Text

¶1מ'האט דאך גערעדט פריער בנוגע צו ”המעשה הוא העיקר”, און אף על פי וואס ימי חנוכה איז דאך שולל ענינים וואס זיי זיינען ניט בשמחה, וכמבואר בארוכה לפני זה, אז די ענינים וואס טוען זיך אפ על ידי אמירת תחנון טוען זיך אפ בימי חנוכה דורך ענינים של שמחה,

¶2בדוגמא ווי מ'זאגט אז שמיני עצרת און 'שמחת תורה' טוען אויף די ענינים פון ימי ראש השנה, כידוע דער פתגם ותורת פון דעם רבי'ן נשיא דורנו, פון דעם רבי'ן דעם שווער, וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק בהנוגע צו די ימים וואס מ'זאגט דעמאלט ניט קיין תחנון,

¶3און מ'פרעגט דאך די שאלה איז וואס טוט זיך דערמיט מיט דער כפרה ומחילה וסליחה וואס תחרי אמירת תחנון טוט-אויף?

¶4איז דאך די הסברה בזה, אז דאס טוטן אויף די עניני שמחה פון דעם טאג, אדער דער עצומו של יום וואס ער איז שולל דער אמירת תחנון, כמדובר לעיל בנוגע לימי חנוכה אלו, איז דערפון אויך פארשטאנדיק, אז דאס וואס ס'האט זיך גערעדט בנוגע כ' ג' כסלו,

¶5אז דעמאלט האט געדארפט זיין דער ענין פון תענית שעות מיט כל הענינים הקשורים בזה, און ס'האט זיכער פועל געווען פעולתו, ובפרט נאך דאס איז אויך פארבונדן מיטן שיעור פון איינטיקן טאג וואס ער זאגט אין מדרש, אט דאס וואס דער פסוק איז מדגיש, אז יעקב האט געשיקט און מ'איז געקומען א חי יוסיף עשרה

¶6דערפאר וואס אז מ'שיקט עשרה מישראל זיינען זיי מבטל אלע גזירות וכו על דרך זה איז אויך געווען דעמאלט בנוגע צו דער גזירה פון מחירת יוסף, פון דעם רעה, וכל הענינים הקשורים בזה.

¶7וואס דאס איז געווען פאר מתן תורה, און מ'זאגט אז דאס איז גענוג עשרה, על אחת כמה וכמה לאחרי מתן תורה,

¶8און בשעת אין דעם תענית שעות לויט די ידיעות איז געווען עשרה, און ניט אבער ניט עשרה יחידים, נאר עשרת אלפים, און ניט עשרת אלפים נאר עשרת רבעות,

¶9צען מאל צען טויזנט, ויש אומרים און קרוב לודאי, אז א סך מערער נאך פון דעם מספר, און ניט א סך ווי מ'איז דא אזוינע וואס זיי זיינען מוסיף אז מ'הייסט זיי מוסיף זיין אויף צדקה עפנט ער אויף דעם בייטל לרווחה און איז מוסיף אכצן דאלאר!

¶10און דאס איז דאך א מספר חי, און דאס איז דאך מערער ווי זיבעצן, וואס זיבעצן איז שוין בגימטריא טוב און ער גיט נאך מערער ווי טוב איז דאך א סימן אז דאס איז ביי אים דער אמת'ער ופרצת ער האט מוסיף געווען טוב און נאך א דאלאר אויפן טוב ס'איז געווארן חי דאלאר, א הוספה אויף השתקן, איז ווי קען שוין זיין א גרעסערע אופרצתע.

¶11משא"כ בהנוגע לעניננו, וואס לויט זיין קליינעם קרשקו איז דאס טאקע זיין אופרצתע.

¶12וכמדובר כמה פעמים, אז ס'איז דא דער וואס קלייבט זיך אויס ”כוסי רוי” ה טער ר' כ' אל"פ לוגים, און אז ער מאנט בא דעם אויבערשטן, ופראצטו גיט אים דער אויבערשטער בהוספה, און די הוספה דארף זיין מעין מ'קען ניט מוסיף זיין, אז מ'וועט מוסיף זיין א 'טיפה אחת', א לוג אחד אויף ר כ' א' לוגין האט דאס ניט קיין תפיסת מקום,

¶13דארף זיין די הוספה אויך בערך ווי ר כ' א' לוגין, ביז ווי ”כסו רוי” משא"כ ווען מ'שטעלט אוועק א קליינעם קער שקול,

¶14און ביז וואנענט ער טרינגט אים אויס דארף מען אים איינלאדן און פאטשן אויף דער פליצע, ובפני כל אים ועדה זען אז אלע זאלן זען אז מ'איז משים לב לפלוני שפלוני והא ראי' אז מ'האט זיך אפגעקערט און צו אים א קוק געטאן, און מ'האט מיט אים גערעדט שטילינקערהייט, און ער גיט א קוק אויף דעם גאנצן עולם, צי האט מען באמערט, אז מ'האט טאקע מיט אים גערעדט ביחידות, און אט דעמאלט

¶15וואס ער האלט אין זיך א צענטל פון א בעכער.

¶16ועל דרך זה איז שפיגלט זיך דאס אפ דערנאך בשאר הענינים.

¶17מ'מאנט דאך אבער ופרסתא זאל זיך אנהויבן ווי ס'דארף זיין ופרסתא ווי ”תורת אמת” וויל.

¶18במילא מיינט מען דאס אזוי בהנוגע צו צדקה, בהנוגע צו התמדה ושקידה אין 'לימוד התורה', און בהנוגע צו די שיעורים, בהנוגע צו די מבצעים, די אלע ענינים וואס מ'האט גערעדט פריער, כולל אויך דער מבצע חנוכה וכל הקשוב בזה, בפרט נאך אז דאס איז א ענין שהזמן גרמא.

