transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1סיכער ווייס יעדערער פון אייך, די כללות הענין פון חנוכה, פארוואס איז דער יו' טוב געווארן, און ווי די גמרא זאגט ”מאי חנוכה” און מ'דערציילט, אז דאס איז געווען, אזוי ווי ס'איז געווען בא אידן א בית-המקדש, און אין דעם בית-המקדש שלעגט מען אנצינדן א מנורה,
¶2דערנאך איז געווען מצד ענינים ותיבות איז א צייט האט מען ניט געקענט אנצינדן די מנורה און ס'איז ניט געווען קיין ראינר ביימל, און מ'האט געפונען מערניט ווי איין קליינע פלעשלע פון ביימל מיט וועלכע מ'האט געקענט אנצינדן די מנורה אין בית המקדש אויף איין טאג,
¶3און דער אויבערשטער האט באוויזן א נס, און מיט דעם ביימל האט מען אנגעצינדן די ליכט אין דער מנורה, די נרות אין דער מנורה, גאנצע אכט טעג, ביז וואנענט מ'האט געבראכט שמן טהור, איינע ביימל.
¶4מצד דערויף וואס דער נס האט געטראפן איין און איינציקן מאל אין בית המקדש, וואס דארט האט געדארפט די מנורה אנגעצונדן ווערן פארנאכט,
¶5און ברענען דערנאך במשך פון דער נאכט און אויך דעם טאג, און דאס איז אנגעצונדן געווארן אין פנימיות אינעווייניק אין בית המקדש האט מען דערפאר מתקן געווען און איינגעשטעלט א מצוה פאר יעדער אידן, פאר אלע דורות און אין אלע ערטער, אז ער זאל אין זיין אייגענע הויז,
¶6ניט קוקנדיק צי דאס איז צייט פון גלות, אדער צי דאס איז צייט ווען בית המקדש איז גאנץ, וואס דעמאלט האט מען שוין אויך אנגעהויבן מקיים זיין דער מצוה פון 'נר חנוכה', ניט קוקנדיק וואס מ'האט אנגעצונדן די מנורה אין בית המקדש, זאל ער אין זיין אייגענע הויז, יעדער נאכט פון די אכט טעג פארנאכט,
¶7אנצינדן נרות חנוכה, מאכן אויף דערויף א ברכה, מאכן אויף דערויף די ערשטע נאכט שהחיינו, און דערציילן אז דאס איז פארבונדן מיט די ניסים און די נפלאות, ווי מ'זאגט דערנאך אין א נרות הללו.
¶8וואס אט דא ווערט דאך די שאלה און די פראגה און די הוראה וואס מ'נעמט דערפון ארויס, דער נס האט געטראפן איין און איינציקן מאל.
¶9דאס האט געטראפן אין דעם ארט וואס ס'איז געווען דער הייליקסטער ארט פון דער גאנצער וועלט, און אין ארץ ישראל גופא אין דער הייליקסטער שטאט אין ירושלים,
¶10און אין ירושלים גופא אין דעם הייליקסטן ארט אין ירושלים אין בית המקדש, און אין בית המקדש איז דאס געווען בפנים אינעווייניק אין בית המקדש, ניט אויף דער קירוש, נאר אין בית המקדש.
¶11וואס נעמט תורה דערפון ארויס און זאגט אן יעדער אידן?
¶12אז וויבאלד אז ס'האט געטראפן איין און איינציקן מאל, און ס'האט געטראפן אין בית המקדש, איז דערפאר גיט מען יעדער אידן א מצוה,
¶13אז וואו נאר ער וועט זיך געפינען, ניט קוקנדיק אויף זיין צושטאנד, ניט קוקנדיק אויף דעם צושטאנד פון דער וועלט ארום אים, גיט מען אים א נייע מצוה, אויף וועלכע ער מאכט דערנאך די ברכה און דאנקט דעם אויבערשטן, ”שהחיינו וקיימנו והגיאנו לזמן הזה” אז ער קען מקיים זיין די נייע מצוה פון אורות חנוכה,
¶14און וואו זאל ער דאס אנצינדן?
