Text

¶1מ'האט דאך פריער גערעדט וועגן חנוכה אין אלגעמיין, אן אונטערשייד אין וועלכן יאר און אין וועלכן טאג ס'הויבט זיך אן די אכט טעג פון חנוכה און ווען ס'ענדיקט זיך די אכט טעג פון חנוכה,

¶2ס'איז דאך אבער אויך זעלבסט-פארשטענדליך, אז ווי יעדער ענין אין תורה און אין אידישקייט ובפרט וואס האט חדר"ט זיך איבער יעדער יאר פון דאסניי איז דאך זיכער אויך דא אן אפלערנונג אין איין יאר לגבי די יארן פאר אים און די יארן אפילו וואס נאך אים.

¶3און דער אונטערשייד ווערט אויך אונטערשטראכן, ווי מ'זעט אויך בכמה ענינים, וברוב ענינים, אז ווי א זאך הויבט זיך אן האט דאס א ווירקונג אויף דעם גאנצן המשך פון דער זאך, ובפרט נאך אז דער המשך איז נאך מערער ווי א גאנצע וואך,

¶4וואס דאס איז דאך כולל אין זיך כל ענין הזמן, ווי דערמי חנוכה איז דאך אכט טעג א גאנצע וואך, און דערצו נאך א 'יום השמיני',

¶5”זאת חנוכה” איז דאך א זיכערע זאך, אז אויך פון דעם אנהויבן פון חנוכה ”מידי שנה בשנה” האט מען אויך א תורה והוראה, וואס יעדער ענין אין תורה איז דאך אויך אן ענין של הוראה, און זיכער אזוי א זאך וואס הויבט זיך אן און ווערט דערנאך נמשך א גאנצע וואך און נאך א טאג,

¶6שומר ההיכב, אן אכטן טאג, איז דאך זיכער אז ס'האט אויך א ספעציעלע אפלערנונג, און וואס אט די אפלערנונג לערנט מען פון איר אפ אויפן גאנצן יאר,

¶7אז אין דעם יאר, וויבאלד אז חנוכה אדער על דרך זה האט זיך אנגעהויבן אין א יום מסויים, אין א באשטימטן טאג איז א זיכערע זאך אז אין דעם יאר איז אין צוגב צו די אלגעמיינע אפלערנונגען פון חנוכה האט מען אויך א הוראה מיוחדה, וואס זי ווערט אונטערשטראכן אין התחלת ימי חנוכה,

¶8ובפרט נאך וואס חנוכה, וויבאלד אז דאס איז אכט טעג, איז דאס אלעמאל גלייך דער אנהויב� פון חנוכה אין דעם זעלבן טאג אין וואך ווי דער אפשלוס פון חנוכה, דער חותם וסיום ימי חנוכה,

¶9וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז היינטיקן יאר איז חנוכה זיך אנגעהויבן אין א יום השבת, וואס דאס איז דאך א יום אן אויסגעטיילטער טאג פון אלע טעג פון א גאנץ יאר,

¶10עאכו' כמה אז אויך ווען דאס איז נאך בימי חנוכה, איז דאך יעדער ענין האט דאך אין זיך א צוגעגעבענע יום-טוב'דיקייט פארבונדן מיט חנוכה איז אויך דער שבת פון חנוכה האט א צוגעגעבענע יו' טוב'דיקייט פון חנוכה,

¶11ניט קוקנדיק וואס שבת אליין איז דאך איינע פון די גרויסטע ימים טובים, און אויך פון ”יום שמחתכם אלה השבתות”, אויף אפלערנען דערפון אויף דעם חנוכה א זיכערע זאך, און וואס נאכמערער אפלערנען דערפון אויפן גאנצן יאר,

¶12אז וויבאלד אז דאס איז א יאר וואס חנוכה האט זיך אנגעהויבן אין דעם שבת'דיקן טאג, ובפרט נאך ווי אין היינטיקן יארן ווערט דאס נאכמער פארשטארקט דורך דעם וואס אויך דער ראש השנה,

¶13דער גאנצער אנהויבס פון דעם גאנצן יאר, האט זיך אויך אנגעהויבן אין א שבת, במילא איז דאך פארשטאנדיק, אז דאס איז נאך א פארשטארקטע תורה והוראה אין היינטיקן יאר, אז מ'זאל אפלערנען יעדער ענין פון דעם גאנצן יאר, בפרט נאך די ענינים פארבונדן מיט חנוכה דארף מען זיין דורכגענומען מיט שבת'דיקייט,

¶14און דורכגענומען אין אזא מין אופן, אז פונקט אזוי ווי שבת ווירקט זיך אויף די גאנצע וואך לאחרי זה, און ווערט אנגערופן און מ'פארבינדט דאס מיטן ”יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים”, עאכו"כ אין דעם אויסנאם און אויסנאם אפלערנונג פון היינטיקן יאר,

¶15וואס חנוכה האט זיך אנגעהויבן ביום השבת, און אויך ווי דערמאנט פריער איז דער אויך דער סיום שלו אויך ביום השבת, איז נאך מוסיף צו די אלגעמיינע אפלערנונג פון חנוכה,

¶16אויך א תורה והוראה מיוחדה וואס זי איז פארבונדן און לערנט אפ ווי אזוי יעדער ענין פון א אידן דארף זיין דורכגענומען און דורכגעדרונגען מיט זאכן פון שבת'דיקייט.

