Text

¶1להבין ענין חנוכה און פארוואס האט מען מתקן געווען דער עיקר המצוה בנרות?

¶2ניט אזוי ווי בא פורים, וואס דעמאלט איז דער ענין פון ”חייב איניש לבסומי בפוריא”, ועל דרך זה אויך אין שערי המועדים והרגלים וואס זיינען פארבונדן מיט ניסים.

¶3און אט דא האט מען דאס מתקן געווען אין א ענין וואס איז כולו רוחני, און בפרט נאך לויט דעם דין, אז די נרות איז אסור להשתמש לעולם.

¶4ודוע אין דערויף די מקודת הביאור, אז בפורים איז געווען דער ענין וואס דאס איז געווען פארבונדן מיט די גופים, ”להשמיד להרג ולעבד” על דרך זה אויך אין דער גאולת מצרים, וואס דאס איז ”ראש לרגלים” בפסח, וואס דאס איז פסח, פסח הגמצות,

¶5איז דאך ענינו איז געווען בא חומר ובלבנים דער ענין פון שיעבוד גופני, וואס דערפון קומט דערנאך אויך ביום החמישים ליציאת מצרים דער ענין פון זמן מתן תורתנו על דרך זה אויך אין חג הסוכות,

¶6אין זמן חג הסוכות, וואס דאס איז דאך ”למען ידעו דורותיכם אז בסוכות הושבתי את בני ישראל בציועותם מארץ מצרים”, משא"כ בא ענין בחנוכה איז געווען, אז בני ישראל זיינען געווען על אדמתם, און אין וואס איז בית המקדש איז געווען אויך במקומו, אין וואס איז באשטאנען די גזירה און דער גלות,

¶7איז דאס געווען אין דערויף ווי מ'זאגט אויך אין דעם נוסח פון ”ועל הניסים” ”להשכיחם תורתך ולהעבירם” מחוקי רצונך.

¶8קודו אין דערויף דער דיוק אז להשכיחן תורתך", מ'האט ניט געווארן, ניט געטשעפעט זיך מיט תורה בכלל, מיט כל עניני התורה ופרטי,' מ'האט געוואלט נאר מאכן פארגעסן אז דאס איז תורתך אז דער ענין פון נותן התורה,

¶9ומצד דעם נותן התורה איז ”אנא נפשי כתבית יהבית” אט דארט איז דער גאנצער ענין התורה.

¶10און דערפאר דאס איז אין דערויף איז באשטאנען די מלחמה פון דעם מנגד אויף מאכן צו פארגעסן אט דעם ענין אין תורה, וואס דאס איז דאך דער עיקר ”ענין ופנימיות התורה”,

¶11אנן ”נפשי כתבית יהבית” דער נפש שלמעלה מיט די אלע פרטי הביאורים שבדבר, אט דאס ווערט דערנאך די מציאות פון תורה, בדוגמת הלשון פון חכמתו, והוא איז דא אין 'חכמתו ורצונו' איז דאס 'חד הוא' מיט אים אליין.

¶12על דרך זה אויך אין דאס לימוד ”מביא לידי מעשה” בנוגע למצוות, איז געווען דער גזירה פון להבירא מחוקי רצונך אז ניט ס'האט געהאט דער קיום פון די מצוות שכליות,

¶13נאר די מצוות וואס זיי זיינען חוקים ”שאין להם טעם” איז פון זיי האט מען געוואלט מעביר זיין חס ושלום, און ניט מעביר זיין בנוגע לקיום בפועל דער דיוק איז געווען, אז מ'זאל ניט וויסן אז אט די חוקים זיינען ”חוקי רצונך” דער רצון שלך, בדוגמא ווי בנוגע בתורה דער ענין פון תורתך.