¶15ניט אין א בית המקדש וואס איז איצטער חרם, ער זאל דאס אנצונדן אין זיין פריוואטע הויז, און זאל דאס אנצונדן אויף דער טייל פון דער הויז ער זאל אויך ליכטיק מאכן אין גאס,
¶16און מאכן אויף דערויף א ברכה וואס דערמאנט אים שעשה ניסים, לאבותינו אז דאס איז פארבונדן מיט דעם נס וואס דער אויבערשטער האט געמאכט אונזערע עלטער עלטערן אין בית המקדש מיט טויזנטער יארן צוריק.
¶17און דאס ווערט דערנאך אראפגעבראכט די ליכטיקייט מיט דעם נס, מיט דער תורה מיט דער מצוה, אין יעדער אידישער הויז.
¶18און ער דארף ניט זיין קיין כהן, ער דארף ניט זיין קיין לוי, ער דארף ניט זיין קיין וואס א גרויסער מענטש, אפילו א קינד איז מען אים אויך מחנך ער זאל בענטשן חנוכה ליכט,
¶19ווייניקסטנס על כל פנים ער זאל שטיין ווען זיין טאטע אדער אן עלטערע ברודער צימט אן די חנוכה ליכט, און ער זאל וויסן וואס די ליכטלאך דערציילן וואס פאר א ניסן ס'איז געווען דעמאלט אין בית המקדש חזר"ט זיך דאס איבער ”בימים ההם בזמן” הזה,
¶20און ער מאכט אויף דערויף שהחיינו אין דעם חנוכה, אין דעם יאר פון ה' אלפים תשמ", זייענדיק אין גלות, און ערשט ווארטנדיק אויף ביאת משיח,
¶21און זאגט דערביי ברכות, און זאגט דערנאך ארירות הללו, און ווי מ'איז דא דאס פארבונדן אויך מיט זינגען א פריילעכן ניגון און זאגן פסוקים פון תורה, און מאמרי חז זל פון תורה שבעל פה.
¶22וואס דאס באווייזט דער כללות'דיקער ענין פון מצות חנוכה, ניט אריינגייענדיק אין די פרטים פון דער מצוה, אז די כללות'דיקע זאך איז, אז דער אויבערשטער גיט יעדער אידן א כח, אז ער זאל ממשיך זיין אראפברענגען פון דעם נס ווי ער איז געווען דעם ערשטן מאל,
¶23אין זכות פון דעם גאנצן אידישן פאלק, און ס'האט געטראפן אין בית המקדש, אז האט דאס א איד דעם כח פון דעם אויבערשטן ער זאל דאס אראפברענגען אין זיין אייגענע הויז, אין וואו נאר ער געפינט זיך ווען ס'קומט אט די ספעציעלע טעג.
¶24און ווי גערעדט פריער, דאס ווערט דערנאך ביי אים אן אנווייזונג, אז אזוי ווי ער מאכט איצטער פון זיין הויז א דוגמא ווי ס'איז געווען דער בית המקדש אין יענע צייטן, און צינדט אן ליכטלאך וואס דערמאנען אים אויף די ליכטלאך פון דער מנורה,
¶25וואס ביי ”עלותך את הנרות” איז אנגעזאגט געווארן אהרן כהן גדול ער זאל דערמיט באלייכטן דעם משכן, און דערנאך די זיינע קינדער און אייניקלאך אין באלייכטן דעם בית-המקדש מאכט א איד פון זיין אייגענע הויז, וואו ער זאל זיך ניט געפינען יעדער איד, דורך מקיים זיין אט די מצוה,
¶26א בית-המקדש פון זיין אייגענער הויז, און באלייכט דערמיט דעם גאנצן ארום, און זאגט דערביי שהחיינו אז ער דאנקט דעם אויבערשטן,
¶27וואס דער אויבערשטער האט אים געגעבן כח, און ער איז דאס מקיים און דאס קומט אראפ לזמן הזה אין די אכט טעג פון חנוכה, און דערנאך, ווי גערעדט פריער, נעמט ער מיט אט די אפלערנונג אז יעדער אידישער הויז א בית-המקדש,
¶28און יעדער ליכט וואס מ'מאכט ליכטיקער אין א אידישער הויז גיט דער אויבערשטער אלץ וואס מ'דארף האבן, אפילו ניסים, אז ס'זאל זיין ליכטיק ביז וואנענט מ'וועט ברענגען און מ'וועט קענען אלעמאל האבן שמן טהור,
¶29און דאס מאכט דערנאך ליכטיק די טעג פון דעם גאנצן יאר ביז ימי חנוכה הבאים, ביז צו דעם נעקסטן חנוכה, וואס מ'וועט דעמאלט זיין און צינדן נאכאמאל דער מקיים זיין און צינדן די נרות חנוכה,
¶30מיט נאכאמאל זאגנדיק פון דאס ניי שהחיינו און שעצה ניסים לאבותינו און פאר דעם די ברכה פון להד לקני חנוכה.