¶17וואס דאס קומט אין צוגאב צו אלגעמיינע הוראות פון חנוכה, וואס ווי גערעדט מערערע מאל איז די אלגעמיינע הוראות פון חנוכה איז אז דאס איז ניט א זאך וואס דאס איז פארבונדן מיט א אידן פאר זיך, נאר ס'דארף אויך זיין פרסומו נסע זיכער פרסומו נסע פאר בני ביתו, פאר זיין משפחה,

¶18וואס דאס איז דאך בכל ימים חנוכה ובכל השנים, אויך פרסומו אין יעדער מקום, אפילו מבחוץ און אפילו אין רשות הרבים און אפילו אין רשות הרבים וואס דארטן געפינען זיך מורדים בה' ווערט מען דערפון ניט נתפעל,

¶19ואדרבא מ'איז אים מהפך אז ס'זאל זיין דער ”כליא ריגליא דתלמודאי” אז אפילו די רגל זייערע און די שיריים זייערע זאל אויך אינגאנצן בטל ווערן, און ס'זאל אינגאנצן איבערגעקערט ווערן אין א גוטן אופן, ביז אין א ליכטיקן אופן, וואס דאס איז דאך די ענינים פון חנוכה.

¶20דערצו קומט נאך צו, און אויך, אז בא יעדער חנוכה לערנט מען אויך אפ, אז א איד באגנוגנט זיך ניט דערמיט, אין זיין צושטאנד אין לערנען תורה און 'קיום המצוות',

¶21אז אפילו אז דעם טאג האט ער געפילט ער, און אנדערע האבן אזוי אויך אים דערציילט און אפגע'פסק'נט, אז ער האט געלערנט תורה און מקיים געווען מצוות בתכלית השלימות איז אז ס'קומט א טאג לאחרי זה, דארף ער אים נאך ניט באגנוגענען מיט זיין מעמד ומצב פאר דעם, נאר ער דארף אויך מוסיף זיין,

¶22און מוסיף זיין אין אן אופן אז אלע זאלן זעען אז ער האט מוסיף געווען, אזוי ווי מ'זעט אויך אין אורות חנוכה אז מדי יום ביומו איז ער דער גאנצער ארום, אז ער האט מוסיף געווען נאך א ליכטל און נאך א ליכטל, און אויך אין סוגב אז אלע ליכטלעך, די פריערדיקע, האבן געשיינט,

¶23איז ער אויך באגנוגנט ער זיך ניט מיטן אור פון די פריערדיקע ליכטלעך, און באגנוגנט זיך קען ער זיך באגנוגענען מיט צושטעלן נאך א ליכטל זאגט מען, אז דאס איז ניט דאס מיינט מען, מ'מיינט אז ער דארף צושטעלן נאך א ליכטל,

¶24און דעם ליכטל דארף ער אנצינדן און דערפון דוקא אנהויבן ווי ס'איז דאך אויך דער סדר הבקורת הנרות, אז מ'הויבט אן מאכן ליכטו מיט דעם ליכטל וואס איז צוגעקומען, און ערשט דערנאך חזר"ט מען איבער און מ'צינדט אויך אן די ליכטלעך וואס מ'האט אנגעצונדן אין די טעג און די נעכט לפני זה.

¶25און ערשט דערנאך צינדט מען זייען לאחרי ווי מ'האט אנגעצונדן די הוספה, און אויך די הוספה איז אויך מיט אלע פרטים שבדבר, על פסח ביתו מבחוץ, און אויך אין רשות הרבים מיט אלע לימודים האמורים, איז נוסף צו די אלגעמיינע הוראות קומט אויך צו די הוראה מיוחדה,

¶26אז א איד איז אנגעזאגט געווארן, בפרט אין דעם יאר, אז יעדער זאך, בפרט נאך אלע ענינים פון תורה ונצוות, וואס באמת איז דאך יעדער זאך אין אידישן לעבן,

¶27איז וויבאלד אז מיר ”נבראתי לשמש את קוני” איז דאך פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז ער איז נברא און אז ער איז וקיים, ווי מ'זאגט אויך אין דער ברכה אין התחלת ימי חנוכה,

¶28”שהחיינו ותעימנו וגיענו לזמן הזה” איז יעדער זאך דורכגענומען מיט שבת'דיקייט, אפילו אז ער האלט און טוט די מצוה ווי מ'האט אנגעצונגען די היינטיקע ליכטלעכע איז דאך דאס ניט אין א שבת'דיקן טאג, און ניט אין ערב שבת, און ניט אין מוצאות שבת, נאר דאס איז א יום החול פון ”כל השבוע כולה”,

¶29דארף דאס אבער אויך זיין דורכגענומען לויט די נתינת כח פון חנוכה פון היינטיקן יאר, אז וויבאלד אז דאס איז א נר מצוה, וואס נר מצוה איז דאך פארבונדן מיט ”תורה אור”, מיט די גאנץ און מיט אלע עניני התורה, דארף דאס זיין דורכגדרונגען מיט שבת'דיקייט.

¶30וואס וואס איז דער ענין פון שבת'דיקייט?

¶31שבת'דיקייט איז אינגאנצן שולל אז ס'איז אינגאנצן ניטא קיין ענינים פון חול, איז א גאנצע וואך איז דאך א איד עוסק אויך אין ענינים של רשות, וואס זיי זיינען דאך מסד עצמו ענינים של חול, און ער דארף אין דערויף מקיים זיין ”בכל דרכיך דעהו” און פאר דעם ”כל מעשיך יהיו לשם שמים”.

