Text

¶1כידוע דער סיפור וועגן בעל יום ההולדת, וואס האט פארצוחנין, דערנאך איבערגעגעבן, און דערנאך איז אויך ניט אפגעדרוקט נשיא דורנו דער רבי דער שווער,

¶2אז ביום פון כ' חשון פלעגט ער זאגן א מאמר חסידות, נאר וואס דען ס'איז געווען ניט בפרהסיא ניט בגלוי, פאר בנו יחידו, און דערנאך האט דאס מפרסם געווען דער בנו ממלא מקומו,

¶3ביז וואנענט אז ס'איז דאך געווארן דערנאך בפרסום דער גאנצער ענין פון פראווען יום ההולדת, אע"פ וואס ביז דעמאלט איז דאס ניט געווען בגלוי, ביז אפילו אז בא כמה וכמה איז דאס אפילו בא חשמים אויך ניט געווען, לאחרי פרסום זה,

¶4וואס דער עצם ענין וואס האט דאס מפרסם געווען, איז דאס גופא איז דאך א הוכחה, אז דאס איז שייך צו יעדערן צו וועמען די הודאה ידיעה בזה איז דערגאנגען, ובפרט נאך אז ס'איז נאך אויך דערנאך געווען די הוראה, אז ביום ההולדת זאל זיין דער ענין ההתבדדות וכו ווי ס'איז שוין געדרוקט בכמה מקומות פון דער ישימה פון נשיא דורנו, פון רבי'ן דעם שווער.

¶5און בהנוגע צום בעל יום ההולדת פון כ' חשון, דעם רבי'ן נשמתו עדן, האט ער אויך מדגיש געווען, אז דעמאלט פלעגט ער זאגן א מאמר חסידות, און דערנאך איז אויך נתגלה געווען אין דערפון גופא א פרט,

¶6ווי מ'זעט דאך אויך אין די מאמרים פון כ' חשבון וואס זיינען נתפרסם געווארן, און צוזאמען מיט זייערע התחלות ניט ביי אלע איז דא די התחלות בפרסום, אבער דא דאך בכמה וואס איז נתפרסם דעם מאמר צוזאמען אויך מיט זיין התחלה,

¶7איז די התחלה פארבונדן מיטן קאפיטל תהלים, וואס דאס איז פארבונדן מיט דער שנה מיוחדת, א מיוסד אויף דער תקנה וואס ווערט איבערגעגעבן אויך ביז פון בעל שם טוב ארץ, אז מ'זאל אנהויבן זאגן ביום ההולדת דעם קאפיטל תהלים המתאים למספר שנותם,

¶8אז בשעת מ'ווערט ביי א מצוה זאל מען אנהויבן זאגן במזמור יד ועל דרך זה אין די מזמורים שלאחרי זה, געפינט מען דאך אויך, אז די מאמרים פון כמה מאמרים פון כ' חשבין,

¶9כמדובר, וואס ס'איז נתפרסם געווארן אויך די התחלה שלהם, איז זי פארבונדן מיט א פסוק אין דעם מזמור תהלים וואס ער איז מתאים למספר שנותם.

¶10וואס דאס איז דאך אויך פארבונדן ווי גערעדט אמאל בארוכה, אז ס'איז דא די עלי' אין שנים, אפילו ווען די נשמה געפינט זיך למעלה אין עולם האמת, איז דאך לכאורה וואס איז דא אזוי נוגע וואס למטה קומט-צו נאך א יאר?

¶11זעט מען פון דעם ענין, אז דעמאלט ווערט מען אויך נתעלה ביז וואנענט אז די מאמר חסידות וואס מ'זאגט זאגט מען ניט וואס ווי מ'האט געזאגט אין די שנים שלפני זה,

¶12פארבונדן מיט א מזמור תהלים שלפני זה, נאר ווי במזמור תהלים שבשנה זו, וואס דעמאלט ווערט דאס א מזמור המתאים למספר שנותיו בשנה זו.

¶13וואס על פי זה קומט דאך אויס בשנה זו, אז ס'איז געווארן מאה ועשרים שנה פון יום ההולדת שלו, וואס ער איז דאך אין עולה געווארן, ווי כמבואר בארוכה אין די רשימות פון נשיא דורנו פון רבי'ן דעם שווער, כ' מר חשון שנת כתרע תר כ'א,"'

¶14און די צוויי כ'ן, ווי דאך דער גאנצן דער סיפור המעשה וואס דער צמח צדק האט געזאגט וכו,' איז דאך תשמ"א ווערט דאך דעמאלט מאה ועשרים שנה, הויבט זיך אן דער מזמור תהלים קכ"א",

¶15נאר דאס איז שיעור למעלות, אשה עונה אל ההרים.

¶16וואס דאס איז אויך יש לקשור מיט דעם ”ענין האמור לעיל” פון דעם מאמר פון ביום ההולדת בהנוגע צו דעם גודל ענין השמחה, ביז וואנענט אז מ'זאגט,

¶17אז וויבאלד אז בא יעדער אידן איז דא דער ענין הביטול, און ער האט דאס בירושה וואס הירושה ווערט דאך דאס זיינער, ער דארף אויף דערויף ניט האבן קיין קנין און קיין ענינים וואס מ'דארף האבן בא אנדערע ענינים ער ווערט וויבאלד אז ער איז א יורש ווערט דאס זיינער, אן קיין פעולה של מצידו.

¶18איז דערנאך איז דער ענין השמחה איז ער כולו טוב כמבואר בארוכה אין דעם מאמר, און דערנאך אויך אין דעם ביאור וואס נראה לי וואס איז שוין אויך אפגעדרוקט נאך דעם מאמר אויך פון דעם בעל יום ההולדת, מיט נאכמער הדגשה וועגן דעם ענין השמחה.