¶31ס'איז דאך איבער וואס עס זעט, everybody שולי knows די דזשענערל לעסון אז ווי לערנט פון חנוכה, אז ווי וואס עס מאד פאר א יו' טוב?
¶32און דער ר' פון פיינטס אויף, אז די גמרא זייסט, מיי חנוכה ורש חנוכה?
¶33און די גמרא טעלפסט די סטארי וואס ער וואס דער בית-המקדש, און דער וואס די טעמים ווען זיי ליבט די מנורה, און דען דער ווארט רעזוונס ווי דער טאפט, און זיי קודן לייט די מנורה, און דער ווען זיי פינעלי גאט-באקט די בית-המקדש, ס'וואס זיינעט עני פיר אויל, ווי פאוונד אריין וואן ליטל קרוז, וואן ליטל בטל אויף פיר אויל, מיט ווייכט זיי ווען עבל to לייט די מנורה פאר אן די, וואס העפענד וואס
¶34דאר ווי דיס אויל, דאס ליטל ביט אויל, ווען עוני וואס איז נאך פון ואן דעי, זיי ווען עבל טו לייק די מנורה, וואס ברענט פאר ווי אן יעס, און טיל זיי ברו ט פור אויל, וואנס וגיין.
¶35ס'איז דא רבי, דאס וואס א נעסט פארהאפנד פון די בית-המקדש, וויף וואס לוט עט נייט, און ער האט בור ן דוריק דער דערפאר די ן טייער דעי, און ווען דיס וואס לוט אין דער בית-המקדש.
¶36דאס די סעט א-סייט די סמיטש פאר עברי דשו און עברי גענערעישן, ווערעווער ער וויל בי, אז אין איז אין ז' און הויף, אין א בית-המקדש, ווען ווען ווען ווען זער איז ניט א בית-המקדש,
¶37ווען זאגט אין א בית-המקדש, אז דער-טו אז ווי שו עט האבן די א בליגעשיאן צו לייט די מנורה אין איר און הויף אייטש ניט אין אור הויף די ברכה און דער פרסט-טייט ווי עס רצייט די בככיו דו שהחיינו,
¶38און ווי ספיק-אבאלט די גרייט מיראקלס און די גרייט וואנדערס, אז דער על-מעטי גאר פערפארמאנט פאר אונז, אז ווי סייען מהאנכות הללו, און הנהר סעט זיך אויך בכנס די קוועשטן, און אויך בכנס די אינדיקיישאן די לעשון אז ווי לערנט.
¶39דאס וואס איז א מיראקל? דארט און העפענט א סינגל טעם.
¶40ווער דארט העפען? אין א סינג אין ארץ ישראל, אין דער הלי' לענד ער וואס אין דער הלי סירי אויף דערו סלום.
¶41אין זערו סלום ער וואס אין דער הליית פאר אויף דערו סלום, וואס וואס דער בית-המקדש.
¶42ווען וואס ער אין דער בית-המקדש, אין דער הלי טעמפל?
¶43ער וואס אינסייט דער הלי טעמפל, נאר עני ביי די דור, וואס דאס תורה טעלת?