¶32בשעת ס'איז די קביעות פון היינטיקן יאר לערנט אפ חנוכה, אז דערפון דארף זיין די התחלה, און דער שבת דארף דערנאך דורכנעמען די אלע טעג לאחרי זה,

¶33און אזוי אויך די שבת'דיקייט וואס איז צוגעקומען היינטיקן יאר בפשטות, אין דעם ערשטער ליכטלאך פון חנוכה וואס איז דאך געווען בערב שבת,

¶34און מ'האט אנגעצונדן די ליכטלאך כדי זיי זאלן לייכטן אין ”יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים”, וואס דערפאר איז דאך אויך דער דין, אז דער שיעור פון נרות חנוכה דארף אריינציען און דארף זיין ליכטיק אין דעם פרייטאג'דיקן נאכט, וואס דאס איז דער ליל שבת דעם גאנצן שיעור,

¶35אף על פי וואס מ'האט אנגעצונדן נאך פאר ליכטבענטשן, און על אחת כמה וכמה פאר כמה וכמה ענינים, וואס ליכט בענטשן איז דאך אויך לאחרי דער קודם ההוספה פון תוספת שבת דארף אויך זיין דורכגעדרונגען ניט סתם אז ס'איז דא דער שבת, נאר דער שבת הויבט זיך אן דאס איז די התפלה,

¶36עד כדי כך אז א איד איז אינגאנצן שולל און זוכט זיך אזא מין התעסקות און אזא ”מין סדר חיים”, על דרך ווי מ'געפינט דאך אויך דער לערנען אין הכולל,

¶37דורך די וואס לערנען אין כולל איז דאך דאס אויך דער אפטייטש פון כולל אז דאס איז כולל זיין גאנצן לעבן, אז אף על פי וואס ער דארף מפרנס זיין בני ביתו, איז ער זיי מפרנס דורך א ענין פון 'לימוד התורה',

¶38דורך דערויף וואס ער לערנט אין א כולל אויך אין די ימים, נוסף אויף די שיעורים אין תורה וואס ער האט קודם לימוד הכולל און אחרי לימוד הכולל, און אז דאס נעמט ביי אים דורך די שבת'דיקייט אויך אין די עניני הרשות שלו,

¶39און אויך אין די עניני הרשות שלו קומט אויך צו, אז ער איז נאך מוסיף זמן, וויבאלד אז דאס איז די קביעות פון חנוכה, איז דאך נרות חנוכה ווען מ'צינדט זיי אין פארבינדונג מיט די שעות וואס קומען לאחרי זה, איז אויך די שעות וואס קומען לאחרי זה זיינען שבת,

¶40איז אט דעמאלט דארף ער מוסיף זיין אין דעם שיעור פון הדלקת נרות חנוכה, אז ס'זאל צוקומען כמה רגעים, און די גאנצע הוספה פון מחול על הקודש פון ימי השבת, ווערט דאס אלץ אויפגעטאן אין אזא מעמד ומצב, אז די נרות חנוכה לייכטן ”על פתח ביתו מבחוץ”,

¶41אין א תוספת זמן, וואס דאס איז די הוספה פון פרייטיג אויף שבת, און אויך תוספת זמן וואס וויבאלד אז ער צינדט זיך אן די חנוכה ליגט בבית הכנסת, ברוב אים, נאך באמצע היום,

¶42נאך גלייך לאחרי חצות היום, במילא איז דאך דאס אויך משפיע, אז בשעת ער צינדט דערנאך די נרות חנוכה בביתו, בשעת דאס איז אויך פאר די הדלקת נרות שבת פון דער בעל עקרת הבית פון דער פרוי זיינע, אדער פון דער עלטערער טאכטער, וכיוצא בזה ווערט דאס אויך דורכגענומען מיט שבת'דיקייט.

¶43אז אפילו ווען לכאורה איז דאס מעג ער נאך טאן עבודת חול, און ער טוט עבודת חול איז דאס אינו בדומה כלל צו א יאר ווען ער האט ניט געהאט דעם נתינת כח פון ימי החנוכה, נאר דעמאלט האט דאס אין זיך אויך אז דאס ווערט אין זיך א שבת'דיקייט, און א שבת'דיקייט פארבונדן מיט חנוכה,

¶44וואס חנוכה בכלל, ובפרט נאך ימי חנוכה איז דאך פארבונדן מיט דער מנורה וואס זי איז געווען בבית המקדש, און דורך מקיים זיין די הדלקת נרות חנוכה היילט מען צו דער חנוכת בית המקדש השלישי,

¶45און די הדלקת הנרות ב”מנורת זהב כולה” אין בית המקדש השלישי היילט דאס נאכמערער צו ביי אים דעם רגש און די הדגשה,

¶46אז ער זאל וויסן זיין, אז יעדער ענין וואס ער טוט האט ער אין דערויף אויך א פעולה, ווי דער פסק דין הרמב"ם, אז מביא ישועה והצלה לו ולכל העולם כולו, אז וויבאלד אז דאס טוט א איד, טוט ער דאס אין אזא אופן אז ס'ווערט ”בכל דרכיך דעהו” ”וכל מעשיך לשם שמים”,

¶47מאכט ער דערפון ”חולין שנעשה על טהרת” הקשרות ביז על טהרת הקודש, ביז על טהרת פון פרת חטת, פרה אדומה, וואס דערויף דארף מען דאך האבן דעם משכן, ולאחרי זה דעם בית המקדש השלישי,

¶48און אויך דער אופר פרה פון די אלע פרות אין די פרה וואס משה רבינו האט געמאכט, און די אלע אכט פרות שלאחרי זה.

