טקסט

¶1ווארום דער פסוק איז דאך ”פדה בשלום נעבדו בקרב לי” ורבים היו מדים.

¶2ער זאגט, דער דוד המלך הכנסתא, ס'איז געווען, אז אפילו ס'איז געווען בקרב לי ורבים היו מדים.

¶3דארפט ער דערויף אין גמרא בתורה ובמוסדים ”מעלה עליו הכתוב” כי נפדני אני הוא בנים מבין האומות.

¶4אין פרוגע איז דאך דא ניט פארשטאנדיק.

¶5וויבאלד ער זאגט, אז דאס איז געווען ווי קרב לי אז דאס איז געווען א מלחמה?

¶6פיינט ווי קען זיין בשעת פריער זאגט ער, אז ווי אזוי איז געווען די קדיאה פון מלחמה איז דאס געווען בשלום.

¶7דער פירוש הפשוט אין פסוק איז דאך, אז ”כי ברבים היו עמדו” איז דאס א טעם פארוואס איז געווען ”פדה בשלום” נפשי דערפאר וואס ברבים היו עמדו.

¶8אויך אין ירושלמי, וואס אין ירושלמי טייטשט ער דאס אויס אויף דוד מיט זיין מלחמה מיט אויף שלום'ען בפועל איז געווען ”פדה בשלום נפשי” דערפאר וואס אפילו אנשי אויף שלום האבן אויך מתפלל געווען, אז דוד זאל מנצח זיין.

¶9קומט דאך אויס, אז דער פארוואס איז געווען ”פדה בשלום נפשי” דערפאר וואס ”כי ברבים היו עמדים”.

¶10פירוש הפשוט איז דאך ניט פארשטאנדיק.

¶11דער מאמר לזל וואס זאגט, אז ”כל הוסק בתורה ובגמילות חסדים מתפלל” אין א ציבור איז דערפאר איז דער ”פדה בשלום”?

¶12איז צוויט דאך אויף דערו וואס איז כל הוסף בתורה דערפאר וואס אויף תורה איז דאך כמה סיבותי' שלום.

¶13כוסף במילות חסדים איז דאך דאס אויך אן ענין וואס הוצא ”שלום עוד בין הבריות”.

¶14דערפאר איז כל הוסף בתורה במילות חסדים איז דאס א ענין פון מה איז דאס א סגולה אויף קדיא בשלום.

¶15און פארקעסט נאך דעם בשעת נאך אז ”כי ברבים הי' עמדו” גייט דאס מערניט ווי אויף דעם ענין פון מתפלל אים הסיבו.

¶16אבער בפל איז דאס צוויי טייטשן אין דע

¶17שלם וואס דאס איז דער ענין פון ”הוסק בתורה ובגמילות חסדים”, און באמת קען מען אין דערויף קורל זיין אויך דער מתפלל אין הציבור איז דאך אויך אן ענין פון שלם ווארום בשעת מ'איז מתפלל אין הציבור איז מען דאך קורל זיך צוזאמען מיט דעם ציבור, און א צווייטער טעם, אז ”פדה בשלום נפשי” איז דאס מבאר מערניט ווי דעם אופן הפדיעה,

¶18טעם אויף דערויף, ער תיבה רבים הי' עמדים איז דאס ביידע פשטים צוזאמ� דאס פארשטייט דאך, אז לכל איש ישראל איז דאך דא ”שתי נשמות שהן שתי נפשות” וואס אינו די 'נפש הבהמית' ”ונפש השנית בישראל אין חלק אלוקה ממעל ממש”

¶19וואס יעדערע פון די נפשות איז דאך ווי ער איז מבאר בארוכה אין תניא איז ער עצה למשל בעיר קטנה זו הגוף, וויבאלד אז ביידע, סיי די נפש אלקיע סיי די 'נפש הבהמית', ווילן האבן די גאנצע ממשלה אין דעם ”עיר קטנה זו” הגוף,

¶20במילא קען דערפון ארויסקומען א קרוב המלחמה.

