Text

¶1המורבו דער לשון וואס דער בעל שם טוב ברענגט אין בריוו, און דאס איז דערנאך איז געווארן דער לשון הרגיל בכמה מקומות, אין שיחות און אפילו אין מאמרים בנוגע צו תורת החסידות איז דאס דער לשון הכתוב פון ”יפוצו מעינותיך חוצה”

¶2וואס בשעת משיח מלכו האט אזוי געענטפערט דעם בעל שם טוב, איז דאך דאס זיכער בדיוק, אז אט דער חלק התורה בפרט ווערט אנגערופן בשם מעיין צווישן די אלע ענינים וואס ס'איז דא אין מעיין, איז איינע פון די ענינים עיקריים,

¶3אז דלאפער כל זמן זיי זיינען כל זמן זיי געפינען זיך אין מעיין, ווערן זיי אנגערופן בשם מים חיים און ווען מ'נעמט זיי ארויס פון דארטן, און בשעת זיי געפינען זיך נאך אין מעיין איז דעמאלט איז א סברא, אז זיי האבן גארניט קיין ”מציאות בפני עצמן”,

¶4זיי זיינען מערניט ווי מעיין אליין.

¶5וואס דערמיט איז דאך פארשטאנדיק, פארוואס איז ”מעיין מטהר בכל שהוא”?

¶6וואס דאס איז דאך דער חילוק אין טהרי, אז ווי אזוי דארף מען האבן א שיעור?

¶7מעיין האט קיין שיעור ניט, דאס איז אן ענין פון 'כל שהוא' דערפאר וואס דער לאפער, בשעת ס'געפינט זיך אין מעיין, איז דאס ניט קיין זאך פאר-זיך,

¶8וואס במילא איז דאס אפגעטיילט פון די מים הנמצאים במקור המעיין, צווישן די מים ווי זיי געפינען זיך שוין אין מעיין אין וועלכן דער מענטש אדער איז זיך תבל, אדער מטבל די כלי נאר וואס דען, די אלע נקודות, אלע טיפים צוזאמען, ווערן איין מציאות וואס דאס ווערט אנגערופן בשם מעיין.

¶9וואס דערמיט איז פארשטאנדיק א דין וואס דער רמב"ם פסק'נט אפ, און אין דערויף איז דא א שתירה מראשו לסופו, און על פי הכלל וואס מיר האבן אין תורה, אז ”מרובה מדה טובה” ממדת תורניות איז וויבאלד אז דער ענין איז אזוי אין לעומת זה, אין צד הלוטב,

¶10איז על אחת כמה וכמה אז אין ענינים פון טהרה און קדושה איז אזוי.

¶11דער דין אין דעם איז, אז ס'איז דאך דא ענינים וואס זיי זיינען להדיות מותר, און לגבוה לבית המקדש זיינען זיי עשר, איינע פון די ענינים איז אט דאס וואס מ'האט געדינט דערמיט אן עבודה זרה.

¶12א כלל אין עבודה זרה איז, אז ”אין אדם עושה דבר שאינו שלו”, איז דערפאר איז דער וואס המשתחוה לביהם את חבירו איז לא אסרה דערפאר וואס דאס איז ניט זיין ענין, ער האט דארט קיין שליטה ניט, קען ער דאס ניט נשמה זיין.

¶13בשעת ס'האנדלט זיך וועגן אן ענין אז דערנאך זאל זיין לגבוה פסק'נט דער רמב"ם, אז אפילו אויב דאס איז געווען שאינו שלו, איז דער דין אז לגבוהו לא תלקו קיין קרבן דארף מען דערפון ניט מקריב זיין, ניט דערפאר וואס דאס איז א דבר האסור, ווארום להגיד צי דאס מותר,

¶14ס'איז דאך ”אין אדם מוסר דבר שאינו שלו”, נאר וואס דען, דער טעם אויף דערויף איז ניט די מאים צי הקרוביהן עלה פאחתיך בשעת מ'האט געטאן דערמיט אן ענין מאות, איז אויב אפילו דאס האט ניט משנה געווען דעם דבר הנבד אף על פי כן איז דער ענין פון מיות איז אויף דערויף חל געווען.

