Text

¶1ווי גערעדט פריער, איז דאס אין א מאמר וואס איז מיוסד אויפן מאמר פון דעם רבי'ן דעם נשיא, וואס ער האט אים געזאגט מיט פערציק יאר צוריק, אין י' ת' כסלו בסעודו, ווי ס'איז אנגעשריבן, ווי ס'איז אפגעדרוקט אין דרושי חתונה, און דערנאך איז דא כמה נקודות וואס זיי זיינען ביתר ביאור, אין דעם מאמר פון דעם אלטן רבי'ן, בעל הגאולה והשמחה,

¶2”צדקת פרזונו” תקסט ווי אראפגעבראכט קטאים פון אים אין אור התורה פון דעם צמח צדק, און אויך די ביאורים וואס ס'איז דא א הרחב אויך ווייזט אויס אויפן זעלבן מאמר, אין בשלחות אויך אויף ”צדקת פרזונו” פון דעם מיטעלן רבי'ן, און די ביאורים פון צמח צדק אויף ”צדקת פרזונו” ווי זיי זיינען אפגעדרוקט סוף פרשה בשלח אין אור התורה.

¶3וואס דארטן אין די אלע רעדט זיך אויך דער ענין פון ”והנצח זו ירושלים” ווי די גמרא זאגט אין ברכות, און מ'פארבינדט דאס מיטן ענין פון ”פרזות תשב ירושלים” און פרעגט אויף דערויף גלייך די קשיא ווי אזוי קען זיין פרזות אז אמת טאקע ס'זאגט דאך אז דער ענין של הבטחה טובה אבער מ'זאגט דאך במקום

¶4בתפילה זאגט מען דאך די הבטחה ואני אהי' לה חומת אש סביבה און אט דאס איז מען מבאר ווי דער ענין איז אין תורה, אז ס'איז דא דער אני חומת זו תורה ווי די גמרא זאגט אין פסחים, וואס דאס איז דאך אפילו בכל הזמנים, און דערנאך איז ווי מ'זעט ”הלא כה דברי כאש” וואס דאס גייט דאך אויך אויף תורה בזמן הזה,

¶5וואס דערפאר קומט דאך ארויס דער דין אין ברכות, אז דערפאר איז ”אינו מקבלים תומאה”, ”מה איש אינו מקבל תומאה, אף דברי תורה” איז מקבלים תומאה מיינט מען דאך דאס דברי תורה בזמן הזה,

¶6אבער דאס איז דאך מערניט וואס מ'ווייס אז דער דין איז אזוי, במילא פארשטייט מען אז די מציאות איז אזוי.

¶7מ'זעט דאס אבער ניט בפועל.

¶8דער יתיד לבוא, וואס דעמאלט וועט דאך זיין דער ”ונגלה כבוד הוי” וואס אורייתא וקוב ה 'כולא חד' וועט מען אויך זען דער אמיתית ענין התורה, וואס אמיתתו איז דאך געווען ווי בא מתן תורה, בא די לוחות,

¶9ווי די ביידע לשונות אמורים במאמר דער ”אש לבנה על גבי אש שחורה” וואס דאס איז ווי תורה למעלה ביז וואנענט אז למטה ווערט דערפון דער גאנצע שאלה ס'דארף דאך זיין דער דיו שחור על קלף לבן, אש חורא על גבי אש לבנון,

¶10וועט מען דעמאלט זען דער חומת אש סביבה.

¶11דאס איז דאך אבער ידוע דער כלל, אז דער כלל ענינים וואס ס'וועט זיין, ווי דער אלטער רבי זאגט אין תניא, אז כל תכלית חלימות וואס ס'וועט זיין בימות המשיח איז דאס פארבונדן מיט עבודתינו ומעשינו ומשך זמן הגלות, איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז מ'דארף איצטער אויך האבן בא זיך

¶12משתדל זיין זיך אויף זען אין ”אני חומה זו תורה” כפשוטה, ווי דאס איז אבנים, ”שתי אבנים בעיני שתי בטים וכו” ווי ער זאגט אין ספר יצירא, אז מ'זאל אין דערויף דערקענען אז דאס איז אן ענין פון אש וואס געפינט זיך אין די אבנים.

¶13וואס דעמאלט איז דאס ווערט גלייך אפגעטיילט, שלא בדוגמא צו דעם ענין פון שאר החכמות, ווארום דאס איז אן ענין של אש, וואס דאס איז ניט קיין ענין של חכמה מצד עצמה, מערניט ווי די אש קומט אראפ דערנאך על ידי החכמה ווי ער זאגט אין תניא, ווי אזוי ס'איז ”ירדה ונסעה כמה” מדריגות.