¶49וואס די אלע אופר פון די אלע נייעם פרות מישט מען צו צו דעם אופר פון דער פרה העשירית וואס וועט געמאכט ווערן בקרוב ממש דורך אהרן כהן גדול און משה ואויך עמהם בבית המקדש, צוזאמען מיט דער שירה העשירית,

¶50וואס אז ישיר משה ובני ישראל אז ישיר ניט שר נאר ישיר אז דאס איז פארבונדן מיט עשירה להוי אז דער אויבערשטער איז כגאי גאה און ער נעמט ארויס און האט שוין ארויסגענומען אידן פון דעם גלות, פון די שבעים אומות, און ”והיתה להוי' המלוכה”, המלוכה אויף אלע שבעים אומות,

¶51אבער וואו איז מלך הוי איז מלך הוי' בציון ובירושלים און אין ארץ ישראל בכללותיו, און האט ס'ווירט ארום זיך כל ישבוה עלי יעדער אידן און אלע אידן מכל קצוי תבל, און דעמאלט האט מען אויך די כל הענינים פון בית המקדש השלישי.

¶52און ס'ווערט אויך דער 'תכלית השלימות' אין הקרבת הקרבנות, וואס דאס איז דאך דער ענין פון בית המקדש, בית, אז ער זאל זיין מוכן להקריב בו קרבנות.

¶53וואס דער אמת'ער קרבן איז דאך דאס אויך ווי ס'ווערט מקרא, וואס יעדער איד איז מקריב ע'י ”תפילות שבמקום קרבנות תקנום, על דרך” ווי די תפילת מנחה וואס מ'האט ערשט א געדאווענט איז דאך דאס במקום פון 'תמיד של בין הארבעים',

¶54דער בין הארבעים און דער ערב פון דעם גלות, און מ'מאכט דערפון דער ”לילה כיום יאיר” אז מ'האט גלייך דעם בית המקדש השלישי, צוזאמען מיט משה ואהרן, והקיצו ורננו שוכני עפר.

¶55ועוד והוא העיקר, אז דעמאלט איז א איד מקיים די הוראות פון די נרות חנוכה, אז ער איז הוליך און מוסיף בין ”נר מצוה ותורה אור” און ניט ער באגנוגנט זיך וואס ער האט מוסיף געווען א טאג לפני זה,

¶56אדער ער האט א החלטה טובה ער וועט מוסיף זיין א טאג לאחרי זה, נאר ער איז שוין מוסיף, און מוסיף אין אזא אופן, ביז וואנענט אז ס'ווערט ווי דער ”מנהג ישראל” אז די פינפצי ליכטלע גיט מען דעם ענין פון נרות חנוכה,

¶57וואס דאס באווייזט דאך אז א איד מאכט פון א בית ”של כסף אדער של זהב” אדער של נחושת אדער אפילו של נייערק פאפירענע געלט מאכט ער פון זיי אויך אן ענין וואס ער גיט דערמיט צדקה,

¶58און ביידע דערמיט, ”בתי כנסיות ובתי מטרשות” ובתי חסד, ביז גמילת חסדים וכיוצא בזה, און טוט דאס מתוך שמחה וטוב לבב.

¶59און דורך דעם אלעם קומט דאך צו נאך כמה עשיות, צוזאמען מיט כמה דיבורים, און וויבאלד אז דאס איז אן עשי' מסודרה און א דיבר מסודר איז דאך דא א ריבוי מחשבות טובות ווי אזוי דאס אויסצושטעלן און ווי אזוי מ'זאל דאס רעדן און דערנאך טאן אין אן אופן הכי טוב, ביז וואנענט אז דאס ווערט דער 'תכלית השלימות' בא יעדער אידן,

¶60אין זיין 'מחשבה דיבור' ומעשה, במילא איז ער מכריע עצמו וכל הכתפי בכל העולם כולו, ניט סתם א הכרעה דורך א רב, נאר א הכרעה וואס ער ווערט אינגאנצן ווי ס'דארף-צו-זיין,

¶61און ס'ווערט אויך ווי מ'האט געזאגט פריער און ווי מ'לערנט אויך אין דער פרשה אין דער סדרה פון היינטיקע וואך, וואס דאס איז דאך ויהי מקץ וואס אין ויהי מקץ וואס דארטן רעדט זיך דאך וועגן דעם ענין דער עיקר פון יוסף'ן,

¶62און ווי אזוי יוסף ”מבית האסורים יצא למלך” התחלת הסדרה רעדט זיך אין דעם מעמד ומצב שנתיים ימים, ווי יוסף איז נאך געווען בבית האסורים און דערנאך איז געווען אין צווישן א חלום און דערנאך האט יוסף פותר געווען דעם חלום, און דערנאך האט ער גלייך געווארן א משנה למלך.

¶63וואס אזוי אויך בא יעדער אידן איז אפילו ווען מ'געפינט זיך אין א ינעקער חולבין, אין זמן הגלות, איז תיכף ומיד איז יעדער איד פותר דעם חלום אז דאס איז א גלות מערניט ווי א צייטווייליקע זאך, און ס'איז געמאכט געווארן כדי דערנאך זאל זיין כפליים לתושי, און א שכר ירידה, צורך עליה שלא בערך לגמרי,

¶64אז פון דעם חלום האט מען על דרך פון דעם חלום פון יוסף'ן, אז בשעת ס'איז געווען דער חלום און ער האט אים פותר געווען איז ער נאך אלץ געזעצן בבית האסורים, און תיכף ומיד האבן אומות העולם, דורך פרעה מלך מצרים, אים ארויסגענומען פון בית האסורים, און נאכמערער אנגעזאגט די גאנצע וועלט, און פרעה איז דאך געווען א מושל בכיפור,

¶65האט מען אנגעזאגט בכיפה דער גאנצער וועלט אז ”בלעדיך לא ירים איש את ידו ואת רגלו” איז ניט אידן זיינען אויך מחריב בכל העולם כולו, אז וויבאלד אז דאס רעדט א איד,