¶15דערנאך, אין דער צווייטער הלכה, ברענגט גלייך דער רמב אראפ, אז ווי איז דער דין?

¶16המשתחוה למעי ם, איז דעמאלט איז דא א חילוק, אז אויב דאס איז שלו איז דעמאלט די מים הנלקחים ממנו זיינען אסורים לנסחים לגבוה אויב דאס איז א ”מים שאינו שלו” איז אט דעמאלט קען מען נעמען דערנאך די מים און ניצן זיי לגבוה.

¶17איז דאך ניט פארשטאנדיק, אויב זיי זאלן זאגן, אז די מים האבן די זעלבע מציאות ווי זיי זיינען אין מעים זיינען זיי דערנאך ווי מ'נעמט זיי ארויס פון מעיין איז אט דעמאלט איז דאך קיין אונטערשייד ניט פון המשתחוה לבהמה שונה שלו אדער המשתחוה למיין שונה שלו האט געדארפט זיין דער זעלבער דין,

¶18אז ס'איז חל אויף דערויף אן ענין פון מיעוץ, במילא קען מען דאס ניט עולה זיין לגביה לנצחים על המצבח.

¶19די הסברה, וואס איז אין דערויף דער חילוק, המשתחוה לבהמה שאינו שלו וויל ער דערנאך נעמען די זעלבע מציאות און מקריב זיין לגבוה זאגט מען, אז דאס איז דבר המות, המשתחוה למים און דערנאך וויל ער מנפח זיין על המזבח, איז ער זיך ניט מנפח למים ווי זיי זיינען איר מעיין,

¶20ער כדי מנסך זן על המצבח, דארף ער זיך זיי ארויסנעמען פון דעם מעיין, אט דעמאלט ווערן זיי אן אנדער מציאות, וואס די מציאות איז ניט-אסור, און אט דער מציאות איז ניט געווען-זי איז לא נעבדה אויך.

¶21משא"כ אויב דער מעיין איז של וואס דעמאלט אפה"ט ער זיך, איז דער איסור איז ניט-פקע, דורך דעם וואס מ'האט ארויסגענומען פון דורך די מים, דערפאר וואס די מים איז דאך ניט ערגער פון די גידולים פון א דבר האסור, אויב ס'איז גדול מצד די מיסה.

¶22וואס מיט דער הסברה וועט מען פארשטיין נאך א ”קא סלקא דעתך” וואס ס'איז דא אין מעיין.

¶23ס'איז דא א סברא אין מעיין, אז מעיין שהסתיקוהו דאס הייסט, אז בשעת מ'נעמט צוואתער וואס זיינען מים חיים פון א מעיין און מ'רייסט זיי אפ ממקום חיבורם און זיי ווערן בהשבורים, דאס הייסט זיי זיינען ניט קיין זוחלים,

¶24נאר זיי זיינען מקוות ויומות, זיי שטייען אויף איין ארט איז דעמאלט איז א ”דבר הפשוט לכל” הדיעות, אז דאס איז מטהר.

¶25בשעת די לאחר געפינען זיך נאך אין מעיין איז דא א גאנצע שקלא וטריא, און די הלכות גדולות פסק'נט אזוי אפד דער דין, א מים כמו שהם במעים זיינען זיי מטהר מערניט ווי בזוחלים, אבער ניט בהשבורים.

¶26איז דאך לגמרי ניט פארשטאנדיק, בשעת מ'איז מתחיק די מים ממקום חיבורם מאכט ניט אויס אויב ס'איז בהשבורים, בשעת די זעלבע וואסער זיינען במקום חיבורם, וואס דעמאלט קומט דאך צו נאך ן ענין נעלה בזה, זאגט מען, אז זיי ווערן נפסל מלטהר מ'דארף האבן ס'זאלן זיין מערניט ווי זכריות.

