Text

¶1ס'איז דאך א מנהג ”מידי שנה בשנה”, בפרט אז ביו תות כסלו איז מען מחלק מסיים א שס פון שנה שעברה, מחלק א שס אויפן שנה הבאה, וכל אחד ואחר איז זיך משתתף בזה,

¶2וואס דורך די השתתפות איז כאילו ווי ער האט אפגעלערנט דעם גאנץ שס כמבואר בארוכה אין די התוועדות הקודמים ניט ס'פאנאנדערטיילן מסתמא די קארטלעך, און יעדערן זיך משתתף זיין, און זאל זיין דערנאך א ”תורה יאר” און א הצלאחה'דיקער יאר אין 'לימוד התורה' און אין כהים המצוות בהידור, וערבודת התפילה, ווי די גמרא זאגט, דער ”יוסק בתורה ובגמילות חסדים ומתפללים הציבור”,

¶3און ס'זאל אויך זיין א שנת גאולה, אז שפטעני ”לי ולבני מבין האומות”.

¶4וואס דעמאלט דאך די התוועדות

¶5חמשה עשר בשבט תשמות

¶6ואישה אף ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא א חורא ניטא.

¶7וואס דאס איז פארשווארן געבן א חורא ניטא. ווייכע זאך, ווי ער דארף זיך פארשווארן געבן א חורא ניטא.

¶8ער זאגט א פארשווארן טאקן דארף מען אריינגעצליטן אויף וואכן קיין ווארום באווארן, ווארום ווי אז ער פארקשט זיי רבים עקשיני.

¶9איז ווייך וועט מען ניט נספעל, דאס וואס מ'האט געהעפט פון יוסף ענין אין רוסלאנד פון ווי יוסף ענין, און אמעריקע רופא סאמרי לאנד איז שכוה זיין, און דאס איז כבלי-בתר בייאנאולי שי דערפאר איז שוין די ארפה, און וואס ס'וועט מען נעמען די פאסער

¶10פון וואס מ'האט געהאט געהאט געהאט אזוי

¶11איז דאך רגיל ”בכל שנה ושנה” אויך מאכן א סיום אדער אויף כללות השס אדער אויף א מסכתא שבשס, און אויך א סיום אויף תניא, וואס ווי דער רבי דער נשיא האט פאנאנדערגעטיילט דעם תניא בימות השנה איז דאך אויך אויף מסיים-זיין בי' טס כסלו, און אויך אנהויבן גלייך דעם לימוד התניא מחדש.

¶12אזוי ווי ס'איז דאך דער יאר דער שנת המאה להסתלקות הילולא פון צמח צדק, איז פון די הדרנס וואס מ'געפינט פון צמח צדק, וואס געוויס האט ער דאך במשך ימי חייו געזאגט כמה וכמה פעמים דאס איז דאך א ”מנהג ישראל”,

¶13אט דאס וואס ס'איז אבער נשמר געווארן, און מ'האט דאס געפונען און מ'האט דאס אויך אפגעדרוקט, וואס דאס איז דאך א פרסום לרבים ולדורות איז דאס א הדרון אויף סכתא בבא מציעא על דרך החסידות.

¶14און ווי ס'איז שוין אפגעדרוקט, וואס די נקודה איז דארטן וואס ער שטעלט זיך אויף דער משנה פון ”שתי גינו זו על גבי זו והיערג בינתיים”, אז בשעת ס'איז דא צוויי גארטנס, וואס איינע איז העכער פון די צווייטע,

¶15און די גובר שבינתיים אין דעם כותל וואס איז דא צווישן קרקעו של זו וקרקעו של זו וואקסט יערק, איז אט דעמאלט ווערט די שאלה, צו וועמען ס'געהערט אט די גראזן, די צמחים, וואס וואקסן אין דעם בינתיים.

¶16וואס ר' מאור זאגט, אז דאס געהערט צו דעם עליון, און ס'גיט אויף דערויף דעם טעם, וואס ווען דער עליון וועט צונעמען דעם עפר שלו איז אט דעמאלט אין כאן יערג,

¶17איז וויבאלד אז דאס האט א שייכות צו דעם עפר של עליון, והא ראי' אז ער וועט צונעמען דעם עפר ווערט אויס יערג איז דאס איז א הוכחה אז דער יערג געהערט צו אים.

