Text

¶1ס'איז דא דער מכתב הידוע פון דעם רבי'ן, דעם נשיא פון דעם שווער, בהנוגע צו יום גבולתו י' ביז וי' תמוז, וואס דעמאלט שרייבט ער, בהנוגע צו די התוועדות און וואס מ'מאכט בקשר עם זה, און ווי אזוי דאס זאל ברענגען צו חיזוק אין תורה ומצוותי' וכו

¶2וואס דערפון איז דאך אויך מובן בהנוגע צו התוועדות וואס איז פארבונדן מיט גאולה בכלל, און מיט גאולה במיוחד אין שלשלת נשיאי חב"ד.

¶3אט דאס וואס מ'ויל מוסיף זיין, בפרט בנוגע לעניננו זה, אז אזוי ווי ווי גערעדט פריער אויך דער מאמר וואס האט געזאגט דער רבי דער נשיא מיט פערציק יאר צוריק בהרחבה, מיוסד אויף די מאמרים פון דעם אלטן רבי'ן מיטן מיטעלן רבי'ן מיטן צמח צדק כפי שכפר נדפסו מיט קישור הענינים, מיט קתז ביאור נוסף.

¶4וואס בכלל דער ענין פון פערציק יאר געפינט מען דאך, ווי מ'האט גערעדט שבת בארוכה, די צוויי דיעות אין דעם, די דיעה פון תוספת און די דיעה פון רש אי, וואס רש אי טייטשט דעם ענין פון ”עד ארבעים שני” לקיים מניש הדתא דרבא,

¶5אז דאס מיינט מען ארבעים שני משנולד, און תוספת זאגט אויף דערויף אין סוטה, אז מ'קען דאס אזוי ניט טייטשן, ווארום דאס איז דאך געזאגט געווארן במד לאחרי ווי ס'איז געווען ארבעים שנים פון מתן תורה, ניט פון דעם יום שנולדו,

¶6וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז ארבעים שנים מיינט מען דאס, אז פון דער צייט וואס ער האט געהערט די סברא מרבו איז 'לא קיים' אדעתא דרבו ביז וואנענט ער האט פערציק יאר אויף מתבונן זיין זיך אין דער סברא אין דער דעת רבו וואס ער האט פון אים געהערט.

¶7וואס אזוי איז אויך משמע קצת פון דעם מאמר וידעתא אז מ'דארף האבן פערציק יאר כדי אויף מתבונן זיין זיך אין דעם ענין וואס ער האט גערעדט מרבו.

¶8ניט ווי פירוש רש י, וואס לויט אים קען מען דאך טייטשן, אז וויבאלד ער איז אלט פערציק יאר קען ער באלד ווערן קיים עדעתו דרבו ווען ער לערנט דאס מרבו אפילו בא ביום, וואס לדעת תוספות דארף דאס נעמען פערציק יאר.

¶9וואס לכאורה איז דאס א כלל אין נגלה, און א כלל אין שעת און אין פוסק אז מ'איז זיך משתדל אז ס'זאל ניט זיין קיין מציאות רחוקה, כמחלוקת אין א מציאות רחוקה, כמחלוקת רחוקה בנוגע צו מציאות.

¶10על פי זה קומט דאך אויס, אז לדעת רש י, איז אויב ער איז שוין בן ארבעים, איז אט דעמאלט ווי ער הערט דאס מרבו, איז אט דעמאלט קען זיין אזא תלמיד א גוטער תלמיד וואס וועט זיך גלייך פארשטיין די סברא,

¶11און לויט תוספתו אפילו דרייסיק נייען יאר אז ער וועט זיך לערנען איז וואס פאר א תלמיד ער זאל ניט זיין וועט ער דאס אויך ניט פארשטיין, אפילו אז ער איז דער תלמיד הכי גדול ס'מוז האבן אויף דערויף פערציק יאר, וואס דעמאלט איז אחרי ארבעים שנה.

¶12אויך איז ניט פארשטאנדיק די ביידע ראיות.

¶13לויט תוספות איז דאך א משנה מפורשת ”בן ארבעים לבינה”, וואס דא איז דאך דער ענין משעת שנולד, ווי די גאנצע משנה רעכענט בן חמש און בן עשר ביז ”בן ארבעים לבינה” אויך איז ”ולא נתן ה' הוי' אלקיכם לכם לב לדעת” איז דאך געזאגט געווארן אין צוזאמענהיינג מיט מתן תורה.