¶19איז כאמור, אז וויבאלד אז ס'איז א זיכערע זאך אז ס'האט זיך אפגעטאן במכל-שכן וקל-וחומר, וואס אע"פ וואס לכאורה ווער קען זיך גלייכן צו די ”אחי יוסף עשרה”,

¶20וואס זיי זיינען געווען שבטי יד-קה אין שבטי ישראל ו' מתתו שלימו ומכבו עליונה ושם שם בלבחי אל אחד כך הם בלבינו אל אחד ווי דער מיטעלער רבי איז מאריך בארוכה בספריו אין דעם ביאור פון מאמר חז ל וואס די שבטים האבן געזאגט צו יעקב'ן,

¶21אז יעקב האט געזאגט בנוגע אלקינו הוי' אחד, און געזאגט אז שמע ישראל ישראל סוה אז ”שם שאין בלבחי על אחד כך אין בלבנו על אחד” און די אריכות הביאור בכמה וכמה אופנים.

¶22אבער אף על פי כן בנוגע צו אן ענין האט ”תורת אמת” גע'פסק'נט, אז בשעת ס'איז דא ניין גרעסטע מענטשן צווישן אידן, איז דאס ניין און ניט צען, איז דער ענין פון ”בתוך בני ישראל” עדה קדושה דארפן זיי זוכן א צענטן צום ענין.

¶23און בשעת ס'איז דא א ”בשם ישראל יכונה” ס'איז אבער דא א שרה פון ”בשם ישראל יכונה” ווערט דאס אז זיי גייען אין מצרים, און אט דארטן זיינען זיי מבטל כל הגזירות וכל הענינים, און ברענגען א צלה וישועה.

¶24זיי דארפן אבער זאגן א קאפיטל תהלים און געבן צדקה און לערנען א הוספה בתורה וכל הענינים וכיוצא בזה.

¶25בפרט נאך, אז אין דעם ענין איז דאך געווען, כאמור לעיל, ווי די משנה זאגט בנוגע צו ברכת המזון, אז ס'איז דא א יחיד, דערנאך איז דא שלשה, און דערנאך איז דא עשרה, און דערנאך איז דא מאה, און דערנאך איז דא אלף, און דערנאך איז דא ריבוי,

¶26און דא איז געווען, כאמור לעיל, די הרבה יותר פון עשרה ריבויות!

¶27וכאמור, די הרבה ניט נאר מיט חי, אדער מיט חי מל חי וכיוצא בזה, נאר ”כמה אלפים ורבעות”, מערער ווי עשרה רבעות.

¶28איז א זיכערע זאך, אז מ'האט אויפגעטאן די פעולה און ס'איז אלץ כדבעית.

¶29אזוי ווי אבער מ'געפינט זיך אין זמן הגלות וחושך כפול ומכופל, וואס אויף דערויף זאגט מען דאך, אז דאס איז א גלות מיט אלע ענינים הקשורים בזה,

¶30מוז מען דאך האבן די בקשת רחמים, ווארום ”שכינתא בגלותא”, במילא איז יעדער איד בגלותא, מיט אלע ענינים הקשורים בזה, דארף מען דאך ממשיך זיין טאקע מתוך שמחה 'ובטוב לבב', ס'דארף אבער זיין די עבודת התשובה, אבער 'תשובה עילאה', וואס ער זאגט תהלים 'בשמחה ובטוב' לבב, און לערנט תורה 'בשמחה ובטוב' לבב,

¶31עאכו"כ דער 'ושבי' בצדקה' אז ער גיט צדקה 'בשמחה ובטוב' לבב, במילא טוט זיך דאס אין אן אופן למעלה ממדידה והגבלה, און טוט דאס בשמחה רבה, און טוט דאס בהפלגה, און

¶32דאס איז ער ממשיך אויך לאחרי זה, ער איז אבער ממשיך מתוך הרבכה ומתוך הרחבה, וויבאלד אז כל זמן מ'געפינט זיך אין גלות, איז ווי גוט ס'זאל ניט זיין אין גלות איז קומט דאס ניט צו דעם מעמד ומצב וואס א איד דארף אין אים שטיין, אפילו ווען ער איז בדרגא פון ”חוטב עציך” ”ושואב מימיך”.

¶33על אחת כמה וכמה, אז בשעת ער איז זיך מצטרף מיט נאך תשע מישראל ווערט דאס צוזאמען אן עדה קדושה, וואס דעמאלט איז ”שכינתא שריא” און ווי דער אלטער רבי זאגט אז שמע מרבותיו אז א מלאך קען ניט פארטראגן אזויפיל אלקות און ווערט בטל פון זיין מציאות, און ער האט דאס און דאס פועל"ט אויף אים,

¶34ווי ער זאגט דער אלטער רבי מבאר אין ”תורה אור”, אז אף על פי וואס שריא איז פארבונדן מיט אן אור מקיף איז דאס אבער אזא מין מקיף וואס דאס פועל"ט אין דעם פנימי.

¶35צי ווייס ער יא צי ווייס ער ניט פון וואנענט ס'איז געקומען די פעולה, ער געפינט זיך אבער אין א מעמד עשרה מישראל פועל"ט אויף אים דאס וואס שכינתא שערי דעמאלט.

¶36וואס דערפאר איז א המשך בזה ישובך וכו און מ'זאל דאס טאן מתוך הרחבה והרווחה, וכמדובר לעיל, ”המעשה הוא העיקר” אז דאס מיינט מען בפועל, נוסף אויף די החלטות טובות, און די רצונות טובים און די יחולים טובים זאל דאס טאקע אראפ אין א פועל ממש.