¶18ר' יהודא זאגט, פארקערט, אז וויבאלד אז דער תחתון וואלט געוואלט ממלא זיין גנאתי עפר איז אט דעמאלט איז אויך אין כאן יערג קען ער דאך שולל זיין די מציאות פון יערק לאחרי ווי זי איז שוין דא מצד העליון,

¶19און ער איז דאס ניט שולל איז דערפאר געהערט דער יערק צו אים.

¶20און דערנאך זאגט מען, אז וויבאלד אז ס'זאגט ר'ן מוער, אז וויבאלד אז ס'קען זיין אויף ביידע אופנים רואו ”מעכן יערק זה חי” און ערך דחי פון דעם עליון פון דעם עפר, וואס דאס געהערט צו דעם תכתית תכתיתו של גן העליון.

¶21אדער ר' שמעון אדער א צווייטע גירסא ר' ”שמעון אומר, אז כל מקום שהעליון יכול לפרוט ידו” אט דארט וואו דער עליון קען דערגרייכן מיט זיין האנט געהערט דאס צום עליון, און אט דאס די איבעריקע א שאר געהערט צום תכתית.

¶22און אט דא איז מפרש רש אי.

¶23אז ר' שמעון איז דאס ניט א דריטע סברא, ניט דערפון צווישן ר'ן מאיר און ר' יהודה, נאר וואס דען דאס איז מערניט ווי א דריטער דין, אבער די סברות האלט ער אויך ווי ר'ן מאיר'ן,

¶24אז וויבאלד אז אויב דער עניין וועט צונעמען דעם עפר וועט דאס דעמאלט ווערן אויס יעדערער געהערט דאס צום עליון?

¶25אזוי ווי ס'איז אבער א גניי לעליון אז ער זאל אראפקומען צום תחתון און בעטן ביי אים רשות אראפרייסן דעם ירק, איז מצד דעם גניי, כדי זיך ניט מבזה זיין, איז ער מוותר און גיט אפ דעם ירק צו דעם תחתון, איז דערפאר איז אשר לתחתון.

¶26וואס עד כאן איז פירוש רשי.

¶27פרעגט מען אויף דערויף די קשיא, אז אויב אזוי איז דאך די גמרא זאגט דאך א תנאי, אז וואס געהערט צו דעם עליון דאס וואס ער קען דערגרייכן?

¶28”בלבד שלא יענוס” ער זאל זיך ניט נויטן און ניט אויסטרעקן זיך, ביז אין אן אופן של סכנה, אויף אפרייסן דעם יערק.

¶29וויבאלד אז לא יענוס על פי פשוטו איז דער טייטש אז ער זאל זיך ניט נויטן אט דאס וואס ער קען דערלאנגען לייכטער אופן איז דאס איז דאך ניט קיין גניי ער זאל זיך אליין נויטן, בשעת קיינער איז דערביי ניטא וועט זיך קיינער דערפון ניט וויסן.

¶30איז פארוואס גיט מען דעם תנאי?

¶31”ובלבד שלא יענוס” וואס דערפאר איז מפרש דער רמב ן, אז ר' שמעון האלט ווי ר' יהודה אז ס'געהערט גאר צום תחתון, נאר וואס דען, אזוי ווי דער תחתון טראכט זיך בא זיך, אז דער עליון וועט ניט מוותר זיין אויף דאס וואס ער קען

¶32און אויב ער וועט זיך שטעלן מיט אים שטארק, איז אט דעמאלט יטול את הפרו וועט ער צונעמען דעם עפר, וועט אינגאנצן בטל ווערן די מציאות היערק, פועל"ט בא זיך דער תחתון ער זאל מבטר זיין אויף דאס וואס דער עליון קען דערגרייכן על דרך המיצוע.

¶33וואס וואס איז דאס? ובלבד שלו יענות.

¶34וואס לויט דער דיעה נאך, אלט ר' שמעון ווי ר' יהודה, אז אלץ געהערט צום תחתון, נאר וואס דען?

¶35אזוי ווי ער רעכנט זיך, אז אויב ער וועט איינקארסן דעם עליון איז אט דעמאלט איטול את הפרו איז דערפאר איז כל שיכול לבשוט ידו כהערט דאס צו דעם עליון.

¶36זאגט אויף דערויף די גמרא אין בבלי, אז הלכה קרבשמעון דערנאך איז דא די זעלבע משנה אויך אין ירושלמי, און די גמרא פרעגט דארט אויך דעם ענין ווי איז דערנאך דער דין,

¶37וויבאלד אז ס'איז דא דיעות אין משנה?