¶19וואס בנוגע לעניננו, כמדובר, ”אין המעשה הוא” העיקר, איז דאך לכאורה ווערט דאך די שאלה, און מ'זאגט אז דאס איז אן ענין שהזמן גרמא, אז ס'דארף זיין דער ענין השמחה, און ניט נאר דער ענין פון שמחה של מצוה כפשוטה,

¶20עאכו"כ אין ”פיקוד הוי' ישרים ומשמחי לארדי שמחה” בשעת 'לימוד התורה', נאר אויך אין די ענינים פון כל מעשיך וואס דארטן איז דאך ”יהי' לשם שמים”, אויך פון לשון הבטחה ו”בכל דרכיך דעהו” איז דארטן דארף אויך זיין דער ענין של שמחה,

¶21וביחד עם זה זאגט מען, אז דער ענין וואס דאס איז א זמן גרמא, איז איינע פון די טעמים דערפאר וואס די וועלט שטייט אין א מצב מבהיל מיט אלע ענינים, וויפל מ'וועט זאגן איז נאך אלץ ניט גענוג, ווארום מ'ווייס דאך מערניט ווי א מקצת פון די ענינים המבהילים,

¶22און אף על פי כן זאגט מען, אז ניט נאר דאס טאר ניט אנרירן, ממעט זיין אין די ”שמחה של מצוה ותורה”, תולל אויך די שמחה פון כל מעשיך ובכל דרכיך נאר אדרבא ס'דארף זיין ”תיתרון האור מן החושך” פון חושך הגלות,

¶23וואס ”החושך יכסה ארץ” וואס דאס איז אויך פארבונדן מיט 'יתרון החכמה מן הסכלות' אז מ'איז מבאר, אז דוקא בדוגמא ווי ס'איז געווען בא שרים, איז דורך דערויף וואס ס'איז געווען נחס עשרה, איז דאס האט אין איר אויפגעטאן דער ענין הוסלוקת, די עלי' וואס שלא בערך כמובן אויך פון דעם פשטות וואס מ'זאגט אז א ירידה איז דאס 'צורך עלי' איז

¶24דאך דערפון אויך פארשטאנדיק, אז נחתת אין ”ערות הארץ” איז די עלי' שלא בערך, על דרך זה ווען החושך יחץ הארץ וערפל לאומין, ביז וואנענט כאמור לעיל, אז מ'זעט אפילו 'בעיני בשר' און הכל מגין אז ס'איז א מצב וואס ”לא היו כמוהו”,

¶25און זיכער וועט זיך דאס אבער אויסלאזן הכל לטוב, מ'מאנט אבער, אז בשעת מעשה זאל ער שוין האבן א שמחה ווי קצרת אמת פארלאנגן, דאס הייסט א שמחה אמיתית.

¶26ניט ער קנייפט די באק און זאגט, אז וויבאלד אז מ'דארף זיין שמח, איז ער מחליט אז ער וועט זיין שמח, בדוגמא ווי מ'געפינט בא כמה ענינים א 'מחשבה טובה', איז שוין אויך אויפגעטאן דער ענין,

¶27דאס קומט אבער ניט צו דעם ענין אז ער טוט אפ דעם ענין בפועל, צוזאמען ניט מצרפה למעשה לאחרי זמן ווי ער איז מבאר אין דעם ענין אין תניא, דער דיוק מצרפה למעשה נאר ער האט די מעשה בשעת ממש.

¶28בשעת מעשה ממש. רעגט זיך אויף דערויף די שאלה ווי אזוי קען זיין א 'דבר והיפוכו', אז מ'מאנט ביי אים אז ס'זאל זיין דער יתרון השנחה חושך וואס ”החושך יכסה ארץ” אין לשון יכסה ארץ איז דאך א מביל דיקער עוז דורך, און דערנאך זאגט מען, אז דאס איז נאך ווייניק, נאר דאס איז נאך א רפל וואס איז נאך מערער פון חושך,

¶29און אין צומחין על הנס מיט די אלע ענינים, און מ'דארף טאן די ענינים וואס איז פארבונדן דערמיט אויך בדרך הטבע וכו אבער דאס טאר ניט אנרירן, אפילו ניט אין אן אופן פון נחליש זיין דעם ענין פון אשמת שמחתו ביז וואנענט אז ”תורת אמת” איז נועד עליו אז דאס איז ביי אים א שמחה אמיתית.

¶30און מ'זאגט, אז דאס איז אן ענין וואס דאס איז שייך לכל אחד ואחת צו וועלכע ס'דערגרייכט אט דער ענין פון חסידות ווי ס'שטייט אין נשיא דורנו ביים רבי'ן דעם שווער, און וואס ער איז ממלא-מקומו פון דעם בעל ההולדת,

¶31אין אזא מין סגנון אדער א צווייטער סגנון, אבער וואס דאס איז דער תוכן הנקודה, וכתורת הבעל שם טוב, אז ער האט דאס דערהערט, איז אין דערויף דא א הוראה פאר אים ביחוד, אז ער דארף דערפון ארויסנעמען א הוספה א הוראה בפועל בעבודתו לקונו.

¶32קומט צוגיין דער מזמור קכא"א און זאגט, אז דאס איז לגמרי קיין זכירה ניט.

¶33ווען קען זיין א ”חושך יכסה ארץ וערפל לאומים” זאל דאס אים מבלבל זיין איידער ער גיט א קוק, אדער איידער ער ווייס וואס ס'שטייט אין מזמור קכא' אין ספר תהלים.

¶34דאס איז דאך געזאגט געווארן דורך ”נעים זמירות ישראל” דורך דוד מלכא משיחא, און ווי מפרשים טייטשן אפ, אז ער הייסט ”נעים זמירות ישראל” דערפאר וואס די זמירות וואס ער האט געזאגט איז דאס געווען בשם כל אחד ואחד מישראל,

¶35עאכו' כמה אז דער ענין שטייט בפירוש, אז ס'איז דום צוגיין דער ענין פון מאין יבוא עזרים איז ניט אין דערויף דער פירוש, אז דאס איז א תמיהה און א שאלה וכיוצא בזה, נאר דאס איז גלייך געזאגט פון וואנענט ס'איז דעם אידן'ס אן עזר, אז א אידן'ס עזר איז מאין!