¶66און דאס רעדט א איד, רעדט ער דאך דברי תורה און גיט איבער ציווי הקב"ה איז א זיכערע זאך אז ”לא ירים איש את ידו ואת רגלו” און מ'דארף ממלא זיין דעם כוונה און דעם רצון און די בקשה פון יעדער אידן און פון אלע אידן, אנהויבנדיק פון דער בקשה,

¶67אז ניט סתם אז אידן גייען ארויס פון גלות, וואס ”כספם וזהבם אתם” על דרך ווי ס'איז געווען כימי צאתך מארץ מצרים איז דאך געווען וואס ”יצאו ברכוש גדול” וואס די מצרים אליין האבן זיי געגעבן כלי כסף וכלי זהב וכו על דרך זה אויך באגלייטן זיי אלע שבעים אומות העולם,

¶68און מ'גיט זיי מיט אלע ענינים וואס זיי דארפן האבן אויך ענינים וואס מ'דארף האבן צוליב הרחבה אמיתית, וואס דאס איז דאך פארבונדן מיט מתנה אמיתית, וואס מ'גיט דאס אויך בציוויו של הקב"ה מעג מען דאך הנאה האבן פון אזא מתנה.

¶69ובפרט נאך אז דאס איז ניט א מתנה, נאר דאס איז קיום ההבטחה אז מ'וועט ארויסגיין דעם ”רכוש גדול” שלא בערך פון דעם ”רכוש גדול” וואס ”יצאו מארץ מצרים”,

¶70איז דאך דאס א זאך וואס דאס איז א פארדינטע זאך על ידי צער פון גלות, וואס בשעת א בני יחידו ”של מלך מלכי המלכים” הקב", וואס דאס איז דאך יעדער איד געפינט זיך א רגע אין גלות איז וויפל געלט און וויפל ענינים מ'גיט אים ניט פאר דעם צער קומט דאס ניט צו די איבערלעבונגען זיינע,

¶71וואס ס'איז געווען א רגע וואס ער האט געדארפט זיין על שולחנו ”של מלך מלכי המלכים” הקב"ה, און תמורת זה איז ער געווען אין גלות, און האט זיך משתדל געווען אריינשטעלן די אלופות של עולם אן אלף אין דעם גלות ווערט דאס אותיות גאולה, כמדובר כמה פעמים,

¶72און העלפט אים אויך צו ער זאל גלייך אריינשטעלן דעם אלף, דורך דערויף וואס ער איז מוסיף נאכמערער אין 'לימוד התורה' און אין 'קיום המצוות', ובפרט נאך ווי מ'האט מוסיף געווען אין די פינפטע ליכטל, וכמדובר לעיל.

¶73וואס דאס איז דאך אויך דער לימוד מיוחד בשנה זו, וואס חנוכה איז דאך אלעמאל אין צוויי סדרה'ס, וויבאלד אז דאס איז אכט טעג, בשנה זו איז די קביעות אין אזא אופן,

¶74אז רובם ככולם אחוץ דעם ערשטן טאג חנוכה זיינען אלע איבעריקע טעג חנוכה אלע אין פרשים ”מקץ שנתיים ימים ופרי חולים” דער ענין הגלות,

¶75און אפילו אויך אין דעם ערשטן טאג פון חנוכה, וואס דאס איז געווען ביום השבת, האט מען דאך אויך גלייך אין ”אחרי חצות היום”, בהוספה צו דעם לימוד און קריאת התורה פון וישב, האט מען דאך אויך לייענט מען דאך אויך די התחלה, וואס די התחלה איז כולל ”כל הפרשה כולה” פון ויהי מקץ,

¶76האט מען שוין אויך ויהי מקות די אלע אכט טעג פון חנוכה, וואס דאס איז כאמור דער לימוד מיוחד פון היינטיקן יאר, ובפרט פון ימי חנוכה, אז ווי פון יעדער ענין מאכן א שבת'דיקער חנוכה, און מאכן אן ענין וואס אין אים זאל זיין ניכר, אז דאס ברענגט צו דעם מקות פון קות הימים וקות הימים,

¶77צו דעם קוץ פון דעם גלות, כמוזכר לעיל, ובהוספה רבה, ובפרט נאך ווי דער ”מנהג ישראל”, אז צוזאמען מיט די פינף טע ליכטל, אט דעמאלט איז מען זיך נוהג נאכמער מוסיף זיין אין געבן חנוכה געלט צו קינדער, און אויך צו מבוגרים, ווי מ'האט אויך געזען בא נשיא דורנו,

¶78אז ער האט געגעבן אויך חנוכ"ע געלט צו די ערוואקסענע קינדער זיינע, אפילו נאך דערויף ווי זיי האבן שוין חתונה געהאט.

¶79וכמדובר כמה פעמים, און מ'טוט דאס אין דער פינפטע ליכטל בהוספה, וואס כמדובר כמה פעמים איז א גלייכע זאך אז אין יעדער וואכעדיקן טאג זאל מען געבן חנוכה אידישע קינדער, וואס דאס איז דאך א ”מנהג ישראל”,

¶80איז דאך כדאי מקיים זיין דעם מנהג ווי אפט נאר מ'קען אים, וואס בא דערויף דארף מען דאך האבן אז ס'זאל זיין מנהג נקויים אין ימי החנוכה, און אויך אין דעם ערשטן טאג חנוכה מאכן דאך ברכת שהחיינו, און דערנאך, פונקט אזוי ווי מ'מצינדט אן די ליכטלאך אין הזמן המותר,