¶14דער משאו וויל אויף דערויף פארענטפערן, אז דאס האט דאך משה רבינו געזאגט געהאדט א טענה צו אלע אידן, וואס צווישן די אידן איז דאך געווען אזוינע וואס נולדו במדבר וויינט ווי האט ער צו זיי געהאט טענה?

¶15איז דערפאר איז די הוכחה דערפון, לדעת רש"י, אז דאס מ איז אפילו די וואס זיינען געבארן געווארן בשעת מתן תורה קענען דאס אויך פארשטיין, און נאך מערער, אפילו די וואס זיינען געבארן געווארן שפעטער, וויבאלד אז ס'איז דא אזעלכע וואס האבן דאס געלערנט פערציק יאר און פארשטאנען, וועלן זיי דאך קענען דאס מסביר זיין,

¶16ווארום לאחרי ווי ער איז קיים עדעתו דרבא קען ער דאך דאס שוין איבערגעבן אין זיינע אותיות איז אפילו די וואס זיינען געבארן געווארן לאחר מתן תורה, וויבאלד אז ס'איז דא אזעלכע וואס זיינען געבארן געווארן בשעת און זיי זיינען שוין געווען בן ארבעים דערפאר האט משה רבינו צו זיי אויך א טענה.

¶17די קשיא איז אבער ניט פארשטאנדיק, דאס איז אז תשובה ווי משה רבינו וואלט געהאט א טענה מערניט צו די וואס זיינען געבארן געבארן בשעת מתן תורה.

¶18איז אמת טאקע, מחזק ד ווי ער זאגט אין חומש, אז ס'איז שוין קיינער ניט געבליבן פון דור המדפק אשר תמל אנשי המלחמה וואס דאס איז די וואס זיינען געווען בא מתן תורה 'בני עשרים',

¶19און פון זיי איז קיינער ניט געבליבן, איז קומט דאך אויס, אז יעדערער איז געווען ניט עלטער ווי צוואנציק מיט פערציק, ווייניקער ווי זעכציק יאר, וואס דערפאר איז געווען א ריבוי גדול וואס זיינען געווען אפילו וו

¶20דאס איז דאך אבער א דוחה גדול פארוואס האט משה רבינו ניט געמאנט בא די וואס זיי זיינען געווארן אלט פערציק יאר פריער, אז זיי זאלן האבן לאויל אט ”דעת ועיניים לראות ועזניים לשמוע” וואו האט זיי געדארפט ווארטן ביז פערציק יאר, און געזאגט אז עס דעמאלט זעט ער אז זיי זיינען כפואי תבל.

¶21וואס כדי צו פארענטפערן אט די אלע סתירות, און בעיקר אט דאס וואס דער משנה מפור ביז וואנענט אז דערפאר ווערט דאך אפגע'פסק'נט דער דין אין שולחן ערוך וואס די גמרא זאגט עד ארבעים לא יורה אז א בעל הוראה זאל מען ווערן ערשט צו ארבעים שנה, וואס דאס מיינט מען דאך צו ארבעים ”שנה מעושין עולם”.

¶22ולאידך גיסא אויך די ראי' פון תוספות.

¶23וואס אויף דערויף האט זיך דאך גערעדט בארוכה שבת, אז ס'איז דא צוויי ענינים.

¶24פון דער משנה ”בן ארבעים לבינה” ווייס מען, אז פערציק י וואס דעמאלט איז ווערט דער כח החכמה וההבנה ווערט ער בשלימותו.

¶25במילא איז דערפון פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז דאס איז אזוי בהנוגע צו דעם כח החכמה ווי דער מענטש איז געבארן געווארן, וואס ווען ער ווערט געבארן איז דאך ביי אים די נקודה ערשט דא, און דערנאך ווען ער הויבט אן וואקסן איז ”רוב שנים ידיע חכמה” ווערט ער אלץ מערער פארשטאנדיקער, בשעת ער ווערט 'בן אר'

¶26דערפון איז אבער אויך פארשטאנדיק, אז בשעת דער מענטש באקומט א נקודה אין שכל, א סברא אין שכל, א כלל אין שכל, וואס ער באקומט דאס מרבא, וואס דער רבא איז א רב גדול ביותר, בדוגמא ווי די גמרא ברענגט דאס בהנוגע צו תורתו של הקב"ה וואס דער אויבערשטער האט גערערן בא מתן תורה, וואס דאס איז דאך אן ענין שלא בערך, במילא וואס באקומט דער תלמיד, לנתן הוי' אלקיכן לכם לא בלע