¶37וכמדובר כמה פעמים, אז וויבאלד אז מ'מאנט ביי א צווייטן דארף מען אליין אויך טאן ענינים וואס לכאורה איז דאס ווילדע ענינים, וויבאלד אז מ'מאנט ביי א צווייטן ער זאל טאן אן ענין וואס ביי אים ווייזט זיך אויס אז דאס איז ווילד,

¶38איז אויך דא אט דא דער שווער פלעגט טייטשן אט דאס וואס מ'זאגט אין ”על חטא שחטתי לפניך באונס” וברצון", אז מ'האט אים גענויט און ער האט געוואלט.

¶39ער האט געוואלט אז מ'זאל אים נויטן.

¶40אויב דאס איז דא אין לעומת זה, אין על חטא, איז דאך על אחת כמה וכמה אז דאס איז דא אין ענינים טובים, וואס ס'איז דא אזוינע וואס אנדערע זאגן אז מ'דערגייט מיט די אר וכו,' אז מ'זאל נאכמער בויען אין 'ארץ הקודש',

¶41און אלע טענות, די טענה יענער טענה דער צווייטער טענה, און טענות על פי שכל, און שכל בקדושה, אז מ'דארף מבסס זיין דאס וואס ס'איז שוין געבויט און מרחיב זיין און מחזק זיין, און דאס קומט אויך אן מיט שוועריקייטן, און דערנאך רופט מען אריין פון מזכירות קומט מען צוגיין מיט א געוואלד אז מ'דארף האבן געלט וכו' וכו און דאס וועט פארלאנגען נאך כמה פעמים ככה, ווי

¶42איז זיך מיישב געווען אז מ'דארף אריינשפרינגען דוקא מצד דערויף וואס דאס איז ווילד.

¶43און וויבאלד אז מ'טומלט זיך, אז ס'איז א מצב הים ונורא, וואס ליידער איז דערוויילע נאך אין 'דרכי הטבע' איז למעלה איז א זיכערע זאך, כאמור, אז מ'האט מבטל געווען, דאס דארף דאך אבער אראפקומען ביז 'למטה מטה', און דער מטה זאל זיין ראוי,

¶44און דאס וועט זיכער אויפגעטאן ווער דורך דעם המשך אין 'לימוד התורה' און אין 'קוים המצוות' און אמירת תהלים און הוספה בצדקה וכו איז דאך אויך דא דער סיפור הידוע וואס מ'דערציילט דאס אויפן רוז' ענע,

¶45אז בשעת ער איז געווען א קליין קינד, האט ער געווען אנטקעגן דעם לימוד זכות אויף אידן, און ער האט געוואלט א נעפל, האט ער מיישר געווען די מוטער צי דער מלמד, ווער איז דארט געווען ער האט אים ניט געוואלט געבן, האט ער איך מיישר אין אים געמאכט א ”ברכה בקול רם באורא פרי העץ”, האט מען אים געמוזט אפגעבן די מעטל.

¶46און דאס האט ער מסביר געווען, אז בשעת אידן זאגן בשםו מלכות ”סלח לנו” און השיבנו מיט אלע ברכות איז אט דעמאלט ווערט כביכול א הכרח למעלה, אז מ'האט שוין געמאכט א ברכה, און געמאכט א ברכה בשםו מלכות, און ס'איז אן ענין וואס דער אויבערשטער וועט זיך ניט לאזן, מגיד דבריו ליעק ער איז מקיים די מצוות נאך איידער ער גיט זיי צו אידן,

¶47”דבריו ליעקב חוקיו ומשפט לישראל” אז מ'וועט מאכן א ברכה, מ'וועט אריינשפרינגען אינמיטן, און ווי דער שווער איז געזאגט אז ער האט אלעמאל געווען א בעל חוב, און קיינמאל ניט געבליבן קיין בעל חוב, דערפאר וואס ער האט אלעמאל געטאן מערער ווי ס'איז געווען די געלט במזומן, במילא האט ער זיך פארליען,

¶48פארלאזנדיק זיך אויפן אויבערשטן, במילא איז געווען א זיכערע זאך ער האט דאס דערנאך באצאלט, און גלייך אריינגעשפרונגען אין נייע ענינים וואס זיי האבן פארלאנגט נאכמער געלט, איז געווען ווייטער חובות,

¶49אבער חובות וואס האבן ניט גורם געווען, לכל דאגה 'כלל וכלל', כמדובר לעיל אין די פריערדיקע התוועדות, וואס ליידער האלט מען נאך און מ'טראכט צי דארף מען עפעס טאן אין דעם צי מ'דארף מאכן נאך אן אסיפה אט דאס וואס ס'האט זיך גערעדט וועגן מוסיף זיין סניפים און כתות און ראשי-ישיבות און תלמידים און תלמידות איז גלייך געווען זעלבסט-פארשטעמדלעך אן אסיפה, און ס'איז גלייך געווען א ריבוי דברים,

¶50און ס'איז גלייך געווען החלטות וואס איינע פון די החלטות איז געווען אז מ'זאל מאכן ב� און אז מ'גייט ארויס אין גאס געפינט מען כמה וכמה בנים ובנות ישראל וואס דרייען זיך ארום דערפאר וואס זיי גייען ניט אין חדר, ניט אין קיין תלמוד תורה, ניט קיין ישיבה קטנה, על אחת כמה וכמה ניט אין קיין ”ישיבה גדולה”.

