Text

¶1ס'איז דאך אויך דער מנהג, לויט דעם אנזאג פון אונזערן רבים, פון דעם אלטן רבי'ן אן, אז מ'זאל לעבן מיט דער צייט, מיט דער פרשה פון דער וואך, און אין דער פרשה די טייל וואס איז פארבונדן מיט דעם טאג אין וואך, וואס איצטער איז דאך דאס די פרשה פון שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך און אין דער פרשה אליין דער דריטער חלק פון איר, וואס איז פארבונדן מיט יום השלישי, וואס אויפן דריטן טאג זאגט מען, אז דאס איז שהוכפל בו כי טוב. וואס דאס איז אויך גלייך דער לעבן מיט די ביידע זאכן, איז דאס דורך דעם וואס אין די אלע גוטע זאכן און די אלע גוטע ברכות והצלחות וואס מ'באקומט, מקיים טוב לשמים וטוב לבריות, ווי מ'האט פריער געזאגט ואהבת לרעך כמוך, אז דאס וואס ער באקומט פון שמים פאר זיך, איז ער דערמיט אויך מקיים טוב לבריות ואהבת לרעך כמוך, אז ער טוט אלץ וואס הענגט אפ אן אים, אז דער חבר-זיינער אדער די חבר'טע פון די מיידעלע זאלן זיין ראוי און זאלן אויך באקומען, במילא זאגט ער אויך א תפילה פאר זיי, אדער א קאפיטל תהלים, אדער ער גיט צדקה צוליב זייער זכות, כדי זיי זאלן אויך באקומען די אלע ברכות והצלחות, און אין וואס באשטייט אויך איינע פון די ה'ברכות, אז שופטים ושוטים תתן לך בכל שעריך וואס פונקט אזוי ווי די מצוה איז געווען פאר כלל ישראל, אז כלל ישראל, בשעת אידן זיינען געווען בארצנו הקדושה, כפולה בעלי בתים, האבן זיי דעמאלט געהאט דעם ציווי, אז בכל שעריך אין יעדער שטאט פון ארץ ישראל, ביז אויך אפילו אין א אידישער שטאט, ווען די פון די וואס האבן געלעבט אין חוץ-לארץ, זאלן זיי דארט

¶2אוועקשטעלן שופטים ושוטרים, וואס דער ענין פון א שבט איז דאך, ער זאל אנווייזן און געבן די אלע הוראות ווי אזוי מ'דארף זיך אויפפירן כדי מ'זאל זיין ווי ס'דארף צו-זיין, און באקומען און זיין ווערט צו באקומען נאך מערער ברכות פון דעם אויבערשטן, און אויך, מ'דארף דאך אויך וויסן פרטים ווי אזוי אפגעהיט ווערן פון די זאכן וואס שטערן דערצו, אדער לאזן ניט צו מ'זאל דאס טאן אין דער פולסטער מאס אויף דערויף באשטעלן די שופטים, באשטעלן זיי שוטרים, וואס זיי דארפן זען אז ס'זאל זיין א סדר, און א ריכטיקער סדר, אין דער גאנצער שטאט. און אזוי ווי דאס איז געווען דער אנזאג פאר כלל ישראל בנוגע צו שטעט, אזוי איז דאס אויך אן אנזאג פאר יעדער אידן, בנוגע צו זיין הויז און זיין משפחה, און אזוי אויך אן אנזאג פאר יעדער אידיש קינד, בנוגע צו אים אליין, און בנוגע צו דעם חדר און וועלכער ער האלט זיינע ספרים און זיין צדקי פושקי און זיינע זאכן, אז דארט זאל זיין דער ריכטיקער סדר, אז די ספרים זאלן זיין ריין, און צוגעגרייט יעדער ספר אין זיין צייט, און אזוי אויך די צדקה פושקע צוגעגרייט אין יעדער וואכן טאג, און ס'קומט א שבת און א יום-טוב זאלן איר אוועקשטעלן אויבן אן, ער זאל איר מערניט ווי זעען, און זי זאל דערמאנען אויף צדקה, אבער געבן צדקה אליין דארפן ווארטן ביז מוצאי שבת ומוצאי יום-טוב, און אזוי אויך אין די אנדערע זאכן וואס א קינד האט ביי זיך אין צימער, זאל יעדער זאך זיין צוגעגרייט אין דער צייט ווען מ'דארף איר טאן, און זיין אויפגעהויבן, און מ'זאל דאס ניט קענען אנרירן, אין שבת ויום-טוב ווען דאס איז מוקצה אדער א נעמלעכע זאך, ועל דרך זה אויך

¶3איינוווירקן אויף אלע חברים און חבר'טעס, אז זיי זאלן אויך אזוי טאן בא זיך אין זייערע חדרים. וואס דאס איז אויך דער אנזאג, ביז נאך מער פערזענלעך, ווי ס'שטייט אפגעטייטשט אין ספרים, אז דער ענין פון א שער, פון א תואר, איז דאך, אז דורך דעם תואר גייט מען אריין אין דער שטאט, אזוי האט אויך דער אויבערשטער באשאפן מענטשן, אז ער זאל האבן תוארן אין זיין גוף, וואס דורך זיי גייט אריין די אידישע תורה און אידישע מצוות אין דעם מענטשנ'ס נשמה אינעווייניק, וואס דאס זיינען די תוארן פון אריים לרות ואזניים לשמוע און לב לדעת, אז דורך דערויף וואס מ'האלט אפן די אויגן, במילא לייענט מען זיך וואס ס'שטייט אין דער תורה, דורך דערויף וואס מ'האלט אפן און אנגעגרייט די אויערן, הערט מען וואס דער מלמד און דער מחנך דערציילט און לערנט וואס ס'שטייט אין תורה ווי אזוי מ'דארף זיך אויפפירן אין טאג-טעגלעכן לעבן, און אז ס'גייט אריין די ווערטער פון דער תורה, אדער דורך די עינים אדער דורך די אזניים און דורכן פה פון דעם מחנך וואס גיט דאס אריין אין די אוירן פון די מחונכים ומחונחות, גייט דאס אריין אינעווייניק אין דער נשמה און אין דעם גוף. און אט דעמאלט איז מען זיכער, אז דאס לאזט ניט צו, אז דורך דערויף זאל אריינגיין ניט קיין געוואונטשענע זאכן און ניט קיין געוואונטשענע רצונות, און מ'בלייבט מערניט אן איינער אידישער תינוק של בית רבן, אן איינער אידישער תלמיד פון דעם אויבערשטנ'ס חדר, ווי דערמאנט פריער, וואס דארטן לאזט זיך דער אויבערשטער ניט צו, אז ס'זאל חס ושלום אריינפאלן א מחשבה ניט קיין גוטע מחשבה, ואדרבא זי ווערט גלייך ארויסגעווארפן צוזאמען מיטן יצר-הרע,