¶14וואס דאס באווייזט, אז אפילו אין תורה ומצוות גופן, און ניט קוקנדיק אויף דערויף וואס ”המעשה הוא העיקר”, איז נוגע און אין דערויף באשטייט די גזירה, און די גזירה איומה ונוראה,

¶15אז אפילו אז ס'איז דא די אלע ענינים, ס'איז מערניט וואס לשוחוח אז דאס איז תורתך אז ”חוקי רצונך” איז ער מערניט מאביר, ניט מקיים,

¶16אז דאס איז ”חוקי רצונך” איז אט דאס האט ארויסגערופן די 'מסירת נפש', ביז אז ס'איז געווען מאתים כנגד רבים מיט די אלע פרטים ווי ער רעכנט אויס.

¶17און דאס גופא איז דאך אויך ידוע דער ביאור, אז דאס איז מאתים כנגד רבים איז דאך דערפון גופא וואס ס'איז שייך אין דערויף א מלחמה, ביז אין א מלחמה פון ויבוא קימא, פון חיבור וקראה, כמבואר אין די דרושים פון יו' תערס כסלו, אז דאס באווייזט אז זיי קענען שטיין אויך אין א קירוב, אז דאס איז ”רבים ומיאתם אין” דערויף גופא.

¶18וואס דאס איז דאך כפי המדובר, אז בנוגע אז ס'האט געקענט זיין דער ריבוי בכמות, דער 'לימוד התורה' און דער 'קיום המצוות', אפילו חוקים אויך,

¶19אבער ניט אין דעם אופן וואס ס'איז דא דער ”אתם המעט מכל העמים” דער ענין פון דעם איכות, אז דאס איז תורתך און דאס איז רצונך האט מען געוואוסט אז אין דערויף באשטייט דער גאנצער קיום.

¶20און אט דאס איז וואס אפילו אז מ'דארף אנקומען צו די ניסים און נפלאות און די תשועות מיט די אלע פינף ענינים וואס ער רעכנט אויס, איז ”בימים ההם ובזמן” הזה איז דער ענין פון מסירת-נפש.

¶21ובפרט נאך ווי מבואר די מסירת-נפש פון חנוכה, אין די הקדמה פון שערי אורו פון דעם מיטעלן רבי'ן.

¶22און אט דאס האט מנצח געווען, אז אמתת ”עליהם באות צורתם” ביז וואנענט אז ס'איז אראפ אין די אלע פרטים פון ”רבת את ריבם, דנת את דינם, ביז נקם ט את נקמתם” ביז וואנענט אז ס'איז געווארן דערפון אט קרוב לשמחה הגדול אז ס'איז דא ניט סתם דער ענין פון שם,

¶23נאר שמחה הגדול, וואס אין עבודה איז דאס דער ענין אז ס'איז דא די פנימיות הנפש בגלוי, און זי נעמט דורך כל הכוחות, ביז 'מחשבה דיבור' און אויך מעשה, אז אין ”כל מעשיך לשם שמים” איז דארטן דערקעמפט מען אז דאס איז תורתך און דאס איז ”חוקי רצונך”,

¶24און דאס דערגרייכט אויך צו אט דעם וואס געפינט זיך 'למטה מטה', אין 'עבודת ה'' אז בא אים ווערט אויך אין אזא מין אופן, ביז אז דאס שטייט בא אים אויך בגלוי,

¶25ובלשון ווי ער זאגט אין תניא, אפילו 'קל שבקלים' איז זיך מוסר נפשו ווען ער דערהערט אז דאס איז פארבונדן מיט עצמות ומהות, איז אט דעמאלט ווערט בא אים עצמות ומהות בגלוי, און דאס איז בא אים מאיר ביז וואנענט אז ס'ווערט והגבי הוי' יגיע חשכי אין דעם הוי' דלעילה מיט א ו' המוסיף, וואס דאס איז נאך ”מוסיף וממשיך מלמעלה” מעלה.

