טקסט

¶1ס'האט גערעדט כמה פעמים, אז ס'איז דא א הוראה פאר א אידן בעבודתו, ניט נאר פון כללות הענינים, נאר אויך פון די פרטים פון יעדער ענין, ווי תורת הבעל שם טוב הידוע, אז פון יעדער זאך וואס א איד הערט אדער זעט, דארף ער אין דערויף ארויסגעפינען א הוראה בעבודתו לבורא,

¶2און און וויבאלד אז ער קען דאך זען אן א פרט, אדער מיט א פרט, אדער אנדערע פרטים וכיוצא בזה, איז דער שינוי איז דאך דאך אויך 'בהשגחה פרטית' איז אין דערויף דארף ער אויך זוכן א הוראה אין עבודת ה.

¶3על דרך אויך ווי גערעדט פריער, אז פונקט ווי ס'איז דא א הוראה כללית, וואס זי איז א צד השוה, א הוראה שוה פון אלע שבת קודש מברכים איז אויך דא א הוראה מיוחדת פון שבת קודש מברכים פון א חודש מסויים,

¶4על דרך זה אין דערויף גופא קען דאך אויך זיין שינויים אין וועלכן טאג אין חודש דאס קומט אויס דער שבת מברכים, און וויבאלד אז דער שינוי איז אויך 'בהשגחה פרטית', ובפרט נאך אז דאס איז דאך א שינוי על פי תורה,

¶5לויט דעם חשבון וואס מ'האט קובע געווען דער הלל, ניט הלל הזקן נאר הלל וואס איז געווען ”נכדו, בן נכדו וכו” כמבואר אין סדור הדורות, וואס לויט אט דער קביעות השנים והחדשים איז דא שינויים ווען ס'קומט אויס שבת מברכו אין חודש כסלו.

¶6ער מוז אלעמאל זיין צום שב פון חודש חשון, אבער אין דעם סוף גופא קען ער זיין אין פארשידענע טעג פון דעם חודש.

¶7און פון דער קביעות ווי דאס איז, וואס דאס איז א פרט אין שבת קודש מברכים, אין זיין קביעות אין ימי החודש איז אויך דא א הוראה אין עבודת השם, וכמדובר לעיל דארף דאס אויך זיין פארבונדן מיטן ענין פון כסלו.

¶8וואס ענינו איז, כמדובר, דער ענין פון חנוכה.

¶9וואס די קביעות פון שנה זו קומט אויס בכף זיין בחשון.

¶10הויבט אן א ”בן חמש למקרא” זוכן, אפשר וועט ער עפעס געפינען בנוגע צו כף זיין בחשון העלפט דער אויבערשטער, און האט אזוי מסדר געווען די תורה, אז נאך איידער מ'קומט צו שבת קודש מברכין כסלו האט מען שוין געלערנט פרשה נח, וואס דארטן שטייט וואס האט זיך אויפגעטאן אין כ' ז' בחשבון,

¶11אז ”בחודש השני, בעשרים בשבעה בחודש”, איז אט דעמאלט איז ”יבשה הארץ” און דער אויבערשטער האט געזאגט צו נועח'ן ובניו, באשתו ו”בניו ונשאו בניו”, אז ס'זאל זיי ארויסגיין פון דער תיבה,

¶12וואס טייטשט-אם, ”תרגום יונתן בן” נשיאל אז דאס איז געווען וועלכער חודש השני אז דאס גייט אויף חודש חשון, וואס ער איז דער שני פון חודש תשרי, ווי ער טייטשט דארטן

¶13אפילו רש"י, וואס ער ברענגט דארט אין דער סדרה ביידע פירושים, סיי דעם פירוש פון ר' אליעזר, וואס דעמאלט גייט דאס אן דער חשבון אנהויבנדיק פון תשרי סיי דער ישועה וואס דער חשבון הויבט זיך אן פון ניסן,

¶14וואס דעמאלט איז בחודש השני דער חודש אייר איז דאך אויך רש"י מקדים בפירושו פריער ברענגט ער דעם פירוש פון ר' אליעזר, וואס לויט דעם פירוש איז חודש השני איז דאס חשון, און ערשט דערנאך דעם פירוש פון ר' יהושע.