¶21מלחמה, וואס דאס איז תכלית בריאות האדם איז דאך אויף לברר, ווארום א נשמה איז דאך ווי ניט סיכער תקנא לעצמה און דאס איז וואס זי ירתא למטה איז דאך לברר דעם גוף 'ונפש הבהמית' און חלקה בעולם,

¶22במילא טרעפט זי זיך דא אן אויף א התנגדות פון דעם 'נפש הבהמית' מיטן גוף, מיטן חילוק פון עולם איז אט דא קומט די עבודה פון דער נשמה, וואס צוליב דערויף איז איד ירתא למטה איז אין דער עבודה איז דא כמה וכמה אופנים, ווארום בכללות קען זיין אט די עבודה, אז דער נפש אלקי זאל איבער ניט האבן קיין שייכות מיטן גוף אין 'נפש הבהמית', בפרט

¶23זעט זיך דאס אן בשעת ווי ער זאגט אין תניא, אז ס'קען זיין אז ”נשמת אדם גבוה ליום קוץ” איז פאראיינען א גוף פון אדם נבזון ושפועו איז דאך דעמאלט איז דא א ריש פישן די רוחניות הנשמה, מיטן גשמיות וחומריות הגוף איז אט דעמאלט קען זיין, אז דער אופן עבודת הנשמה זאל זיין אז זי זאלן מיטן גוף קיין שייכות ניט האבן.

¶24דאס הייסט, אז זיי וועט ליגן אין השגות אלקית, על דרך דוגמא ווי זי איז געווען קודם שירתה למטה, וואס דעמאלט איז דאך געווען ”חי הוי' אשר עמדתי לפניו” ”ואין עמידה אלא תפילה” וואס דעמאלט שטייט דאך די נשמה אין אן 'אהבה ויראה',

¶25מיטן גוף אין 'נפש הבהמית' האט זי לגמרי קיין שייכות ניט, במילא וויבאלד אז זי האט מיט זיי קיין שייכות ניט בלייבט דער גוף אין 'נפש הבהמית' בעמדים ומצבו.

¶26איז בשעת די נשמה, די 'נפש האלקית', שטייט אין א גינוי און אין א תוקף, איז אט דעמאלט הערט זיך ניט אן ניט דער גוף אין נפש און על אחת כמה וכמה אלע זייערע ענינים.

¶27דערנאך אבער בשעת ער טראגט זיך אפ פון דער השגה אלקית איז וויבאלד אז אין גוף פון 'נפש הבהמית' האט ער ניט אויפגעטאן קיין ענין פון בירור וזיכוך קען ער דעמאלט זיין אן אופן למטה ”מן הקצה אל הקצה”.

¶28דערפאר זאגט דאך אויך די גמרא, אז כמתפלל דארף זיין לבי למעלה, אבער אינף דארף מען זיין למטה און שטייט דאך אויף דערויף דער ביאור, אז אויב ער וועט ניט האבן קיין קישור מיטן למטה איז קען טאקע זיין,

¶29אז בשעת התפילה וואס איז דאך ענינו כשר ויתחברו זאל ער דעמאלט טאקע זיין למעלה לאחרי התפילה אבער, וואס דעמאלט איז דאך דער תכלית הכוונה פון ”בכל דרכיך דעהו” אז אין אלע ענינים זאל ער דינען דעם אויבערשטן, איז וויבאלד אז ער האט מיטן גוף ונפש הבהמ' איז גארנישט ניט אויפגעטאן קען דעמאלט זיין א נופל ”מן הקצה אל הקצה”.

¶30דערפאר מאנט זיך, אז וואס פאר אריכה כהרך ס'זאל ניט זיין צוויסן די נשמה מיט וויבאלד אבער מיר ווייסן אז הלא יחוטו ליעקב אז דער מברר מיטן מתברך שטייען אין אן ערך לזה, און אין אן אחוה,

¶31אז ס'זאל זיך ניט אויסווייזן אז זיי זיינען ווייט איינע פון די אנדערע, אבער צו דער פון גמלע שיחני, וויבאלד אז די נשמה איז מלובש אין דעם גוף, האבן זיי א שייכות איינע צו דעם אנדערן, און די עבודה דארף זיין בהתלבשות,

¶32אז דער מברר זאל זיך אנטאן אין דעם מתבררן און זאל אים מברר זיין, וואס דאס איז דער ענין, אז כאטש אפילו לבו למעלה דארף זיין דיניו למטה דערפאר דארף זיין דער ענין העבודה וואס דאס איז דער לשון פון קרב וואס ער האט צוויי טייטשן.

