טקסט

¶1חדא ”בשלום נפשי מקרב לי כי ברבים היו עמדי”.

¶2וואס דאס איז דאך דער פסוק וואס דער בעל הגאולה ווי ער שרייבט באגרת שלו הידועה, איז דאס פארבונדן מיט זיין גאולה, וואס ווען פתח ”בפסוק זה וקודם” שהתחיל דעם פסוק שלאחריו אט דעמאלט איז נתבשר טוב ויצא ”בשלום אלקי השלום”.

¶3און דערפאר איז דאך אויך כמה דרושים פון תורת החסידות פארבונדן מיט יום הגאולה פון יט' כסלו, איז דאך אויך זיי הויבן זיי זיך אן און זיינען מיוסד על כתוב זה.

¶4וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז נוסף וואס ”אין מקרא יוצא מידי פשוטו”, אז דאס האט געזאגט דוד מלך ישראל, דער ”פדה בשלום נפשי מקרב לי כי ברבים היו עמדי” האט ער דאס געזאגט אויך אלס ”נעים זמירת ישראל” נוסף אויף זיין מלחמה וואס איז געווען דעמאלט דער קרב לי און

¶5דאס איז אויך דערנאך זמירות ישראל בא יעדער אידן במשך כל הדורות, וואס דאך אויך דא דער ענין פון קרב לי בעט מען בא דעם אויבערשטן, און דער אויבערשטער איז מקיים די תפילה, אז ס'ווערט דער ”פדה בשלום נפשו, מקרב לי כי ברבים היו עמדי”.

¶6בדרך ווי אזוי צו באקומען די בדיעה, איז דאך ווי די תורה שבעל פה, וואס דאס איז פירושה פון תורה שבכתב, איז מפרש אויף דעם פסוק ווי עס ווערט געבראכט אין מסכתא ברכות, אז ”כל העוסק בתורה”

¶7וגיין ”מלחסדים ומתפלל אים הציבור, מעלה אני עליו כיל ופדא אני לי ולבנים מבין האומות”, שנאמר ”פדה בשלום נפשי מקרב לי כי ברבים היו עמדי”, וואס שלום גייט דאך דאס אויף תורה,

¶8וואס כל דרכיהו שלום, גיין מלחסדים מאכט דאך א שלום בין הגומל חסדים והמקבל החסדים, ”כי ברבים היו עמדו”, דער תפילה בציבור.

¶9וואס בכללות איז דאך דאס אויך די ג' דברים שעליהם ”העולם עומד”, דער עולם ”קטן זה האדם” אז ער זאל זיין עומד, ס'איז דא עני פון גוי'שקייט,

¶10פון מבין האומות, דארף ער האבן די ג' דברים תורה און עבודה און גמילת חסדים, וואס דער ענין פון עבודה איז דאך ”תפילות במקום קרבנות תקנום”,

¶11וואס עיקר התפילה איז דאך די תפילה וואס ווערט אנגערבן בשם תמיד תפילת הציבור, דער מתפלל אים הציבור אז דער ברבים ווערט דאס א ענין אויך אין א תפילת רבים, וואס דאס איז בדוגמא פון קרבן תמיד,

¶12”עלה השלם כל הקרבנות כולם”, וואס דאס איז אויך די ג' כוין, כאמור, פון תורה און תפילה און ג' חסדים, וואס עליהם העולם ”קטן זה האדם” עומד, כדי ער זאל מצליח זיין און מנצח זיין במלחמה שלא בקרב לי, וואס די מלחמה איז אין אן אופן פון קרב אז מ'שטייט בקירוב,

¶13ווי דער בעל הגאולה זאגט אין תניא אז ס'איז דא דער ענין פון לב, וואס ”ליבא פליג לכל שייפין” איז אין לב איז דא דער שני חללים, דער ”לב חכם לו” מינה און ”לב כסיל ישמאלו”, דער מלך זקן וכסיל און דעם לב אין חלו הימני די ”נפש השנית בישראל” איז חלק אלוקה 'ממעל ממש',