¶36וואס מאין איז בגימטריא ק' אל,"' מיט אלע מעלות וואס ס'איז דא ימי ואחד, כמבואר אין יקוטי תורה, ביז וואנענט אז ווי מ'פארבינדט דאס אין דער מאמרי פון רבותינו נשיאינו,

¶37אז דאס איז פארבונדן מיטן מאמר חזל הידוע, אז אין מזל לישראל ביחד עם זה זאגט מען, ווי געלייענט און געלערנט אין 'שמחת תורה',

¶38אז וישוב ”ישראל בדד עין יעקב” און דאס איז נאך ניט סתם אז דערפאר דארף מען ניט איבערטראכטן, נאר ער איז גלייך ממשיך אז דערפאר איז אשרחא ישראל מ'איז נאך מער גליקלאך, ביז אין אן אופן פון תענוג, וואס דאס איז דאך דער אפטייטש פון אשרחא דערפאר וואס דאס איז אים נושע בהוי

¶39וואס ער איז מגן אזרחא און דערנאך, ווי ”כחשו אויביך לך ואתה על” במוצאים מסדרות מיטן גאנצן שטורעם, וואס ס'איז פארשטאנדיק פון מפרשי התורה, ס'איז אבער אויך גענוג דער פשוטו של מקרא שבדבר.

¶40און דערנאך זאגט נשיא דורנו, אז מ'נעמט דאס מיט על כל השנה, עאכו"כ אין די ימים הסמוכים לשמחת תורה, ולחודש תשרוד, וואס דאס איז דאך דער חודש חשון,

¶41ואדרבא דוקא דערנאך פאקט מען דאס פאנאנדער, בלשון פון נשיא דורינו, וואס ערשט דעמאלט הויבט מען דאס אן נוצן מיטן גאנצן שטורעם.

¶42בשעת ער האט די סחורה, ער האט דעם ענין, און ס'איז אבער איינגעפאקט, פארפאקט, איז דעמאלט איז ער אשרכו ישראל ווארום ער האט דעם ענין, אבער נוצן דאס בפועל דארף מען דאס פריער פאנאנדערפאקן.

¶43ווי ער איז מבאר דעם ענין אין עבודה בארוכה אין קונטרס היחוד, אין קונטרס ההתבונות ובכמה מקומות, אויך אין קונטרס העבודה, אז תכלית העבודה איז, אז ניט מ'זאל האבן דעם ענין אין אן אופן כללי, נאר דאס דארף זיין פאנאנדערגעפאקט אין פרטים ופרטי פרטיות, וואס דוקא דעמאלט פירט זיך דורך די עבודתו אין 'תכלית השלימות',

¶44בשעת ער פאקט דאס פאנאנדער און נוצט יעדער ענין במקומו ובזמנו, אבער בתכלית השלימות כדבעי למילא.

¶45און אט דאס גלייך הויבט זיך אן דער מזמור קכא"א, אז בשעת אידן'ס אן עזר איז, איז מלכתחילה בפשטות, אז מאין איז יבוא עזרי

¶46דערנאך איז דאך מ'דארף דאך האבן דער עזר זאל זיין ניט נאר אין ”רקיע השביעי”, ניט נאר אין מזל שבנשמה, ניט נאר אין יחידי שבנשמה, ער וויל דאך האבן אז בא אים זאל דאס זיין בטוב האמירה והנגלה, ”איצרכך הטוב לנו תפתח”,

¶47זאגט מען גלייך אז ”עזרי מם הוי' עושה שמים וארץ” דאס הויבט זיך אן, ס'ווערט נמשך פון מאין, די ”לא אתרמיז לא בושם אות” ולא בושם קוץ, דערנאך ווערט דאס אבער גלייך נמשך

¶48דער עזרי אין הוי' יותו שמים וארץ וואס דאס איז כולל דער כל סדר ההשתלשלות, ביז דעם 'עולם הזה' התחתון שאין תחתון למטה הימנו.

¶49דערנאך זאגט מען, אז מ'קומט אראפ אין 'עולם הזה' התחתון דארף מען דאך האבן ענינים מיוחדים וואס מ'דארף זיי ניט באווארענען אין דעם עולמות שלמעלה מזה, אפילו ניט אין 'עולם העשי'' הרוחני קומט-צו א שמירה מיוחדת.

¶50”אהינו לא ינום ולא יישן שומר ישראל” אז אף על פי וואס מ'געפינט זיך אין א וועלט וואס דארט קען זיין א קא סלקא דעתך דער היפך פון ”לא ינום ולא יישן שומר ישראל”

¶51על אחת כמה וכמה אז ידא אינש בנפשי' אז ס'איז דא דער ענין וואס דערפאר איז ”גלינו מארצנו” וואס אט דעמאלט איז ”ישן מן המצוות” איז אט דעמאלט איז דלקיכם ישן הוא למעלה.

¶52זאגט מען, אז צו דעם ענין האט דאס קיין שייכות ניט, ווארום דאס נעמט זיך פון אן ארט, ווי ער זאגט אין זהר, אז דאס איז אינו פטיחה, וואס דארט איז אינגאנצן ניט שייך דער ענין השינה,

¶53כמדובר לעיל, אז דאס נעמט זיך פון מאין, וואס דאס איז העכער נאך אפילו פון הוי עאכו"כ ווי דאס קומט אראפ אין אותי ”שמים וארץ, לא” ישרם איז לא בשום אות ולא בשום כוס", וואס דארט איז אינו בטיחה וואס לכתחילה איז גאר ניט שייך דער גאנצער ענין פון שינה,

¶54ביז וואנענט אז מ'זאגט דארט אז דארט איז די שני ביידע את ל' שמאלא מהי' התיקא, אפילו שמאלא די קדושה איז אויך ניטא, ווארום ס'איז כולו ימינה, און דערנאך שטייט דאס אין אן אופן פון ”לא שניתי”,

¶55וואס דערפאר איז זאגט מען א דבר ברור, אז ווי מ'קומט אפילו אין א ”בירא עמיקתא”, און אין ”בירא עמיקתא” גופא קומט נאך צו ענינים בלתי רצויים ווייס מען גלייך די פארזיכערונג און די הבטחה גמורה, ביז א ודאית גמורה, אז ”לא ינום ולא יישן שומר ישראל”,

¶56און מ'איז דערנאך מיט די אלע פרטים ווי ער רעכנט זיי אויס אין די פסוקים שלאחרי זה.