¶27דער סברת פון ”הלכות גדולות אין” דער קא-תלקא-דעתך פון תושבות אין בכורות בזה איז, אז דאס איז צוויי באזונדערע ענינים.

¶28בשעת דער מים כמו שהוא איז אלע ענינים וואס זיינען אין מים איז דאס א מציאות בפני יצרון וואס ווערט אנגערופן בשם עיין איז אט דעמאלט האט דאס אויף זיך די גדרים, וואס איינע פון די גדרים איז, אז ס'דארף זיין זכרין.

¶29דערנאך איז דא נאך אן ענין, אז בשעת מ'איז פולש די מים ממקום חיבוריו האבן זיי א דין פון מים חיים שנתלישו דעמאלט באקומט דאס אנדערע גדרים מיט אנדערע ענינים וואס דער מעיין האט דאס ניט.

¶30וואס בדוגמת זה געפינט מען אויך אין נאך אין ענינים פון תורה, אז בשעת מ'געפינט זיך נאך אין מחובר למקורו, איז דאס ניט אט די מציאות וואס מ'דאס האט בשעת ס'ווערט נסחק, וואס דאס איז אויך די סברא פון ר' שמעון'ען דא, אז ביכורים, ווען קען מען מרגיש זיין?

¶31”דוקא כשהם בטלוש”, ניט כשהם במחובר, און די הסברה אין דערויף איז, אז בשעת די פירי איז נאך מחובר לאילן ולכף כף האט דאס נאך ניט אויף זיך קיין נאמען פירי דאס איז דער שדה מיט ”כל אשר בשדה” דאס איז נאך ניט קיין פירי.

¶32האט ר' שמעון, אז דעמאלט קען מען דאס נאך ניט מקדש זיין לשם בכולים ס'איז נאך ניט געווארן קיין פירי.

¶33על דרך דוגמא ווי מים בשעת זי געפינט זיך נאך אין מעיין, איז דאס נאך ניט די מציאות פון מים דאס איז די מציאות פון א מעיין וואס ער באשטייט פון אזוינע חלקים וואס דערנאך קען מען מאכן דערנאך דערפון א מציאות מעיין.

¶34וואס אט דאפו קען מען זאגן איז אויך דער אונטערשייד אין נגלה דתורה ביז 'פנימיות התורה', אז אין נגלה דתורה איז דאך דער עיקר הכוונה איז ווי ער זאגט אין זהר ”לאפשו לה” אז מ'זאל מרבה זיין אין ענינים פון תורה, על ידי שקלא וטריא, מיוסד אויף די כללים פון תורה,

¶35און מ'זאל מחדש-זיין ענינים ”כפי שורש נשמתו והשגתו”, דאס הייסט אז מ'דארף מחדש-זיין, אויב נאר מ'האט די אמת"ע יסודות אויף וועלכע מ'איז מחדש, משא' כן אין 'פנימיות התורה', האט דאך דער רבי איבערגעגעבן כמה פעמים, אז דארט איז דער עיקר ענין פון לחזור על דברי הרב,

¶36און ניט דער ענין פון אויפטאן חדשות ס'איז מערניט ווי אין דברי הרב אליין דארף מען האבן דעם שקלא וטריא כדי מ'זאל זיי פארשטיין לבוריאם וליאמקם.