¶15און די הדגשה אין פירוש רש י איז נאכמערער דורך דעם, וואס בשעת מ'גיט א קוק בכמה מקומות וואו ס'ווערט געבראכט די פלוגתא, שטייט פריער דעת ר' יהושע און דערנאך ר' אליעזר.

¶16און רש"י איז מהפך און זאגט פריער דעת ר' אליעזר און ערשט דערנאך דעת ר' יהושע.

¶17ביז וואנענט אז ”אין סדר עולם”, און על דרך זה ווי דערמאנט פריער אין תרגום ”יונתן בן וזיל”, ווערט געבראכט מערניט ווי די דיעה פון חודש חשון.

¶18און דערנאך וואס ס'איז אויך בהנוגע צו מעשה בפועל, אז מ'וועט איצטער זיך שפארן וועלן דוקא מפרש זיין ווי ר' יהושע וועט מען גארנישט ניט קענען דערפון ארויסלערנען בהנוגע צו דעם שבת קודש מברכים, וויבאלד אז לויט א בישועה דארף מען וועגן דערויף טראכטן אויף זיין בעיר.

¶19משא"כ לדעת ר' אליעזר האט מען א הוראה, א ענין בתורה שבכתב, ובמילא דערפון נאך כמה הוראות, ביז אין א הוראה אין חיי יום יום.

¶20וואס דאס איז בהקדם.

¶21וכמדובר כמה פעמים, אז סיפורים בתורה איז חס ושלום צו זאגן, אז ס'איז מערניט ווי א סיפור, אף על פי וואס דאס איז א סיפור וואס אזוי איז געווען דער מעשה בפועל,

¶22וכידוע ווי דערמאנט כמה פעמים די תשובה פון דעם רשב א, וואס מ'האט געוואלט דעמאלט אריינלייגן אין א רמ ח בשעת מ'האט גערעכנט, אז איינער וויל ארויסנעמען די ענינים פון אברהם ושרה, פון דעם פשטות הענינים.

¶23און די פארענטפערנגע איז געווען, אז דאס איז בפשטות אז ס'איז פשטות הענינים, אין דערויף איז אויך דא א לימוד על דרך החקירה ווי ס'איז דעמאלט געווען, ועל דרך הרמז הדרוש, ביז על דרך הסוד.

¶24וואס על דרך זה אויך, חס ושלום צו זאגן, אז די סיפורים שבתורה זיינען ניט קיין סיפורים, אבער ניט דאס איז דער ענין התורה, דער ענין התורה איז א הוראה,

¶25וואס די הוראה קומט ארויס על ידי הסיפור, בשעת מ'לערנט דעם סיפור ניט מ'לייענט אים אלס א סיפור, נאר מ'לערנט אים אלס תורה.

¶26וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז אף על פי וואס לויט ”תורת אמת” איז דער מביל מיט כ' ז' בחשבון ווען דער אויבערשטער האט געזאגט צו נוח'ן צומין הטובה איז דאס געווען מיט אזויפיל טויזנטער יארן צוריק,

¶27מ'האט דאך דאס ערשט אפ געלערנט, און מ'האט געלייענט דאס בתורה מיט א ברכה לפני' לאחרי' און זאגט אשר ”נתן לנו את” צורתו און מסיים געווען נותן התורה,

¶28ווי דער אלטער רבי טייטשט דאס אפ נותן לשון הוה אז דאס איז בכל יום חדשים, דאס איז איצטער ווען מ'קומט פרשה נח איז דער ציווי הקב וש ברוך לנח צו מן הטובה.

¶29און מ'איז דאס מדגיש אז דאס שטייט בהדגשה הימים נזכנים ונעשים אין דעם טאג בגלוי שטייט דאס כ' ז' בחשוי.

¶30וואס דער ענין פון טובת נח, וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק יציאור מן התורה, איז דאך פארשטאנדיק אז דאס איז ענינים בפנימיות וברוחניות,

¶31ואדרבא, דאס וואס איז געווען בפועל איז דאס געווען דערפאר וואס ”נשתלשלו מהן”, כמדובר כמה פעמים, וואס איז דער ענין ברוחניות?