¶4און מ'זאגט אים, אז דא איז אן ארט וואס מערניט ווי דער יצר טוב האט די בעה'ב'ישקייט, במילא ווערט מען אויך א ילד טוב און א ילדה טוב א גוטער אידישער אינגעלע און א גוטער אידישע מיידעלע, וואס זיינען אויך מקיים ואהבת לרעך כמוך יעדערע פון זיי ווירקן זיי איין אויף אלע אידישע קינדער ארום זיך, אז יעדערער פון זיי זאל זיין, ווי גערעדט, אין צוזאמענהיינג מיט שנת הילד והילדה, אז יעדער אידיש קינד, יעדער ילד, זאל זיין א ילד טוב, און יעדער ילדה זאל זיין א ילדה טובה. וואס אט די אלע זאכן פארשטארקן נאך מערער דעם פארבונד פון די ילדים און די ילדות מיט אבינו שבשמים, איז דאך פארשטאנדיק, אז דער אויבערשטער זעט ווי אזוי די ילדים און די ילדות זיינען טובים און טובות, היילט ער גלייך צו, אז זיי זאלן גלייך אריינגיין אין זיין חדר בארצנו הקדושה, און ווי דערמאנט פריער ארץ הקודש עצמה, אין ירושלים עיר הקודש, און אין דעם אמת'ן חדר פון יעדער אידיש קינד און פון יעדער אידישן ערוואקסענעם, וואס דאס איז דער בית-המקדש, וואס דורך אים זאגט מען דאך דער אויבערשטער, אז ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם ווערט דער אויבערשטער א שכן, ביז ער ווערט דער בעה'ס אין דעם קינד'ס חדר,

¶5אלטערן, איז דאך פארשטאנדיק אז בור פני מלך חיים אז מ'האט פאר א שכן, און ניט סתם א שכן, נאר א שכן וואס ער איז דער אנפירער פון דעם גאנצן חדר און פון דעם גאנצער הויז, ברענגט דאך דער שכן מיט זיך מיט מתנות טובות, און א זיכערע זאך, אז ער זעט אז אין הויז זאל קיין זאך ניט פעלן, ואדרבא ס'זאל זיין אלץ בהרחבה,

¶6זאכן פון עסן, סיי פון טרינקען לחם לעכל, און סיי פון בעגיד בלילבוש, פון די בגדים, און סיי פון געזונט, און סיי פון אלע ענינים, פון דער הויז ווערט דאס א בית מלא כל טוב, דורך דערויף וואס דאס איז אויך א בית מלא ספרים, און א הויז וואס האט אויף זיך א מזוזה כשרה, וואס דארטן איז דאך געשריבן, וכתבתם על מזוזה בתיך ובשרעך", און ווי ס'שטייט אין זהר, אז דורך דערויף וואס א איד האט א מזוזה בא זיך אין הויז, איז אפילו בשעת ער געפינט זיך אין דער וועלט ניט אין הויז, נאר ער געפינט זיך אין אן אנדער הויז אדער אין א שטאט אדער אין א פעלד אדער אפילו אין א מדבר, איז הוי'ישמר צאתך ובואך מעתה ועד עולם, אז אויב האט ער דעם אויבערשטן שמירה, אז ס'זאל זיין אפגעהיט פון אלע זאכן וואס זיי דארפן ניט זיין, און זיין אפגעהיט, אז די אלע ברכות וואס דער אויבערשטער גיט אים אין דער הויז און אין דער דירה זאלן זיין אפגעהיט, מערניט ווי פאר זיין נוצן זיי, געזונטערהייט און פריילעכערהייט, און אין אן אופן של הרחבה.