¶57וואס דאס גיט דאך א נתינת כח און א ביאור בפשטות, וואס דאס איז מובן ניט נאר פאר ”ראשיכם שבטיכם” נאר אפילו פאר ”חוטב עציך” ”ושואב מימיך” פארוואס מ'זאגט אז א איד איז שמח מיט א שמחה אמיתית, און א שמחה למעלה ממדידה והגבלה, וכמדובר בענין פון ענוה, אז דאס איז ניט דערפאר וואס ער ווייס ניט וואס ס'טוט זיך אין וועלט,

¶58ער ווייס אז ”החושך יכסה ארץ ורו ערפל לאומי”, און דערפאר טוט ער כמה פעולות וואס מ'דארף דאס באווארענען, ביחד עם זה איז אבער שמחה תקיעה בלבאים איז סתרא דא, און וויבאלד אז דאס נעמט זיך פון לר ”שמאל בהי' עתיקא כולא ימינה” ווערט די שמחה אויך אין דעם צווייטן סתרא.

¶59וואס דאס זאגט ”תורת אמת”, וואס ”תורת אמת” גיט זיך א הוראה וואס זי איז אמיתית, זי איז מתאים צו די אמיתית ווי דאס איז בעולם הזה, ווארום ס'איז דאך תורה ”לא בשמים היא” מ'דארף לערנען תורה און מקיים זיין מצוות ווי ס'שטייט אין תורה מיט א קלף גשמי און מיט א צמר גשמי,

¶60וואס יכול למשישו בידים וואדרבא ער מוז אים ממשט זיין בידים כדי צו זען אז ס'האט דעם שיעור מיט די אלע תנאים און די מדידות וואס ”ארוכה מארץ מדה” האט געזאגט, אז דא איז די ביידע הפכים צו ”ארוכה מארץ מדה”, און דאס טוט אויף דוקא ווען דאס איז פארבונדן מיט מדידה והגבלה.

¶61וואס דאס איז דאך אפילו אין 'לימוד התורה' איז דאך אויך פארבונדן ער דארף דאך דאס פארשטיין מיט זיין שכל.

¶62אז קומט צוגיין און טענה"ט, אז וואס דארף ער הארעווען, און ער האט שוין הארעוועט גענוג ער פארלאזט זיך אויפן שכל פון א צווייטן, דערפאר פסק'נט ער אזוי די הלכה, זאגט מען אים, ניין, דו דארפסט אליין לערנען און אליין פארשטיין, און דאס דארף ווערן דיין 'הבנה והשגה', ביז אין אן אופן ווי ער איז מבאר בארוכה אין תניא די פרטי הדברים, ווי אזוי דאס איז תופס און דא�

¶63ביז אז דאס ווערט א ”יחוד נפלא שאין” ”כמוך נמצא כלל”, און דערנאך זאגט מען, אז די זעלבע זאך איז בנוגע צו דעם ענין השמחה.

¶64ואדרבא, דאס איז פון די אלע אנדערע ענינים וואס טוען אויף אויף מתקן זיין דעם ענין פון החושך איז חץ הארץ וערפל לאומים ווארום א איד דארף דאך באווארענען אויך די הנהגה פון בני-נח, כמדובר כמה פעמים אויף דער דין אין רמב"ם,

¶65אין ספר ההלכות פון דעם רמב"ם, אז א איד דארף באווארענען, אז בני-נח זאלן אפהיטן די מצוות אין וועלכע זיי זיינען מחוייב, און מיט די הדגשה בדבר, אז ער דארף דאס אפהיטן דערפאר וואס מ'האט זיי געגעבן בשעת מתן תורה ”על ידי משה רבינו”.

¶66זאגט מען אויף דערויף, אז דאס איז די עצה, און למרבה הפלא, מ'האט זיך געפרואווט אויף אלע-ערליי וועגן, דעם וועג פון דרך השמחה, דורך דערויף פורץ גדר זיין, גדרו הגלות, האבן דאס געטאן יחידים, געטאן בחשאי, געטאן מזמן מזמן וכו'.

¶67מ'דארף דאך אויפשטורעמען די וועלט און ארויסנעמען די וועלט פון איר גלות, וואס דאס איז פארבונדן דערמיט וואס א איד נעמט זיך ארויס פון זיין אינעווייניקסטן גלות, וכמדובר, ניט דערפאר וואס ער זעט ניט וואס ס'טוט זיך אין וועלט,

¶68און באהאלט זיך אינטערן פאפליס, און טענה"ט, אז אים איז דאס ניט נוגע די וועלט אחיזות ומים וכו' זאגט מען אז די וועלט איז א מציאות, נאר וואס דען?

¶69דאס איז א מציאות וואס נמצא מאמיתת המצאה אבער דאס איז א מציאות, ואדרבא דאס איז א מציאות וואס מערניט וואס אט דער וואס לא קדמה לו סיבה ואילה חס ושלום מ'האט געקענט באשאפן אזא מין מציאות!

¶70און אט דאס וואס גלינו און אט דאס וואס נתרחקנו איז דאס אויך דערפאר וואס אט דאס קומט פון דעם כח על ידי פון דעם וואס לא קדלו לסיבה ואילה, חס ושלום.

¶71וביחד עם זה גיט ער כח און זאגט אז דאס איז באמיתית, אז דאס איז א שמחה אמיתית, ואדרבא מ'איז מבטיח, אז בשעת ס'איז דא ”עבודת הוי' בשמחה ובטוב לבב” איז דאס מבטל לגמרי אט דאס וואס מ'זאגט חס ושלום, אויב ס'איז ניט אזוי,

¶72”ועבדת את אויביך” ווערט פונקט דער היפך אז ”ויכחשו אויביך לך”, און ווי אויך ווי מ'זאגט אין דעם שיעור פון יום חמשה, אין פרשה 'חיי שרה', פון דעם יום ההולדת, אז דער וואס איז געווען דער לבן ”ארעמי עובד אביו”, נאך מערער ווי פרעה, פון פרעה לגזר, ומשא נכן בנוגע צו לבנען,

¶73איז לבן וכל אשר יחום אליו האבן געבענטשט רבקה, אז זרעו זאל זיין דער ענין וואס זיי וועלן מנצח זיין אלע זייערע אבים, בדוגמא ווי מ'געפינט בכמה מקומות, אז דוקא דער 'יתרון האור' נעמט זיך מתוך החושך און 'יתרון החכמה מתוך הסכלות',

¶74בדוגמא ווי דאס איז אין 'עבודת האדם' בחייו הפרטיים אלס א פרט דער ענין וואס זדונות איז נעשה לו זכיות ממש.