¶32און אט דא ווערט דער שטורעמדיקע קשיא כידוע די תורת הבעל שם טוב, וואס דער בעל שם טוב טייטשט אפ, אז בשעת מ'האט געזאגט נוח'ן בו על הטובה מיינט מען דאס, אז יעדער איד זאגט מען אים אן ער זאל אריינגיין אין תובת התפילה און אין תובת התורה, און דאס איז אויף אים מגין מכל הענינים,

¶33ועלמד חלנה מלמעלה אז עמי ראשי תיבות אלקינו מלך העולם.

¶34און בפרט נאך לויט ווי רבותינו נשיאינו זיינען מבאר די תורה בכמה דרושים, בהתחלתן צור תעשה לטובה.

¶35ביז וואס דאס איז אויך ווי נוגע בפרט בזמננו אלו, אז צוהר איז אויך דארטן פון די צירופים זיינען איז אויך דא דער צירוף וואס דאס איז צרה, און דורך דערויף וואס בו על הטובה איז ”צוהר תעשה לטובה” אז ניט נאר ס'ווערט בטל די צרה לגמרי, נאר אדרבא ס'ווערט א ענין פון צוהר, אן ענין פון אור,

¶36אז דאס איז מאיר ביז דאס באלייכט די גאנצע טובה, ווי געזאגט פריער אלקינו מלך העולם וכמדובר, ווי געזאגט, ווי כמבואר בארוכה אין די דרושים.

¶37וואס על פי זה ווערט דאך אינגאנצן ניט פארשטאנדיק אויב אזוי איז וואס איז דער ענין פון צומין הטובה?

¶38על דרך ווי ס'איז געווען אויך פארשטאנדיק פון מדרשי חז"ל די שאלה בדבר, וואס זיי זיינען מבאר אז אין טובת-נח איז דאס געווען מעין פון לעתיד לבוא, וואס דעמאלט וועט זיין דער וגר זייער אים כבש

¶39מיט לא ערהו ולא השחיסו אזוי איז געווען אויך אין טובת-נח זיינען דאך געווען מכל החיות סיי א זאב און סיי א כבש און סיי א נמד, די אלע זאב און א דוב מיט אלע וואס ער רעכנט דארט אויס.

¶40און אף על פי כן איז געווען ”לא ירעו ולא השחיתו”.

¶41און אט דא זאגט מען, אז מ'איז דארט אפגעווען און געווען א משך זמן, און דערנאך זאגט מען, אז דער אויבערשטער הייסט אים, אז ס'זאל זיין קצון מן הטובה, איז דאך פארשטאנדיק לויט דעם אריכות הביאור בזה די הוראה למעשה בפועל?

¶42און דאס איז, אז ס'איז דאך דא א ציווי, א בוא על הטובה.

¶43ס'איז אבער דערנאך דא אויך דער ציווי פון לעשות ”לו יתברך דירה בתחתונים” אדער בלשון ווי ס'שטייט בפשטות אין נגלה, ביז אין א דין אין שולחן ערוך, אז פריער איז דא דער ענין וואס ער גייט אין בית הכנסת, וואס 'קודם התפילה' און אותיות התפילה טאר ער זיך ניט פארנעמען מיט קיין זאך,

¶44און דערנאך איז מבית הכנסת דארף ער גיין לבית המדרש, און דערנאך ”הנהג בהם מנהג דרך ארץ”.

¶45וואס אין ”הנהג בהם מנהג דרך ארץ” איז דא די חילוקים פון ”ראשיכם שבטיכם” ביז ”חוטב עציך” ”ושואב מימיך”, ובכללות, דער חילוק בכללות, אט די וואס עבודתם איז על זבולון,

¶46וואס זיי זיינען עוסק בפרקמטיא, און דערנאך איז דא די עבודתם אין אן אופן פון ישכר ”ישוב באלוה של” תורה אט דאס איז זייער ”מנהג דרך ארץ”,

¶47דאס איז זייער פרנסה, זייער התעסקות לאחרי ווי ער האט מקיים געווען דער בית הכנסת ובית המדרש, דערנאך ווערט אפ זיין דרך ארץ, וואס דורך דערויף איז דאס וועט זיין דרך, ”לשמרו דרך הוי' לעשות צדקה ומשפט” האט דער אויבערשטער איינגעטיילט אז ס'איז דא ישבי אוהל און בעלי עוסק, ובאדר בלשון הידוע מרא עובדין טבין און תלמידי-חכמים.