¶51און ס'איז זיכער בשעת מעשה איז געווען א התורת אמת, ביז וואנענט אז ס'איז אראפגעקומען במעשה בפועל, אין וואס איז באשטאנען די מעשה?

¶52מ'האט מיר אנגעשריבן כתיבה, כתיבה א בפרט נאך אז ס'איז מערער ווי צוויי אותיות ס'איז געווען צוויי החלטות, צוויי ספרים, צוויי בריוו וכו בהנוגע אבער לפועל, איז ווי דער שווער פלעגט זאגן,

¶53אז בשעת ס'דרייט זיך ארום איין און איינציקער קינד אין גאס און ער גייט ניט קיין חדר דרייט זיך ארום אן 'עולם מלא' אין גאס וואס ס'דארף שטיין אין ד' אמות של תורה ותפילה והלכה, און דערפאר וואס דער חדר,

¶54אדער א צווייטער ח א ישיבה האט אים ניט אריינגענומען דרייט זיך ארום בני יחידו ”של מלך מלכי המלכים” הקב"ה אין גאס, ואין שמים לב.

¶55וואס דאס רעדט זיך דאך וועגן אידן מאמינים, וואס זיי ווייסן אז ”לי הכסף ולי הזהב” שטייט דאס טאקע אין תנאך, דאס איז אבער דער אמת אזוי, אמר הוי' צבאות און ס'איז א זיכערע זאך אז תורה ”לא בשמים היא” נאר בארץ

¶56איז אמת טאקע אין וישב איז דער אלטער רבי מאריך אז טוב לסער את ”פיך מאלפי זהב וחסף” מיינט מען דאס גיירא און עבודה מצד אהבה, אבער ”אין מקרא יוצא מידי פשוטו” ס'איז דא די מציאות פון מאלפי זהב וחסד.

¶57והא ראי מ'איז זיך משתדל אז מ'זאל זיי באקומען, און אין אן אופן מ'זאל דאס קענען ציילן מזומען.

¶58איז דאך פרואוון מאכן ווי כאמור לעיל א ווילדע זאך, וואס בא מיר קומט אויס א סיווילד,

¶59במילא דעלט איז לכאום מערשט כאיפות מאנים ביי א צווייטן ער זאל טאן א זאך וואס בא אים קומט אויס סיווילד, און דערנאך פארלאזן זיך אז ס'איז א זיכערע זאך אז דאס וועט ארויסקומען בפועל, און וויבאלד, כאמור מיט דעם סיפור פון דעם רוזיענער, אז מ'מאכט א ברכה בשם ומלכות גיט דער אויבערשטער דערנאך דעם מעפל און דאס ווערט דער טאפוח מסוג בדבש ו

¶60שכל איז בשבת, און מ'האט פון אים גענומען א שנה טובה ומסוקה על כל השנה כולה.

¶61לאחרי אריכות הדרשה, צוזאמען מיטן סיום פון דעם דרשה, ובאלי ציון גואל 'ונאמר אמן' איז דאס וואס ס'רעדט זיך וועגן בויען נאך אן ענין חדש, אדער א שכן חדש, ווי מ'רופט דאס אן אין 'ארץ הקודש', וואס דורך דערויף איז צום אלעם ערשטן והוא העיקר איז דאס אן ענין פון ישוב הארץ,

¶62און כל הבונו, אן ענין אין ארץ ישראל, איז ניט שייך צו זאגן וואס דער שכר בזה איז, וואס דאס איז מערניט ווי דער שכר דאס איז אבער אן ענין וואס דאס שטארקט ארץ ישראל בפשטות, און דאס באווייזט דעם כל העולם כולו, אז די וואס רעדן זיך איין שטועות וואס הי' לא תהי אז מ'קען עפעס אוועקגעבן פון ארץ ישראל לגבולותי פון שלימות הארץ,

¶63איז א שטח שיהי איז ניט זיי זיינען בעה' ב' ים אויף דעם, ניט אומות העולם גלויבן אז זיי זיינען בעה' ב' ים אויף דעם, און דאס איז רחמנא ליצלן דאס איז העצם כאשר תופס במקצתו אתה תופס בכולו מ'דארף האבן ”כל יושבי' עלי'” אט דעמאלט איז ארץ ישראל בשלימותה.

¶64און אז ניט אז ס'פעלט איין און איינציקער איד פון כל יושבי פעלט דאס, פון אין 'קיום מצוות' יובל, אפילו אז מ'זאל זאגן אז כל ישועי' איז גענוג דער רב, אבער עכ"פ איז דער רב דארף זיין א רוב אמיתי,

¶65עאכו"כ אז ס'האט לגמרי קיין ארט ניט, ווי אומות העולם האבן שוין געזאגט בגלוי, אז ניט מ'האט גערעכנט אז מ'וועט געבן, ניט מ'האט געהאפט אז מ'וועט געבן, דאס איז מען מכריח א אידן, איין איד מכריח א צווייטן אידן, ער זאל איינרעדן זיך, אז בשעת מ'וועט אפגעבן א שטח מישראל וועט דאס אימעצן ארויסהעלפן בנוגע צו מקרב זיין שלום,

¶66וואס ס'קען ניט זיין קיין שלום, היפך פון דער תורה, וויבאלד אז תורה איז ניתנה ”לעשות שלום בעולם” מוז דאס זיין על פי התורה, און אוועקגעבן א שטח על פי התורה אפילו אין חוץ לארץ,

¶67וואס תפתח הארץ לפניהם איז רחמנא ליצלן איז דעמאלט ווי דער פסק דין גמור ומוחלטי איז דאס היפך התורה, איז דאס היפך השלום, איז דאס היפך התורה, איז דאס היפך התורה אפילו פאר די וואס ווילן דאס נעמען,

¶68וואס דאס איז דאך איינע פון די ביאורים פארוואס זיי נעמען דאס ניט, ”מזלייהו חזי” אז דאס איז פאר זיי אן אומגליק אפשר ניט קיין קלענער ווי אן אומבליק פאר די אידן.