¶38ענטפערט די גמרא יחלוקו אז וויבאלד אז ס'איז א ספק, צי דער דין איז ווי ר' מאור צי דער דין איז ווי ר' יהודה דארף מען צווישן זיך פאנאנדערטיילן, און די גמרא איז מוסיף נאך דעם א באזונדער הלכה,

¶39אז ווי איז דער דין א כותל וואס ער איז געווען בשני מחיצות א כותל וואס איז געשטאנען צווישן שני חלקות, צווישן צוויי שטחים וואס האבן געהערט צו באזונדערע מענטשן, און דערנאך איז ונפרץ הכותל דער כותל איז איינגעפאלן.

¶40איז א פלוגתא פון ”רב ושמואל, חד אמר” איינער זאגט, אז ס'דארף זיין ”מחצה לזה ומחצה לזה”, דער צווייטער זאגט, אז ס'דארף זיין הכל לזה והכל לזה.

¶41טייטשן אפ מפרשים, וואס הייסט אז דער וועט צונעמען אינגאנצן, און דער וועט צונעמען א אז ניט דער טייטש אז מ'זאל צונעמען אינגאנצן, נאר דער טייטש אז יעדער האט א חלק אין דעם הכל, אין אינגאנצן.

¶42במילא, איז וויבאלד אז יעדערער האט א חלק אינגאנצן, טיילט מען פאנאנדער אז דער האט האלב און דער האט האלב.

¶43פרעגט די גמרא, איז וואס איז נפקא מינה לפועל, סיי נאך דעם איז מחצה לזה און סיי נאך דעם איז מחצה לזה, סיי טיילט מען אויף דער האלב?

¶44פארענטפערט די גמרא אין די האלבי וואס ס'איז נעענטער צו איינעם פון זיי.

¶45אט דער וואס האלט א ”מחצה לזה און מחצה לזה”, אט די האלבי וואס ס'געהערט צו יענעמ'ס חלק, וואס ס'איז נעענטער צו יענעם, געהערט צו יענעם, און די מחצה געהערט צו דעם, איז אט דעמאלט אט די מחיצה וואס איז געבליבן אין דער מחצה, אין דעם כותל, הענגט דאס אפ אין וועלכע מחצה ס'געפינט זיך.

¶46בשעת אבער מ'זאגט, אז איז אט דעמאלט בנוגע צו דער מחיצה ווייס מען ניט צו וועמען ס'איז געהערט, ווארום ווען איז א חצר קיין א מחיצה?

¶47אויב דאס איז א חצר וואס דאס איז א רשות מבורר, אויב דאס איז א רשות ווי דער כצות החושן איז מבאר, וואס אינו מבורר א חצר השותם איז ער ניט פאר קיינעם ניט, במילא איז ווי ער איז מסיים אין ירושלמי איז דער מציאה איז זכה בה, אט דער וואס האט איר צוגענומען.

¶48וואס אין בבלי איז דער גאנצער טייל ניטא בהנוגע צו ”כותל שבין שתי” מחיצות.

¶49וואס דער טעם אויף דעם איז פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז אין ירושלמי זאגט ער ויחלוקו אז מ'זאל פאנאנדערטיילן אט דעמאלט האט אן ארט צו זאגן אויך דעם דין וואס דארט איז אויך ויחלוקו.

¶50אז אין ירושלמי, וואס דארטן זאגט ער דער דין פון יחלוקו, איז שייך צו זאגן אויך אראפברענגען דערנאך דעם דין פון כותל שנפרץ, משא' כן אין בבלי, וואס דארטן זאגט ער הלכה כר' שמעון, אז ניט יחלוקו נאר כל מקום וואס דער עליון קען פושט זיין ידו, כהערט דאס צו אים ואשר של תחתון און ניט דער ענין פון חלוקה, האט דאך קיין ארט ניט אויף דערנאך ברענגען די דינים וואס

¶51מערניט ווי דער שטד השוה שבהם, אז דער דין איז אז מ'טיילט פאנאנדער.

¶52וואס על פי הירושלמי איז אויך ווערט אויך ענין ההדרון איז דאך אז מ'איז מקשר די מסכתא תחילתה ממסופה, דער נעוץ סופן בתחילתה,

¶53און אויך די מסכתא מיט די מסכתא הבא אחריה, וואס דער ענין פון יחלוקה און דער ענין פון המוטה מסיאת זכר בה איז דאך דאס די התחלת פון מסכתא בבא מציעא פון שנים מוחדים בטלית, וואס דארט איז אויך דער דין פון יחלוקו און דאס איז אויך די התחלה פון מסכתא בבא בתרא שלאחרי זה, וואס דארטן רעדט זיך וועגן קוסף וואס

¶54דער דין אבער ווערט געבראכט אויך אין בבלי, נאר וואס דען אין א שני לשון, און דאס איז וועגן ”אילן שומד על המוצר”.