¶75ועד"ז בענין הנסיונות, וואס ס'איז דאך ניט געווען קיין גרעסער נסיון ווי דער נסיון בזמננו זה, וואס מ'זעט די שוועריקייט פון ארויסנעמען א אידן פון זיין אינעווייניקסטן גלות פועל זיין ביי אים, אז בשעת מ'געפינט זיך אין א נאכט פון לכאורה אן איינפאכן דאנערשטיק,

¶76און ער לעבט אין ניו-יארק, א בירה, וואס דארט איז דא ניין מיליאן מענטשן, און ער האט דארט זיינע געשעפטן, און ער ווייס אז ער איז ערשט געקומען פון זיינע געשעפטן, און גרייט זיך ווילנדיקערהייט, ניט ווילנדיקערהייט טראכט ער אויך ווי אזוי וועט ער זיך פירן אין זיינע געשעפטן מארגן אינדערפרי,

¶77דערנאך איז מען אים מודיע ער זאל וויסן זיין, אז אזוי ווי ס'איז יום ההולדת פון א איד, וואס ער איז געבארן געווארן מיט הונדערט און צוואנציק י געבארן געווארן אין א קליינער שטעטל, מורא לאב ער ווייס אז ער איז געווען אן 'אדם גדול', און געווען א נשיא אין נשמה כללית, ער ווייס אט די אלע ענינים,

¶78ער ווייס אבער ניט, ער זעט ניט וואו האט דאס דעם קשר מיט זיינעם מעשיך ודרכיך ביום ה' פרשה 'חיי שרה' תשמ א ווען ער געפינט זיך אין ברוקלין.

¶79אמת טאקע, ”מפני הנימות, מפני הכבוד, מפני” כמה ענינים קומט ער צוגיין און זיצט.

¶80אבער ער זיצט איד דא דער בשר, וואו ס'געפינט זיך זיינע מחשבה ווייס מען ניט, אא טראכט ער וועגן דעם געשעפט וואס ער האט געהאט אייער-נעכטן, אא טראכט ער וועגן דעם געשעפט וואס ער האפט אז ער וועט מצליח זיין מארגן אינדערפרי זאל אים דער אויבערשטער געבן הצלחה נאכמערער, מ'מאנט אבער ביי אים, אז אט די מינוטן, צי אט די שעות, וואס ער געפינט זיך אין

¶81האט געלערנט און געדאוונט און געבנטשט אידן, מקבל געווען בקשות, און האט זיך מצטער געווען בצערם של ישראל, משתתף געווען בשמחתם של ישראל, וואס געפינען זיך בכל קצוי תבל זאלסטו פועל זיין בא זיך,

¶82אז איצטער איז ”תורתו אומנתו”, איצטער ביסטו א חסיד פון דעם רבי'ן נשיא דורנו, וואס ער איז ממלאו נקומו פון בעל ההולדת, און אלס א חסיד דארפסטו בא זיך פועל זיין, אז דו ווערשט אויס מציאות פאר דיר.

¶83דו ווייס אז ביסט אין ברוקים, במילא דארפסט זיך פירן אין אן אופן ווי מ'פירט זיך אין גלות דאס איז אבער ניט שייך צו דיינע איבערלעבונגען, צו דיין חיות, צו דיין חלב ודם, צו דיין תענוג און צו דיין קאפ.

¶84און מ'זאגט, אז זאלסט דאס אנהאלטן דער פארברענגען קען דאך געדויען אזויפיל און אזויפיל שעות, עכ"פ אזויפיל און אזויפיל מינוטן, זאלסטו פועל זיין בא זיך,

¶85אז אט די רגעים, צי די שעות, זאלסטו וויסן זיין, אז איצטער ביסטו ניט פלוני בן פלוני וואס געפינט זיך אין ברוקלין, און ס'איז שנת תשמ", און חודש חשון און עשרים בחשון, ניט דערפאר וואס די מציאות איז ניט אזוי, אזוי איז די מציאות, און דערפאר זאגט אין שיר של יום דער שיר פון יום חמישי,

¶86און דערפאר לייענט מען בתורה פון פרשה 'חיי שרה', און דערפאר שטורעמט מען, אז תשמ' א' איז דאס ניט תשמ' וואס דעמאלט איז ניט געווען שנת הקהל, איצטער איז דאס יא שנת הקהל,

¶87אבער איצטער פועל"ט בא זיך, אז דו ביסט ניט אט דער, דו ביסט מערניט ווי א חסיד פון נשיא דורנו, און מ'זאגט אים, אז דאס איז ניט אן עבודה וואס איז שייכות צו יחידי סגולה, אז ס'זאל געווען א שייכות צו יחידי סגולה וואלט מען דאס דער רבינו נשיאינו ניט מאכט דערפון דעם פרסום הכי גדול, און נארצו נאך געמאכט דעם פרסום מיטן שטורעם הכי גדול,

¶88און דערנאך איז מען נאך מוסיף, אז מ'גיט דיר כח און מ'בעט ביי דיר, אז דו זאלסט דאס דורכפירן מיט זיך אז דאס זאל זיין במציאות ובאמיתיות און צוזאמען דערמיט געדענקען, אז דאס איז פארבונדן מיט מזמור קכא,"'

¶89ווארום ס'איז שוין דורכגעגאנגען הונדערט און צוואנציק יאר!

¶90ווייס ער טאקע אז ס'איז למעלה ממדידה, ”למעלה מזמן ומקום”, מיט אלע גוטע זאכן, אבער דא זאגט מען אים, ער דארף דאס מצרף זיין ביידע זאכן צוזאמען.

¶91און ס'איז ניט מספיק, כמדובר, ווי דערמאנט פריער, אז יחידי שבנפש פירט זיך מ'דארף האבן לכל לראש אין דעם צווייטן קצה, אין ”המעשה הוא העיקר”, און דוקא דורך דערויף וועט ער פועל זיין, אז אזוי זאל זיין בדיבורו, און אזוי זאל זיין במחשבתו, און אזוי זאל זיין אין זיין נפש און אין זיין רוח און אין זיין נשמה און אין זיין חי און אין זיין יחידו.