¶69די נפקא מינה איז נאר, ביי א אידן קומט נאך צו דער אומבליק מ'טוט היפך ציווי הקב"ה, משא"כ בא גויים איז דאס ניט דער ענין, ס'איז אן ענין פון שבע מצוות, און אן ענין פון דני נח מיט גזל וכו' וכו ס'קומט אבער ניט צו דער ניט מקיים זיין דעם אויבערשטנ'ס רצון,

¶70כדי צו מדגיש זיין, אז די אלע הפחדות וואס אידן ווילן זיך אליין אנשרעקן דאס איז נאך ווייניקער מ”קול עלה נדף” ווארום אפילו דער עלה נדף ביז צו א בלאט, א פיישטש ווי מ'רופט דאס דא אן פון די צייטונגען האבן שוין אויך אנגעהויבן שרייבן בגלוי,

¶71אז מ'האט דאס ניט געמיינט און מ'האט ניט גערעכנט אז מ'וועט דאס אפגעבן וכו' וכו וואס אין כאן המקום להריש בזה עוד הפעם, א ענין וואס מ'האט גערעדט כמה פעמים, אויף באווייזן און אויף מעודד זיין און זען ווי אזוי די אלע חששות מיט די מורא,

¶72ס'האט קיין ארט ניט און קיין יסוד ניט, די איינציקע מורה איז ווי ער איז מסיים אין דעם שיעור חומש פון היינטיקן טאג, ”את האלקים אני” ארו און בשעת ”את האלקים אני” ארו איז אט דעמאלט ווערט די יראה,

¶73איז מבטל אלע איבעריקע יראות, אפילו די וואס האבן אין זיך א ממש, עאכו"כ וואס די יראה איז דאס נאך ווייניקער פון כול לנדף.

¶74כאמור לעיל, מ'האלט דאך אין איין שרייען אז ”המעשה הוא העיקר” און אלע החלטות איז טאקע גוט, אפילו אז זיי קומען אראפ בכתב און אפילו אז מ'איז זיי מפרסם, מ'דארף אבער האבן ”טאפארא דא פלאחא” אז מ'זאל דאס קענען אנטאפן מיטן האנט,

¶75איז אט דאס איז די ווילדע זאך, אז במעמד כמה וכמה עשיריות מישראל, און אין א בית הכנסת, און א מקום קדוש, און ד' אמות של תורה און ד' אמות של תפילה און ד' אמות של הלכה, און דארט וואס דער רבי נשיא דורנו האט געלערנט בחיים חיותו בעלמדו, נגלה און חסידות, און געדאוונט אין די ד' אמות,

¶76איז בהסכם ”כל הקהל כולו”, מיט אלע ענינים וואס זיינען פארבונדן דערמיט אז מ'זאל מייסד זיין נאך א שיקון ח פון אלה חב ד און פון אנשי חב ד, סיי אין ירושלים עיר הקודש סיי נאך אין א צווייטן ארט, אין 'ארץ הקודש'.

¶77און ויהי רצון, שממנו ממנו ומהם יראו וכן יעשו רבים און פארלאזן זיך אויף ”שומר ישראל לא ינום ולא יישן” אז ס'וועט זיין די שטחים אויף וואס צו בויען, און ס'וועט זיין די געלט אויף מיט וואס צו בויען, און ס'וועט זיין די עולם וואס צו באזעצן דארטן וכו.'

¶78וואס אט דא קומט אבער אריין איין שוועריקייט.

¶79בנוגע די שטערונגען פון ניט-אידן איז דאס ווי געזאגט פריער די שטערונגען זיינען ניטא, דערפאר וואס זיי זיינען ניט קיין בעלי בחירה.

¶80מאי מזל האט אפגעגאלטן, אז ס'איז דא כמה וכמה פון די וואס געפינען זיך אין 'ארץ הקודש', און וואס צו זיי דארף מען אנקומען, זיי זאלן געבן רשיונות, און זיי זאלן געבן געלט, און זיי זאלן זאלן אויפגעבויט ווערן באופן הכי טוב, באופן הכי שלם, ובזרידות הכי גדולה וכו וואס זיי זיינען פון מיר ניט צופרידן אויפן העכסטן אופן.

¶81וואס הייסט איך שרייע, און וואס הייסט איך שרייען, און וואס הייסט איך שרייען שלימות הארץ, און וואס הייסט איך פארלאז זיך ניט אויף פלוני בן פלוני, און פארלאז זיך ניט אויף דעם די הוראה, יענע הוראה, ביז וואנענט ווען ער האט מען געשריבן אזא מין זאך, כ און געשיקט א בריוו און געשיקט שלוחים, און מ'זאל וויסן זיין אז דאס איז בלתי רצויים, מ'קען דאס ניט צולאזן.

¶82זאל איך אים וואס ארטך אז איך וויל איינרעדן אז ס'זאלט ווערן מושלים און האבן א שליטה אויף נאך א שטח, און האבן נאך עלים, נאך מתיישרים וכו ס'איז ניט שייך צו זאגן, און מ'קען מיט מיר ניט רעדן, און וויבאלד אז איך פאלג ניט און וויל ניט הערן קיין הסברות, איך דארף ניט האבן קיין הסברות, איז די ביי קוקן אין שולחן ערוך געפין איך בפירוש'ן דין, און אז ס'איז א דין אין שולחן ערוך איז קען דארט קיין בשערע דם גארנישט ניט משנה זיין,

¶83מסביר זיין אהן, מסביר זיין אהר דאס איז א דין אין דעם אויבערשטנ'ס שולחן ערוך, איז וואס איז דא אזוינע וואס זיינען מאיים?