¶48קען ער דאך טענה'ן, ער האט א היתר אין תורה, ”הלואי שיתפלל אדם כל היום כולו”.

¶49און ניט נאר א היתר, נאר מ'זאגט נאך אויף דערויף הלואי על דרך זה איז דאך אויך בתורה קען ער דאך זיין ”תורתו אומנתו”, און ווי זיי זיינען געווען ”תורתו אומנתו רשבי וחביריו”

¶50זאגט מען אבער, אז ס'קומט א צייט, אז אמת טאקע ס'איז דער ציווי הקב"ה אז ס'דארף זיין בואו על הטובה, טובת התפילה, און דערנאך ”טובת התורה”, און דאס ווערט די התחלה ווארום מ'דארף האבן צוטאן מיט דער וועלט, הנשמה ידו ”מאיגרא רמה לבירא עמיקתא”,

¶51איר דארף דאך דארט האבן א הנהגה מיט א נתינת-כח במיוחד, ווארום ”כל הדרכים בחזקת סכנה” גיט ער מיט דער אויבערשטער די תורה ומצוותי וואס דאס איז מגינה ומצלא און פירט אים אין דרך הטוב און דרך הישר ”הוי' שמריך הוי' צלחה על ידי מיניך”

¶52בהתחלה בית הכנסת, און דערנאך דער בית המדרש.

¶53דערנאך זאגט מען אים, אז נאך דערויף ווי ער האט געהאט אט די ביידע ענינים, איז אט דעמאלט דארף ער זיין ”הנהג בהם מנהג דרך ארץ” אזוי ווי מ'האט אים אוועקגעשיקט אין ארץ,

¶54און אט דאס מ'וויל אז פון דער ארץ זאל ווערן דרך ארץ אז דארט זאל זיין ”ושמרו דרך הוי,"'” אבער דאס איז א וועלט וואס דארף אנקומען צו א אידן דער אידן דארף מאכן פון דער וועלט בשבילי נברא העולם, ”בשביל ישראל שנקראו ראשית” ”ובשביל התורה שנקרא את” ראשית און צוליב דערויף איז באשאפן געווארן ”את השמים ואת הארץ”

¶55איז אט דעמאלט זאגט מען אים, אז נאך דערויף ווי ס'איז געווען דער זמן פון בעל הטובה, און דארט האט ער געווען אויסגעפרואווט זיך דארט אלע זמנים וואס ס'קען זיין בשנה.

¶56וואס דערפאר איז דאך דער מבול האט אנגעהאלטן וואס דעמאלט איז געווען ינח אין דער תיבה, אין כל הבהומה, אין כל החי' איז געווען א גאנצע ”שנה שלימה”, און ווי רש"י טייטשט נאך אפ, אז וואס האט זיך דאס געענדיקט אויף ז' חשון כדי דאס זאל זיין א שנה וואס דאס איז א שנת החמה אויך, ניתן שנת הלבנה.

¶57וואס דא איז דאך אויך דער דיוק וואס אין כאן המקום להאריך לכאורה וואס דארף מען זאגן אז ס'איז דא י' אלף ימים יתורים וואס דאס איז דער ”שנת החמה יתור על שנת הלבנה”?

¶58געדארפט לכתחילה זאגן אז ער איז געווען בטובה שנת החמה.

¶59בשעת מ'זאגט יתורים איז דאך א סימן אז ס'איז דא נאך עפעס, אן ענין וואס איז אויך א שלום, און דאס קומט אלס יתירו והוספה על זה.

¶60על כל פנים בנוגע לעניננו, א איד דארף זיך אויספרואוון בשעת ער דאוונט און בשעת ער לערנט תורה דארף ער דאך אזוי דאס דערדאוונען און דערלערנען באופן כזה,

¶61אז בשעת דאס רעדט זיך וועגן מעמד ומצב העולם אין פארשידענע טעג און חדשים פון יאר געפינט ער זיך אין די טובות התפילה ”וטובת התורה”, און ער גרייט זיך צו אין א מעמד ומצב אין טובת נח, ווי אזוי ער וועט דעמאלט שטיין.