¶7וואס דאס איז אויך, ווי געזאגט פריער, ווי אזוי פירט מען דאס דורך בפועל? איז דאס דורך דערויף וואס מ'איז מקיים דעם שופטים ושוטם תתן לך בכל שעריך, וואס דאס איז די אפענינג דעם שער וואס ס'איז דער אידיש אויערן אדער אויגן, וואס ער האלט זיי אפן, וואס דורך דערויף הערט ער דברי תורה, און לערנט פון דעם לעמד דברי תורה און זעט זאכן ווי זיי זיינען אנגעשריבן אין תורה, ביז זאכן אנגעשריבן אין קיצור שולחן ערוך אדער אין שולחן-ערוך, און הערט זיי אין אן אופן א מצוה גוררת מצוה, אז ער הערט איין זאך, אדער זעט איין דבר בספר, ציט דאס אים גוררת דאס ציט אים אריין, ער זאל וועלן, און ער וועלט דאס מיט א שטארקייט, ער זאל ווערן לערנען און הערן נאך תורה ומצוותי', און בשעת ער דערהערט אז דאס איז דעם אויבערשטנ'ס אנזאג, צוזאמען מיט דעם אויבערשטנ'ס ברכות איז דאך א זיכערע זאך, אז ער איז זיי מקיים פונקט ווי ער האט דאס געהערט, און מיט א לעבעדיקייש, אחיינו וקיימנו וגיאנו לזמן הזה, במילא איז אויך צי דאס אים נאכמערער ער זאל לערנען היינט מערער ווי ער האט לערנט מיט א טאג פאר דעם, און ווי דערמאנט פריער, מערער וויפל ער האט געלערנט אפילו אין די לעצטע טעג פון קעמפ אין שנה שעברה, וואס ס'איז געווען בהכנה אויך צו חודש אלה, אין צווישן איז אבער דורכגעגאנגען א גאנצער יאר, וואס יעדערער פון אייך האט זיי אנגעפילט מיט תורה ומצוות, און אויך געזען, אז זיין חבר זאל אויך זיין כמוך אדער איר חבת'ער זאל אויך זיין כמוך זיי זאלן דאס אויך אנפילן מיט תורה און מצוות, מיט אידישקייט. וואס דאס היילט נאכמערער צו און מאכט נאכמערער גרעסער די שנה טובה ומסוקה, אז נאך זייענדיק אין די טעג פון סיום פון חודש מנחם אב, וואס ס'איז דאך אבער שוין נאך דעם שבת מברכים

¶8פון חודש אלול, איז אט דעמאלט ווי ס'שטייט אין ספרים, אז מ'איז זוכה, האט מען שוין די כתיבה והחתימה טובה אויפן גאנצן יאר, און זיכער אויף די טעג פון חודש אלול פון דעם יאר, און אויך די לעצטע טעג פון חודש מנחמב, אז ס'זאל זיין נאכמערער טוב ברוחניות און טוב בגשמיות. און ווי דערמאנט מערערע מאל, אז פונקט אזוי ווי מצוה גוררת מצוה איז דאס וואס איר באקומט איין ברכה פון דעם אויבערשטנ'ס, וואס יעדער ברכה פון דעם אויבערשטן'ס איז דאך א ציווי פון דעם אויבערשטן, אז דאס ווערט זיכער מקויים, זאל דאס זיין גוררת מצוה ציט דאס מיט זיך נאך, נאך ברכות און נאך הצלחות, צום אלעם ערשטן, אז איר לערנט נאך מערער תורה, און מקיים מצוות מיט נאך מערער הידור, ווי איר האט זיכער געטאן זייענדיק אין קעמפ, ובפרט וויסנדיק אז דער קעמפ ענדיקט זיך אין די לעצטע טעג פון אב, און ענדיקט זיך, ווי מ'האט פריער דערמאנט, נאך שבת מברכים אלול, און מ'געפינען זיך איצטער דער יום שהוכפל בו כי טוב, און אין דער פרשה וואו ס'רעדט זיך וועגן דעם ציווי, אז דער אויבערשטער גיט אן אנזאג יעדער אידן, און גיט אים דעם כח אויף מקיים-זיין דעם אנזאג, אז ער שטעלט אוועק שופטים ושוטרים אויף זיך אליין, אז ס'זאל זיין זיכער, אז ער זאל וויסן, דורך דעם שופט וואס ער האט פון זיך געמאכט, דעם חלק פון זיך וואס ער האט געמאכט פאר א שופט, זאל ער וויסן פון דעם חלק, וואס דאס איז דאך א חלק פון נפש שלא כית פנימל, ממש, חלק אלוקה ממעל, און דאס גיט אים צו וויסן וואס דער שופט אין אים האט געזאגט, און האט אים אויך געגעבן די מעגלעכקייט, אז דורך דערויף וואס ער מאכט פון זיין האנט און פון זיינע אברים מאכט ער שוטרים, אז בשעת ער זעט אדער זי זעט, אז אויפן טיש שטייט א זאך וואס מ'קען מאכן

¶9א ברכה, און מ'דארף מאכן א ברכה, ווי צום בי שפיל בשעת מ'עסט אז מ'מאכט קידיש איז דאך דאס אויך א מצוה, על דרך זה בשעת מ'עסט סעודה שבת איז דאך דאס אויך א מצוה דער עסן אליין איניק שבת, און אזוי אויך אפילו אין א וואכעדיקן טאג, בשעת ער ווייס, אז דורך דערויף וואס ער וועט זיין שטארקער אין געזונט וועט ער נאך שטארקערן, מיט לערנען תורה, און נאך שטארקער מקיים-זיין מצוות וועט אויך אט דער עסן און טרינקען און די שערים דער מולד-זיינער, פונקט אזוי ווי דער שער פון דעם עינים ואזנים אויך דער שער פון דעם פה, אדער דער ענין פון מאכן א ברכה אויף פסמים, וואס דערצו נוצט מען דאך די שערים וואס איז פארבונדן מיטן נאס, וואס דורך דערויף מאכט זיך די ברכה פון מיני פסמים אדער א סבא פסמים, און דערנאך ענטפערן זיינע חברים און חבר'ט דאס אויף דערויף אמן, און דערנאך איז ער מקיים די מצוה פון פסמים במוצאי שבת מאכט דאס אויך די גאנצע וואך לאחרי זה, אז זי זאל זיין דורכגענומען מיט א רוח של מצוה, שהנשמה נהנית ממנו, על דרך ווי פון די אכילה שבת נעמט דאס אויך דורך די אכילה פון די וואכעדיקע טעג, אז ס'זאל זיין מיט א ברכה לפניה ולאחרי', און אז די אכילה זאל אויסגענוצט ווערן אויף נאכמער מוסיף זיין אז ס'זאל זיין א געזונטער אידישער גוף, און א אידישער גוף, וואס ס'איז דורכגענומען אויך דער גוף מיט אידישקייט, אז ער נוצט זיינע אברים און גידים, וואס זיי דערמאנען אים, אז ס'איז דא רמח אברים און שסה גידים, ווארום דאס דערמאנט אים, אז ער איז א איד האט ער פארבונדן מיט מצוות התורה, וואס זיי זיינען אויך אין א מספר פון רמח און שסמך ה עד כדי כך פארבונדן, ביז וואנענט אז מ'ציילט דורך זיינע אברים, זעט מען, אז ס'איז דא אין דורכגעציילטערהייט