¶33איינער פון לשון מלחמה.

¶34איינער איינטער טייטש קרב פון לשון קירוב אז דער מלחמה פון דעם נפש אלקית נטקעגן דעם גוף 'ונפש הבהמית' דארף זיין אין אן אופן פון קירוב, ס'איז ניט אז ער זאל זיין אפגעטראגן און ליגן אין השגות אלקיות און לגמרי זיך ניט פארנעמען מיטן בידור וזיזוק פון גוף 'ונפש הבהמית' איז ניט דאס איז תכלית הכוונה.

¶35דער תכלית הכוונה איז, אז ס'זאל זיין מקרב לי אז דער אופן המלחמה זאל זיין באופן של קירוב, אז ס'זאל זיין ”עיניו למטה” אז ער וועלט ניט נאר דער עילוי אין דעם נפש אלוקי, נאר אויך אורבזיחוך און דערנאך אן עילוי אין דעם

¶36עבודה וכפשוטה איז דאס, וואס מ'מאנט ביי א אידן, אז ער זאל ליגן אין השגות אלקות, ועשת אלקי אביך דארף דערנאך זיין דער ועבדוהו בלבב שלום.

¶37טענה. אז די אלע ענינים וואס ער האט אין השגות אלקות אין 'אהבה ויראה' זאל ער דאס געבן צו אראפטראגן דאס אין זיך און אין אזוינע אותיות אז דאס זאל זיך אויך נוצאות פון סגובה 'נפש הבהמית',

¶38זיי איז שוין מיט א קירוב מיט זיי, ס'איז דורך דערויף וואס ער וועט אויפטאן אין אן 'אהבה ויראה' און א בכל ערון ושיחור אין זיין גוף און אין זיין 'נפש הבהמית',

¶39און במילא בחלקו בעולם. ס'קען זיין בדרך מלחמה, און ס'קען זיין בדרך מנוחה.

¶40מלחמה, אז בשעת ער שטעלט אוועק זיין סדר העבודה, אן ענין פון הכבנה און מיט אידער, וואס בכלל איז אן עבודה פון א טענה ומענה פניו

¶41וחמה און אן אחיזה שכנגד אלעמאל אנהויבן זאל דערנאך זיין א 'חוזר וניעור'.

¶42וואס די עבודה איז?

¶43אן עבודה פון דעם ענין פון א סוטה מיט א ריבוי אור, און לאזט לי' חפירה ניט צוקומען די גאנצע מיט זיי דאנצן אפגעטראגן,

¶44מיט ענינים רוחניים, פארבונדן מיט דעם גופא נפש אבמית איז זיינע נאר וואס דען ער גייט צו מיט א תוקף

¶45מציאות ניט, צו אים קטן, אז ער איז שוין באופן כזה במילא קומט ער פסלו במילא

¶46בימיו וואס הייסט ער נאר

¶47מיט עשה טעות, נאר מיט 'סור מרע' אויך, נאר וואס דען ס'איז פון מעלה.

¶48וויבאלד אבער אז דאס איז געקומען דורך אן ענין פון מלחמה ונצחון קען דאס זיין אן ענין פון חדר ומיעור, דערפאר איז ניט דאס אין וואס פאר אן אופן איז דא ביי אים געווען א א ענין העבודה דארף זיין מקרב לי אין אן אופן פון קירוב,

¶49ניט ער זאל פיין אפגעטראגן, ער זאל ליגן אין עננים פון הסתגות אלקות לגמרי, ניט האבן קיין קישוב וחיבור מיטן גוף 'ונפש הבהמית' איז דא געווען דער ענין מקרב לי פון לשון קירוב, אז ער האט זיך פארדורגן, און די עבודה איז געווען באופן כזה, אז ער זאל מיטנעמען מיט זיך דעם גוף 'ונפש הבהמית'.

