רבי'ן נשמתו עדן, פון דעם שווערס פאטער, אז מ'בלויגט זיך, פצת המעיינות חוצה האט זיך נגעהויבן לאחרי מאסר פטערבורג,

¶94וואס דערפון פארשטייט מען אויך, אז דער מאסר בכלל, און אויך התחלת הגאולה, איז דאס איז די נקודה שבדבר, פארוואס איז געווען דער מאסר וכו,' על דרך זה איז דאס אין דעם זעלבן מאורע.

¶95וואס אין דעם סיפור ווי ס'ווערט דערציילט פון חסידים כאטש איך האב דאס ניט געהערט פון דעם רבי'ן דעם שווער אליין, אבער פון כמה וכמה, מיטן זעלבן נוסח, אז נאך דערויף ווי ס'איז דורכגעגאנגען די דריי שעה, און דערנאך על ידי סיבה איז מען אריינגעגאנגען פון דעם אונטערשטער דירה, פון דעם חסיד, און מ'האט אים געפונען דארטן, און דעמאלט האט זיך געענדיקט ד

¶96האט דער לטער רבי געז גט, אז כבוד אחתני וויבאלד אז ער איז דאך דארט געווען א משך שעות, און יענער האט צוגעגרייט טוי, אן ענין של שתי דארף ער דארט טרינקען דעם משקן.

¶97וואס דאס איז דער סיום פון די דריי שעה.

¶98וואס איז די נקודה פון טרינקען טוי נאך אזוינע דריי שעה?

¶99טאקע דא איז דער ענין פון ”טוב לבריות”.

¶100וואס לבריות איז דאך, ווי דער אלטער רבי טייטשט אפ אין תניא, אז דאס איז די איינציקע מעלה וואס זיי האבן, ווי זיי זיינען נבראים של הקב"ה קיין אנדער מעלה קען מען ניט געפינען, וויבאלד אז ער האט בחירה, איז אט דעמאלט, אט די מעלה וואס ”הנה האדם הי' כאחד ממנו” וואס דער אלטער רבי טייטשט דאס אפ, על יסוד פון 'מורה נבוכים',

¶101אז דאס איז דער ענין הבחירה איז ט דעמאלט קען ער ווערן נאך נידעריקער אפילו פון א בריאה סתם.

¶102וואס דאס איז דאך אויך דער פלא גדול, אז לאחרי ווי דער מנגד האט געוואוסט אז ס'איז שוין דא די גאולה, און האט געזען דאס 'בעיני בשר', איז אעפ' כן האט ער זיך ניט אפגעשטעלט פאר מצער זיין פון לשון צער,

¶103דעם לטן רבי'ן מיט לע ענינים כדי פועל זיין ויף ים, ז ס'ז ל ניט זיין ווי ערמ ב יז ל חרי ול נ ר ווי ערמ ב יז עווען פריער ביו מ.

¶104וו ס ס יז ך ייפך פון שכל הפ וט, ון עפ כן טער ס געט ן, ון וו ס נ כמערער ער ט עמיינט, ז ערמיט טוט ער וטע ז ך, כדי ס'ז ל בלייבן ער נוסח ווי ס'איז געווען דער נוסח מלפני זה מיט די פרטי הדברים שבדבר.

¶105ע כדי כך איז גדול דער 'העלם והסתר' פון עולם, דורך כל זר אשר בקרבך דעם יצר היפך פון יצר הטוב, ביז וואנענט אז מ'קען זאגן לחושך אור ולמער מסיג וכו מיט אלע פרטים שבדבר.