¶55אז בשעת הבהום שטייט אויף א גבול צווישן צוויי פעלדער, און אט דעמאלט און ער האט ביי זיך פירות ונוטה ”לצד זה איז לצד זה” איז אט דעמאלט איז ניט דער דין איז אויך די פלוגתא פון רבו שמואל, צי ס'זאל זיין יחלוקו צי מ'זאל גיין לויט דעם ענין צי ”כולו לזה וכולו לזה”.

¶56וואס דער פירוש אין דעם איז, אז וויבאלד אז ס'שטייט אויפן מיצר איז דאס ניט אז ס'ווערט פאנאנדערגעטיילט ליד שמואל, אז דאס געהערט האלב צו דעם און האלב צו דעם, נאר דאס איז אן ענין של שותפות, אז דאס געהערט אינגאנצן צו דעם און אינגאנצן צו דעם.

¶57וואס דערפאר איז בנוגע לדין איז על פי בבלי דער זעלבער דין, נאר וואס דען, דעם ארט וואו אריינצושטעלן דעם דין האט קיין ארט ניט אין בבלי אריינשטעלן, בסוף המסכתא, דאס געהערט פון פריער, ווארום צו דער משנה האט דאס קיין שייכות ניט.

¶58וואס על פי זה פעלט דאך לכאורה דער קישור מיט התחלת המסכתא, מיט שנים מוחזין בטלית ויחלוקה.

¶59און אט דאס וועט מען פארשטיין בהקדם, וואס בשעת דער רמב"ם ברענגט אראפ דעם דין פון ”שתי גינות זו על גבי זו”, און ברענגט אראפ דעם פסק דין אויף דער בבלי, וואס ער זאגט הלכה כר' שמעון

¶60אז כל ”מקום שהבין יכול” לבשיט ידו שלו ואששל תחתון זאגט ער דערנאך עווה אז ”אילן העומד על המיצר” איז אט דעמאלט ניט אזוי דער דין, נאר וואס דען יחלוקם.

¶61וואס דערפון וואס ער זאגט דעם ווארט עווה איז שולחן ערוך, אז ס'ווערט אראפגעבראכט דעם דין און ווערט דאס אראפגעבראכט אין צוויי באזונדערע סעיפים.

¶62דער רמב"ם שטעלט דאס אריין אין דער זעלבער הלכה, ניט

¶63זיין עוה לאילן הומד על המותר ס'דארף זיין דער זעלבער דין ביי ”אילן הומד על המותר”.

¶64דארף מען זען, אויב שאדון לא בשר עיקרי איז אט דעמאלט איז יחלוקו און אויב לא שאדון לא פי בשר עיקרי דארף דאס געהערן צו דעם צו וועלכן דער נוף איז נויטיק.

¶65זאגט דער רמב"ם, ניין עוה אז אף על פי וואס בא דעם טאקע ס'איז דא דער טעם פון שאדון לא פי בשר עיקרי ולא שאדו ווי די גמרא זאגט, אבער דער עיקר הטעם איז דער טעם וואס שטייט אין משנה, און וואס דער טעם שטייט אין משנה אז דער תחתון קען ממלא-זיין גנסי עפר משא נאדער דער עליון קען נוטל-זיין את הפרו.

¶66ווען קען דעם תחתון העלפן דער ממלא-זיין גנסי עפר?

¶67ווען דאס וועט זיין דעמאלט ווען דאס איז ”שתי גינוס זו למעלה מזה”.

¶68בשעת דאס איז ”אילן העומד על המיצר” ונופה נוטה לצד אחד, איז אויב דער דער פון דעם שדה וועט ממלא-זיין שדו מיט עפר וועט אט דעמאלט ניט ווערן אויס נוף, נאר דער נופה וועט נוטה-זיין אין א צווייטן ארט, לצד השני.

¶69בשעת ער וועט ממלא-זיין גינשו עפר האט דער יערק ניט וואו צו וואקסן, ווארום א יערק אויף וואקסן דארף ער האבן א מקום פנים.