¶10איז דאס פונקט רמ'ח אברים און שסמ'גידים, ווי גערעדט מערערע מאל. ובפרט נאך אז מ'גיט-צו אין דערויף, ווי דערמאנט פריער, ווי ער האט ערשט געזאגט אין תפילת מנחה, אז איינער פון די הויפט-בקשות, את צמח דוד עבדך מהרה תצמיח אז אין צוגאב דערצו וואס מ'בעט אז ס'זאל קומען די גאולה האמיתית והשלימה, איז מען אויך מוסיף, ניט סתם צמח דוד עבדך תצמיח נאר ס'זאל זיין מהרה תצמיח. אז דער אמת'ער מהרה איז דאך, ווי פארשטאנדיק, אז ניט נאר מ'ווארט מערניט ווי א טאג, און דערנאך קומט די גאולה, נאר אין דעם טאג גופא, וויבאלד אז מ'האט נאך אין דעם טאג מערערע שעות, ווארט מען ניט אפילו קיין שעות לשון רבים, אפילו ניט קיין שעה לשון יחיד, און מ'בעט בא דעם אויבערשטן אז ס'זאל זיין מהרה תצמיח די אמת'ע איז מהרה, אז לא עיקבם אפילו כהרב עין, וואס דאס איז דורך דעם וואס מ'איז מתפלל להקב,"ה, און ווי מתפלל ווי יעדער אידישער קינד איז מתפלל צו דעם אויבערשטן, וויסנדיק אז דאס איז אבינו שבשמים ווערט דאך דאס א תפילה היוצאות מן הלב פון אן אמת'ע, ריינער אידישע הארץ, איז אט דעמאלט גייט דאס גלייך אריין כבימה הכל אין לבו של הקדוש ברוך הוא, אז דער אויבערשטער איז גלייך מקיים אלע בקשות, און במיוחד אט די בקשה עיקרית, בפרט נאך אז ווי מ'איז דאך נוהג וועט מען דאך מסיים-זיין מיט צדקה, וואס די בקשה עיקרית איז דאך, ווי געזאגט פריער את צמח דוד עבדך תצמיח און נאכמערער מהרה תצמיח און נאכמערער

¶11ווי מ'זאגט דערנאך אין דעם סיום פון תפילת העמידה, אז ס'זאל זיין דער ענין פון ס'אים שלום די אלע ענינים זאל זיין אין א שלום'דיקן אופן און אין א געזונטן אופן, און ווי מ'האט ערשט מסיים געווען אין דער תפילה בכללות, אז אך צדיקים יודו לשמך יושבו ישרים את פניך אז בקרוב ממש, און ווי געזאגט פריער מהרה, וועט זיין דער צדיקים יודו לשמך ישבו ישרים את פניך אין ירושלים עיר הקודש, ווי דערמאנט פריער, און דארטן גופא את פניך וואס דאס איז דאך אין דעם בית-המקדש, ובמיוחד אין קודש הקדשים, וואס דארט איז דאך געווען דער ארון הקודש מיט די לוחות מיט א ספר-תורה, ווי דערמאנט מערערע מאל, העיקר, אז דאס זאל זיין די אלע ענינים מהרה, און ס'זאל זיין די אלע ענינים אין אופן פון שמשלום טובה וברכה בא יעדער אידן, ובפרט בא אידישע קינדער און אין זייערע הייזער, און ס'זאל זיין ועוד והוא העיקר, אז מ'שטייט הכי אין כולכם, אלע זיינען אנגעגרייט, ווארום מ'האט מיט זיך גאר א סך דברי-תורה וואס מ'האט געלערנט, און מ'האט מיט זיך גאר א סך מצוות וואס מ'האט מקיים געווען בעידור, און די אלע זאכן, כספם וזהבם איתם נעמט מען מיט דעם שכר זייערן און די מצוות אליין אין ארץ הקודש, און דארטן אין בית המקדש, ביז אין קודש הקדשים, וואס דארט איז דאך געווען א תורה, ווי דערמאנט פריער, און לוחות הברית, וואס דאס איז פארבונדן מיט אן ארון קודש, און אן ארון וואס מנורת זהב כולה, וואס זי איז געמאכט געווארן פון רונם גאלט, וואס דאס איז דאך א דוגמא און א משל אויף יעדער אידישער הארץ, ובפרט אויף דער הארץ פון אידישע קינדער, אז דאס איז מנורת זהב כולה, אז דאס באלייכט די גאנצע הויז און דעם גאנצן אידישן פאלק, און אין א ליכטיקן אופן און אין א רונם אופן און א הייליקן אופן, ועוד והוא העיקר די גאולה

¶12האמיתית והשלימה, ביז אין קודש הקדשים תיכף ומיד ממש.