¶106וואס אין דערויף, לכאורה, האט דאך געקענט מספיק זיין, מיט דעם נוסח ווי דער לטער רבי שרייבט אין די אגרת בביהם מפטרבונג שלא לסרוד, אז מ'זאל דאך ניט זאגן אהא ווער האט אויסגעפירט, און שווייגן האט ער באוויזן בעצמו ווי אזוי די הנהגה איז,

¶107אז ניט קוקנדיק אויף די אלע ענינים, און וויסנדיק און זאגנדיק דערנאך, אז די דריי שעה איז געווען מער צער ווי די פריערדיקע טעג במשרו רירט דאס ניט ן ין אים ענין פון כבוד החתני, ון ד ס רירט ניט ן עד כדי כך, ז ניט ער יוצא מיט ן ענין פון מחשבו ודיבור, נ ר ד ס ומט ר פ ין מע בפועל.

¶108וו ס ס יז י נפלאו'דיקע הוראה, וו ס ס יז ו ע ומען לכ ור ן ענין וו ס ינ נ ן בל י מובן, ון ער עיקר יז, ב ע מ'דערציילט ס, ון ד ס ומט ן צו י ן י ן,

¶109איז דאך דאס כתורת הבעל שם טוב, ז יעדער ז ך וו ס י ד הערט ער זעט, יז ס ין ערויף ור ור בעבו לבוראו וו ס יז י ור פון אים נ ן סיפור, ביז במע בפועל?

¶110יז ס י ור פון אים ענין פון ”טוב לבריות”, עד היכן הדברים מגיים ביז ין מעמד ומצב, בדוגמא ווי ס יז דעמאלט געווען.

¶111וואס אף על פי וואס ווער קען זיך גלייכן צו 'עבודת ה'' פון דעם לטן רבי'ן, עאכו"כ ווי ער איז געשטאנען דעמאלט לאחרי וואס ביום ההוא איז דאך געווען די ישראל'ס, כמסופר מרבותינו נשיאינו מיטן בעל שם טוב און דעם מגיד,

¶112און זיי האבן אים געגעבן דעם נתינת כח אויף הפצית המעיינות חוצה לאחרי אבער ווי ער איז הלל את הדרך, ו פתח את הפסח, און ס'ווערט דערנאך דערציילט בשמו פרטי הדברים, און ס'קומט ן צו א אידן, און ער הערט דאס אין דער צייט וואס ער האט געקענט לערנען לכאורה א ענין אין תורה,

¶113ו תמורת זה הערט ער ט י מאורעות, מעשין של צדיקים איז דאך דערפון גופא פארשטאנדיק, אז דא איז דא א הוראה אין דער עבודה פון אידן להקב"ה.

¶114און א הוראה וואס איז מוסיף נאך אויף די הוראה פון די גאולה מן המסר, וואס אין דערויף איז דאך די הוראה כמדובר לעיל, הפצת המעיינות חוצה,

¶115אז ס'קומט נאך צו, אפילו בנוגע לבריות, אפילו בנוגע לבריות, וואס זיי האבן אויסגענוצט די בחירה באופן כך וכך, איז צוזאמען דערמיט וואס ס'דארף טאקע זיין דער ”הוכח תוכיח” על פי שולחן ערוך בדרכי נועם מיט די אלע פרטים שבדבר,

¶116על אחת כמה וכמה באווארענען אז ס'זאל ניט זיין ממנו יראו וכן יעשו פון דעם וואס פירט זיך שלא כדבעי, וויבאלד אז מ'האט אים ניט אפגעטאן כמעשהו, וחסידים האבן דעמאלט גערעכנט אז מ'דארף טאן, קומט אראפ די הוראה על דרך פון די התנהגות יוסף אמך, ווי דער אלטער רבי ברענגט אראפ אין תניא פון זהר,

¶117און דא ברענגט דאס, אז אזוי דארף זיין א הנהגה ”של כל אחד ואחד”, ביז בדורנו זה אין חושך כפול ומפופל פון גלות, על דרך זה אויך בנוגע יוסף ואחד, וכידוע דער מאמר פון דעם מגיד וואס יט כסלו איז דאך זיין יום הילולא,