¶27א כלל אין תורה, עול דרך ווי עשרת הדברות, וואס דאס האט מען דאך געהערט בא מתן תורה, איז טאקע געווען אלע ענינים, אז תורה והמצוה אשר נתתי להורותיו ווי די גמרא טייטשט דאס אפ אין מגילה אז דאס גייט אז אלע ענינים זיינען געגעבן געווארן אין די עשרת הדברות, וואס האט אבער וואס האט מען אבער געהערט?

¶28האט מען געהערט עשרת הדברות, דאס הייסט עשרה כללים.

¶29במילא איז דערפון פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז ”בן ארבעים לבינה”, אז פערציק יאר ארבעט פאנאנדער, איז מתפטח זיין כח השכל דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז בשעת ער באקומט א כלל אין שכל, א נקודה אין שכל, נעמט דאס אים אויך פערציק יאר, ביז וואנענט ער דערגרונטעוועט זיך אין דער נקודה אין שכל וואס ער האט באקומען מרבו גדול ביותר בדוגמא ווי הקב"ה לבני ישראל, אז ער זאל איר פאנא�

¶30וואס על פי זה איז פארשטאנדיק פארוואס מ'זאגט אז ביז ארבעים על יורא, וואס דאס איז א זיכערע זאך, ביז דעמאלט איז אפילו זיין כח א שכל ניט מפוטח בשלימות, דערנאך איז דא די פלוגתא צווישן תוספות און רש י צי דערנאך דארף זיין זינט ארבעים שהשכל ולילמי תורה, ס'איז אבער דא ניט קיין סתירה ניט פון דער משנה ”בן ארבעים לבינם” רש י איז ניטא די סתירה וואס תוספות פרעגט די קשיא

¶31'לב לדעת"', דערפאר וואס דאס האבן אידן געדארפט זיך דערגרונטעווען צו דבר ה וואס זיי האבן געהערט בא מתן תורה, איז ווייס מען אז ארבעים שנה ווערט, ביז וואנענט בינה דער כח ההבנה נעמט אן ענין מיט אלע פרטים, ביז לא יומקום, ביז וואנענט קיים עדעתו דרבו מיט אלע דריי לשונות ווי רש"י ברענגט דארטן, חכמה און 'בינה ודעת', ווי גערעדט אמאל בארוכה.

¶32וואס דאס קען מען אויך מקשר זיין, וואס מ'זאגט, אז די מפרשי הש"ס טייטשן דאך אפ אויף מים, אז ס'איז דא א מים מיט א מים כפול, א מים פתוחה און א מים סתומה זאגט די גמרא אין שבת, אז דאס איז ”מאמר פתוח ומאמר שתום”, טייטשן אפ די מפרשים אז ”מאמר פתוח” מיינט דאס אויף נגלה דתורה,

¶33און מאמר שתום מיינט דאס אויף 'פנימיות התורה', און אויף ביידע שטייט ארבעים, וואס אויף ביידע דארף מען האבן די אר וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז בשעת ס'ווערט א מציאות חדשה און א נקודה חדשה, על דרך פון זכור און נקבה ברא ”אותם ויקרא שמה” מאדם אז דעמאלט ווערט א נייע מציאות, ווי ער זאגט אין פרקי דרבי אליעזר, און דערפון פסק'נט זיך אויך אראפ, ווי רש"י ברענגט אראפ אין וישלח,

¶34אז חתן מוחלין לו כל עבינותיו דערפאר וואס ס'ווערט דעמאלט א נייע מציאות, בדוגמא ווי א מלך, וואס א מלך ווערט ד וואס ”גר שנתגייר” איז דאך דאס ”כקטן שנולד דמי” א נייע מציאות, איז דערפון פארשטאנדיק, אז פון דעמאלט אן הויבט זיך אן א מספר פון ארבעים שנה.