¶26און דאס קומט אראפ ביז 'למטה מטה', צו די דרגות וואס זיי געפינען זיך אין 'מטה מטה', און צו די דרגות אין עולם וואס ווערן אנגערופן מבחוץ, אז דארטן צימט מען אן ”על פתח ביתו מבחוץ”, און דאס פועל"ט אז ס'ווערט דער ”כליא ריגלי דתרמודאי” אז אפילו בא שוק,

¶27אפילו אין רשות הרבים, וואס דארט איז דאך רגיל ריגלא דתרמוד דאי, וואס דאס איז דאך אויך איינע פון די אפטייטשן ריגלא, אז דאס איז זייער רגילות און דאס איז זייער רשות, וואס דערפאר רופט דאס ”תורת אמת” אן בשם רשות הרבים איז אט דארטן ווערט ניט נאר אז זיי האבן דארט קיין ממשלה און שליטה ניט,

¶28ניט נאר אז זיי האבן דארט איזה דיעה שתהי', ניט נאר אז דארט איז דא זייער מציאות באיזה אופן שיהי', נאר ס'ווערט דער ”כלי ריגלי דתרמודאי”, אז אפילו הדרגא הכי קטנה בלייבט ניט פון איר קיין חיור ורושם 'כלל וכלל' פון כל הענינים פון תרמודאי,

¶29וואס דאס איז דאך דער מעמד ומצב וואס ”את רוח הטומאה אעביר מן הארץ”, און ”והיתה להוי' המלוכה” שום שאני נכתב כך אני נקרא, ביז וואנענט אז אויך דער דומם ווערט אויך,

¶30”ויידע כל פעול כי אתה פעלתא”, דער 'תכלית השלימות' אין גלי כבוד מלפותך דורך עלינו זאל דאס דערנאך אראפקומען ביז אין ”ידע כל פעול אשר אתה פעלתו"”, וואס דאס גייט דאך אויף 'עולם העשי'', כמבואר אין סידור העזיר זאל ביז אין דרגא הכי תחתונה שלו.

¶31וואס דאס איז מען דאך מקשר דערמיט וואס מ'זאגט מקור ”מחצצים בו משבים שם יתנו צדקת הוי' צדקת פרזונו בישראל”, און ווי דער מאמר וואס מ'האט גע'חזר'ט אין פריערדיקע ישרדות, אז אמר ר' יושר ”צדקת פרזונו בישראל” צי דא כעת הקב"ה עם ישראל שפיזלן לבין האומות, מיט די ביאורים שבהם.

¶32וואס די הקדמה, ס'איז דאך ”צדקת פרזונו בישראל”, איז דאך ווי כאמור די התחלת הכתוב, אז מקום ”מחצצים כמשבים ושם יתנו צדקת הוי'”, איז דאך ידוע אויף דערויף דער מאמר פון דעם אלטן רבי'ן פון תקס"ט דערנאך אויך די מאמרים פון ממלא מקומות פון דעם מיטעלן רבי'ן אין תורת חיים,

¶33דערנאך אויך פון דעם צמח ”צדק אין אור התורה” אין פרשה ”ויהי בשלח פרעה את העם”, מיט די התחלה פון מקול מחצתין בין משבים אדער די התחלה פון ”צדקת פרזונו בישראל”,

¶34אז אויף מקול מחצתין איז דאך דא די צוויי פירושים, ווי געבראכט אין מפרשי התנך דער ערשטער אפטייטש מקול מחצצי מפי משבים, אז מקול איז דאס ווי א מען פון תמורת, אז אנשטאט דערויף וואס ס'איז געווען מחצצי מפי משבים אט די וואס זיינען מורים בחיצים זיינען זיי מעורר געווען אט די וואס קומען לשוב מים,

¶35אז ס'איז דא אן ענין שמלחמה, איז תמורת זה וועט זיין דער שם יתנו צירקת הוי אפגעבן א שבח אויף צדקת הוי' אויף דעם נצחון בכל ענינים אלו.

¶36און דערנאך איז דא דער צווייטער פירוש וואס מ'ברענגט אראפ פון תנא דבי אליהו רבה, אז מקול מחצת אים איז דאס בדוגמא ווי ער זאגט אין זהר אז דער דער קול ליעקב איז ער מבאר אין תנא דבי אליהו רבה, אז מקול מחצת אים איז דאס זי וואס זיי זיינען נוסק בתורה

¶37און טיילט אויס אין דעם אט די וואס זיינען עוסק אין די ענינים שבתורה וואס זיי זיינען א ענין פון מחצצים, א ענין פון מחיצה.