¶118וואס דאס איז דאך אויך פארבונדן מיט דער גאולה, ווי דער אלטער רבי איז דאס מדגיש במכתבו ווי אזוי ס'איז געווען די גאולה, אז דאס איז געווען י' טס כסלו, ”ביום ג' בשבוע”, וביום ההילולא, פון דעם מגיד,

¶119האט ער דאך געטייטשט, אז ויקנו בו אחיו אז דאס גייט אויפן אלטן רבי'ן מיט אחיו מיט די אנדערע תלמידי המגיד, ו ”אביו שמר את הדבר” וואס דאס איז אויפן מגיד אליין איז כידוע דער יחס מיוחד וואס ס'איז געווען פון דעם מגיד צו דעם לטן רבי'ן, כמסופר בכמה סיפורים ותורות וכו.'

¶120וואס דאס איז אויך די נקודה, אז ווען ס'קומט צו אויך די קביעות פון יו ט כסלו איז ביום שלישי שהוכפל בו כי טוב איז ט דעמאלט די צייט אויף מתבונן זיין זיך נאכאמאל אין דעם ענין פון ”טוב לשמים וטוב לבריות”,

¶121און ווי דער אלטער רבי איז בדוגמא וואס ”צדיקים דומים לבוראן” איז דאך איידער מ'איז מצוות האחרים לעשות לבני ישראל לעשות, איז ”מגיד דבריו ליעקב, חוקיו ומשפטיו לישראל” אז דער אויבערשטער אליין טוט דאס, על דרך זה איז אויך בא ”צדיקים דומים לבוראן”, איז איידער ס'ווערט געשריבן דער מכתב,

¶122בנוגע צו ”טוב לשמים וטוב לבריות” אין די זעלבע אגרת הקודש, איז ווערט ד ס ”דבריו וחוקיו ומשפטיו”.

¶123כאמור, אז צוז מען דערמיט פון באווארענען אז דאס זאל ניט אנרירן אין דעם ענין פון הפצת המעיינות חוצה, אין דעם ענין מ'זאל ניט רעכענען, אז וויבאלד אז מ'שווייגט איז א סימן אז ס'איז גוטע זאך וכו,' ביז אז דאס זאל ניט אנרירן אפילו צו טרינקען א גלאס טוי.

¶124און אט דעמאלט האט מען די הבטחה, בלשון פון די אגרת הקודש כולו הי' ועולי, וואס דאס איז געשריבן על ידי נשיא בישראל, וואס בזמנו איז דאך געווען א סך צייט כמה שנים לפני ביאת משיח צדקנו, במילא האט געקענט זיין, כלשון הידוע בגילו לזה,

¶125איז ”בגלגול אחר” דאס איז א דבר פשוט, אז ”בל ידח ממנו נדח” במילא וועלן זיי אלע מודות זיין אין חכמת האמת, וואס דאס איז 'פנימיות התורה', אמת לאמיתו פון ”תורת אמת”,

¶126וואס דעמאלט איז אבער געקענט געווען נאך דער ענין ”בגלגול זה, אויב בגלגול אחר” כלשון אין תניא, און אויך אין הלכות תלמוד-תורה פון דעם אלטן רבי'ן בשעת מ'האלט שוין ”אהינו זה עומד אחר כתלנו”, אז שוין אין עקבתא דמשיחא גופא,

¶127לויט אלע סימנים פון דער מסכתא סוטה בסופה זעט מען אז דאס איז שוין דער עקבתא דער עקבתא די לעצטע טעג ורגעים לפני ביאת משיח צדקנו איז אט דעמאלט מוז דאך דאס זיין בגלגול זה,

¶128און נאכמערער ס'מוז זיין במהרה בימינו, ווארום משיח צדקנו קומט צוגיין במהרה בימינו יביא ויגאלנו ”וילכנו קוממיות לארצנו”, 'ובשמחה ובטוב' לבב.