¶50אין וואס פאר אן אופן איז אבער דא געווען די מלחמה איז דאס ניט געווען די מלחמה בדרך מלחמה די עבודה בדרך מלחמה, נאר די עבודה איז געווען אן ענין פון ”פדה בשלום” דאס איז געווען אן עבודה בדרך שלום, על דרך ווי ס'איז געווען מיום זה בזמן שלמה, וואס שלמה איז זיך געזעצן במקומו, און דורך דערויף וואס דארט איז געווען ריבוי החכמה האט דאס במילא צוגעצויגן די זיך די ניצוצות, אז מל

¶51וואס ס'איז געווען ביי אים, און אזוי איז געווען מכל המקומות, אפילו הרחוקים ביותר דאס איז נאך אבער ניט די 'תכלית השלימות', ווארום דעמאלט איז געווען ט קע ”קיימא סיהרא באשלמותא” ס'האט אבער נאר צוגעצייגן די ניצוצות אין וועלכע ס'האט זיך אנגעהערט דער ענין פון קדושה, דורי הקדושה.

¶52ויתיד לבוא וואס דעמאלט וועט זיין דער 'תכלית השלימות' וואס דוד איז דאך משיח, זאגט דוד אז ”פדה בשלום נפשי” וואס דאס וועט זיין אן עבודה בשלימות, אז ניט נאר מצוצין אט די נצוציות אין וועלכע ס'הערט זיך אן דער אור הקדושה,

¶53במילא דארף מען דעם ניצוץ מערניט ווי געבן דערהערן וואו ס'געפינט זיך דער מאר, וועט ער זיך במילא ציען צו אים, נאר לעתיד לה וועט דאך זיין אז זאב אהפוך אל כל העמים אז ס'זאל זיין אל כולו שכם אחד אז ניט נאר אז ווי ביי מלכא שמרא איז געווען אויף זי האט געבראכט די ניטוצות הקדושה,

¶54דערנאך איז זי צוריק אוועקגעפארן צו זיך פון דארט געווען ווי פריער, נאר תכלית העבודה איז דאך אויף כל העמים, אז אלע זאלן זיין שפה ברורה און אלע זאלן זיין ולבדו כולם שכם אחד אז

¶55ניט נאר אט די ניטוצה רעדט זיך אן דער הוי הקדושה, במילא אז זיי זיי הערן אז ס'איז ערגעץ דא מאיר ציט ער זיך פון זיך אליין, נאר אפילו אט די ניצוצות וואס דער אור החדושה איז דארטן נחשך געווארן מצד כמה העלמות והספרים איז אפילו אט דאס נעמט מען אויך ארויס מאים כהקליפות, און אט דעמאלט איז דא דער פדי' בתכלית, וואס דאס איז דער פדי' בדופן פון שלום.

¶56וואס זיין וועט דאס זיין לעתיד לבוא, שטייט דאך אבער, אז די גאולה האט זיך דאך אנגעהויבן אין דעם רגע פון דעם חורבן, און ווי ער האט געפייט אין מדרש, אז ב

¶57האט ער געהערט, אז די פרה זיינע האט געו פרתו, האט ער געזאגט, אז דאס איז שכרף בית המקדש און גלייך נאך דערויף איז געווען צווייטע גיהי האט ער געזאגט, אז נולד גואלן של ישראל משיח של ישראל איז פון דעמאלט אן הויבט זיך אן די הכנה צו דעם אופן העבודה, אז ס'זאל זיין ”פדה בשלום” אז ניט נאר

¶58ניט זיין קיין עבודה בדרך מלחמה, נאר אפילו די עבודה בדרך שלום זאל זיין בתכלית השלימות, אז מ'זאל ניט נאר ארויסנעמען וואס ס'זאל זיין מערניט ווי גשמיות וחומריות עליהם.

¶59קענען דאס זיין ווי קען מען ארויסנעמען אפילו אט די ניצוצות אויך, איז אויף דערויף איז דא אט די ענינים פון ”כל העוסק בתורה ובגמילות חסדים” ומתפלל אים הציבור.