¶81איז דאך דעמאלט אויך מותר צו געבן אויך חנוכ"ע געלט, וכמטובר כמה פעמים, אז ס'איז א גלייכע זאך מ'זאל געבן חנוכה אידישע קינדער און אידישע ערוואקסענען בכל יום ויום,

¶82”שביום ראשון של חנוכה” וביום אחרון של חנוכה פון קביעות שנה זו, געבן דאס אדער לפני הדלקת הנרות אדער לאחרי הדלקת הנרות, וואס דעמאלט איז דאך זמן המותר,

¶83סיי פאר די קינדער און סיי פאר די עלטערן און סיי פאר די וואס זאלן מקיים זיין די בני חנוכה צו מטלפל זיין מאות, וואס פארא מאות ס'זאל ניט זיין, און אפילו אז מ'גייט שוין איין מאל זאלן לכל הפחות געבן לכל הפחות צוויי מאל,

¶84און מה טוב אויף צו געבן דריי מאל, ובקימו פעמים האהבה חזקה, און מה טוב אויף צו געבן במיוחד, ביום נר חמישי ווי מ'האט דאס געזען דער וויניק פון רבותינו נשיאינו, כמוסחר לעיל, וואס זיי האבן דאס אויך געטאן בהוספה אויף געבן אויך חנוכה אין שאר ימי חנוכה,

¶85ובפרט נאך אז דאס איז דאך אינגאנצן ניט קיין סתירה, אדרבא דאס איז א סיוע מ'גיט אין די ימים מיוחדים ווי די פינפטע ליכט וואלט גיט מען מערער חנוכה געלט, און שאר ימי החנוכה, כלי אויך ערב חנוכה פאר דער ערשטער ליכטו,

¶86עאכו"כ אין זאץ חנוכה, פאר אנצינדן די אלע אכליטלעך מוסיף זיין נאך מערער ווי על דרך הרגיל פון נתינת ימי חנוכה לבניו ולבנותיו ולידידים הקרובים, אדער אפילו ניט אזויפיל קרובים, וואס דערפאר איז דאך אויך וועט מען דאך פירן כמוזכר לעיל,

¶87ווי מ'פירט זיך בימי חנוכה וההתוועדות, אז מ'זאל דעמאלט געבן, נוסף אויף דעם וואס מ'גיט מאות לצדקה, זאל מען אויך געבן חנוכה געלט צו יעדערן וואס דאס וועל נאר נעמען, און ווער וויל דאס ניט נעמען, און דאס זאל אויך מקרב זיין און מזרז זיין דעם חנוכת בית המקדש השלישי,

¶88ווארום ס'וועט זיין תוקף ומיד דער מקוד שנת עניים ימים און תיכף ומיד די אלע פינף ליכטלאך, וואס זיי זיינען דאך אויך מרמז ווי מ'זאגט אין ”מי יודע אז חמשה מי יודע חמשה חומשי תורה” אז מ'נעמט-מיט די אלע ספרי תורה'ס און אלע סכרים בכלל, און אלע בתי-כנסיות ובתי מדרשות,

¶89און מ'שטייט אין אן נשמיא בנערינו ובזקנינו בבנינו ובגנותינו", בארצנו ”הקדושה, ובירושלים עיר הקודש” ובבית המדוש, ביז אין קודש הקדשים.

¶90און מ'האט אויך דעמאלט דער מראה באצבעה ואור און לומר זה, אט דער מקץ נסיין ימים און אט די ”חמשה חומשי תורה” ווי זיי זיינען געשריבן אין דער ספר תורה המונח בא עזרה און אין די לעבן דעם ארון קודש לעבן דעם ”ארון הקודש” אדער אין דעם ”ארון הקודש”,

¶91כמדובר כמה פעמים. ועוד והוא העיקר, אז מ'האט די אלע רמזים, און מאכט מען איבער פון דעם רמז, אז ס'זאל זיין אן ענין בפועל ובמעשה, און אן ענין במעשה וואס מ'זעט דאס ווי מ'זעט די נרות חנוכה, מוסיף והולך ואוד רעדט מען דאס, און אויך מ'באווייזט דאס אויך בחוץ,

¶92”על פתח ביתו מבחוץ”, ביז וואנענט אז אלע שבעים אומות ווערן דערמיט דורכגעדרונגען, און ס'ווערט ”והיתה להוי' המלוכה” בכל העולם כולו דער ביאת די גאולה האמיתית והשלימה על ידי דוד מלתא משיחא, ”דוד מלך ישראל חי וקיים” ותוקף ומיד ממש.

¶93דערנאך וועט מען אויף דערפארשטער געבן אויף דער ענטשען?

¶94דערפאר וועט מען אויף דערפארשטען?

¶95דערפאר וועט מען אויף דערפארשטען? ער האט געבן די ר' עטענשיאן?

¶96דער רבי פאגען ביי זיינען, אז ווען דו זיי טענטשען, די רבי פעגען ביי זיינען, אז ווען דו זיי טענטשען, די רבי פעגען ביי זיינען, אז ווען דו זיי טע א דאסלעד פלויסס וואס עס איז א דעזערט, סער טענה'ן, עיר שוין אלויס בי ימולד אין דער שריי-ו תורה.

¶97און דען, ווען גאד סייז, אז דער דער דער אויבערשטער איז תורה, איז דאס רביעלט גדלונות אין דער וו רלט און גאד בלעסט אים, סער טענה'ס ווען טו יו"ס

¶98מען און ווימען, דו קאסט מען און ווימען סעפ רטלי, ב אר אין דער סיין סינגאג, אין דער סיין פלעיס, ווען זיי ווען זיי זיינען צו געדער אויף צילדער, צו שטרי תרב.