¶38און ווי ער זאגט, אז להבדיל די מחיצה ”בין תמר לטהור ובין” תהור לטמר, און דערנאך אין די מחיצות שבשבת, וואס דעמאלט איז מען די מחיצות ומבדיל לרשות לרשות,

¶39און דערנאך אויך דעם ענין פון בין תמוז, די חצצי מעילות, די קדשים, און דערנאך אויך ביז דעם ענין פון חצצים, וואס דאס איז דער ענין פון טבילה,

¶40וואס דארט איז נוגע דער ענין פון חציצה.

¶41איז דאך מבאר אין די מאמרים, אז ס'איז דא דער ענין אין ענינים פון די און דאס ברענגט צו ”יתנו צדקת הוי' דורך מקיל מחצתים” על ידי התורה ווערט דערנאך ”יתנו צדקת הוי” וואס דאס ווערט אויך דער ענין פון צדקה, וואס די צדקה דא 'אתערותא דלעילא',

¶42צדקת ”הוי' בתערותא דלתתא” פון צדקה דלמטה, און דערנאך ווערט דורך דערויף די ”צדקת פרזונו בישראל”, און ווי ער ברענגט אראפ, אז דער אלטער רבי אין דעם מאמר פון תקסמ"ט האט דאס געטייטשט מלכתחילה ”צדקת פרזונו בישראל” פון לשון ערי הפרזי, בדוגמא ווי ”פרזות תשב ירושלים”,

¶43און דערנאך ברענגט מען דאך אויך אראפ דעם אמר רבושי'ן, אז פרזונו איז דאס בדוגמא ווי ס'וואלט געשטאמען פיזרון ”צדקה עשה הקב"ה לישראל שפיזרון לבין האומות”.

¶44און די מקודת הביאור בזה, אז בדוגמא ווי ס'איז געווען אין מלחמת יון, ווי ער ברענגט דאס אראפ אין דעם מאמר, וואס דעמאלט איז געווען דער ענין ווי גערעדט פריער והשכיחם תורתך לאוירן מחוקי רצונך אז ס'איז געווען דער דיוק,

¶45אז אע' פי וואס ס'וועט זיין דער ענין פון תורה און ס'זיין דער ענין פון מצוות, אפילו די מצוות פון חוקים, אבער די מלחמה איז געווען בהנוגע אז דאס איז תורתך און בהנוגע אז דאס איז ”חוקי רצונך” דערפון קומט דערנאך אויך אראפ דער ענין אין מלחמת ונצחון פון פורים, וואס דארט איז דאך געווען א ענין פון גוף,

¶46כמדובר לעיל, אבער פון וואס האט זיך דאס גענומען?

¶47בהנוגע וואס ס'איז געווען ”להשמיד את כל היהודים”, אז ס'איז ניט אזוי געווען נוגע די מציאות פון ”עם אחד מפוזר ומפורד בין העמים”, ס'איז געווען נוגע אט דאס וואס ”את דתי המלך אינם” אותים ווארום דתיהם שונות מכל אים און דערפאר ווערן זיי אנגערופן בשם יהודים מצד דערויף וואס אין זיי איז דא דער ענין פון יהדות,

¶48אידישקייט, און וואס דאס איז דאך אויך די אותיות פון 'שם הוי'', וואס דאס שטייט דאך בשלימותו אין דעם נאמען פון יהודה, אין דעם נאמען פון יהודים.

¶49און אין דערויף איז באשטאנען די מלחמה ביז צו 'מסירת נפש', ביז אז מ'האט זיך געשטעלט בכל התוקף, בכל אחד ואחת.