¶62דערנאך קען ער טענה'ן, אויב אזוי וועט ער ניט ארויס פון דער טובה, און ס'וועט ניט זיין דער ענין וואס טוט זיך מיט דער וועלט, וואס איז דאס אים נוגע, ער שריבט זיך אפ אין דער טובה,

¶63זאגט מען אים אין דעם זעלבן שולחן ערוך אז ס'דארף זיין ”הנהג בהם מנהג דרך ארץ” די נשמה זיינע געפינט זיך אין ארץ, דארף ער דארטן מאכן דרך ארץ דורך דערויף וואס ”ושמרו דרך הוי” און וואס דערצו דארף מען אנקומען צו הנהג בהם אז ער זאל זיין דער מנהיג און דער אנפירער מיט דער וועלט,

¶64ניט חס ושלום פארקערט, א משפיע מקבל פון וועלט.

¶65נאר אין דערויף גופא, אין ”הנהג בהן מנהג דרך ארץ” קען זיין פארשידענע אופנים, לויט די ג' קבין.

¶66ס'קען זיין דער מרי עובדין תביד, וואס דאס איז ענינים של זבולון, ס'קען זיין אט די וואס ”תורתם אומנתם” זיינען זיי ”הנהג בהן מנהג דרך ארץ” דורך דעם 'לימוד התורה', בהוספה אויף די שיעורים כבויים שבתורה,

¶67וואס זיי דארפן דאס האבן מצד דערויף וואס ”מבית הכנסת לבית” המדרש, און ערשט דערנאך הויבט זיך אן זיין עבודתו אין ”תורתו אומנתו”, וואס דורך דערויף איז משיא עלמא, ווי מ'זאגט אויף ר' שמעון בן יוחאי,

¶68אז אפילו דער ”תורתו אומנתו” פון ר' אליעזר בנו איז געווען דער ענין פון מחי, איז ”תורתו אומנתו” פון ר' שמעון בן יוחאי האט אויפגעטאן אז ער איז געווען מסער, ער האט דאס מרפא געווען.

¶69לכאורה איז ”תורתו אומנתו”, פון וואנען ווייס ער וואס טוט זיך אין וועלט, און פון וואנען ווייס ער אז מ'דארף מרפא זיין די וועלט, און וואס איז דאס שייך צו זיין עבודה?

¶70זאגט מען די ארוכה, און ווי גערעדט כמה פעמים, בנוגע צו ליג בעומר, אז עלמא האט געדארפט האבן מטר איז מען געקומען צו ר' שמעון בן יוחאי און מ'האט אים געזאגט, האט ער געזאגט תורה איז געווארן מטר.

¶71וואס דאס איז אט די תורה, ניט מצד דעם חיוב ”מבית הכנסת לבית” המדרש, נאר דאס איז דער ”הנהג בהן מנהג דרך ארץ” פון די וואס ”תורתם אומנתם”.

¶72על דרך זה אויך בהנוגע צו עבודת התפילה, בדוגמא ווי מ'זאגט אויף ר' צדק ועל דרך זה בא ר' אליעזר המודעא, אז דורך דערויף וואס זיי האבן זיך עוסק געווען בתעניות, וואס דאס איז דער ענין התפילה אט דאס האט אויפגעהאלטן די וועלט אז ס'זאל ניט קענען זיין קיין חורבן,

¶73ועל דרך זה דער ”הלואי שיתפלל אדם כל היום כולו”.

¶74דאס איז אבער ניט דער חיוב פון ”מבית הכנסת לבית” המדרש דאס ווערט דערנאך דער ענין התפילה ווי דער דריטער קו ג' ”דברים שעליהם העולם עומד, תורה העבודה” וגמילות חסדים איז דא אט די וואס ”הנהג בהן מנהג דרך ארץ” דורך גמילות חסדים, אט די וואס ”הנהג בהן מנהג דרך ארץ” דורך תורה,

¶75און די וואס ”הנהג בהן מנהג דרך ארץ” דורך עבודה וואס ”תפילות במקום קרבנות תקנום”.