¶14און זיי שטייען זיך אין דעם זעלבן לב, ”בקרב, בקירוב מקום” זיי שטייען אבער אין אן אופן פון קרב ווי דער אפטייטש פון קרב ענין של מלחמה, ווען מ'זאגט דאך אויך אז דאס איז מימנו און דאס איז משמאלו, און ווי ער זאגט נאך ווייטערע, שפעטער אין תניא, ולא ”מלא מיאמת כי שזה קם זה נופל”,

¶15קען דאך זיין אין פארשידענע עולי אופנים, בעט מען אז ס'זאל זיין אין אן אופן של שלום, ”פדה בשלום נפשי”, און מ'גיט אויף דערויף דעם טעם ”כי ברבים היו עמדי”.

¶16וואס איינע פון די ביאורים איז דאך, אזוי איז דאך בכלל לחמה אפום נעמא תוכל ”אשר לקחתי מיד המורי בצלותי ובקשתי” ווי ער טייטשט אפ אין ”תרגום בצלותי ובבעותי” איז דאך דאס אן ענין פון חרב וקשת,

¶17ס'איז אבער דא דער ענין אז ס'איז טאקע דא דער קרב, אבער מ'גייט ארויס פון דעם קרב דורך דעם אופן של שלום, וואס דאס איז ווי ער טייטשט אפ אין גמרא דער ענין התורה, וואס תורה זאגט מען דאך אויף דערויף ”בראתי יצר הרע, בראתי לו תורה תבלין”,

¶18דורך דערויף וואס ער לערנט תורה בשופי, ער איז מרבה 'בלימוד התורה', איז אט דאס גופא איז מה דאך אז מעט אור פון תורה איז דוחה חושך מעט אור פון ”תורה אור” איז דוחה חושך פון דעם ”לב כסיל ישמאלו” על אחת כמה וכמה אז ער איז מרבה באור איז ער מרבה שלום בעולם, כאמור, כמאמר חז"ל, תלמידי-חכמים,

¶19”מרבים שלום בעולם, שנאמר וכל בנייך לימודי הוי” אז יעדער איד, וואס יעדער איד, זאגט דאך אויף אים דער אויבערשטער ”בני בכורי ישראל” ו”בנים אתם להוי' אלקיכם”,

¶20זיינען זיי יעדערע לימודי הוי תלמידים פון דעם אויבערשטן, ווארום יעדער איד איז ווי דער פסק-דין הרמב"ם פון בעלן מחבר אויך פון 'מורה נבוכים' שבימיו ובמשך הדורות איז לבו ער להקב"ה ולמצוותיו, און לבו ער אין אזא אופן ווי דער פסק דין איז,

¶21אז רצונו האמיתי איז, ווי ער איז א נשמה מלובשת בגוף אויף מקיים זיין דעם אויבערשטנ'ס רצון אין א מצוה בפועל ובמעשה איז דאס אלעמאל ער, אפילו ווען אני ישנה בגלותא וואס דאס איז דאך דער פסק דין אויך 'בזמן הגלות', בכל התוקף.

¶22און דעמאלט איז ער לא אים מלאום יאמץ ווערט דער ענין הפדי אין אן אופן פון שלום, ניט ווי א לחמא אפום נאה מתאכל מיט גדרים והגבלות וכו נאר ער לערנט תורה וואס ”ארוכה מארץ מדה ורחבה מיני ים” און לערנט דאס בהתמדה ושקידה, אן מדידה והגבלה,

¶23פון הגבלות פון זיין גופו 'ונפשי הבהמית', און איז ער מוסיף בזה, אין ”תורה אור” איז אט דעמאלט בדרך ממילא איז דורכי חושך דעם חושך פון דעם יצר הרע, און דאס ווערט ווי די גמרא זאגט אויף דערויף דעם לשון טבלין וואס טבלין איז דאך ענינם וואס זיי זיינען ממתק,