¶35און דאס האט מען אויך מקשר געווען, אז ס'איז דאך דא א מנהג טוב וואס בשעת מ'וויל בענטשן א אידן, איז אט דעמאלט, ווי ס'פירט זיך אין דעם נוסח פון 'מי שברך' פארבינדט מען דאס ”בהבור שבלי נדר” רעדט מען לצדקה בעדו,

¶36וואס צדקה איז מען דא� ועד' זו אויך איז דאך דער דין אין שולחן-ערוך אין אנהויבס פון הלכות תלמוד-תורה, אז אויב דאס איז קודם 'לימוד התורה' איז אט דעמאלט קען ער אויסנעמען א תנאי ווער ס'זאל האבן א חלק בתורתו.

¶37לאחת שלמה התורה זאגט די גמרא אין סוטה אין מיטן ”איש את כל הן ביתה באהבה, בית זי אבוזא לו” מ'איז אים מבזה, מ'וויל זיך גאר ניט רעכענען.

¶38זאגט אבער אויף דערויף די גמרא לא כשמעון הכי עזרי ולא כהילה וואס בא זיי האט זיך יא געהאט, על דרך זה דער כללותיקער ענין פון ישכר וסבולון איז זאגט מען דאך אויף דערויף איז מפרשים, און ס'ווערט דאך אפגע'פסק'נט אין הלכות תלמוד תורה, כמדובר לעיל, אז לאחר שלמד איז דאס שוין געווארן זיינער, האט זי אויף דערויף קיין באלעבאס ניט, אבער קודם שלמד קען ער אויסנעמען דעם תנאי אז דאס זאל זיין לזכותו של פלוני.

¶39וואס דערפאר איז א דבר נאכן, ווי גערעדט כמה פעמים, אז בשעת ס'איז דא א התוועדות זאל צוקומען א 'דבר חדש', אז מ'זאל מכאן ולהבא מתקן זיין, אזוי איז דאך דא מנהג העולם, אז בשעת מ'בענטשט איינעם, איז אדער מ'שיקט אים מתנות וכיוצא בזה וכו איז אויך ”מנהג ישראל” תורה און פארשטאפט א נחת רוח ה אידן וכו' וכו מיט אלע מנהגים טובים וואס אין דערויף איז דא, ס'איז אבער דא א דבר הכי נעלה

¶40און מ'פארבינדט דאס מיט ענין התורה, כאמור לעיל, וואס ביידע זאכן קען דער מברך דערמיט פארבינדן ברכתו אט דעמאלט איז א דבר נכון וטוב וישר ומפסוקן, אז מ'זאל דאס מתקן זיין בא יעדער ענין וואס מ'קלייבט זיך צוזאמען אויף בענטשן, צי א חתן-כלה צי צו א בר-מצוה צי וכיוצא בזה, אז מ'זאל דאס מקשר זיין די וואס ווילן געבן מתנות מהיכי תיתי, אויב דורך דערויף קריגט

¶41וואס כאמור לעיל אין דעם מאמר איז דאך דער ענין פון מדינה זו האט ספעציעלע נסיונות, אז די ערשטע זאך דארף מען איבערשפרינגען דעם שכן, איז במילא אז דער שכן גיט אט די מתנה, און ער איז דאך בא זיך צוויי מאל גרעסער ווי דער שכן דארף זיין מתנה זיין ווערט אין געלט צוויי מאל אזויפיק, איי וואס ער האט ניט אזוי גייט ער און לייען, גיט ער א משקין אבי איבערשפרינגען דעם שכן.

¶42איז מה דאך אז ”אין הקב"ה בא בטרוני אין בריותיו” איז על אחת כמה וכמה אז א בר-מצוה אדער א חתן וכיוצא בזה דארף זיכער ניט בעטן למעלה לפי כוחו, און מ'דארף אים ניט אינג מאכן דורך דעם וואס יענער ווייס, אז די מתנה האט מען געקויפט איז מען דורך דעם אריינגעקראכן אין חובות און געגעבן א משכן וכו' וכו.

¶43במה דברים אמורים? אז ס'איז ניט פארבונדן מיט צדקה.

¶44אויף צדקה זאגט די גמרא אין תענית ”אשר תיתר אשר בשביל שתתאשר” און ווי דער אלטער רבי שרייבט אין אגרת הקודש, אז מלוה הוי' כן אין דל פריער איז ער מבאר ווי אזוי מ'דארף געבן די צדקה, און דערנאך איז ער מסיים, ובפרט אז דאס איז ניט א זאך וואס ער גיט און ביי אים וועט דאס פעלן, נאר מלוה הוי' כן אין ”דל וזכרי היא” שולם לבי כפליים אים וועט נאך צוקומען, ניט נאר ס'

¶45וואס דערפאר איז א מצוה לפרסים, אז בענינים וואס מ'בענטשט אידן, על אחת כמה וכמה הקרובים לנפשם זאל דאס זיין על דרך ווי מ'זאגט ביי ”מי שבורך” אז מ'גיט צדקה בעדו, ועל דרך זה אויך מ'פארבינדט דאס מיט אן ענין וואס 'לימוד התורה' בעדו.