¶60כללל איז דאך דערנאך קיין מינה פון תורה ביז תפילה, אז ענין התפילה איז דאך, אז דאס איז בדרך 'מלמטה למעלה', מצד דובר של מקום אבער דערנאך דארף ער זיין יבקש

¶61מיטן מטה, און ער ווייס און ער פעלט, אז ווען פעלט, וואס דער טמא איז ער מצד די שבחו של מקום און דערנאך דארף ער טיילן בא זיך אן עלי' על דרך הקרבת הקרבן,

¶62בדרך עלי' 'מלמטה למעלה' וואס דאס איז דער 'כללות ענין' עבודת התפילה.

¶63אין 'לימוד התורה' וואס דעמאלט לערנט ער דאך אויף מסורות רצונות של הפב"ה, וואס תורה איז דאך קדמה לעולם און די תורה איז ער ממשיך אין עולם ודרף 'מלמעלה למטה'.

¶64במילא איז אט זי עניני הבירורים און עניני העבודה וואס טוט זיך אויף דורך 'העסק בתורה' טוט זיך דאס אויך אפ דורך א סדר פון 'מלמעלה למטה', במילא איז דאס בכל אופן ניט אן ענין וואס דער מעלה מיט מטה איז גלייך, אז מ'זאל זאגן אז דאס איז א מלחמה שוה.

¶65על פי כן, איז אפילו דער עבודה פון תורה קען אויך זיין אויף צוויי אופנים, אדער אז דאס זאל זיך פארבינדן מיטן גובר-נמש השבימות אויף אזא אופן אז ס'זאל קענען זיין דערנאך דער לא זכר,

¶66אדער אויף אן אופן אז ס'זאל גאר לכתחילה ניט זיין קיין מציאות אויף לא זכר.

¶67בשלל איז דאך דאס איז אויף קיין מינה פון קנימיות התורה און נגלה דתורה, וואס נגלה דתורה איז אס כללות הדברים און מ'איז זיך עוסק מיט ענינים גשמיים וחומריים, איז וואס פאר אן אופן איז מען זיך אין דערויף עוסק?

¶68אז מ'הערט זה אמר קרוב, נאמר כך און שמעון אמר כך וואס כאטש אפילו איינער פון זיי איז ער זיכער, תענתו איז שטייקער איז אף על פי כן איז ער זיך אין דערויף מתלבש און ער איז מברר ווי ס'דארף זיין דער פסק דין

¶69אבער אז ער פארבינדט זיך מיט ענינים פון גשמיות וחומש און מיט ענינים פון טענות שקר קען זיין, אז אויב ער זאל ניט האבן די הטמא והכנה הרואה לזה מיט די זהירות וואס ער דארף האבן בשעת 'לימוד התורה' זאל זיין חס ושלום אן ענין פון ”לא זכה” וואס אט דעמאלט איז דאך וואס די גמרא זאגט וואס דעמאלט איז 'נעשית לו' תורה אז לא ישעתת ניט

¶70ושלום 'נעשית לו' דער סעם פון א הולש אבער אין 'פנימיות התורה', וואס 'פנימיות התורה' איז דער שטאך איז מען דאך עוסק אין ענינים ניט אין גשמיים וחומרים, נאר אדער ידיע פון 'סדר השתלשלות', אדער ענינים פון 'אהבה ויראה', אדער ענינים פון כתב יבול אהבתו וליראתו בכל אופן אין ענינים רוחיים.

¶71העיקרי בזה, אין נגלה דתורה איז דער עיקר ענין, אז ער זאל מחדש זיין און זאל אריינטאן זיין שכל, און זיין שכל זאל דאס פארשטיין, און ער זאל מייגע זיין בשכלא אויף מחדש זיין בתורה ”כפי שורש נשמתו”.

¶72וואס דא גיט מען אים אן ארט, און פארקערט מ'זאגט אים אז ער איז מחוייל בא זיי, לא יגעה כח שכלא, ”עד מקום שידו מקעת” אויף אזויפיל אז ער מוז מחדש זיין אט דאס וואס ער קען מחדש זיין ”לפי שורש נשמתו”, גיט מען, וויבאלד אז מ'גיט אים א מציאות, קען דאס ברענגען בסיבות אז ער זאל ווערן בא זיך א ישן מציאות,

¶73ניט נאר די תורה זאל אויף אים ניט בעל'ן קיין ענינים פון ”נפשי כפר לכל תהי,'” אט דאס זאל זיין פתחלבי בתורת אחד נאר פארקערט, דאס זאל חס ושלום מ'אין אים בעל'ן אז ישת וגעביר.