¶50און אט דאס האט מנצח געווען, און האט טאכט דערנאך על ידי ענין הצדקה, וואס אויף צדקה זאגט מען דאך אז עמו כער רבי'ס הגאולה און ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין תניא אז איש כולו כנגד כל ”המצוות ונקרא בשם” מצות תם, ווי ער איז מבאר דארטן אז דורך דערויף איז ער מעלה און עולה די ”נפשי הבהמות והחיונות”,

¶51ווארום ”היה יכול לקנות חיי נפשו” בזה, און וואס דאס ווערט ”יתנו צדקות הוי'” דער ענין הצדקה,

¶52וואס דורך דערויף ווערט דער ”צדקה תרומם גוי” אז מ'הויבט אויף אפילו אט די וואס ווערן אנגערופן בשם גוי בעלמא, און מ'הויבט זיך אן מיט א ג' ווי ער איז מבאר אין ”תורה אור” בתחילתו אז דאס גייט אויף די דרגא הכי תחתונה,

¶53ווערט אין דערויף דער ענין פון טורמים, ביז וואנענט אז מ'הויבט אים אויף אין דעם העכסטן אופן, אז ער צינדט אן מיט דעם פך ”שהיו חתן בחותמו של כהן”, ניט כהן סתם נאר של כהן גדול און היה מונח בהיכל, און דארט האט מען דאס געפונען, און דערפון האט מען דערנאך אנגעצונדען און ס'איז געווען על כל שמונה ימים און אורה יוצאה לכל העולם כולו,

¶54ווי אזוי נעמט מען וואס דאס איז אויך פארבונדן מיט דעם ענין פון נרי הפרזי, וואס דאס באווייזט דאך אז ס'איז ניטא קיין חומה המגבילה, נאר ס'איז אין אן אופן אז דאס איז ”פרצת ימה וקודמה וצפונה ונגבה” אז אויף ניטא די מדידה והגבלה, אפילו ניט די מדידה והגבלה פון קדושה, וואס דאס איז דאך דער 'כללות ענין' אין 'עבודת האדם',

¶55ווי ער זאגט אין תניא בהמשך וביחד מיט דעם ביאור מעלות הצדקה, אז א נשמה ”לא יצא” לא ירדה לתקן עצמה, נאר צו מתקן זיין דעם גוף 'ונפש הבהמית', וואס דאס איז דער 'כללות ענין', צו מתקן זיין דאס וואס איז געווארן ע'שבירה און נפילה פון נרות דתוהו,

¶56וואס אורות דתהויף זיינען דאך אין אן אופן פון א ריבוי עצום, סיי בכמות ובעיקר באיכות, כמבואר בארוכה, אז מ'לערנט אפ דוגמתם פון ”אור שנברא ביום ראשון”, אז דאס איז ניט געווען א ענין וואס מערניט וואס בכמות מערער, נאר אינגאנצן אן אנדער אופן וואס דערפאר איז שאין העולם מראוי לאישתמש בו,

¶57'עולם התיקון' קען אים ניט פארנעמען, ווארום דאס איז העכער מדידה והגבלה, וואס דאס קומט צו אזא מין גאולה, און צו אזא מין מעמד ומצב וגאולה, אז דעמאלט ווערט דער ענין פון פזרונו, ווי דער אלטער רבי איז מבאר,

¶58ענין פון פרזי, אז די אורות דתוהו זיינען דאך קומען אראפ אין אורות אין כלים דתיקון, און האבן דעמאלט א קיום ווארום דאס ווערט אויפגעטאן דורך אידן, און ביי אידן דורך דערויף וואס ס'איז דא דער ענין פון ”יתנו צדקות הוי'”, וואס צדקה תרומם גיותו, הויבט אויף די כלים פון תיקון,

¶59אז זיי קענען אין זיך מוחל זיין די אורות דתוהו, ו”ביתר שאת וביתר עוז”, און דער בירור בפועל ווערט אויפגעטאן דורך מחצצים.

¶60וואס דאס איז דער ענין פון תורה, 'לימוד התורה', וואס ענין פון תורה זאגט מען דאך ”ארוכה מארץ מדה ורחבה” מנין אז זי איז למעלה ממדידה והגבלה, ווי ער זאגט אויף דערויף אין זהר און מבאר אין די מאמרים, אז בעיקר גייט דאס אויף 'פנימיות התורה',

¶61ווארום אין נגלה דתורה, ביז על אחת כמה וכמה אין לימוד, מורה לידי אין מעשה המצוות, מוז דאך זיין דער ענין פון מדידה והגבלה, א הלכה חתוכה אין דוקא אין אזא מין אופן דערנאך איז דא דער ענין ווי דאס איז אין 'פנימיות התורה', וואס אט דא איז דאס אין אן אופן פון 'בלי גבול', ביז אין ”בלי גבול אמיתי”, ביז ווי עצמות ומות ממש,