¶37וואס דאס איז אויך דער חילוק, ס'איז חן מים אלא תורה איז אין דערויף אויך דא א חילוק ווי די מים שבמעיין, וואס אט דעמאלט איז דאס ניט קיין ”מציאות בפני עצמו”, דאס איז דער מעיין אליין,

¶38איז במילא איז וואס איז זיין ענין, אז אפילו אז ער האט א ”כל שהוא”, קען דאס זיין דער ”כל שהוא”, ער איז ניט מחוייב מחדש זיין, ער דארף נאר נעמען אט דעם 'כל שהוא' לים כו ולאמיתתו, דורך דער יגיעה וואס ער וועט אין דעם האבן,

¶39משא"כ דערנאך, כשהתיקוהו אז ס'קומט אראפ אין דער חלק הנגלה שבתורה, וואס חלק הנגלה שבתורה איז איז דאך אויף דערויף דא די שני אופנים, ווי די גמרא זאגט אין יומא,

¶40אז זכה נעפפת לו שם חיים קען אבער זיין רחמנא ליצלן אן ענין הפקי פון ”לא זכה” איז דעמאלט, אף על פי וואס דברי תורה ”אינם מקבלים תומו” איז דאך דאס וואס די דברי תורה בלייבן ווי זיי זיינען, אבער אויפן אדם הלומד איז דאך דא דער היפך ווי די גמרא איז דארט מסיים אין יומא,

¶41דערפאר וואס דאס איז היא תיכוהו ממקום חיבורו דאס האט זיך אנגעטאן אין ענינים פון 'עולם הזה', ביז וואנענט דאס מוז זיך אנטאן אויך אין טענו של שקר פון שנים אויך, ”אין זה אומר כולה שלי וזה אומר כולה שלי” איז אט דארטן איז דער ענין אז מ'מוז האבן א שיעור דאס הייסט ער דארף אויפטאן אין כמה ות וויפל ס'לאזט זיך

¶42”כפי שורש נשמתו”, כפי הסבתו ס'מוז נאר זיין מיוסד אויף די כללים וואס תורה גיט אים ארויס, און ס'דארף זיין מיוסד, ווי די גמרא זאגט אין שבת, אז ס'זאל זיין דער טרע לדרתו די מבטיחות מיט דעם חצר מיט ביידע זאכן צוזאמען, אז בשעת ס'איז דא די הקדמה פון יראת שמים איז אט דעמאלט איז ”חכמתו מתקיימת”

¶43אז ער איז מכוין דעם לימוד תניא לאמיתתו, און ער גייט אין דעם דרך וואס אויף דערויף שטייט ”צדיקים ילכו במה” און אט דאס איז דער דיוק וואס מ'האט געזאגט צו יפוצו מעיינותיך חוצה אז אט דא דארף מען ניט האבן די זהירות ס'מעג אנקומען אפילו אין חוץ, ווארום בשעת די מים געפינען זיך אין מעיין זיינען זיי ניט קיין ”מציאות בפני עצמן”,

¶44און בשעת דער אדם הלומד שטייט אין א ביטול, איז וואו ער זאל ניט קומען וועט אים ניט שא פן, דערפאר וואס ער איז נאר ממלאו שליחותו אויף ברענגען דעם דבר הוי וואס דאס איז די תורת השם אין דעם מקום און אין דעם זמן כדי צו מאכן דאס ליכטיק מיט ”תורה אור” און וואס דעמאלט וועט אויך אנהויבן לייכטן דער מאיר שבתורה,

¶45וואס דאס איז מחדיר למוטב אפילו דעם חוצה וואס איז מ”חוץ למחנה ישראל” אויך אויף מנה ליצלן.

¶46און אט דאס איז די הכנה צו ביאת המשיח, וואס דעמאלט דארף דאך זיין ”אפילו אהפוך לכל” העמים שפה אחת לעבדו כולם שכם אחד איז דארף זיין די הקדמה לזה,

¶47אז ס'זאל זיין דער ”כמים הפנים לפנים” אז ס'זאל פשט ווערן דער לימוד 'פנימיות התורה' צווישן לע אידן, עלי נוצר מהם אף אחד ביז איינער זאל ניט בלייבן, וואס וועט ניט לערנען תורת החסידות, וועט דאס אראפברענגען דערנאך די ביאת משיח, וואס ער וועט משלים זיין די עבודה,

¶48אז אפילו כל העמים זאלן אויך זאגן ”ה' אחד ושמו אחד” לחיים לחיים