¶74איצטער די תורה אין 'פנימיות התורה'?

¶75דארט איז דער עיקר 'לימוד התורה' אן ענין פון דברי הרב.

¶76וואס דערפאר איז דאך אין מוסר אין דער זי תורה למי שלא בדיוק בקרבו בשעת ער ווייס אין וואס פאר א מעמד ומצב ווי ער געפינט ווי קומט ער צו אזוינע ענינים איז אט דעמאלט קען מען אים מוסר זיין דעם ענין פון רזי תורה,

¶77דערנאך ”אין מוסרין רזי תורה” איז דאך משמעות אז מ'גיט אים איבער א פארטיקע זאך, נאר וואס דער מ'מאנט פון אים ער זאל דאס אויך פארשטיין, אבער ניט 'עיקר העבודה' איז אויף דוקא פארשטיין, און על אחת כמה וכמה אז ניט 'עיקר העבודה' איז אז ער מוז דאך מחדש זיין.

¶78ער דארף נאר אראפנעמען די ענינים פון העלמות והם תרים וואס דאס איז דער ענין פון קשיות ורמינהות, און אויב אפילו דאס אויך ניט מאכט אויך ניט אויס איז דאס אויך א לימוד השלם, ווארום אט דאס איז דער עיקר ”ענין פנימות התורה”, איז דאך ווי דער רבי האט געזאגט א סך מאל אז דער עיקר ענין הפסידות איז אויף לשמות מדותיו הטבעי,

¶79און דער עיקר ענין חבב דא איז כדי די מדות זאלן זיין ווי ס'דארף צו זיין א ס'איז נוגע אז ער זאל תופס זיין אט די ענינים ווי זיי זיינען, און ער זאל זיי ממשיך זיין אין אז בחול בנוגע אל הפועל במחשבה 'דיבור ומעשה'.

¶80וויבאלד אז דא האט ער א קלענערן ארט און א קלענערן און מ'ווארט פון אים מיט זיין התפשטות איז דא איז זיין מציאות רחוקים ביותר איז נוגע איינע, בפרט נאך אז בכל איסל זיינען אין ענינים רוחניות,

¶81און ענינים וואס דארפן ברענגען צא אהבה ואירא איז דערפאר איז די לימוד 'פנימיות התורה' איז דארט איז ניטא דער זאך, דערפאר ווערט דאך דער לימוד אנגערופן בשם אילנו דחי דערפאר וואס ער איז זיך ניט מתלבש אין ענינים פון טוב ורע, און וויבאלד אז דאס איז אילנו דחי איז דארט איז ניטא דער שעש פאר די אלע ענינים וואס מ'דארף באווארענען לימוד נגלה דתורה.

¶82דאך אט דאס וואס ער זאגט ”כל הוסק בתורה” איז דאס א מענה אנטקעגן ”פדה בשלום” שטייט אויף דערויף אין כמה וכמה מאמרים, אז כל הוסק בתורה מיינט מען דאס לימוד פון ימות התורה, וויבאלד אז ער לערנען פון ימות התורה וואס ער האט צו-טאן מיט תורה, און ער האט צו-טאן מיט ענינים רופני,

¶83און מערניט וואס ער דארף דאס אראפנעמען בדרך 'מלמעלה למטה', כדי די ענינים גשמיים זאלן ניט בלייבן, דערמאלט מבורר און מזוכח ווערן און נתעלה ווערן און

¶84אז ס'איז מחוייב עבודה, אז וואס זמן דאס מאנט, ער פאצעט זיך אויף ”זמן ובאותו מקום” איז אט דאס איז ער ממלבי.

¶85אז ער וואלט אים ניט

¶86ווייניק, אז ס'זאל זיין צדקה, און אז מ'דארף האבן וואס זיין ניט

¶87אין תם וסוכו ודעת איז וואס אויף דערויף א קיין צדקה,

¶88ווארום דא מאנט זיך אן ענין פון עבודה, נאר

¶89לעני אזוי ס'דארף זיין ביי אנשים, אז זיי דארף זי