¶62נא ”אנא נפשי כתבית יהבית”, אריינגעשריבן די נפשי וואס דאס איז למעלה מכל מדידה והגבלה, ”בלי גבול אמיתי”, אריינגעשריבן דאס אין תורה, איז דערפון גופא פארשטאנדיק אז תורה ווערט אין אזא אופן וואס דאס זעט מען אין 'פנימיות התורה', ביז אין מעיינות התורה.

¶63און אויף דערויף זאגט ער אט די דרגות, אז ס'איז דא דער ענין אין תורה וואס איז מחצצין, אז מ'איז מבדיל בין הטמור לטהור, וואס דאס איז דאך דער ערשטער ענין אין 'לימוד התורה', ”תורה אור”,

¶64און דערנאך אז ער זאל ניט זאגן אויף א ענין פון מבדל זיין צווישן טמא וטהור, ניט פארבייטן זיי ניט זאגן אויף א ענין פון טמא וטהור, אויך ניט דעם ענין פון פארקערט, דערנאך קומט ער דערנאך צו צו דעם ענין פון רשועות שבשבת,

¶65וואס אט דא זיינען זיי דאך ביידע ענינים אין דער זעלבער מציאות, ובכול איז אין דערויף ניט נוגע אזויפיל דער ענין המחיצות, דאס איז נוגע מער נצפו צו בין שבת המעול ”בן קודש לחו בן אלי חושך בין ישראל לעם בין יחיון השבת לששת ימי המעשה”, אט דעמאלט דארף מען אנקומען צו אט די מחיצות.

¶66איז דערנאך אויך דער ענין פון מעילות, אז ער איז ניט מעיל בקדשים, אז ער ווייס אז דאס איז דער ענין פון חול, און דאס איז אים אויך נוגע צו וויסן צו קדשים, כמדובר,

¶67אין דעם פסק הלכה, איז דאך כמה ”וכמה עניני קדשים” דארף מען דוקא ברענגען מבחול, על אחת כמה וכמה אז זאל ניט זיין דער ענין כפשוטו פון מעילה נוצן קודש אויף חול, אנהויבנדיק פון א נפש השני ווי ישראל איז חלק אלוקה 'ממעל ממש', וואס דורך דערויף וואס זיי זיך מתלבש אין 'נפש הבהמית', און א גוף פון א אידן,

¶68ווערט דאך אויך דער גוף קדוש און די 'נפש הבהמית' אויך קדושה, חס ושלום מיט זיי מעיל זיין, אפילו אין אן אופן פון אוכל בסתם, וואס דאס איז דאך ניט קיין ענין פון איסור, דאס איז דאך אבער ער נעמט קודש און נוצט דאס אויף חול, כמבואר אין תניא דער ענין בזה און דער ביאור בזה און דער תיקון לזה.

¶69און דערנאך הויבט אויך ביז חצצים, אז ער איז זיך טובל, אפילו אז מפני חטא עץ הדעת, און דערנאך עתה של נחש, איז געקומען דער ענין וואס דעמאלט איז דא א מעמד ומצב וואס ער דארף האבן אויף דערויף טהרה איז די טהרה בא אים בשלימותה במילואה, ווארום ער לערנט דעם ענין פון חצצן דער ענין פון חציצה,

¶70במילא איז ער תבל כל בשרי, אפילו אויך את בשרו הטפל לבשרו", און די טבילה איז אין מעלה פון דעם מעמד הפכי ביז וואנענט ער ווערט טהור, און דערנאך פון טהרה קומט ער לידי קדושה, ביז צו תחיית המתים, כמבואר אין מאמרי ”פינחס בן יאיר” הידוע, וואס

¶71דאס וועט זיין בקרוב ממש בפועל בביאת משיח צדקנו, אבער על ידי מעשינו ועבודתינו, ביז במשך שכיתא 'אלפי שני' דהוי עלמא, ובפרט אין ימי הגלות, ובמיוחד אין זמן פון עקבתא דמשיחא.