¶44דער פירט מירקל, דער העפנט וואנס אין ווי ן טיין, און אין דער בית-ה הי וויל בי!
¶45ווען דערפארשטער זאל זיין!
¶46ווען דערפארשטער זאל זיין! ווען דערפארשטער זאל זיין!
¶47וואס דערפארשטער ס'זעט דער רבי, אז די געד גייבט דאס טו וס, אז ווי שו יד בי עבל טו מי ער און הויף,
¶48ליד-אפ פרעסט-אבל, און דער פון די הויף צו לייט-אפ דער סטריט, און צו רעמיינד אים, ווען מ'פרעסייט די ברכה, שעשה ניסן לאבותינו", די מירקלס די געד פרא פארפארנד, to די מירקלס די געד פרא פארפארנד.
¶49טו א ווער גרייט-גרייט פארנטס טאזנטס ווי יערס עגו, און די ס'ברענגס אבעט די מצוה אין איטש און ארוי ונ"ס הום.
¶50און פארפסטער איז דאך רבי, יו דא נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר נאר.
¶51אז ”בימים ההם בזמן” הזה, but just אין דאס דעות, איז ער עומט טו דיי אויף צו ושחיינו, אין די יער פייפ פאו זענט סעבן הונדערטן פארדי, although he'איז אין די גלות, and he'איז ווייטינען פאר משיח, he זיינט בבלי סתר בכות און די ”הנרות הללו”, און דען he זיינט די פסוקים אויף תורה,
¶52and he סיגסט א הפי ניגון, and he'ספעקט, and he זיינט די מהמגון, the words of our great סיידש, which איז אויף די אורל תורה, ס ”וסת רבי דיס” שוות איז די גענערל רול, דער גענערל לעסון, דארף ווי לערן אויף דער מצוה פון חנוכה, דאך געבס אי ט אין אי ברעי דזשוי די סטרענגט צו ברענג דאון אין דעם ווארל, צו ברענגעבאלט די מיראקל, אז עס וועט האפן די פארסט ט ים, עס וועט האפן אין אור און הויבס,
¶53ווער ווי אינדיוויזול איז, און ווען די זעות קומן, דיס טיטשעת איז, אז יס אז די מיראקל'ס דער פישעד, וואס שאיז א רעפליקה פון די יערס וואלד, און דאס איז די ראיזון ווי די רבינו שליהם told Aaron, ”בהעלותך את הנרות”, to start-up אין דער סענקטווערי אין דער דזעט, און דער יערס לייטער, היו children און grandchildren,
¶54וויל light די מנורה אין דעם אות המקדש, אין דער holy טעמפל, דער זעסט דער רבי די הוראה פון דאס איז, דער פינסט-דערגוב את די מצוה תליטה אין א מנורה אין איר און האנט, דער אי טשעו האסט די סטרענגסט to'מייק זיין און הויבן פון א בית-המקדש,
¶55און טו לומענער איז סוראונדינגס, און איז עשה הכיינו און ווען שיינקס גד דער היקוף פולפיל די מצוה בזמן הזה אין וויסטי אין עי טש, און זעסט דער רבי אייטש-וואן טייקס לונג, דער אי טשעו איז בשונתו דקמז הבית המקדש, דען גאד וויל גיין אוס ניסים לראה, גאד וויל גיין איז גרייט מירקלס.
¶56Until the time will come, we'ויל לייט-אפ איר און הויבס, צורו די מירקלס אבער שמיות בה, דאס וויל העלפ אוס, אז דער הויבט וויל בי ברייט און ענומעניטעד, until we'ויל בי עבל to ברענגן פור אויל,
¶57און זיי וויל לייט-אפ די אנטייער דעי, אנטייל מיאת השם, די נעקסט חנוכה, ווען וויל ליב מיאת השעפטו סייער, און וויל וואנס עיין דען זיי, שעשה ניסן לאבותינו,", און וויל זיי גאד טענק גד פון די מילאקלס, תענק גד אז ווי ליב צו סעידעס-די, און ער זאל רעפייט א בלעסינג און תענק גד אז ווי קען לייבט דער חנוכה מנורה.