¶99די גרייט קראו די גלוי ברענגט גלוי צו די קינג, דער גאר דער קינג אויף די וואלט, און אספעשעלי ווערן זיי זיינען זיי זיינען זיי זיינען זיי זיינען זיי זיינען זיי זיינען זיי זיינען זיי זיינ אין סאך א case, געד גיבט דאס פאקט מעשער פון מעשער, און גיבט אל ויף דאס וואלט געדער, און אל ויף דאס וואלט וואס האבן רענגט סאך געדערינג,

¶100דאס בלעסינג און אל די סענגס וואס זיי ניט.

¶101פרסט אויף אל, אז דער שביעלה סערף גאד וועט זיין האבן פרא לבן, זיי שוין האבן גוט העלפ, און נאר נעגאטיווער אספעקט שוין קומען צו דער שרי, און ביעלה סערף גאד די פרעפע ווי די טרוע מנוחה,

¶102ווי טרועפינעס, און זיי וועלן קאנעקטע צו גוד, די סוף אויף גוד, און דען זיי וועלן בי עבל דו אל ויף דעם סערוויס אויף גוד אין פארפעקשיאן, איבער ווי זיי וועלן צול בי אין דער אגזייל.

¶103במילא אבער ווען מען פי פל וואנט די טרוע רעדעמש ן, ווי גוד האט פרימיסט אות, און זיי רעקוועסט דס רעדעמש ן, און ווען די רעקוועסט פון זיין רעקווע Just as we see in the lights of חנוכה, that we can point at them, and we can say the number of lights, and we can say the blessings, and we can include די שהחיינו וואס איבער דא שהחיינו וועט מען פרסט די, nevertheless, די אהרה ווי דער בלעסנגער אויף שהחיינו, ושפעדס אויף די לייטס, throughout the whole week.

¶104יהי רצון, גאט זעט, מה ידידה שהחיינו וועל ברענגע די בלעסנגער שהחיינו to this time, even though we stand in the last moments of the exile, און ווי סטענדיק פאר די פירסט מומענט פאר דער רעדעמטשאן.

¶105אט דער טי ים וויל תושך עיינו, און פאר דען וויל האבן משיח, און וויל געדער טו געדער, דער יונג און די אלט, די סונז און די אררס, און וויל וויל אלול גאר טו געדער, תוגעדער ווי משיח, און וויל טייק וס צו די הלי לנ, און צו ירושלים און די הלי סירי און צו דער בית-י מ קדש, און אין-טו דער סענקטוו ר

¶106און דער רבי זיט, וויל דענץ און סי געדער צו דער בית-המקדש, סיגן ”הנרות הללו”, און ווער די כהנים לעד ביי אהרן וויל קינדל די מנורה אין דער בית-המקדש, און ווער די מנורה וויל שעד עץ לייט און דער אויבער דער ווארט ווערלט.

¶107אין דער סעק ן שיחה, דער רבי טאל דאס, אז גענעראלי, דורין חנוכה פאר די רענט סאמטענט פון חנוכה פאר דער רעסט פון די יער, און ספעשלי, ווען ספעשלי ווען סומפקען ספעשיל אויף חנוכה, פאר קזעמפל, דיס יער, אז דער פרסט-ער און דער לאזט-ער אויף חנוכה הקורא זאגט זיין שבת, ווי ס'האט געבן א ספעשעל מעסעדזש.

¶108די ספעשעלע עס ן ווי טעג פון דיס יער אויף חנוכה ווי ווי גיין זיין שבת איז, אז די ערה אויף שבת האשט רא ידי עט ווי אויף רא יט ווי אויף א וויק, און אז ווי האבט זיי האבן

¶109דאס ווי סי ווי ספעקט ווי ספעקט די ווי עספעקט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ספעסט ווי ס'

¶110נעבדלעת, און נעץ דוהימות, ארי די מהר, just אז ווי סי וועט זיין אז ס'איז ליטן חנוך המן קריאט, און אייך דער ווי האבט ער נאך קענדל.

¶111און ווען ווען ער די ניו קענדל, ווי סטארט לייטן די ניו קענדל פירסט, און די קענדלס וואס זיינען פלייסט אויסצייט און רא ידי יט די לייט to די אויסצייט ווירלד.

¶112דאס יער, די ספעשעל עס ן אויבער ברענגען די שבת' עקייט אינט באר ווען עס איז א מצוה דאס טיט וזאגט, אז ווען ווען ווען ווען ווי פאו לו גאר וויל, ווי גען רע יקט דער סעקולער עספעקט פאר דארט ע טיוויטיס.

¶113וואס'ס גוינען גאנען אויף רעד, וואס ס'האפענען?

¶114דאס יער, ווי קינדל"ט די פירסט לייטס און פריידע ניט, און דאס לייט האט בורן און בורן אינטו די שבת.

¶115סימערלי אויף די לעסט לייט, ווי וויל אויפן לייטען און פריידע ניט ווי קען ברענגע סא נפענגע פון די וויק טייט אינטו די שבת, און דאס ברענגט די שבת' יקייט אין דער הללעי און אין דער דער הל יער.

¶116ווי רי סון, ווי ווי רי סון, through this action that ווי דו, געד וויל ברענגער פון משיח to דער בית-המקדש, און דער ווי' ויל האבן די קרבנה אויף די פרי' אדומה, די צענז פרי' אדומה, און דער ווי' ויל אזא האבן דער צענז פון ווי פענקס ווען ד

¶117און גוד וויל גיב אוס, ווען ווען ווען לאפט אי גייט, ווי ווי געבן די ריטש וואס אי גייט ווי ער זאגט זיך.