¶70בשעת דער נוף פון אן ”אילן העומד על המיצר”, און וואס דען?

¶71ער איז נוטה לצד שדה אחד? איז בשעת אט די שדה וועט מען אים מאכן מאינג וועט ער ניט נוטה זיין לצד שדה זה, וועט ער גיין למעלה, אדער ער וועט נוטה זיין לשדה אחר.

¶72וויבאלד אז דא פאלט אפ דער עיקר הטעם, וואס דאס איז דער תחתון יכול למה לגונתו עפר אדער דער ערשטער טעם, וואס העליון יכול ליטל את הפרו וואס דא איז דאס בכלל קיין שי ווארום דער עליון קען ניט צונעמען דעם עפר פון דעם מיצר דאס געהערט צו ביידן,

¶73און אויב ווי גערעדט פריער אז דאס איז דער דעת ווערפאר איז יחלוקו איז דאס אט דעמאלט בלייבט מערניט ווי דער בשעת ס'פעלט דער עיקר הטעם, דערפאר זאגט ער עוול איל און עומד ער המיצר איז אט דעמאלט יחלוקו.

¶74וואס דערמיט איז אויך פארשטאנדיק, אז אויך נאך אין בבלי האט דאס א קישוב מיט דער אז אף על פי וואס דא ווערט אפגע'פסק'נט, אז דאס געהערט צום א טעם אדער צום עליון אדער צום תחתון, און דער דין איז ווי ר' שמעון לויט די ביידע פירושים, אז אדער ר' שמעון האלט ווי ר' מאור אדער ר' שמעון האלט ווי ר' יהודה,

¶75איז דאס אלץ מצד דעם טעם ווי ער זאגט בפירוש מצד דערפאר וואס עליון יכול ליטל את הפרו אדער דער תחתון יכול למהלות גנותו עפר, וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז ”שנים אותים בטלית, זה אומר” כולו שלי בכולו שלי וואס דארט איז ניטא אט די טעמים איז דאך דעמאלט בלייבנדע דין פון יחלוק על דרך פון אילן עומד על המוצר.

¶76וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז שותפין שחלקה השותפים, וואס בא זיי איז א כותל שביניהם איז נפל, איז אט דעמאלט אויך דער ענין פון יחלוקו ניט דער ענין וואס ווי רב זאגט, ווי כמבואר בפלוגתא, אין ירושלמי און אויך אין בבלי מיט כמה דפים לפני זה.

¶77וואס בכלל איז דער כללות דער פרק האחרון פון בבא מציעא הבית והעלי רעדט זיך די ענינים פון שותפים וואס דערמיט הויבט זיך אן מסכתא בבא בתרא, אדער די ענינים פון חלוקו, וואס דאס האט א שייכות צו התחלת פון מסכתא בבא מציעא, וואס דאס איז די משנה שבפרק זה, במילא וואס אחרי המשנה איז דאך אויך נמשכת הגמרא.

¶78וואס דא קומט אויך צו וואס מ'האט גערעדט כמה פעמים וואס ענינים זיינען יוצא מן ”המיצר על המרחה”, וואס ס'איז אויך געקומען די טעג א ביכל חסידות וואס דארט איז אויך א דרוש פון דעם בית-טוז אויך פון צמח צדק,

¶79כאטש אפילו די סגנון איז ניט אינגאנצן דומה, אבער דער תוכן איז לויט דעם צמח צדק'ס דרך, וואס דארט איז ער מפרש על דרך החסידות אויך א משנה אין הבית והעליה מיט א פאר משנות פריער,

¶80וואס דער דרך החסידות, דער הדרון אליין, איז מבואר אין דעם געדרוקטן מאמר, במילא וואס דאס איז ניט קען יעדערער א איינקול קיין אינעוויינער, ווי מ'וועט מען איצטער איבערשאגן בתוכן פון דעם ביאור הצמח וואס דארטן רעדט זיך, אז בשעת ס'איז דא צוויים וואס איינער וויינט אין א בית און צווייטער אין א עלי' און ס'איז איינגעפאלן,

¶81און דער בעל העלי' זאגט צו דעם בעל הבית, אז ער זאל בויען דעם בית, במילא וועט ער אויף דערויף קענען בויען די עלי און דער בעל הבית וויל ניט, איז אט דעמאלט איז דער דין זאגט די משנה, אז דער בעל העלי' בויט דאס, און ער איז דארט בתוכם,

¶82ביז וואנענט אז דער בעל הבית וועט אים געבן יציאתיו די הוצאות וואס ער האט אין דערויף אריינגעלייגט, וועט דעמאלט דער בעל הבית קענען לעבן אין דער דירה, און ער וועט אויפבויען די עלי אדער ווי די צווייטע דיעה וועט ער זיך אריינקלייבן אין די עלי וואס ער האט איר געבויט נאך פריער.