¶24את הטבשיל זיי מאכן זיס דעם טבשיל וואס בלאו הכי איז ער מר אז דורך דערויף ווערט דער ”ואהבת את הוי' אלקיך בכל לבבך” בשני יצריך אז ער ווערט דער על ידי התווענין ווערט ואת רשע ליום ראה דער ”לב כסילו ישמאלו” ווערט דאס די גאנצע באשאפן זיינע איז דאך געווען

¶25כדי מ'זאל מאכן פון דעם רע זאל מען מאכן יום, אז דאס זאל אנהויבן לייכטן ווערט דאס אויפגעטאן בדרך שלום עי' ענין פון 'לימוד התורה' והוספה בה,

¶26ביז אין אן אופן אז דאס איז אויך ”מרבים שלום בעולם, אין עולם” ”קטן זה האדם”, אז ער דארף ניט אנקומען צו מלחמת היצר אין א דרך ארוכה וקשה, נאר דאס ווערט אין א דרך צרה, און אין א דרך קלה על ידי הריבוי אין 'לימוד התורה', און אין אן אופן וואס לימוד מביא 'לידי מעשה' 'קיום המצוות' בהידור.

¶27וואס אט דעמאלט איז אויך אפילו אז ס'איז דא גיבורים און אפילו אז ס'איז דא חזקים מיט די אלע ענינים וואס ער רעכנט אויס, וויבאלד אז מ'איז אבער ”עוסקי תורתך” און מ'איז מקיים המצוות בהידור,

¶28ביז אין אן אופן פון מהדרין מן המהדרין איז אט דעמאלט וועט מסרת געבוירן ביד חלשים אז אף על פי וואס מאן קצירא ומריעא דרבנן איז דאך אבער זייער תשות כח, איז דאס מצד התורה, וואס נקרא תושי איז דאס אזא אופן פון תשות כח, מריעא וקצירא, וואס זיי פועל'ן אויס אז ס'זאל זיין דער פדה,

¶29מקרב לי", אין אן אופן דוקא פון בשלום, ביז אין אן אופן פון 'לימוד התורה', בשלום מן תורה גופא, וואס דאס איז דאך דער לימוד פון 'פנימיות התורה' וואס ”לית תמן לא קשיא ולא מחלוקת” ולא ורמינהו, ווי דער בעל הגאולה איז מאריך אין אגרת הקודש שלו,

¶30מיוסד אויף דער ספר הזאת פון ר' שמעון בן יוחאי, וואס בהי ספרי דילך יפקו מבי גלותא ברחמים דוקא, אין אן אופן פון שלום.

¶31וואס דאס איז אויך די הוראה בפועל, לכל אחד, בכל מקום ובכל זמן, אויף מרבה זיין אין 'לימוד התורה' וקיום מצוותי' בהידור ביז מהדרין מן המהדרין,

¶32ובהקדמת פון ”ברכו בתורה תפילה” וואס דאס הויבט זיך אן דורך דערויף וואס ער איז מתפלל אים הציבור, כידוע דער אפטייטש אין תורת החסידות, אז ער קלייבט צוזאמען די אלע עשר כחות 'נפשו האלקית', און זיי זיינען אין זיך כולל אלע עשר כחות נפשו בכלל,

¶33און ער איז מתפלל מיט די אלע כחות, אט דעמאלט ווערט דער ”ברבים היו עמדי” אז ס'ווערט אויך בדוגמא ווי מ'זאגט אין פשוטו של מקרא,

¶34אז ברבים אנשי הפשלום זיינען געווען מיט דוד'ן, אזוי ווערט אויך אין דעם קרב פון יעדער אידן במלחמתו צווישן דעם נפש אלקית מיט די 'נפש הבהמית', וואס דאס איז אן אופן של קרב, ווארום יעדערן האט מען געגעבן נפש אלקית וואס זי שטייט בקירוב און קען זיך פארמעסטן און קען מנצח זיין זיין 'נפש הבהמית',

¶35ווארום ”אינו מבקש אלא לפי” כוחו, און מנצח זיין ווי דער אויבערשטער וויל, וואס ער איז דאך אלקי השלום, ווי ער וויל אויך אין אן אופן פון שלום אז ס'זאל זיין דער ”פדה בשלום”.