¶13ואס ער האט געזאגט די זקוט דובל אויף טוב לשמים וטוב לבריות, ס'איז דא רבי, אז אל די ברכות און הצלחות זאל זיין קומפ דאון, we האבט דא סי וטרענסלאט אים, אז דאס זאל זיין קומפ דאון טוב לשמים שוין דערפער זאל סוף אויבער שבי טוב לבריות, תרו דער ואהבת לרעך כמוך. האב, סעסט דא רבי פון...העבן קומט דאון די קומענד...תאט יו שודא ציט ועט, אז די ברכות וועט דער רבינו שלמען סענדט וו, יו שודא ציט ועט א טוב לבריות, יו שודא הענד אפ ווי די ברכות צו די אדער וונס, ווי דעם הומי וקומען קאנטארקט, באופן די רבי ן זאלן זאלן בענטפי, באופן, און די שו עט זייט ווי רכי, באופן, לא יפ. געט פאר ווערן זיך געבן טו י, און אין דער זכ תיבות, אין אדער וואס איז אין יור זכות, טאקי ווארט ברענגען דאס צו דעם, תעלתו וייבל תבי בלעסטו וו די ברכת ווי די הצלחות. ס'זעט דאך ר'ן וואצטו לעסטו שופטים ושוטחים? און דער רבי זיינט, just אז ווי נע ון,

¶14אין ארץ ישראל, איז יכבנין שלא בטל כלל ישראל, and also with those cities that ווערן דז ויש צו רענען ארץ ישראל, דא, יהרה פוט שופטו ושוטב, יהרה פא לי סמען, יהרה פיט ווי פול פול דא ולאז, געווער סעד, וואס איז ער שופט, וואס איז די דזשא ב אויף א דזשאטש, די דזשא גדזש וואס די סיטו ויט, טייט און טייטש די פיפל, אויף דער עישה צדיק טאנדיקט זעלבס, אויף דער בישא בי וערב י אויף דער בידות שלא לימות'ס בלעסינג, and'הויף דער ביאוד דער שוין דא ביאולט דא, און דער עישה ready שוטחם ומשווינזער פאליס פאס, and take a lookאתי'א ין יתידע, אז אין כלי ישראל, the way it had to be in that city over there, so the same thing is, it has to be ביי each and every one, ביי every Jew, אין every house און אין every family, and ביי every Jew'ס שילד! We each, ביי ourselves, have to have שוטחם ושוטחם, and also the same thing is in the חדר, in middle חדר ווען we have to see דער שביעי סודה.

¶15דער שופט makes א סודה, היא מייקסט דאס סיסטעם, און ער טעלט יו וואס טו בי געווען ווי ווי ען וואלט ווי על פיינסטענץ, אין יער רום, ווי יו קיד סליט. ס'איז ער האט תו בי א פלעיס פון די ספרים, האט תו בי א פלעיס פון דער צדקה, פושקע, און דער האסט-טו בי אבויניקן האבן פא ים אין דעם פראפער טעם, אין דעם פראפער פלייס, און אויף דער יא פשקע ודא קמ זרעך בשבת פון יום טוב, יא פראו די ו קתן שבת און יום טוב ינוני על הני הינדל אני מוני, ס'איז שיפורר וואסער סיי איז דא רמני? איז דאך י'האפטע גיב די צטאקע, און ווען אפטער יום טוב ווען אפטער שבת? איז תעניו גיב די צטאקע, באט די סיים טאקען, you should know, אז everything else has to be אין אין פראר פלעיס, און אין אין פראפער טיין ווען עט שו עט בי דאן. ס'איז דא רענען סערטען וואס ענען אין דער רום, נאר קיין עלה ארא טאטש, בקוז דינם מוצצם. So the same thing you also have to serve as א שופק, you also have to be also a judge for the other people around you, פון יח עבירם, דא טעגשט יען מעג דער רומס אלץ אין דער סי ן וועי. און ווי דער רבינו שלמה זעשט, ווער שוין פוט די שופטים? בכל שיערך. ווארא שיעכם? שיעכם מיט גויטס. וואס איז די גויטס?

¶16this איז דער בריאה פון אינדיווידזשעל. דער בריאה פון אינדיווידזשעל האט צער טאן געיטס. וואס איז די געיטס? א געיט, you know, you גו אין און גו אויף. וואס איז די געיט פאר, you גו אין און גו ואיז? די געיט פאר?! So, ס'זעצט דאך אבער, you האב אן די אריז, די אריז, די אריז, די אריז, די אריז, די אריז די אריז פאר, די אריז, וואס איז די אריז פאר? די אריז, די אריז פאר? די אר אין, אין די שעה, אין פון יא בריא, ס'איז דא די טובה ומצוות דארטן, און די גוט טעגסט דארטן, און די גוטע טינגסט דארט פון מי מלמדים און פון מי מחנךים און פאר מיר פארערענטס און סו ואן. דען, דערנאך האבן פינעלי די לב. דען, די גאט דא הארט. וואס איז דאס? דער הארט איז ready to understand, to combine everything, and to take those things that the eye sees, and the ear hears, and seem to make it part-אף אין זיין לייף. מגובות די יביליטי לי שיהם, לי סקייטש, אז די חבודות שלו למגובות, איז דאס ווי שויט וואס ריטן אין תורה, און היא ווארא טיטשעס טיטשעס, אין הוי שוין בעבל טו קאנדאקט דאססערפס ערי סינגאל די, וועט שוין בי אן עין לראות ואת עניים לשמוע ואי'טו סי און די געהירות די כהיר, און די סיין פינקען אלס ווי ווי ער וועט שוין ענטער אינטער דער נשמה הבע ברית, און עס שוין בי אין סא� פזיטיו סענס, that it shouldn't let any foreign elements to גער אין דעם, but it should be, there should be, א תינוקט של בית רבן, א תינוקט של בית רבן מיינסט אז you are א תלמיד פון מחדר אבי השם! האסט זיי טוב געגעפינקען, אז ס'איז אויך געפינט, אז ס'איז אויך געפינט אז ס'איז אויך טייט טורעמאלי זוי, דארף ער האט געפינט פאר דער פירסט טיין פון דער פרארסט טיין, און דער חס ושלום, אויף סאמפויף טרייסט א גרם בער, פססס, אויף די טויטא טויטא, וועט די יוצאה הרע טו געבן, תלמיסה באס, you גאט ניט ביזנעס בי'ן עם, דאס איז ניט יו ער טעריטור, גע ראה, פינישט! דיסט פלייס פלאנגסט ער איז יצא טוב, דארטס מי, איין מה תלמודים איז דאך אי רך השם, מאי רכמים סהלכים חס ושלמי, וכא מ'מעט בי פינק בעדלי, און זו דיסט אור מעניקלי גיבס די ביי, היא בכמה ילדה טובה, היא בכמה גוט ביי, היא בכמה זא ילדה טובה, א גוט גררל, און דער וועל פון דעם, אז מקיים ואהבת ראי אחר כמוך די