¶83און אט דא שטעלט זיך אין דעם מאמר, וואס ווי גערעדט פריער איז געקומען אין די לעצ און הויבט אן מיט א מדרש, וואס ער איז א מדרש לכאורה תמוה,

¶84וואס דער מדרש שטעלט זיך אויפן פסוק בינו ישראל לה נדחי ישראל לחמות זאגט ער אין מדרש, אז אף על פי שבינו ישראל לה איז פונדעסטוועגן איז נדחי ישראל לחמות וואס לכאורה איז דא ניט פארשטאנדיק וואס איז דא אף על פי און פונדעסטוועגן בינו ישראל לחמות און זאגט, אז דאס וועט פארשטאנדיק ווערן בהקדם פון דער משנה פון א בית ועליה שנפלו.

¶85אז אזוי ווי ס'איז דא דער בית ועליה בפשטות, אזוי איז דא דער בית ועליה פון כללות ישראל.

¶86וואס כללות ישראל איז וואס איז זייער הויז?

¶87איז דאס דער ענין פון ירושלים, וואס זי איז דאך דערטיילט על פי וואס שעלה פונים מכל הארצות, און אין ירושלים איז דא א בית ועליה, 'ירושלים של מטה' און 'ירושלים של מעלה'.

¶88און דאס איז אין אן אופן פון בית ועליה, דערפאר וואס ”נשבע הקב"ה שלא” יוכנות בשמים של מעלה, ביז וואנענט אז ס'איז יוכנות בית 'ירושלים של מטה'.

¶89על דרך ווי אן עליה קען זיך ניט האלטן, איידער מ'בויט ניט אויף דעם בית-אט אזוי איז נשב הקב"ה, אז ס'קען ניט זיין 'ירושלים של מעלה' איידער ס'וועט פריער זיין יכנות בירושלים של מטה.

¶90וואס אין אויבויען 'ירושלים של מטה' איז דאס דארף מען אויבויען דא למטה בני ישראל דורך וואס איז דאס?

¶91אט דאס איז יציאתיו די הוצאות מיט וועלכע מ'בויט אויף אייף 'ירושלים של מטה'.

¶92וואס מיט וואס האבן אידן אויפגעבויט 'ירושלים של מטה'?

¶93מיט דעם ענין הרוחני פון ירושלים ירושלום.

¶94ועל דרך ווי דער רמב"ם שרייבט און מרומז אין גמרא בהנוגע צו מאסר שני, אז די מצוה אין דערויף איז געווען, אז אזוי ווי מ'האט געדארפט אויפגיין לירושלים, מעלה זיין דעם מאסר שני ולכלו שם,

¶95איז בשעת ער איז געקומען אין ירושלים און האט געזען דעם בית המקדש על מכונו ו”כהנים בעבודתם ולוים בדוכנים וישראל במעמדם” מיט די גאנצע הנהגה פון ירושלים האט דאס אים איבערגעמאכט, אז ער איז געווארן אן אנדער מענטש.

¶96וואס דאס איז די יציאותה, אז אידן דארפן אויפבויען דורך עבודתם הרוחניות, וואס זי ווערט נרמז אין דעם ווארט ”ירושלים יראה שלום שלימות היראה”,

¶97”ואלקים עשה שיראה מלפנה” וואס דאס איז דאך תכלית התורה והמצוות, ””את אלקים יראה ואת מצוותיו שמור כזה כל האדם ויצבנו לעשות את כל”” החוקים האלה ליראה.

¶98צוליב אט דער יראה ווערט אויפגעטאן דער תכלית הבריאה, וואס דאס איז דער כללות סדר ההתלשלות והעולם הזה בפרט, ובמיוחד ירושלים עיר הקודש.

¶99און בשעת ס'איז דא דער 'ירושלים של מטה' איז אט דעמאלט דא 'ירושלים של מעלה' אין 'עבודת האדם' יראה עילאה, און אין ענין הרוחני, וואס נכנות הקב"ה בירושלים של מעלה וויבאלד אז ער איז נכנות 'ירושלים של מטה' מ'מאכט פאר אים א דירה לו יתברך אין 'ירושלים של מטה' ווען איז דאס אלץ געווען?