¶36וואס בכללות, ווי די גמרא זאגט, הלומד ”תורה לשמה, איז משים שלום בפמליא של מעלה ובפמליא של מטה”, ווי דער בעל הגאולה טייטשט דאס אפ בפמליא של מטה צווישן דער נפש שלום צווישן דעם נפש אלקית און די 'נפש הבהמית',

¶37אז ס'ווערט ”בכל לבבך ובשני יצריך” דאס ברענגט אויך אראפ בפמליא של מטה כפשוטה, ביז אין 'עולם הזה' הגשמי והחומרי, אז מ'מאכט פון דער חומרות זאל בלייבן מערניט ווי גשמיות,

¶38און די גשמיות איז מען מאיר מיט ”נר מצוה ותורה אור”, בדוגמא ווי מ'זאגט בנוגע צו נר חנוך אז מדליקין, על פתח ביתו מבחוץ, און דאס איז מאיר אויך אין רשות הרבים,

¶39ביז וואנענט אז ס'ווערט ”קליא ריגלא דתרמודאי” אז ס'ווערט בטל אפילו דער רגל און דער סוף און די שיריים פון די זיינען פון תרמודאי אותיות מורדת, און אומעטום איז מושל ושולט, שם שאני נכתב, כך אני נקרא ”הוי' אחד ושמו אחד”.

¶40וואס די התחלה בזה הויבט זיך אן דורך דערויף וואס ער שטעלט איין אין 'עולם קטן' שלו, אין אן אופן פון ”עוסק בתורה” און גמילות חסדים, ומתפלל אים הציבור,

¶41'תורה עבודה' און גמילות חסדים בשלימותם כדבעי, וואס דורך דערויף ווערט ער אן עולם עומד און אן עולם קיים, און דאס ברענגט אראפ די עמידה וקיום אין עולם כפשוטו,

¶42אז דאס ווערט אן עולם וואס פירט זיך ווי דער אויבערשטער וויל, וואס דער אויבערשטער וויל דאך אז ס'זאל זיין דער יד ישראל על העליונה ביז וואנענט ווי מ'האט געלייענט אין דער פרשה שבת שמיני' מתברכין כולי יומי, אויך די' טס כסלו,

¶43אז וישקעו וישקעו אז עשו איז געווארן דער וישקעו און מסייע ל”כל אחד ואחת מישראל, על דרך זה” בימינו אלו,

¶44און ווי דער מיטעלער רבי ברענגט אויך אראפ אין די דרושים פון ”פדה בשלום” און דרושי התפילה שלו, אז דעמאלט וועט זיין דער ”והיו מלכים אומניך ושרותיהם” מניקותיך און אין אן אופן פון ”פדה בשלום” אז ס'איז אינגאנצן ניטא קיין מנגד, בדוגמא ווי ס'איז געווען בימי שלמה, אז שלום ושלוה יהי' בימיו, אזוי וועט דאס זיין במהרה בימינו ממש,

¶45בימי מלכא משיחא, וואס יבוא ויגלנו ”וילכנו כממיות לארצנו”, וואס דעמאלט וועט זיין דער שלום ושעל ויהי' בימיו און נעוץ אהפוך אל כל העמים כולם ”שכם אחד, שפה ברורה” לעבדו כולם שכם אחד, במהרה בימינו ממש, 'ובשמחה ובטוב' לבב.