¶46און אט דא האב ער געהאט די שווערקייט, על דרך ווי מ'האט צו מיט געהאט תעניות בנוגע צו מבטר תפילין וואס זאלן טאן אין שוהו בנות ישראל.

¶47במילא צדקה מיט די הגבלות ווי ס'רעדט זיך אין שולחן ערוך בזה, ווי אמאל שוין גערעדט בארוכה און שוין אפגעדרוקט די שיחה בנוגע די צדקה וואס מ'נעמט איר מנשים, וואס אמאליקער צייטן איז געווען אין דערויף הגבלות, דערפאר וואס א פרוי האט זיך געדארפט רעכענען מיט די מאנס מיינונג בנוגע צו געבן צדקה, און דא אין אמעריקע איז מען דערפון באפרייט געווארן, ווארום די מא�

¶48און דערנאך איז זי מחלק וויפל זי דארף אים געבן אויף זיינע הוצאות, צי אויף קויפן פאפיראסן צי אויף קויפן סיגארעטס, צי קויפן גזילין פארן קאר וכיוצא בזה, און דער איבעריקע איז זי בעה' סטע.

¶49וויבאלד אז דער שולחן ערוך פסק'נט, אז אונזערע נשים זיינען נשים חשובות, אז ווי אזוי ליגט די געלט אינגאנצן בא זיי אין די האנט?

¶50קען מען דאך נעמען צדקה וויפל ז ער האט בכלל אויף דערויף קיין רשות ניט ער איז צופרידן אז מ'גיט אים אויף קויפן דעם פייפער, צי אויף קויפן להבדיל הסופר, צי אויף האבן דעם פאפיראס צי אויף קענען פארן מיט גזלין מיט דער קאר,

¶51און קענען פארן מיט אן איבעריקע מייל, און א טייל דארף ער גאר לייען בא דעם זון פון דעם זונ'ס עליו, ס'ווארום זיי זיינען סייט אים ניט און דער זון נעמט מיט אים אויס תנאים ווען ער זאל א ”בין איש לאשתו לבניו ובןה לביטה וכו'” וכו.'

¶52וואס במילא איז בנוגע לצדקה איז אדרבא, אז דער מאן זאל געבן צדקה, אז די פרוי זאל מסכים זיין אויף דעם דערפאר וואס די געלט ליגט ביי איר, בשעת אבער ס'רעדט זיך וועגן 'לימוד התורה' איז אט דא ווערט דאך די שאלה, לכאורה אנשים זיינען דאך פטורעס מיט תלמוד תורה?

¶53און אט דא קומט ארויס א הילף אט דאס וואס ס'איז דא פרויער, נשים צדקנות, וואס זיי בענטשן ברכת השחר און זאגן ברכת התורה.

¶54פרעגן אויף דערויף פוסקים, ווי אזוי בענטשן אז ער מאכט א ברכת התורה איז נשים זיינען דאך פטורות פון תלמוד תורה?

¶55איז אויף דערויף דא צוויי טעמים.

¶56איין טעמא איז, אז וויבאלד אז זיי זיינען מחנך די קינדער אז זיי זאלן לערנען תורה, און שיקן די מענער אז זיי זאלן האבן שיעורים בתורה און מתמ אקרועי ועתנוי ונתרא לבעלייו ווי די גמרא זאגט דעם לשון האבן זיי א חלק בתורתם, על דרך ווי גערעדט פריער צו יששכר וזבולון, ועל דרך ווי גערעדט פריער אז קודם הלימוד איז אט דעמאלט קען ער האבן א חלק בתורתו של הבעל.