¶100איידער ס'איז געווארן מפני חטאינו.

¶101בשעת ס'איז געווען מפני חטאינו איז דאך אט דעמאלט גלינה מארצנו וחרבם איז אט דעמאלט איז נפלא הבית, און א נפלא הבית איז אויך נפלא עלי ס'איז געפעלט דער ענין פון יראה אין עבודת ה אין 'עבודת האדם' לה איז אט דעמאלט נפלא הבית, און א ”נשבי הקב"ה שלא” יכנות איז נפלא עלי

¶102און אט דעמאלט קומט צוגיין דער בעל העלי' און בעט זיך ביי אידן, ”אם בחוקותי תלכו” ווי ער זאגט אין מדרש אם לשון בקשה.

¶103אם בחוקותי תלכו ואת מצוותי תשמורו בויט-אויף דעם בית וועל איך קענען האבן די עלי.'

¶104און אט דעמאלט אויב רצוא ווערט דער גאנצער ענין אויפגעטאן.

¶105וואס דאס איז וואס מ'זאגט, אז בנוגע פון גאולה איז דא צוויי זמנים, בעתו אחשינה זאגט אויף דערויף די גמרא, אז אויב איז דאס אחישנה און לו זכה איז בעתו.

¶106וואס אויב נאר ס'איז זכה איז אט דעמאלט היום בין בקולות ישמעו מ'זאל איצטער אננעמען די החלטה און מקיים זיין איר בפועל, אז בקולות ישמעו קומט גלייך משיח, אט דא ”למטה מעשרה טפחים”, אפילו צו די וואס שלאפן איצטער,

¶107נאר וואס דען ס'דארף זיין בקולות ישמעו.

¶108און אט דאס בעט זיך דער בעל העלי' בא א בעל הבית בוי אויף דעם בית און דעמאלט האט ניטא קיינע הגבלות, אויב פיקול תשמעו איז היום איז גלייך דא דער אחישנה.

¶109אויב חס ושלום לא רצא דער בעל הבית, איז אט דעמאלט בויט דער בעל העלי' ”בינו ירושלים הוי” וואס דאס איז וואס ער זאגט דער בעיתה אפילו אם חס ושלום ”לא זכו” איז קומט דער קץ, ווי עלה ברצונו בויט ער אויף ירושלים.

¶110ס'קען דאך ניט זיין די 'ירושלים של מעלה', ס'איז דאך דא א ”שבועה נשבע הקב"ה”, מוז ער אויפבויען דעם 'ירושלים של מטה' אויך, במילא ברענגט ער די גאולה על ידי משיח צדקנו.

¶111און אט דעמאלט איז א ביטערע זאך מצד דעם דין.

¶112דער דין זאגט, אז חס ושלום מ'לאזט ניט אריין דעם בעל הבית, דערפאר זאגט ”בעיני ירושלים הוי'” ניט ער האט אים געבויען.

¶113ווערט נתגלה הקב"ה אין 'ירושלים של מטה', בשעת ס'קומט אבער צו 'עבודת האדם' לאזט מען אים חס ושלום ניט אריין אין דעם בית, ביי אים פילט זיך ניט קיין אלקות, ער זיצט אין 'ירושלים של מטה', און על פי דין זאל זיין אין חומר הדין וועט ער ניט פילן אז משיח איז געקומען.

¶114ביז וואנענט אז שישלם לו יציאתיו, טו לכל הפחות איצטער תשובה, אז משיח איז שוין דא.

¶115וואס אזוי דארף זיין ”על פי שורת הדין”, אז ישלם לו יציאתיו אט די הוצאות מיט וועלכע מ'קען אויפבויען 'ירושלים של מטה', וואס וואס איז דאס?

¶116דו האט מען גערעדט פריער די עבודה מצד יראה לכל הפחות, יראה של 'ירושלים של מטה', יראה תתאה איז אט די יציאת זאל ער אים באצאלן.

¶117און אט דעמאלט לאזט ער אים אריין אין 'ירושלים של מטה', און ס'איז דא אויך 'ירושלים של מעלה'.