¶84אשר לכן זאל איך וויסן זיין, אז בשעת מ'וועט קומען צוגיין און מ'וועט בע בעטן אויף א מוסד וואס ער אליין איז מודה אז דאס איז א גוטע זאך און ס'רירט ניט אן קיין אראבער, און ס'רירט ניט אן קיין אראבער, וויבאלד אבער אז ער איז פון מיר ניט צופרידן האט ער בידו אויף מיר ניט נאכצוגעבן.

¶85וואס האט דאס א שייכות צו מיר? דאס האט א שייכות צו 'ארץ הקודש', דאס האט א שייכות צו אידן וואס זיי געפינען זיך אין 'ארץ הקודש', דאס האט א שייכות צו אידן וואס ווילן ע ביסט מיט מיר ניט צופרידן שרייבן איר ניט קיין העלאה,

¶86ביסט מיר ניט צופרידן טו מיר אפ אויף אן אנדער אופן אויף וואס דארפסטו אנרירן 'ארץ הקודש', די וואס ווילן זיך דארט מתיישב זיין, די וואס ווילן דארט האבן א גוטע דירה און קען זיין ביכולת אויף צו באצאלן, ווארום ס'וועט זיין א נארמאלע פרייז, ניט קיין אויפגעבלאזענע וכו,' און ס'האלט אין מיטן אונטערהאנדלונגען, צי ד

¶87דארף מען ניט מסייע זיין אין די ענינים האמורים בנוגע צו א שיכון, בנין שיכון חדש, און בנין ”בתי כנסיות, און בתי מדרשות”, און בנין ישיבות, און בנין מקוה סתר וכיוצא בזה.

¶88וויבאלד אבער אז ס'איז געווען דער טענה שעות, און מ'האט געזאגט תהלים, און געגעבן צדקה, און מ'האט מתפלל געווען איז א זיכערע זאך, אז ס'איז צוגעקומען כל ענינים טובים בא יעדער אידן, אויך בא די אידן, איז תקבתי חזקה אז צוזאמען מיטן נס חנוכה, וואס ס'איז דאך געווען א נס למעלה מדרך הטבע,

¶89וועט אויך זיין ”ועשה ניסים לאבותינו בימי הם ובזמן הזה” איז צום אלעם ערשטן וועלן זיי ווערן אפשר צופרידן מיט מיר.

¶90אויב אפילו דאס איז זיך ניט איינגעבן דערוויילע, לפי שעה, הפיך אז ס'קומען אבער איסור פון ימי חנוכה, ובכל אופן בינתיים, וועט דאס ניט אפהאלטן, אז ניט נאר מ'וועט ניט מעכב זיין די נתינת הראשיונות און נתינת השטחים פון קרקע אויף בויען, און טאן דאס באין יפה, און ארויסהעלפן מיט די אלע טאקסיבים וואס מ'דארף אויף דערויף האבן, און אויך באין יפה,

¶91ועל דרך זה בכל שאר הענינים וואס מ'בעט בא זיי וכו,' און דאס וועט געטאן ווערן, כאמור, באין יפה, במילא ניט רעכנדיק-דיק אז מ'דארף פריער שרייבן אזויפיל און אזויפיל פאפירן, און דערנאך דארף דאס גיין אויף אפשטימונגען, און דערנאך דארף מען פרעגן בא פלוני בן פלוני וכו נאר ס'וועט זיין עד מהרה ירוץ ”דברו וכל ”הזריז הרי זה משובה””.

¶92וכאמור, אז דאס איז אן ענין וואס בפועל, במילא איז בבת אחת ווי אין מעיינע הנהגות, איז דאך אויך כדובר א ווילדע הנהגה, איז בבת אחת בעטן די ראשונות, און בעטן די געלט, און אנהויבן טראכטן ווער וועט אהינצו עולה זיין בשעת ס'וועט דורכגיין די עטלעכע דשים, אז מ'וועט דאס אויפבויען און מ'וועט זיי דארפן דארט באזעצן, און אויך מיט דעם סדר בנוגע צו די בנינים לכל לראש א בית הכנסת ובית הוראה,

¶93א בית המדרש, און א מקוה טהרה להברי, נוסף אויף די די ורים פאר איש וביתו, בנערינו ובזקנינו בבנינו ובבנותינו.

¶94וכאמור, דאך ווייס דאס איז א חסרון צו א מעלה, איך רעד דאך אן דיפלאמאטיע, און נאך ערגער איז איך וויל ניט רעדן דיפלאמאטיש, דערציילט איך בפירוש, אז ס'איז דא אזא וואס ער איז פון מיר ניט צופרידן, און זאגט אשר לכן קען איך פון אים ניט ערווארטן קיין הילף, וואס פאר א ענין איך וויל ניט בעטן.