¶57דאס איז אבער נאך אלץ ניט פארשטאנדיק, זיי מאכן דאך דעם זעלבן מוסח וואס ס'מאכט דער מאן, וואס דארטן שטייט ניט וואס ער גיט געלט אויף לערנען תורה דא שטייט ”אשר בחר בנו מכל עמים ונתן לנו את תורתו”

¶58ביז וואנענט אז מ'געפינט זיך בא מתן תורה, וואס ס'ווערט דאך אנגערופן מתן תורה, ניט מתן מצוות אז דעמאלט איז געווען די התחלה ”אמור לבני בית” יעקב, און ערשט דערנאך ”תגיד לבני ישראל תחילה נשים”, און דערנאך אנשים ווי ס'שטייט אין מכילתא, און רש"י ברענגט זיי אראפ בפירוש על התורה.

¶59נאר אט דא קומט צו ניט דער צווייטער ענין וואס איז דא אין 'לימוד התורה', אז תורה איז דא די צוויי ענינים דער 'לימוד התורה' אלס א מצוה בפני עצמה, און דערנאך איז דא דער 'לימוד התורה' כדי לדעת ”את המעשה אשר יעשה” און אויף דערויף פסק'נט מען דאך אפ, אז אין פרויען דארפן וויסן אלע הלכות אין די מצוות אין וועלכע זיי זיינען מחוייב, און ווי דער אלטער רבי רעכנט זיי אויס בפרטיות אין הלכות תל

¶60וואס בשעת מ'גיט א קוק וואס ער רעכנט דארט אויס איז הלואי אויף א סך מענער זיי זאלן זיין בקיד אין די חלקי התורה וואס דארטן רעדט זיך וועגן אלע הלכות פון לויט-עשה, וואס ווי אלטער רבי זאגט קוק שאיש ליש לכל נושא שבתורה, אלע הלכות פון מצות-עשה ”שלא הזמן גרמא”, וואס ס'איז אויך זיין זיך נשים אויך חייבות, און נאך די כמה הלכות נוספות על זה וואס נשים זיינען אויך חייבות, וואס כאמור לעיל ס'איז

¶61איז אף על פי וואס מ'קען זאגן אז דאס איז הכשר מצוה, אז די מצוה איז דאס וואס זי וועט דערנאך טאן דאס וואס מ'דארף טאן, נאר דער הכשר מצוה איז דארף זי וויסן די הלכה איז דאך אבער דא בכמה מצוות וואס אפילו זייער הכשר מצוה איז אויך א מצוה בפני עצמה.

¶62ס'איז דא מצוות וואס דער הכשר שלהם, די הקדמה שלהם, איז מערניט ווי הכשר מצוה, מכשירין, און די מצוה איז מערניט ווי איינע, ס'איז דא אבער כמה מצוות וואס סיי דער ערשטער טייל די הכנה סיי דערנאך לאחרי זה ווערט דאס אלץ איינגערופן דאס איז א באזונדערע מצוה און דאס איז א באזונדערע מצוה.

¶63ביז וואנענט אז די ערשטע מצוה וואס איז דאך דא ל”ראשון לחשבון עוונות” איז דאך דאס מצות סוכה איז דאך ידוע אז סוכות תעשה לך, אז עשיית סוכה איז דאס א ”מצוה בפני עצמו אף” על פי וואס דערנאך וועט ער גאר ניט זיצן אין איר.

¶64מ'פרעגט אפ די אפרונים וואס ווילן טייטשן אזוי, אבער א ”קא סלקא דעתך” איז דאך דא דער עיקר איז אז ס'איז דא כמה מצוות בפועל וואס אויך די הקדמה שלהם איז דאס אויך א מצוה בפני עצמו.

¶65וואס על פי זה קומט דאך אויס, אנשים קענען זאגן בנוגע צו 'לימוד התורה', וואס די אלע הלכות וואס זיינען פארבונדן מיט די ענינים וואס דער אלטער ער ברעכנט זיי אין הלכות תלמוד תורה סוף פרק א', ועל דרך זה אויך ווי

¶66אז תורת החסידות איז דאך ענינים ווי ער זאגט אין אגרת הקודש, און אויך אין שער בלוי עטל געדארפט פון דעם תניא, כדי ס'זאל זיין ”קרוב אליך א דבר מאוד בפיך ובלבבך לעשותו” וואס דאס איז דער 'כללות ענין' התורה ומצוותי, 'מחשבה דיבור' ומעשה איז אויף דערויף דארף מען האבן דעם לימוד תורת החסידות, וואס דארטן באווייזט מען די ”דרך ארוכה וקצרה” ווי אזוי מ'זאל דערצו קומען.

¶67דער 'כללות ענין' התורה במילא זיינען זיי מחוייב אין לימוד תורת החסידות לכל פרטיות.