¶118און אט דאס זאגט דער מדרש, אז אף על פי וואס ”על פי שורת הדין”, איז אויב ס'איז לא רצוא לבנות איז דעמאלט איז דער בעל העלי' געפינט זיך טאקע אין דעם בית, אבער דעם בעל הבית לאזט מען ניט אריין עד שישלום לו יציאתיו איז אף על פי כן איז נדחי ישראל יכנות ער וועט צוזאמענקלייבן די אלע ניצוצות פון אידן ישראל, שנתפזר'ן אין ג' ”קליפות הטמאות לגמרי”, רחמנא ליצלן,

¶119ועל כל פנים ”אין קליפת נוגה”, און וועט זיי מחנה זיין אפילו אין דעם אופן ווען ס'וועט זיין ”בינו ירושלים הוי” ניט על ידי אתערותא דלתתא.

¶120וואס אט דאס איז דער פירוש המשנה וואס ער זאגט דער הבית והעלי' שנפלו ווי ס'דארף זיין מצד שורת הדין.

¶121אז דעמאלט דארף זיין דער דין, אז דער ערשטער זאך קומט צוגיין דער בעל העלי, און מ'ווארפט אריין איר הורי תשובה, און מ'מאנט ביים בעל הבית ער זאלו בויען די בית, דערנאך קען זיין מצד סוק העיתים וקושיא,

¶122א בלבולים וכו' וכו,' ווי כמבואר בארוכה בכמה מקומות, קען מען ניט צוקומען צו אט דער עבודה, איז אט דעמאלט האט מען די הבטחה, אז בעיתו איז אט דעמאלט ”בעיני ירושלים הוי” און אף על פי כן איז מבטיח דער אויבערשטער, אז ניט קוקנדיק וואס די משנה פסק'נט אזוי דעם דין, וועט ער טאן לפני משורת הדין, ונדחי ישראל יכנות אט דעמאלט וועט ער זיי געבן די גבלו אלקות,

¶123אז מ'זאל זען אז משיחי איז געקומען און פילן אז משיחי איז געקומען, און ס'זאל זיך ארויסקומען ניט ווי ער זאגט חס ושלום אז אין בימות המשיח בעיני מעולם הזה למשה משיחי ווי דאס איז בא די הנהגה מיט עמי האר מערניט ווי ”שיעבד מלכיות בלבד” ער פילט ניט קיין אלקות וואס דאס איז אזוי מצד מדת הדין, זיצט ער ניט אין ירושלים,

¶124ער איז מערניט ווי ארויס פון גלות, ”אלא שיעבד מלכיות בלבד” נאר ס'וועט זיין מערער, ס'וועט זיין דער ענין פון נדחי ישראל יכנת אז דער אויבערשטער קלייבט זיי אריין אלעמען אין 'ירושלים של מטה',

¶125אין שלימות היראה, און דערנאך קומט אויך דער אלה ושוכן 'וירושלים של מעלה' ס'ווערט ביז אין אן אופן פון יראו עילאוי און די אלע ענינים טוט זיך ”והשתחו להוי' ביר הקודש בירושלים”, ווי ער איז מבאר בארוכה אין די לקוטי תורה אין די דרושים אויף דעם פתול.

¶126דאס איז אויך בהנוגע לענינינא, ס'איז דאך דא דער ענין ווי גערעדט דאך די ”שתה גינור זו על גבי זו” וואס דאס איז דאך ווי דער צמח צדק טייטשט דאס אפ, אז דאס איז דער גן עדן ערין גן עדן התחתון און דער ירק שבינתיים

¶127וואס אין דערויף איז דאך דא וואס די ענינים פון 'עולם הזה' דארף מען זיי אין דורכטאן אין די עבודה, אז דערפון זאל מען אויפמאכן א דירה לו יתברך, וואס דאס איז דער ענין פון ירושלים עיר הקודש וואס דאס איז געווען דירתו של הקב"ה.

¶128און אט דעמאלט, וויבאלד אז די משנה באווארנט, אז מ'זאל וויסן זיין, אז סיי אז סיי אז ס'וועט זיין דער ”בין ירושלים הוי' ונדחי ישראל” יכנות אט די הודאה גופא גיט א פון ממלא זיין דעם רצון השם,

¶129און ממלא זיין דאס בפועל, אז ס'זאל זיין דער בוני ירושלים על ידי 'עבודת האדם', ונדחי ישראל וועט דעמאלט במילא זיין אויך על פי דין, און די מינים פון לפני משורת הדין וועט מען נוצן אויף ווייטער און ווייטער, ביז אין תכלית העלי ביז אין ”ליום שכולו שבת ומנוחו לחיי העולמים”.

¶130לחיים. לחיים. לחיים.