¶76וואס אט דא זאגט מען, אז בשעת ס'איז געווען דער ”יבשה הארץ”, וואס דאס איז געווען דאך אויף ז' חשון.

¶77וואס דערמיט האט זיך געענדיקט דער תיאור את מקדשך מ'איז דאך מבאר בכמה מקומות, און בפרט אין די דרושים פון דער פרשה נח, אז ארבעים יום פון דעם גשמון המבול איז דאס איז בדוגמא פון די ארבעים שאה פון א מקוה, וואס מקוה מטהרת,

¶78און ווי אלע ענינים איז דאך אויך דא דער רמז אין נגלה, ארץ לומד והרן, טייטשט מען דאך אפ, אז דאס איז דערפאר וואס דארט איז ניט געווען דער מבול, וואס דאס איז דאך די הדגשה אין נגלה, אז ענין המבול איז געווען דער טהרו איז בשעת יפשה הארץ אז ס'איז אינגאנצן אוועקגעגאנגען, ניט נאר חרבה הארץ פון פריער,

¶79נאר יפשה הארץ וואס דאס איז געווען בכף זיין בחשון איז גלייך ויאמר הוי,"' וויבאלד אז די ערב ס'איז שוין מוכשר אז מ'זאל קענען מיט איר א� אויפטאן עבודתו, ”לעבדה ולשמרה” איז אט דעמאלט איז גלייך דער ציווי צוים מן הטובה.

¶80וואס דאס איז אויך בפשטות די הוראה לכל אחד ואחת.

¶81וואס לכאורה, אז מ'גיט דאך א כאפ על ”כל הדרכים בחזקת סכנה”, ובפרט נאך אז מ'קומט פון חודש תשרי, וואס דעמאלט איז נאך געווען פאר דעם ”ויעקב הלך לדרכו” און מ'זאגט אז איצטער הויבט זיך אן ”ויעקב הלך לדרכו” און דערנאך איז דורכגעגאנגען דער חודש שלאחרי זה,

¶82און מ'גרייט זיך אין חודש כסלו, כמדובר לעיל, אז מ'דארף טראכטן, ניט נאר וועגן פתח ביתו סתם, נאר פתח ביתו מבחוץ, און בחוץ וואס איז פארבונדן אין דעם שוק אין רשות הרבים,

¶83און אזא ”מין רשות הרבים” וואס ס'איז דא תרמודאי אותיות מרדת שרייט ער, ער וויל ניט ארויסגיין אהינצו, ער וויל זיך ניט פארנעמען מיט דער עבודה, אים איז גוט ס'זאל זיין אין דער טובה אין אותיות התורה און אין אותיות התפילה, אלס בית הכנסת ובית המדרש ער וויל ניט האבן צו טאן מיט דער גאס.

¶84איי וואס דארט געפינען זיך אידן, און ס'איז דער ענין פון פיקוח נפש, און ס'איז דער ענין פון ”ואהבת לרעך כמוך”, און ס'איז דער ענין אז כדי ס'זאל זיין שלימות התפילה דארף מען תפילה כדבעי, על אחת כמה וכמה שלימות התפילה,

¶85דארף זיין פריער די אמירת הרוני מוכן מקיים זיין די מצוה פון ”ואהבת לרעך כמוך”, און דוקא ווען ער האט צו זיך נאך ניין אידן, איז ערשט דעמאלט קען ער זאגן א דבר שבקדושה.

¶86און ווי דער אלטער רבי איז אויך מבאר דעם גדלות הענין פון עשרה ”שיושבים ועוסקים בתורה”, וואס דאס איז ניטא אפילו ווען ס'איז דא ניין, על אחת כמה וכמה ווען ער לערנט בפני עצמים וואס דעמאלט איז 'בד בבד' ונעלו היפך דער ענין פון 'חכמת התורה',

¶87כמובן פון דער סוגיא בשבת, איז אט דעמאלט קומט גלייך דער ציווי, וואס דאס איז אויך א נתינת כח, און ווי מ'טייטשט זיך אפ אז דאס איז גאר געווען א דין אז וויבאלד אז ס'איז געווען נכנס לטובה על פי הציווי, האט ער געקענט ארויסגיין ערשט אויך על פי הציווי, וואס דאס איז דאך אויך מתאים צו די ביידע ענינים,