¶118וואס ווי ער זאגט טוטו, די ”סעוועני נייש ןס” אויף דער וו רלט ווען ווי ער טאגן אריף די גלות, אריף די יספרא, וויל עס ווי גיב אוס אויף די ריטשיות, וואס גוד פרעמסט זיך ווען ווי וויל ברעד ימט אין די אלטעמא די בדמשה, און ווי ער זאל רעדן די ריטשעס, און פי' רי' י' זעדט, אז נוי אין דער ווא רלטהאזן זיי רייט צו דער ניטשין לתעת יוצא.

¶119אין דער סי ים ווי, גד וויל עס ורדים את, און ער וויל געבן די בלעסינגס, און ער וויל רייס דאס אפ, און תוגעדער ווי די קאסטום אויף געווען חנוכה געלט, די קאסטום וואס ווי גיב, און די רבי זעדט, אז ווי גיב חנוכה געלט ערי דעי, און די פיפטלעך ווי גיב מער, און דער געבן

¶120ויט די פייו לייטס אויף דער מנרה ווי שוין לעבט צו ניט, ווי ש רעפעזענט די פייו בוקס אויף דער תר איד, ווי וויל גאל תגעדער די משיח ווען היא וויל קען מען מדימא, אז ס'וויל טייט זאג געדער, ווי שוין די בוקס אויף דער תורה, און די יונג און די אלג, מען ווימען, און די שולדן, און די סעבנענינס אויף דער ווארל וויל זיי פרמי עדן ביי גל העלינות און גדלינות, און מ'וו

¶121און דער רבי זאל געזונט זיין.

¶122דער רבי זאל געזונט זיין צו דאס פעלות.

¶123ער וועט גייר פארסענלי.

¶124הב ארט, קינד, הב ארט. פשוט...

¶125א מוסט-האפ קויעט. פשוט דער רבי' סט זיין.

¶126דאס איז א מיין. דארמאנט ריכם שלא צו קייפ קויעט.

¶127אוקיי. אין א קווייטן פון וואס דער רבי דאס ספוקט.

¶128דער רבי וויל גיב עברי child ווי איז בלא בר און בת מצוה, פאר קוינס, פרסיענלי, איז דער רבי וויל גיב ער פון איז הען און צו יא הענדס, און דען, אפטאן א ליטל קינדערלאך, הוא האט בפאר בר-מצוה און בת מצוה וויל געט די קוינס פון דער רבי די רבי וויל גיב די טענקעס, דאלער בילד, צו גיב אויף to everyone ווי איז בר-מצוה און בת מצוה,

¶129די טוס פאר אבא בר און ברת מצוה.

¶130So, this goes for everybody, but we have to have א סיסטעם.

¶131ואן מומענט, ואן מומענט, ואן מומענט!

¶132שששש! ניי, יא נעו ווייט א מינעט.

¶133יא נעו ווייט א מינעט.

¶134יא נעו ווייט א ברכה צו דער רבי זאל געזונט זיין.

¶135Since? Just ווייט א מינעט.

¶136We וואנט גיין וואס דער רבי זאל געזונט זיין א ברכה.

¶137I must-have quiet, quickly. ווי סתפ שערוינג עלטו וואס איז די שערוינג אויף דער?

¶138עברי בארי פליז רייז!

¶139סינץ ווי ער אין דער הלידי אויף חנוכה!

¶140מ'איז גאנען ערשט רבי חיים הכהן, דער טשיף רבי אין מעלבו אין ארסטרעניע, כביינטש דער רבי, און ערבאדי איז ער, ווי ברכות כהנים!

¶141מ'האט געזען דעמאך בארץ די זאב בני כדבר דו!

¶142צו עברי בארי פליז בי קויעט!

¶143בי קליאט! ודרך ארץ!

¶144אקעי, טוט קיין! און ס'איז גלייך!

¶145שמרי! וואס וועט דאס וואס ניט קיין?

¶146אבער איז אבער ניט שרייען, ר' י' גוטניק וויל בענטש דער רבי, און אי רעיבארי אהר, און אי רעיבארי ס'פעלט דער ווארלט ובלכות קיין!

¶147דארף מען קיין! דאס איז אים פאטן, ”וידבר אדונו אל משה לא מור, דבר אל” ההרון ואל בניו לא מור,

¶148כו סברך הוא ”את בני ישראל אמור להם יברכך אדונו ואשמוריך, יאור אדונו פניו עיניך וחוניך”,

¶149ישראל אדונו פניו עיניך ויתן ”לך שלום, וסתמו את שמי על בני ישראל, ואני” אבוך החם.

¶150און איין אנהויבנערטער רבי'ן זאל זיין געזונט אין צי קזרף דלות, און ווי שבי תוגבע ווי איז בשם ספירלי אין דעם בית-המקדש, גרשע לי' ביר הקודש, אין קרצי קדושים, געזונטהייט און פריינלכהייט, ובנינו ובנותינו, און דער א ווער יענגסטער, זיי זיינען אלע וועט טיינצן דאלארס, און וועט שבי די קרוב ממות,

¶151אז ווי ער טייענט ורון דאס פון א ווי עורלי מנה.

¶152אלי תילדן אין דאס ערע און אין דאס ערער פליט זיינען סידעד.

¶153אפשר ווי' ויל פונעסטו די תילדן אויף דער ער, און זיי וויל גו אויף, און ווי וויל האבן א פערשט-ליט to take you אויף.

¶154וויל קאל אויף א רוב, רבים, פליט זיינען סידעד ווי די תילדן, און וויל קאל אויף א רוב.

¶155לאלט געפאר דאס אין אן עורלי ווי. פליט זיינען סידעד