¶92וכידוע דער פתקן פון דעם רבי'ן נשיא דורנו, אז בשעת א איד איז עולה לתורה למטה, איז ער דעמאלט עולה לתורה אין ”תחתיים שנים שלישים”, רביעים וחמישים דעמאלט איז עולה די יחידה אין איר עולם.

¶93פון וואס הויבט זיך דאס אן? וואס ער איז עולה לתורה אין 'עולם הזה' התחתון, אין 'עולם העשי'' הגשמי, און דערנאך זאגט מען, אז דאס איז אזוי אין תורה, איז ”גדול לימוד שמביא לידי מעשה” אזוי דארף דאס דערנאך אזוי ביי אים ווערן, ביז אין מעשה בפשטות, אין כל מעשיך די מעשים שלך.

¶94וכמדובר כמה פעמים, מ'וויל דאך יעדער ענין אפטייטשן בפירוש, מ'זאל זיך ניט פארטראכטן אין עולמות עליונים דערנאך אז ס'קומט למטה ווייס ער ניט וואס מ'וויל פון אים זאגט מען בפשטות וואס מ'וויל פון אים, אז ס'זאל זיין דער דבר וואס ביי אים ווייזט זיך אויס אז דאס איז א 'דבר והיפוכו', מ'זאגט אים אז ס'איז הונדערט און צוואנציק יאר פון יום הולדת, וואס האט געטראפן אין א קליין שטעטל אין רוסלאנד, מעובר לים דאס

¶95איז אבער ”הימים האלה נזכרים” על ידי ”תורת אמת”, מאנט מען בא אים, און מ'גיט אים כח, אז ס'זאל זיין נעשים אז בא אים זאל דאס זיין אן ענין ניט פון למפרע כתורת הבעש שם טוב הידועה, נאר דאס איז אן ענין היום הזה ניט כחדשים נאר חדשים ממש.

¶96ובפשטות מיינט דאס, אז ער זאל זיך אפרייסן פון זיך, און פון דעם גאנצן ארום, און זיך אוועקשטעלן אין א מעמד ומצב, אז אט איז ער און אט איז דער רבי'ן נשמתו עדן, כאטש ער האט אים שוין מאל ניט געזען, אבער האט ער געהערט פון אים, און דערנאך איז הוא העיקר, כפתגם הידוע, אז איך גייע נעימול און די כתבים לאזן זיך איין.

¶97פארבינדט ער דאס וואס ער לערנט א מאמר, צי דער מאמר פון חיות ארץ צי אן אנדער מאמר אבער א מאמר וואס דאס איז געווען, ”אנא נפשי כתבית יהבית” אין וועלכן דער נפש פון בעל היום ההולדת האט ער אין דערויף אריינגעלייגט, און האט זיי דערנאך אראפגעבראכט אין כתבית, און האט זיי דערנאך אראפגעבראכט אין יהבית, ער גיט דאס אפ צו יעדערן, נאר וואס דען?

¶98”ובחרת בחיים” מ'בעט דאך ער זאל אליין עפעס טאן און זאל דאס אויסקלייבן, און דאס מיינט בפשטות, ניט ער און זאגן אז ס'איז שוין פאסט איינע מינוטע וואס ער האט זיך מתבונן געווען אין דעם ענין ער זאל פארגעסן אויף זיך,

¶99און כאטש אפילו ער געדענקט אז ס'איז הונדערט און צוואנציק יאר דורכגעגאנגען בינתיים, און זאל פילן על כל פנים די רגעים נאכמערער, אין די שעות, אז דאס איז דער ענין איז דאס א חדש ממש, תיל ווי דאס איז געווען א 'דבר חדש' לגמרי.

¶100און דערנאך זאגט מען אים אויך, אז אויב דאס וועט אזוי זיין וועט זיין דער ונציג, ניט נאר אין דעם ענין ווי ער וועט דאס איבערלעבן און ווי ער וועט טראכטן און ווי דאס וועט אויף אים פועל זיין, נאר דאס וועט אראפקומען, כמדובר לעיל, אין אלע ”כל מעשיך ובכל” דרכיך, און נאך מערער דאס וועט איבערמאכן די וועלט.

¶101ביז וואנענט אז דעם חושך וואס געפינט זיך אין ארץ און אראפל וואס געפינט זיך אויף די לאומים, איז ווי דער רמב"ם פסק'נט, אז דאס איז מכריע אט דאס וואס ער איז שקול ו”כל העולם כולו שקול”, און ער ברענגט א ישועה והצלה מיט אלע לשונות, ווי ער ברענגט אראפ אין ספר ההלכות שלו.

¶102ויהי רצון, אז יעדערער זאל על כל פנים פרואוון, טאן אין דערויף, וכמדובר, מ'קען דאס ניט טאן איצטער זאל ער דאס טאן אין א האלבע שעה שפעטער צי אין א שעה שפעטער,

¶103און ס'איז ניט דוקא מוגבל צו דעם טאג פון יום ההולדת, נאר דאס איז אן עבודה הכי נחוצה און הכי טובה אויף פועל זיין בא זיך מזמן לזמן, בדוגמא ווי מ'זאגט בנוגע צו יום ההולדת וואס זיין רגעים בהתבודדות און מתבונן זיין זיך בכמה ענינים ווי ער זאגט דארט בפרטיות אין דעם פתגם אין דער הוראה פון נשיא דורנו פון רבי'ן דעם שווער,

¶104איז אזוי מזמן לזמן, ומה טוב בכל יום ויום, זאל ער זיך פארשליסן פאר זיך, על כל פנים די רגעים אחדים, און פועל זיין בא זיך, אז ער ווערט איצטער ווי נתינתו בסיני ס'איז דא א ברוקלין, ער שטייט אבער בארג סיני,

¶105און זאגט א פסוק אין תורה און הקב"ה קורא כנגדו, זאגט א מאמר חזר'ן אז צרת ברוך הוא השונה כנגדו, מיטן גאנצן שטורעם, וואס דערפאר ווערט בא אים ”באימה וביראה וברתת ובזיע” ער הויבט אן שוויצן בפועל,

¶106וואס דאס איז דער טייטש פון זיע.