¶88כמדובר לעיל, אז מ'האט דעם ציווי, וואס דאס איז דער צוותא וחיבור מיטן מצוה, אז ער גייט מיט צוזאמען מיט יעדער אידן, ווען דער איד פארענדיקט די עבודה פון בית הכנסת ובית המדרש,

¶89און ער גייט ארויס מחוץ לטובה, און דארטן טוט ער אין איינע פון די דריי קוין, אדער אין צוויי פון זיי אדער אין אלע דריי פון זיי, בא יעדערן לפי ענינו,

¶90ביז וואנענט אז ס'ווערט דערנאך דער ענין, וויבאלד אז יפשה הארץ און נח איז מקיים דעם ציווי, וואס דעמאלט איז דאך דער נחא בעליונים ונחא בתחתונים ווערט דער ”כריתת ברית” מיט נח'ן,

¶91ביז אין אן אופן פון לא ישבותו וואס דאס איז ממשיך פון ”אני הוי' לא שניתי”, כמדובר לעיל בארוכה, ביז אין עולם אפילו ווי פאר מתן תורה, על אחת כמה וכמה וואס מ'געפינט זיך שוין לאחר מתן תורה, און די אלע ענינים זיינען זיי ווי זיי זיינען לאחר מתן תורה, און שוין אין 'עולם התיקון',

¶92און נאך די אלע ענקים וואס מ'איז דאך איצטער אין אן אופן פון נעמת העומד על גבי ההנה וואס זיי האבן דאס שוין דורכגעטראטן און דורכגעטאן, און מ'דארף כמאמר ופתגם פון רבינו נשיא דורנו פארענדיקן די פוצן די קנעפלעך.

¶93און אט דעמאלט איז א מצוה ”נקראת על שם גומרה” און ס'קומט די הוראה פון כ' ז' חשבו מחדש אז מ'גייט ארויס מן הטובה כדי צו מתקן זיין, ארויסהעלפן א צווייטן אידן, און מתקן זיין א צווייטן אידן, ביז מ'איז אים מתקן אז ער ווערט אויך א מתקן, ”טופח על מנת להטפיח” ער ווערט אויך א משפיע.

¶94און ס'ווערט דעמאלט דער ענין פון ”כרית את ברית” מיט דעם אויבערשטן ווי ס'איז געווען בימי נח.

¶95וואס דאס ווערט דערנאך און קומט דערנאך און ס'איז ממשיך די ”כריתת ברית אין משה” אין אברהם און ”כריתת ברית” אין משה, עאכו"כ אז ס'ווערט דער ענין פנימי אין ”כריתת ברית” מיט נוח'ן,

¶96כמדובר לעיל אין די פריערדיקע התוועדות'ן, אז ס'האט זיך גענומען מצד אן אהבה פנימית ועצמית, וואס דאס האט גע'פועל'ט אז ”ויזכר אלקים את נוח ואת כל החייו” הבהומה אשר עתה בטובה וישוקו המים אז ס'ווערט בטל די רתיחת ”מים הזידונים” פון די 'מים רבים',

¶97אפילו די מים ותרדות וואס זיי זיינען פארבונדן מיט שנים כתיקונם.

¶98און ס'ווערט דער ניחה אויך בתחתונים, בביאת משיח צדקנו, בימינו ממש, ליבנה בית המקדש במקומו,

¶99ו”מלאה הארץ דיעה את הוי” אבער ניט ווי ס'איז דעמאלט געווען, נאר ס'וועט זיין טאקע ”דעה את הוי' כמים לים מכסים” ענינים פון קדושה, בדוגמא ווי ס'איז דעמאלט געווען אין לעומת זה,

¶100זאגט ער דאך וואס עשו תשובה וואלט דאס געווען גשם נדבות אזוי איז דאס בגאולה האמיתית והשלימה כסיום פון ספר הרמב"ם, 'יד החזקה', אז ס'וועט זיין ”כמים לים מכסים”, וכמדובר, במהרה בימינו ממש.

¶101לחיים.