¶14און אט דעמאלט פועל"ט דאס אט דאס וואס דער רמב"ם זאגט, אז אין א מקוה איז דאס ברמז א תבל ”במא הדעת הטהור”, איז ווי די גמרא זאגט דאך אין סנהדרין, אז עיקר תבילותו איז ניט במים נ

¶15איז אט דעמאלט פועל"ט דער 'לימוד התורה' אין אן אופן פון ”עיקר תבילותא בנורה” אז ער האט די תורה בדוגמא פון ”אש חורא על גבי אש לבנה” און ”אש לבנה על גבי אש חורא” איז ווערט ער דעמאלט דער ענין התבילה בשלימותה, און דאס איז אים מטהר כל הענינים,

¶16ביז ער שטייט אין אן אופן פון 'נשמה שנתת' בטהורה היא וואס דאס איז נאך אפילו פאר אתה ורתא כמבואר בדרושי האדמו ר הזקן דעם אלטן רבי'ן די ענינים בזה.

¶17וואס דאס גרייט דערנאך צו, אז ס'זאל אראפקומען כפשוטו דער ענין פון ”פרזות תשב ירושלים” וביחד עם זה דער ענין פון אני אהי' לחומת אש צביבל.

¶18וואס אין דערויף דארף אויך זיין די עבודה בדוגמת זה, ווי ער זאגט אין מאמר אז ירושלים בא א אידן בעבודתו איז דאס דער ענין פון שלימות היראה, איז בשעת ס'איז פריער דא דער היכב חומה אז דאס ציילט אים אפ אפילו פון עניני טוב שלו,

¶19וואס דאס איז דאך ירושלים איז דאך ניט די קלענסטע דרגא אין קדושה, ס'איז דאך עסטער קדושת הם און ירושלים איז ניט די ערשטע און ניט די צווייטע, ווי ער רעכנט הייסט זיי דער משנה, נאר ס'איז א סך העכער.

¶20טיילט זיך אפ די חומה ”בין קודש לקודש”, אבער דאס איז נאך ניט מספיק, מ'דארף האבן אז די הבדלה זאל זיין אין אן אופן אז דאס זאל ביי אים זיין א חומה סאש.

¶21וואס דורך וואס איז דאס? דעם נותן התורה, וואס אט דאס איז דאך דער אני אלה חומה תאש כפשוטו גייט דאך דאס אויפן אויבערשטן.

¶22וביחד עם זה זאגט מען, אז דאס איז דער זעלבער ענין וואס ”אני חומה זו תורה” אז ער זעט אין תורה זעט ער דעם אויבערשטן.

¶23וואס אט דעמאלט איז מעצמו מובן, אז ער ווערט בטל, ”עיקר תבילותא בנורה”, אדרבא עיקר הביטול, וואס דאס ברענגט ביי אים די יראה בשלימות.

¶24וואס אט דעמאלט ווערט ביי אים דער פרזוס תשב אין ירושלים, אז ס'ווערט ביי אים דער צח ”רוח הטומאה אעביר מן הארץ” אין לו יצר הרע כי הרגע על ידי אש האט מבאר געווען די כל הענינים בלתי-רצויים, וואס דאס איז דאך דער תכלית ההכשרה והגלה איז דאס,

¶25אז די וואס באור איז דעמאלט איז לבונם איז אויך די הגלה שלהם איז אויך באש, וואס דאס איז העכער פון מים רותכים וכו' וכו כמבואר בפוסקים בנוגע די הלכות ”הגלוי והכשר קודם”.

¶26וואס אט אזוי איז אויך דורך דערויף וואס ס'איז דא עבודתינו ומעשינו במשך זמן הגלות אין דעם אופן, איז אט דעמאלט קומט אראפ אויך דער ענין כפשוטו די גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, וואס דעמאלט וועט מען זען דער ”פרזית תשב ירושלים” כפשוטה, און מ'וועט אויך זען דער אני אהי' לכ אימות אשה.

¶27די הכנה לזה דארף דאך אבער זיין על ידי מעשה האדם, דורך דערויף וואס א איד נעמט זיך אליין ארויס פון דעם גלות.

¶28וואס דאס איז וואס ס'מאנט דאך ביי א אידן, אז ער זאל זען אין יראת-שמים בשלימות, און ניט קוקנדיק אויף דערויף וואס מ'געפינט זיך אין א חושך כפול ומכופל, איז בשעת דער אויבערשטער גיט ירושלים אידן, איז אט דעמאלט דארפן זיי וויסן, אז דאס איז ”עיר שחוברה לה יחדיו” ביי די אלע חלקים פון ירושלים,

¶29און דאס איז דער מנוח ביז וואנענט אז אמר ר' שמעון אז סיי מנוחה און סיי נחלה איז דאס איז ירושלים, וואס דאס איז דאך דער פלא, אף על פי וואס דאס מיינט פון בית המקדש שטייט דער לשון ירושלים איז

¶30אט דעמאלט, בשעת מ'פועל'ט בא זיך, אז ער מצידו איז מוכן אויף ”פרזס תשב ירושלים” און במילא ווערט דאס ניכר אין זיין גאנצע סביבה, אז ס'קען ניט זיין אנדערש, און פארוואס איז זיין תקיפות?