¶107און די טענה, אז צו אן ענין וואס איז שייכות צו יחידי סגולה איז יעדער איד האט מען אים געמאכט פאר אן עם סגולה בשעת מתן תורה, מ'האט פון יעדער אידן געמאכט א יחיד, כמדובר כמה פעמים אז עשרת הדברות זיינען געזאגט געווארן בלשון יחיד,

¶108און מ'האט דאס דערנאך געזאגט אז בכל יום איז דאס אן ענין חדשים, איצטאג גיט מען די תורה מחדש, און אף על פי כן זאגט מען, אז דאס איז ניט מבלבל תהנהגה מסודרת, אז ס'קומט זמן מעריב דאווענט ער מעריב בציבור און ענפערט עמוז, און ”ברוך הוא וברוך שמו”,

¶109על דרך זה דערנאך די הכנה צו קריאת-שמע 'שעל המטה' און די קריאת-שמע 'שעל המטה' עצמה, ועל דרך זה כמדובר לעיל, צוזאמען מיט ”ארוכה מארץ מדה ורחבה מיני ים” ביז נאך ערשט א ”נעלמה מעיני כל חי” לייגט זיך דאך אריין אין 'לימוד התורה', ביז צו 'הבנה והשגה' כפשוטה, אז ס'ווערט א ”יחוד נפלא” מיט זיין שכל,

¶110און דערנאך איז מען נאך מוסיף בכל זה, אז אויב אין אלע ענינים דארף זיין בשמחה, איז אין דער עבודה פון פועל זיין בא זיך, און דורכפירן דאס באמת, אז ער זעצט זיך אוועק בא זיך אין צימער און פארמאכט די אויגן כדי אים זאל דאס אנקומען לייכטער, זעט ער ניט דעם קרפק פון וואלט וואלט און די שעפע וואס ער האט געבראכט דוקא מעבר לים, אנדערש שטייט מען ניט אן,

¶111ער מוז האבן האלטן דעם חומש אדער דעם תניא איז דער אלטער רבי האט ניט געהארט אז דער תניא איז געלעגן אויף דעם פשוט'ן געוברי' ווען, און ניט קיין געוברי' וועט דער ברעט,

¶112און דאס איז קיין סתירה ניט, ידוע דער פתגם פון דעם צמח צדק, אז אין חזר האט אים געבראכט געווען, און צופרידן האט אים געבראכט א מתנה ספעציעלע מעבל, און ביים צמח צדק איז געווען די מעבל איז געווען ניט קי

¶113האט ער ניט געוואלט אויסגעבן קיין יעלט אויף ארוין במילא, ער האט געמאכט צוזאמענגעקלאפט פון ברעטער, געווארן א באנט, געווארן א טינש וכיוצא בזה, צופוצן מיט אט די זאכן האט ער ניט געוואלט.

¶114א חסיד האט ער זען ער איז געווען א גווירע, און האט געהאט א מפס צו אנדערע ענינים, ס'איז ברוחניות וגשמיות, ער האט ער אים געבראכט א מתנה צו מילק, און מ'האט צער ד מ'האט אנגערופן מיטן נאמען דעם רבי'ן מהרש,

¶115וואס לכאורה איז דאך 'דבר והיפוכו', אז דאס איז אן ענין של מוסרות, דארף אים זאגן ער זאל דאס צונעמען.

¶116זאגט ער ביידע זאכן, אז ער דארף דאס ניט האבן, און דאס איז אזא סדר עבודה, אז מ'דארף האבן ניט קיין הופן און ניט קיין געפאקטע טיש און בענטק, און דערנאך ביים רבי'ן מהרש איז פארקערטער סדר.

¶117זאגט ער דאס ביידע זאכן, מ'זאגט אז ער געהערט פון חסידים, ניט פון דעם מאדן, ניט פון דעם רבי'ן דעם שער, אבער אעפ' כן,

¶118אזוי ווי ס'איז א געשמאקער סיפל איז אויך איבער'חזר'ן, אז די מרוז' ענער הנהגה איז געווען מיט א הרחבה אין אן אופן פון א סדר הנהגות מלכות, ביז וואנענט אז מ'זאגט אז דאס איז געווען איינע פון די סיבות וואס ס'איז געווען די מסירה אז ער פירט זיך ווי א מלך פירט זיך, במיל

¶119וואס דערפאר איז אויך, די פנטפל זיינע זיינען געווען געמאכט פון זהב, צי פון כסף וכיוצא בזה.

¶120ס'איז זעלבסט-פארשטענדלעך אז קיינער האט ניט געהאט די ברייטקייט, אז פרעגט ער ביי אים, היתכן?

¶121מ'געפינט זיך אין גלות, און ס'איז דא עניים, און מ'דארף קענען געבן צדקה וכיוצא בזה, און גיין אין פנטפל פון אור.

¶122דערנאך האט מען זיך געכאפט, אז ער טאג טא� האבן ניט אונטער זיך קיין פדשה, במילא איז אז ער איז געגאנגען, האט ער געהאט דעם גאנצן צער, שטייט אין ספרים בפשטות, פארוואס איז נהלת אתאנדל בכיום הכיפורים, שלילת נהלת אתאנדל,

¶123ווערט אנגערופן בשם עינוי דערפאר וואס ס'איז ניטא דער מגן די הגנה אויפן כפות הרגל אויף דער פדשה פון די פארשידענע ענינים בלתי רצויים,

¶124ווען ער גייט ממקום למקום, צי דאס איז קוצים צי דאס איז ברגלך וכיוצא בזה, האט ער געהאט גילדן אדער זילבערנע פנטפל,

¶125וואס אלע האבן דאס געזען, מ'האט אבער ניט געזען, אז ער האט געזאגט אז ער מאכט אזוי ער זאל ניט זיין קיין פדשות, במילא איז יעדער הליכה איז געווען פארבונדן מיט אן ענין וואס ”תורת אמת” זאגט אז דאס איז אן ענין.