¶17בית גואלט, ניטא רעדו חבריו, די גרלס גבא דער חבריו'ס, and to situate, that ער עס שו וט בי אין קאנעקשן מיט דער, ספעשעלי דיסן יער, וואס די שנת ילד ויאלדא, ווי ווערקען ווארקען דאס איז אי,"' די שנת ילד ויאלדא, to situate, that every single boy און girl should be good, and fulfill די תורה ומצוות. סו די רבונות של אולם העלפס מעיקס די ס, די ס רענגפענ'ס די בונד דאס ער איז בטווען אידישע קינדערלאכן, בטווען די ליטל בויס און ליטל גרלס ווי דו וירושה בשמים, און די רבונות פעקסט זיך אפ אין צי את הוי ר, סו די רבונות שלאולם העלפס אז ווי ספיד ער אפ, תווי שביר לגל תהרת חדר און ארץ ישראל, און ירושלים הוראה הקודש, and it should be every single kid, and every single adult, Peterach ווי שביר לגבו to the בית-המקדש, וואו דער רבונו שלא בצרים זיינען, שא עשו לי מקדש ושכנתי בתוכם, זיינען די רבונו שלא בן קינדער לך, מוספה בית-המקדש, and I will rest you together with you. ווי די בית?

¶18ווי איז די בית אין דער בית-המקדש און אין עד חדר? די רבונו שלא בן חיים, די ליט פני מלך חיים בעץ לייפ! ק'ק'ווערט נישא נעבה דער רבינו שלו נאר אים'סעלף? So, it's not just אן ordinary חדה, but די ס איז דאך איינע וחדה, די רבינו שלו, ווייס טובה ושרד חדה! וואו! טעמנדס! ס'איז רבינו שלו, ינע ווי קאמס ווען די באס קאמס ראונד, זי ברעגס נייס פרעזענטס, ארי מי גשור אז נאר נאר ניט שוין בי מיסן, ארי געזע ארענט ווי די רבינו שלו ווי אין א ביג וויי, ארי סיתא ווי, אז תקי הבה נפטאי, איין גוט פוד, איי יא גוט קלאווינג, איי יא געזונט, איי יא רעווען ווי פענגעלבס טאט י'ניט, און ער וועט שוין בי א הויזט א הויזט את כל טוב וטוב, א הויזט א הויזט פון ווי ערי סינגל גוט, פינק דאס גוט. און דער הויזעסט זיי האב ספריו, דער רבי ספרקט איבאלט דאס מעני טעמס, יאהסטו יבית ולא ספריו, און יאהבת א וקשכ'מזוזה, און ווי נא אבער דער זאך או you'האף די טערמינאלעדש י'בשחיך. דער טערמינען בשחיך, your געיטס, זיין ס'איז אויף דער ווי האט דא פוט ער מזוזה סאן דער, וכסבתם על מזוזה ביתיך ושחיך. וואס דאס מיינט? די ווען ווען ווי פוט א מזוזה א קשה בזוזה אן אין איר הויף און אין יער געיט, נאר ווי ער, יו קען ביא א 1,000 מילד דו וויין. די רבונות של העולם וואטשעס אויב ווי, אז דער צזער די ספלים, אשר ישמע צ אשר אביך מעטה ועדינו".

¶19און דער רבינו שלום, watch this when we come up and when we go into 120 years, אז we should be protected, און די בכחות שוין ביין דער אפארטמענט ווער ווי אין דער ה וואס ווער ווי אים, אז ווי שוין וזערהכעט, געסונטה-הייט און פריילעכע-הייט, און ער שוין אריין דברך. און דער רבינו שלום אויבן א נדיעה ט, אין א ביג ביג וויי! אין הרע ס'וועל דיסהעפען? ס'איז דא אן ניטל זיינג. שייפטים ושייטים! ווי יז כרסיטו ווי, טאר אן א איין שאין וואו ער עסט-פאוסטו, און אן עיר שאין וואו עסט-פאוסטו ווי שיהי דברי תורה, און ווי שצי ואתי בצוותא, און וואס עסט זיי אין קיצור שולחן נאך, און ווארעט זיי אין שולחן נאך, און וואן מצוה שלעפט ווי אבער מצוה. ווארות דארט מען. י'קענט אנדערסטענ ווען יו דא סא נפינג גו ט, יו געט אן אפטייט, ווען יו האבן סא נפינג גו ט, דא? דא? דא? ארי אבער תייט, like, you know, if you ate something that you liked, דאס יז אן מרבא, דא נטשו? ווען יו דו א מצוה, you enjoy די מצוה, to that מצוה, אלע ווי סודן ביי וקרייעיטס וויל די וואנענדו אן אלע מצוה, ס'איז וואס מצוה געהרת מצוה, וואן מצוה שלעפסט די אלער מצוה, אז ישיבוא אריין לי'מען תורה און ישיבוא אריין די ומען מצוות, ואס ווען יו הער טעכבינו שלא, סיס, everything, how we're doing all these things, and that we're drawing, ודוין מה, to learn מה, everyday, פון איין מה, that we learned יסתרי'ן סוו ונסופל.