¶95רעכן איך אז דאס איז מערניט ווי אן ענין במילא, אז ס'וועט קומען לידי פועל, איז ניט נאר אז ער וועט געבן די אלע ראשונות און געבן די אלע געלטן,

¶96נאר אויך טאן דאס בעין יפה וביד רחבה, ביז אין אן אופן פון ופרצתא און אדרבא, אט דאס וואס די אנשי חב ר דארטן זיינען גרויסע בטלנים,

¶97וואס יש אומרים אז ס'איז גאר א מעלה, אז דאס איז א ענין למעליותא, די גמרא זאגט בנוגע צו פורים, אז בשעת ס'איז דא עשרה בטלנים איז אט דעמאלט ווערט דער גאנצער משה אויפגעהויבן אויף א העכערע דרגא, ווארום מ'האט ניט איין בטלה נאר מ'האט צען בטלנים,

¶98מיט דער אויבערשטער מצליח געווען א יכף דארט מערער ווי עשרה בטלנים.

¶99וכאמור, כאטש אפילו ס'איז דאך דא אזא וואס ס'וועט טראכטן אז אפשר מוני כן און קען טאקע זיין אז אמאל וועט ער עפעס צוטרעפן אויך בעט זיך גלייך מחילה בפני כל אים ועדיו,

¶100און דאס וואס איך זאג און רוף אים אן בטלן איז ערשטן וואס דארף ער טראכטן אז דאס איז אים, און אויב ער האט צוגעטראבן צו דעם אמת אז דאס מוני כם זאל דאס אים זיין צו געזונט, און דערנאך זאל ער וויסן זיין, אז דוקא דורך זיין בטלנות וועט ער אויפהויבן דעם גאנצן משה וואו ער געפינט זיך צו א העכערע דרגא, און ער וועט קומען צו רעדן וועג

¶101און וועגן די בקשה אויף שאר הענינים, און וועט זאגן בפירוש אז ער וויל אז מ'זאל אים געבן למעלה ממדידה והגבלה, און וועט רעדן אין דערויף ווי ס'רעדט א בטלן, איז וויבאלד אז זיין בטלנות איז אויך פארבונדן, ווי דער שולחן ערוך טייטשט דאס אפ, אז ”בטלו ממלאכתן ועוסקים” בצרכי ציבור,

¶102וואס דאס איז דאך אויך פארבונדן אז ער איז עוסק בצרכי ציבור אז די וועלט זאל אויפגעהאלטן ווערן דורך 'לימוד התורה' און דורך נתינת הצדקה און דורך עבודת התפילה, וואס דאס איז דער ציבור פון דער גאנצער וועלט וועט מען זיי אויפנעמען ”בסבר פנים יפות”, און דוקא דערפאר וואס קיין איין און איינציקער פון זיי איז ניט קיין אויסגעקליבענער אין כנסת, וואס דאס איז געווען א ציווי מוחלטי,

¶103אז קיין איינער פון זיי זאל ניט אריינגיין אין קיין רשימה, וואס פיין רשימה ס'זאל ניט זיין בנוגע צו בחירות אין כנסת.

¶104און אויף דערויף דער סיפור, וואס האט גערעדט פון דעם רבי'ן דעם שווער, אז דערנאך איז געווארן א גרויסער גויה, איז איידער געווארן א גרויסער גויה, איז געווען אן עדה מפקס און געווען ביים רבי'ן נשמתו עדן, צי אפשר נאך בא זיין פאטער,

¶105און ער האט געזאגט, אז מ'דארף טראכטן וועגן פרנסה, וויל ער פארן אין פעטערבור דארף ער האבן געלט, דארף ער קענען ראשות, וואס דערצו האט אים דער רבי'ן מהר אש, צי רבי'ן נשמתו עידן, גייסט אין פארן אין פעטערבור, האט געזאגט, אז ער קען ניט קיין ראשות און האט ניט קיין געלט.

¶106און האט געזאגט, אז ביידע זאכן וועט זיין א מעלה, און דערנאך מסביר געזאגט, בדרך הטבע, ולמעלה בדרך הטבע, ועד דרך זה בשבט אנסער האט ניט קיין געלט.

¶107אז מ'האט געלט איז מען מוגבל מיט די כמות פון געלט וואס מ'האט.

¶108אז מ'האט ניט קיין געלט ניט דארף סיי ווי סיי לייען, ווי דער סיפור ראשוני האט געהערט פון רבי'ן דעם שווער, ער האט געזאגט, אז אין רוסלאנד, אין טרין, איז געווען שוין אמאל דערציילט דאכתא בארוכה, אין רוסלאנד אין טרין איז געווען דרי

¶109האט דער גופא פלעגט ניט זאגן על דרך הצחות, אז א גוויר פארט אין צווייטן קלאס, אן ערומאן פארט דוקא אין ערשטן קלאס וואס איז די הסברה בדבר?

¶110א גוויר פארט אויף די אייגענע געלט, די אייגענע געלט זשאלעוועט ער, קען אויסקומען מיט א פאר רובל ווייניקער פארט ער מיט צווייטן קלאס, אן ער פארט סיי וסיי אויף יענעמס געלט, אז ער פארט אויף יענעמס געלט

¶111וויבאלד אז מ'דארף סיי-ווי באקומען די מענקים צי די הלוואות וכו דארף מען דאס באקומען די אלע מענקים ביד רחבה, ובפרט נאך אז דאס איז א מענק וואס צאלט זיך אויס כמה פעמים ככה, יעדער לילי אדער יעדער דאלאר וואס מ'וועט משקיע זיין אין די שיקונים די מתרדים, די ממשלה וכיוצא בזה,

¶112וועט דאס זיי אריינברענגען כמה פעמים ככה, ובזמן לא רחוק.