¶68און נאך מערער, ווי דער חינוך שרייבט אין דער הקדמה לספר החינוך, אז ס'איז דא מצוות וואס זיי זיינען תלויים בזמן ומקום וכו ס'איז אבער דא די שש ”ערים מקלט תהיינה לכם” ווי ער גיט דעם סימן, אז ס'איז דא ששה מצוות וואס זיי זיינען 'בכל רגע' ו”בכל מקום ובכל זמן ובכל” האישים.

¶69און דאס איז אהבת ה' און יראת ה' און יחוד ה' און אמונת ה וואס אט די אלע מצוות זיינען נשים אין זיי מחוייב פונקט ווי אנשים, און דער רמב"ם פסק'נט דאך 'כיצד יבוא לאהבתו ולירפו' גלייך אין הלכות יסוד התורה, דורך דערויף וואס ער וועט זיך מתבונן זיין בגדלות ובחכמתו ובבינתו, ווי ער רעכנט דארט אויס די אלע פרטים, וואס דאס איז דער תוכן פון תורת החסידות.

¶70וואס על פי זה איז אויך מובן, אז אויך בא אנשים איז שייך די ביידע ענינים אין תורה, אדער דורך דערויף אז זיי זאלן מוסיף זיין אין הידור און אין חינוך הבנים, אדער אין דעם זירוז פון די בעליים שלהם אין כביעות עיתים לתורה, אדער אויך אין לערנען די הלכות הצריכות, ובכלל חלקי התורה וואס איז שייך צו זיי, און על אחת כמה וכמה בנוגע למנהג צדקה.

¶71ויהי רצון, אז אט די הצעה און בקשה און דער מנהג זאל נתקבל ווע אז בשעת מ'בענטשט א אידן איז דאך יעדער איד ביכולת צו טאן אן ענין אין צדקה און צו טאן אן ענין אין תורה זאל מען דאס טאן 'בשמחה ובטוב' לבב, ו”כמים הפנים לפנים” איז דער אויבערשטער מקיים די ברכת ישראל איש לרעהו במילואה, און ס'קומט אראפ ואברכך מברכיך בברכתו של הקב"ה,

¶72ובלשון של תוספת, וואס תוספתו של הקב"ה איז דאך מרובה על העיקר, וואס דאס איז דאך מערער פון מן העיקר.

¶73מן העיקר האט אויך אין זיך דעם טייטש אז סתקא מרובה ויתורה אבער דאס נעמט זיך אלץ פון דעם עיקר.

¶74ווי מ'טייטשט אמאל אפ דער ”יפה כח הבן מכח האב” אז אמת טאקע דאס איז יפה, אבער פון וואנענט נעמט ער אט דעם יפה כח?

¶75איז דאס נעמט ער אויך ”מכח האב”, נאר ביי א מבה איז דאס געבליבן בהעלם, ביי אים שטייט דאס בגלוי.

¶76וואס אזוי איז דאך אויך ד איז האט אין זיך אויך דעם אפטייטש, אז ס'איז טאקע מערער דאס איז אבער נעמט זיך אלץ פון דעם עיקר קען דאס ניט ווערן אינגאנצן ”שלא בערך העיקר בשעת” מ'זאגט ביידע זאכן, אז דאס איז מרובם, וואס ריבוי האט דאך אין זיך ביידע ענינים, אי ריבוי בכמות אי ריבוי באיכות,

¶77אף על פי וואס ווען מ'רעדט דאס אין פרציות איז מה רבה א באזונדער ענין אין כמות, און מה גדולה איז א באזונדער ענין אין איכ אבער בשעת ס'רעדט זיך דער ענין פון ריבוי איז דא בכמה מקומות וואס דאס איז כולל סיי כמות און סיי איכות,

¶78און דאס איז ניט מן העיקר, נאר על העיקר, וואס אין אלע איז דאך דא טאקע ווי די גמרא זאגט אין מנחות על סמוך, ס'איז דאך אבער אויך דא אן על רחוק וואס אט דעמאלט האט מען תתבתו של הקב"ה שלא בערך, און דאס ווערט דערנאך נמשך אין כלים, אז דער תחתון זאל דאס קענען מקבל זיין, און ער איז דאס מקבל מידו ”המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה”, ”וכל עניניו בשמחה ובטוב לבב”.

¶79לחיים