¶20ס'זאט דער רבי, last year, ווי אלציק היום המה וזעהר איז חודש אל, frankly last year was very closer to חשששנא than this year, if you remember correctly. So after all, איז הליע פסט, אין דיש יער, ווי לייענט תורה, און ווי דיד מצוות, און ווי סוטט ווי טרעו וחביכם, ווי פרא רינו קינדס אין צבאות השם, און ווי דיד די מצוות. דאו ווי ספידס אפ! דעת רבינו שלנו, משה דיבות א ביגער יער און א בערער אין א בערער יער, אז ס'איז ביי א שנה טובה מסוכה, און א יער דאס קומט, און א יער דאס כא מוני א סוויט יער, און ס'איז ביי אן ענד צו דאס מנת ב ונחם מביא, ווי די דאויס, דערנאך ווער בפאן, דער וויל גען לאנגער אויף אים. נאו, אלא ראייסט ביי אן ליגוט! ראייסט ביי א מאנצט! אן ליגוט טענגס! און ווי שוין זוכר דרך כתיבה וחתימה טובה פאר די אינטיין יער! ס ושולין, זייט דאך אבער, די בית אויף עלף, אויף די סייער, תורה און דערויף איז דא לעורער, ס'איז דא לעורער, דערויף איז דא לעורער, דערויף הא איז געזאגט...

¶21דערויף קיין לייבוא. מצוה גוררת מצוה, ס'איז דא סיין פינג אויב ווער, ווען ווי געט ואן ברכה פאר די רבינו של עולם, און פאס ווי פולפיל די רבינו של עולם'ס קמענדנענס, דאס שוין ברענגען אן ארער מצוה. וואס דער מצוה? it should bring די ציווי השמיות בך, it should bring די קעמענדמעט פון די מצוה בעינדעס קעמענדמעט, רייט? סאויפי דו האבן מצוה? כרדת מצוה! סאויף די רבינות שלא לם, take a look און זי ווי די דיר דברין מצוה, סאויף די רבינות שלא לם האסטו ברענגען נאר דער מצוה to פלו-אפ די מצוה דארי דיבה וואס, דארף ווי דיר פון איר! וויףש ווי סאמפפיק דארף ווי ברענגען נאך מה ברכות, מה הצלחות, מה לייענען ת מאלט אין די ווי אספעשעלי ווי ווי know that camp is ending, און אין די לעת דער דער דער דער דער מאנט א ווי ב, און ס'איז אבער אפטער ווי בענטשט א חודש שאלה, שבת ובענטשט חודש אלה, און ווי אין דער די אויף הוחבל בי כי טובה, און אין דער די אויף טוסדע, אז מ'שו עט אנדערסטענד, אז אי ן אי טענדען, אז אי ט אי יו-דארף אויסקען די שופטים ושוטבים, ווי האט טו אוטלייזעז א בי שורר, אז ווי דו וואס ווי האב טו. דאס אור שעהם, אז ווי האב, ווי שצירה פועט די שופטים, און ווי שויט גייד אוס, און דער חלק אויף דער נפר שלא כסטר, איש וואן האסט אבער איר, אז ווי שצירה ווי דער טו פולפיל וואס דער שופט העלט זיך דאס צו דו, און די רבינות של עולם, ווי איז דאס דער פסוק ולא צידוע, וואס י'האב טו האב שוטכם, יא נדערסטען? יאהאב טו בי עבל to תו בי עבל to קאנטראל יער-סעוף! דוז וואטשמען! סעט זי טויט, טייטו, עוניק יג וואטס רייט.

¶22נאך, פארינסטעס, דער רבי גאיבט דאס אין אינטערעסטענגע אן קזעמפל. יסי, פארינסטעס, פאי קידוש. פאי קידוש, צו מצוה טו מען קידוש, so you have to see when you take the wine, און אויף טו מען די ברכה. איד צו די שבת. די זאל ניט שבת פון דעם רבי'ן, ווי האבן ט-הארגדיק די סיבה בפויל, און ווי אין עט שבת? די פלעשער דאקע פון אידן די שבת'דיקער מאכלו מיט. זאל וואס דאס דער רבי זיין, אז פון דעם מאכל, דאקער איד שבת? דאט פו דאקע ווירא אין שבת, און יו אנדזייע ט? דאט קידוש, דאט בבחה דאקע ביי קיין שבת, שוועט קערי עציך אויבער צו די אינטייע וויק.

¶23פון לייט, ש'סוקט זיך אין טייע וויק, דער עברי תינג that you דו, ש'האט דער ספיריט אויף דער שבת טער, דער שבת הן. הואו איז דאס אקאמפלישט? ביי די שיער די ארס און די אייז, און די בזכת טעת רבינו שלו ניט גיר זאס... ניט ווען דער רבי פוינטער אהרן אנדערפינגען? דאס איז די נעות! ס'טארף ניט ווען די אייז אין אייס און דאס איז אן דער שער! די נעות? וואס איז די נעות? וואראיז די נעות שאושפה? שערהית אין אחת! התוועדות חמשה עשר בשבט תשמוען! א לידל ארער, ס'איז רייפ וואטפו ט