¶113ובהמשך לזה, ווי גערעדט בנוגע צו ארץ ישראל כפשוטה, אז ”הנה לא ינום ולא יישן שומר ישראל”, כולל אויך אין דערויף אז יערה רוח ממרום אויף די וואס דארפן מאכן אין דערויף א החלטות, אז כאטש אפילו מ'האט זיי געגעבן א בחירה וועט מען זיי מכריח זיין, אז ס'זאל זיין ”ובחרת בחיים” און זיי זאלן טאן ווי ס'שטייט אין תורת חיים,

¶114וואס זי איז אויך ”תורת אמת” דאס איז דער אמת'ער שלום און דער אמת'ער טוב און די אמת'ער חווה והרווחה פאר 'ארץ הקודש' ו”כל העמים אשר” מסביבה, ווארום ”ירושלים הרים סביב לה” ובפרט נאך אני אי' חומת אש לה מסביב בקרוב ממש.

¶115און דערנאך וועט דאס אויך גיין מחיל אל חיל אז מ'וועט באקומען בהקדם הכי גדול די אלע ראשונות, מיט די אלע מנקים מיט די אלע הלוואות, ובקרוב ממש וועט מען אויפשטעלן די אלע שיקונים, און דאס וועט זיין א התחלה טובה אויף נאך שיקונים, און ס'וועט צוקומען כמה וכמה בלשון המדרש כרכים בארץ הקודש.

¶116און דאס זאל זיין די הקדמה קרובה, בפרט נאך אז דאס וועט גיין צוזאמען על פי המדובר לעיל כמה פעמים, אז ס'איז דא די ”ארצות החיים”, פונקט ווי ס'איז דא די 'ארץ הקודש' בפשטות, והוא העיקר,

¶117איז אויך דא דאס וואס יעדער איד דארף מאכן ארץ ישראל פון זיין הויז און פון זיינע ד' אמות און פון זיין חלקו בעולם, אפילו אז זיין חלקו בעולם האט דער אויבערשטער געוואלט זיך געפינען אין חוץ לארץ, דארף ער דארטן מאכן ארץ ישראל כפתגם, און נתינת כח פון דעם צמח צדק, כמסופר כמה פעמים.

¶118וואס דורך וואס מאכט ער פון זיין חלקו בעולם ארץ ישראל בשעת ס'איז ”ארץ רצתה לעשות רצון קונה”, און דאס איז ישראל שריתה אים אלקים ואנשים והתוכל, ווי ער טייטשט דאס אפ אין חומש,

¶119אז ער ווערט ניט נתפעל ניט פאר מענטשן, ניט פאר מלאכים ער טוט אט דאס וואס דער אויבערשטער האט געהייסן און דערנאך איז ”הקב"ה עוזרו” ווערט צריתו אים אלקים ואנשים ותוחו.

¶120וואס דאס איז אן די אידן וואס געפינען זיך אין חוץ לארץ בנוגע צו ארץ ישראל הרוחניות חלקם בעולם, די אידן וואס געפינען זיך אין ”ארץ הקודש” בנוגע צו ”ארץ הקודש” אויך כפשוטה,

¶121נוסף אויף דעם עיקר אז ס'זאל זיין ”ארץ אשר” ”עיני ה' אלקיך בה מראשית השנה ועד אחרית שנה” זאל מען דאס זען 'בעיני בשר' ווי אזוי ג-טלעכקייט שיינט אין ארץ ישראל בכל מקום ופינה,

¶122און מראשית השנה אנהויבנדיק פון ראש השנה יעדער טאג פון א גאנצן יאר, כאטש ס'איז דא וואכעדיקע טעג, אדער ווי מ'רופט דאס דארטן אן ימים אפורים מלוכי טעג, גרויעי טעג, טעג ענמו וראות וכו איז יעדער טאג וועט זיין אין אן אופן פון מוסיף והולך ואור, מיט ”נר מצוה ותורה אור”.

¶123און דאס וועט זיין די הקדמה קרובה, אז פון דעם ”גלינו מארצנו ונתרחטנו מעל אדמתינו” וואס דאס גייט דאך אויף אידן וואס געפינען זיך אין חוץ-לארץ, און גייט דאס אויך אויף אידן וואס געפינען זיך אין ”ארץ הקודש”,

¶124אז כל זמן דאס איז טאקע ארצנו און אדמתינו אפילו פון די אידן וואס געפינען זיך אין חוץ-לארץ ניט ווייניקער פון די וואס געפינען זיך אין ארץ-ישראל, דאס איז אבער ניט בשלימות ארצנו ועדמתינו דערפאר וואס ס'דארף זיין ”כל יושבי' עלי” און

¶125”כל יושבי' עלי” פסק'נט אפ דער רמב אז כיקבץ נדחי ישראל וועט דאס זיין נאך דערויף וואס יבנה בית המקדש במקומו, וואס דאס וועט זיין נאך דערויף וואס הלכו מלחמת ”הוי' וינצח משיח” צדקנו,

¶126וואס דאס וועט זיין נאך דערויף וואס יקוב כל ישראל ”לחזק בדקה”, וואס דאס וועט זיין נאך דערויף וואס ער אליין וועט זיין ”בן בן בן בן בן בן” און עוסק ”בתורה ובמצוות כדוד אביו”

¶127אבער אט די אלע זאכן זיינען דאך כהרף עין ווי ס'איז געווען ”כימי צאתך מארץ מצרים” אז נאך זייענדיק אין גלות, אין מצרים, איז געווען ”לכל בני ישראל הי' אור במושבותם” ווען ס'איז נאך געווען עטלעכע טעג פאר'ן קוץ,

¶128דערנאך איז כשהגיע הכוס זאגט ער אין מכילתא, און רש"י ברענגט דאס אפ אראפ בפירושו על התורה, איז געווען כהרף עין איז געווען ”ובני ישראל יוצאים ביד רמה” ”כן תהי' לנו” במהרה בימינו ממש.