¶31דערפאר וואס ער זאגט אז דאס איז אני אהי' לחומת אש סביבה דאס האט ער באקומען פון דעם אויבערשטן ניט נאר אמאל, נאר איצטער איז דער אויבערשטער ארום און ארום אין אן אופן פון חומת אש, וואס דעמאלט טוט זיך דאס אויך אפ אין פועל, על דרך ווי דער אלטער רבי שרייבט אין זיין אגרת, אז הגדיל ”והפליא הוי'” לעשות וואו ס'זאל דאס אראפקומען?

¶32באר אז גויים האבן אויך געזען אז הגדיל ”והפליא הוי'” אלעשות.

¶33וכאמור, אז זכרון אין תורה איז ניט נאר אויף דערמאנען אויף עמלקע צייטן און דערביי בלייבט דאס ביים זכרון נאר יעדער ענין אין תורה איז נוגע אויף בהוה ומכאן ולהבא און אין א מעשה בפועל, אז דאס זאל אראפקומען אין שלימות היראה,

¶34וואס דורך דערויף ווערט דאך דער שלימות זיין אין 'לימוד התורה' 'וקיום המצוות', במילא גיט דאס אים דעם תוקף אז ער זאל קענען שטיין אויף ”פרזות תשב ירושלים” דערפאר וואס ער גייט מיט דער טענה אז אני אהי' לכומת אש סביבה, און אט דעמאלט, בשעת ”אנחנו בשם הוי' אלקינו נזכיר” איז אט דעמאלט האט מען דעם ”והנצח זו ירושלים” אז ”דידן נצח”,

¶35און אין אן אופן פון ”פדה בשלום נפשי” איז דאס איז די איינציקע וועג אויף מעדן מלחמות, למטה מעשרה טפחים, בטוב הנראה והנגלה, על ידי ההתחזקת, אז דער יראת הוי' זאל זיין ירושלים בשלימות, און די יראה זאל ניט נאר בלייבן א מדה שבלב, נאר ער זאל אראפקומען אין מעשה בפועל, וואס בשעת ער האט מורה פאר דעם אויבערשטן,

¶36ובפרט נאך אין יראת הרומות, טוט ער דאך ”בשמחה ובטוב לבב כל” ציווי הקב"ה, ביז וואנענט אז דאס פועל"ט אויך דער הגדיל ”והפליא הוי'” 'לעשות בארץ',

¶37אזוי ווי מ'האט געזונגען א פריילעכן ניגון, און ס'איז דאך דא די ווערטער פון ”פרזית תשב ירושלים” איז הנחכ אז די מעלה מנגנם זאל מען צופסק'נט דעם ניגון צו די ווערטער, און זאל דאס ניגון זינגען נאכאמאל ”ביתר שאת וביתר עוז”, וואס דאס איז דאך א ניגון של שמחה זאל דאס אויך זיין בדוגמא ווי ”ושמחת עולם על וראשם” וואס דאס איז דאך די גאולה האמיתית והשלימה איז דאך לא בכיפזין ת

¶38במילא ווי דאס איז ”בשובה ונחת תושעון”, אז אף על פי וואס מ'געפינט זיך אין א חושך כפול ומכופל פון גלות המער, איז שטייענדיק הכן צוגעגרייט תורה ומצוות, און דער עיקר צוגעגרייט בנערינו ובזקנינו בבנינו ובבנותינו ארויסגיין אנטקעגן משיח'ן מיטן גאנצן כלי זיין פון תורה ומצוותי אט דאס גיט כח אין די כלי זיין וואס מ'האט כפשוטם,

¶39אז זיי זאלן אפשרעקן ביז וואנענט אז ס'איז אין אן אופן וואס ואין מחיד אז ס'איז גאר ניטא איימעצער וואס זאל שרעקן, דערפאר וואס ”נפל פחד היהודים עליהם” און ס'איז פארשטאנדיק פארוואס דערפאר וואס א גוי איז דאך אויך מצווה אויף צו גלויבן אין דעם אויבערשטן, ס'איז מערניט ווי די פלוגתא צי קען בא אים זיין שיתוף צי ניט, אבער אין דעם אויבערשטן מוז ער זיך גלויבן,

¶40במילא איז דאך פא� גייט ער ניט אנטקעגן, במילא איז ”פרזות תשב ירושלים” בפנימיות און אויך בגלוי, דורך ביאת משיח צדקנו, בקרוב ממש.

¶41ווי שוין איבערנעמען דעם נגדים און צופאסן דעם ניגן מיט די ווערטער