¶24בשמן, וממך ברכה הנשמה, דאס איז וואס די נשמה האט הנאה פון, ווען מ'ברכה ברכה, בוי חמירה בשבא מהאה, עצמו בשבאו, וואסעברער איז, און ווי ענטער א ברכה, און ווי מקבים די מצוה ואתה בשמים. זאגט דאס פארטערטער טוטער וויק! שור הו רעך במצוה, whatever יו דו, שור הו ניט הורך אויף די מצוה, און פון וויסשו ס'איז שוין הנאה מערפארשן ווי די פאקט, דאקער יוזט די נאוז, ס'שמאלט די בשמו ממי כברכה אניט, זאר די הול ווי ק, whatever איז גארנע ווי דאן, וועט וועל זיין די גדלי עספיריטי אין איין שבת, דאס ווערק-תרו די אינטייער ווי ק, און ס'פעשלי ווי נהמנו ברכה וביכאו, נהמנו ברכה, אחר וואס, און שוין, אז דער ענטער איז אין טייע בריא, אויף מען, ווי האב, חמך אברמאן שאתה גידם חמך איז טו הונדערט און פאררי אייג, דער ווי ער טו הונדערט און פארטס פארטס פון א פערסטענ'ס בריא, און דער אן פרי הונדערט און סיקטי-פייף גידם, כא רטו רעז, און ווי ער רמי נדענזיך ווען ווען ברידו סדכיו, שופטים ושוטחים תהי'לך בכל שיוריך, אז דער ענטייע בריא, אי ני פא� הונדערדן פאר יעיף פארציו עלבדים, און פריער די פארשטי פייף פארציו עלבדים, די וויינד אין די ערבות אין סור וסופיו, ווי שו אדער בי'לטע סטו רייטע, סטורייטעד, דאס שוט בי תוקנובה, ווי די ט ספיריט את החבודו שלו. ווי גיר זאסט אויף תורה אין מצוות.

¶25וואס דאס מיט? ווי פרייד פאר קומענג אויף משיח'ן. ווי פרייד פאר די גאולה שלימה. סו ווי ווי ער ווי סוטר רבינו שלם? וויסט רבינו שלא למו? ס'איז נא ראי'שו תקער נאר אויף גלות. נא. ס'איז נא ראי נאך. מהרהרות עצמיך! יא גאראי תקער סא רייט-אוויי! ספיררלי! יושודן-קיפור'ס הער! וואס די נקודה האט דער רבי שורה ווי הער וואס? נא ראי נאר דער די? נא ראי

¶26סעוועל באו עוות, but רייד-אוויי, מהי'ע מעינט ריעלי, רייד-אויי! און אייברי ווי טארט אהונרד פארצענט, דאס וועט מען שווען ביא רייד-אוויי, ווארום מ'האפט ווי ווי? משיחכם רייטו, ס'איז מען ניט ווי פילישט-על די ביזנעס?! און ס'איז א סיט וויישאן דארט איז פאר עבריבא די תאגעדער, נאר און פארויי אחר, וואס מהי'עצמיח פאר עבריבא באריבא עליו כלל ישראל! און רבא וגדתם ולא יקפים כהלף עין.", you know וואס אהלף עין איז? ס'איז בלינקערי אי, דאס ווי קוויק עס א בלינקערי אי! דאס'איז ווי קויק ער ברקס! טאקע משיח ככמי'ט טי קערו ס. So, דער פאקט אז ווי ממש פעלו צו די רבינו שלא לם, איז ערי טשילד פריינגסט דא שם מיאלס בך, און ווען אידישע קינדערלאך פרייז, ששש! די רבינו פרום די הרט, דאס'איז פיווער טפילה, און ווען רבו עודו שלהם פילסט אויף די בקשיות, everything, that we ask of ים.

¶27און ווארט איז דער מעין וואן ענד אויף דער גלות? דארט, דער אויבערשטער איז מהרה תצמיח, און וועלט זו בי געווען צדקה אויף קאנעקשן ווי דאס. און דער רבי פינישט-אפ ביי שאין, אנאדער פאר אויף דער שמונה עשרו, דארט אפשר ווי זיי רוי א צמח-דבר, דארט איז יענע ווי זיי שם שלום, ווארטו ווי זיי, ווי פרי עט ה'איז שם שלום, פרייסט, און טובה וברכה, ס'איז דער ני suffering, we had enough of that already, זאל דער אויבערשטער שוין פוקט זא רב גלות, מהרה בשלום וועט שביב וצום שלום! And then we'll come to the אחצי יקב יודו ולשמך יושב יושב יושלם את פניך, טאט וו ערי ווי רי ספירלי, טאט אז צדיקים ווי ביארץ ישראל, אני ישבי ישלם את פניך ווער וועל די זי רייטשע פעיפל בי? אין ירושלים, מיר הקודש, ווער אין ירושלים? און דער בית-המקדש, ווער איז די בית-המקדש צו די הקדשים? און א הליות והלי איז דער וואס יעכן הקודש, ווערט וואס דער ספר תורה, און ער שוין מהיכר שביתפירא לי, טעת כבונות של עולם, שטיקת עד סיבן שלום טובה ובכחה, אלע וואס תגעדער, און ווי שוין בי רעדי, הכן כולכם! געט רעדי פון ביאת המשיח, רעדי די גאל! און ווי שוין האב א לארף תורה אין מצוות בהודיעה!

¶28ווי שוין ווייט און פור ען אפ! און דערפאר וואס משיח'וועד וואלט וועק-אין און וואס פאוי, you know וואס ס'קומט העפען, ס'לויבט דער בי ישוב די בי הסוף, ס'איז דאך אבער שוין, יא גדע בי רדי, הכן קולכן! די אפי משיח'שכמה ראילי, רייט-אוויי און קספן זיך האבן מיט אים, טיינג עלי די מצוות ועל די תוכה, ועל די גוטע טיקס אז ווי פראפירן די גלות, ווי טיינג דאס אלאנג צו alsoו פיור גול, ערי דיוויש קינדס הארט איז הו לי'פור, און פרו די מנוה, ווי ברייטן די אינטייע ווערלד. ס'איז דאך בודש אלו, מ'שוועט העלפ את האלצו, אז פרו די קינדערלאך, איין די מנוה שאל זאגט, ווי שוועט ברייטן די ווערלד, פרו וואס? פרו א גאולה שלא מבקלב, take care פון ביד ממש! דערנאך, אז דער ענין איז דאך דא ניטא. און דערנאך איז דאך דא ניטא.