¶126וואס דאס איז, כמדובר, אז יעדער איד איז ועשה לך ברחבה, אפילו אין ענינים גשמיים, און ווי דערמאנט פריער ”הטוב לנו תפתח”, און מ'זאגט הטוב הנראה והנגלה, און מחדש דאס איבער בא כל פעם ופעם, אבער ביחד עם זה ניט אין דערויף דארף ליגן ניט זיין חלב און ניט זיין דם, ניט זיין תענוג און ניט זיין קאף.

¶127וכמדובר, דאס איז דאך א מאמר המוסגר, כהמדובר בענינינו אז אע' פי וואס לכאורה ס'רעדט זיך ניט וועגן דערויף, על אחת כמה וכמה ס'רעדט זיך ניט בהרחלה, מ'זעט אבער אויף וויפל דאס איז נוגע אין הנהגה יום יומית,

¶128אז ער וועט אפגעבן איין מאל א טאג, על כל פנים איין מאל א וואך, זיצן פאר זיך מיט פארמאכטע אויגן, און אוועקשטעלן זיך אין א מעמד ומצב ווי ס'איז געווען זיין עלטער זיידע, ניט א פרעמדער איד, זיין עלטער-זיידע צי זיין זיידע,

¶129וואס ער איז ניט געלעגן אין די אלע ענינים ווי דער רמב"ם רופט דאס אן הר להעולם און זיין גאנצער חיות ווי אים איז געווען בפשטות, ער ווי אים געוואוסט פון אן אנדער מציאות דער חיות פון תורה און דער חיות פון מצוות,

¶130און זיך מתבודד זיין פאר זיך, בדוגמא ווי מ'זאגט דאס ביום ההולדת, איז דאך בכל יום ויום איז דאך די הולדת נעשה בריאה חדשה וריאה ח וואנענט ער וועט בא זיך פועל זיין, אז אט די רגעים איז ער ממש ווי ס'איז געווען זיין עלטער-זיידע, אדער ווי ער האט געהערט ווי זיין עלטער-זיידע איז געווען,

¶131וואס דאס האט דערנאך א ווירקונג און א השפעה על הנהגתו ”בכל היום כולו”.

¶132און אומקערן זיך צו עיקר נקודת הענין, אז אמת טאקע החושך איז חסה הארץ פאר אפל לאומים, ווי מ'זעט דאס לויט אלע סימנים פון מסכתא סוסק, און דערנאך זאגט די גמרא א כלל, אז וויבאלד אז מ'זעט דאס ”מעשה רב” דארף מען גאר ניט זוכן קיין אנדערע ראיות.

¶133אז מ'גייט ארויס אין גאס, אדער מ'הערט וואס ס'טוט זיך אין גאס, זעט מען וואס ס'איז א מעמד ומצב אומות העולם האבן זיך דערפירט, וכמדובר וועגן מלכות מתגרות זו בזו וכו נאך מערער ווי מ'לערנט דאס אין פ און דער עיקר וואס רוד ידם נטוי',

¶134און אף על פי כן, ביחד עם זה, ווייס ער א דבר פשוט אז ”מאין יבוא עזרי”, און עזרי 'מן הוי'' עושה שמים וארץ, און ”הנה לא ינים ולא יישן שומר ישראל” און ווי רש"י טייטשט אפ, אז בשעת ס'שטייט אין הנה איז הנה איז דאס א לשון של שמחה, גענומען פון ספרא ובכמה מקומות,

¶135אז ביי אים פועל"ט דאס, אז ער רעדט בדיבורו רעדט ער מיט א לשון של שמחה.

¶136און בפרט נאך ווי חסידות פייטשט דאס אפ, אז דאס וואס ”לא ינום ולא יישן” איז דערפאר וואס דאס נעמט זיך, כמדובר לעיל, פון אינו בקיחה, וואס דארט איז ניט שייך מלכתחילה דער גאנצער ענין פון שינה,

¶137און מ'זאגט אז דאס מיינט מען דא בעולם 'הזה הגשמי', אין דעם זמן הגלות וכו.'

¶138והי רצון, אז ס'זאל זיין די אלע ענינים בשלימות, און מתוך שמחה, וואס דאס איז נאכמער ווי שלימות, אדרבא דאס איז נאך פורץ גדר, וואס שלימות איז דאך פארבונדן מיט אן ענין פון מדידה והגבלה, און מ'זאגט אז דאס איז גאנץ, אז ס'איז גאנץ איז דאס ניט מערער און ניט ווייניקער, אבער ניט מערער אויך.

¶139מ'זאגט, אז כלי שלום איז דער טייטשער ס'איז א גאנצע כלי, אבער ניט אז ס'איז צוגעו דערנאך איז דא נאך א שלימות העכער פון אט דער שלימות א ”פרזוס תשב ירושלים”, אז ס'איז למעלה ממדידה והגבלה.

¶140וכמדובר כמה פעמים, אז דער עיקר ”המעשה הוא העיקר” זאל זיין א שמחה כפשוטה, אין מעשיך לשם שמים כפשוטם, אין ”בכל דרכיך דעהו” כפשוטם,

¶141אנהויבנדיק אין דער השתדלות נוספת פון דעם ענין פון די מבצעים פון מבצע אהבת ישראל, וואס דאס איז דאך געווען פון די ענינים העיקריים,

¶142און מבצע חינוך וואס דאס איז אויך געווען פון די ענינים העיקריים, פון דעם בעל יום ההולדת, און דערנאך אראפגעקומען אין מבצע תורה, און מבצע תפילין, און מבצע מזוזה, און מבצע צדקה, און מבצע ”בית מלא ספרים” יבנה וחכמי', און אין מבצע פון נרות שבת קודש, און מבצע פון כשרות אכילה און שתי', און מבצע פון טהרת

¶143ביז דער מבצע פון ”והשיב לב אבות על בנים לב אבות על” ידי בנים און דער מבצע פון ”צבאות הוי” און גיין, און ווי ס'איז געווען ”כימי צאתך מארץ מצרים” אז יצאו ”צבאות הוי” און מ'איז ארויס ביד רמה, און נאך אין די לעצטע רגעים, טעג פון גלות, איז שוין געווען ”לכל בני ישראל הי' אור בנושבותם”,

¶144איז ”כן תהי' לנו”, באופן הנראה והנגלה, אויך 'לעיני בשר', ובעגלא דידן ממש.

¶145לחיים.