¶72וואס דעמאלט איז דאך א חושך כפול ומכופל, כמבואר בארוכה פאר די ברייתא פון ר' ”פינחס בן יאיר”, מיט די אלע סימנים שבזה אין סופי סיום פון מסכתא סוטה, איז אט דעמאלט איז דא דער כהן בא קודש חזיתיך לא רשותך וכבודך ווי ס'איז געווען מ'רעץ ווי בשעת ער איז געווען כמה לך נפשי צמא לכב שרי בארץ צי' ועיין,

¶73און ווי ער ברענגט אראפ פון דעם אלטן רבי'ן בתורת הבעל שם טוב הלואי, בא קודש חזיתיך בדוגמא ווי ס'איז געווען דער כמה לך נפשי צמא לכב שרי בשעת מ'איז געווען בארץ צי' ועייף, אין גלות בכלל, און אין עיקבתא דמשיחא, אין גלות, אין חושך כפול ומכופל פון גלות דעתה.

¶74און אויף דערויף זאגט מען, אז עמדת ”להם באות צורתם”, און נאך אין מיטן גלות, עאכו"כ, מהלט שוין אין עקבתא דמשיחא, אט דארט איז דא דער ”והוי' יגי' חשכי” און דערפאר האט מען אויך דארט מתקן געווען דעם ענין פון דעם נס, זאל דאס זיין ניכר ”על ידי הדלקת הנרות”, וואס דאס איז א ענין וואס אור איז דאך בכללות אן ענין רוחני,

¶75און וואו איז מען דאס מארגליק, דוקא על חסך ביתו מבחוץ, און וואס דארף זיין אין דערויף די פעולה, עד די כלי ריגלא דתרמודאי אז אפילו אין רשות הרבים זאל נכלל ווערן לגמרי דער ענין פון תרמודאי אותיות מוררת, אפילו די ריגלא שבהם, ביז וואנענט אז ס'וועט ווערן דער ”לילה כיום יאיר”,

¶76וואס דאס ווערט בכללות דורך דערויף וואס ”יפוצו מעינותיך חוצה” וואס דאס איז דאך אויך מרומז אין שמן, וואס שמן ווי ער זאגט דאך דער ענין פון ”שמן צף על” גבי יין, און וואס תורה ווערט דאך אנגערופן סיי מים און סיי יין און סיי שמן, וואס די אלע דריי משכים, וואס בכללות איז יודים מגבוהו לנמוך אפילו יין ושמן אויך, אבער ניט בערך המים,

¶77וואס מעים איז בעיקר יורד מגבוהו לנמוך, וואס דאס איז דאך דער ענין פון נגלה דתורה, וואס ירדה ונסה כמה מדריגות, ביז נתלבשה אין ענינים וואס היפך האמת און ענינים פון מחלוקות וכו כמבואר איראי' מהימנא, דערנאך איז דא דער ענין פון רזי תורה, וואס דאס איז דוגמתם מיט דער ענין פון יין, ביז ס'איז דא דער ”שמן צף על” גבי יין,

¶78וואס דאס איז דער ענין פון רזי דרזין דא אורייתא, דער עצם ענין המעינות, און זיי זיינען מאיר און זיי איז מען מופת ”על פתח ביתו מבחוץ”, וואס דורך דערויף טוט מען אויף דעם ”כלי ריגלי דתרמודאי” גלייך ברוחניות, נאך אין זמן הגלות, אז ס'ווערט דער והוי' יגי' חשכן נאך אין זמן הגלות,

¶79און דאס ווערט די הכנה קרובה אז ישראל 'נגאלן מיד' בפשטות הענינים, די גאולה האמיתית והשלימה, וואס דעמאלט איז דאך אז אהפוך על כל העמים כולם שפה ברובה לעבדו כולם שכם אחד ”והיתה להוי' המלוכה”, בביאת משיח צדקנו, יביא ויגאלנו ”ויליכנו קוממיות לארצנו”, במהרה בימינו ממש.