transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1מ'האט דאך פריער גערעדט, אז ס'איז צוויי הונדערט יאר פון מסתלקות פון בעל שם טוב מצד דעם ענין וואס ווי היא תורת הבעל שם טוב איז דאך פארשטאנדיק, אז דאס דארף זיך אפשפילן אויך אין תורת חב"ד, און אויך אין אן ענין וואס דאס איז מעין וואס דער בעל שם טוב האט געוואלט.
¶2וואס דאס איז אויך דער צווייטער ענין וואס היינטיקן יאר ווערט צוויי הונדערט יאר, און דאס איז פון דער חתונה פון דעם אלטן רבי'ן, וואס ער איז דער מייסד פון תורת חסידות חב"ד, איז דאס אויך געווען אין תקח.
¶3וואס איז די שייכות צווישן די ביידע ענינים?
¶4בכלל איז דאך די הנהגה פון א אידן טיילט זיך אויף צוויי תקופות, די תקופה וואס דעמאלט איז ער אין ”עולם שכולו אור” דאס הייסט אין עולם התורה, וואס הלא כדברי כאש מה אש אינו מקבל טומאר איז אזוי איז אויך ”דברי תורה אין מקבלין טומאר”,
¶5דערנאך איז דא די צייט ווען ער גייט ארויס אין וועלט און ס'ווערט שוין חיים על צוו ארום, וואס אט דעמאלט איז דאך די הנהגה לרועי העם ”הנהג בהם מנהג דרך ארץ” ועשבת ”דגנך ותירושך ויצהריך” מערניט ווי יחידי סבורה,
¶6וואס זייער הנהגה איז ווי ר' שמעון בן יוחאי ועבדו ”זרים ורעו צונכם”, אבער אהם בו עשו כר' שמעון בן יוחאי איז דעמאלט איז לא עלתה בימיו.
¶7וואס בכללות איז דאס, ווי דער רבי שרייבט אין הלכות תלמוד-תורה, ווען ווערט דער ענין פון ריחיים הצווארו אין האבן צו-טאן מיט וועלט-זאכן?
¶8איז דאס לאחרי החתונה, און אויך דעמאלט לאחרי שיבורו ב'ו ג' שמונה, וואס דערפאר זאגט ער, אז דאס איז דער טעם פון ”בן שמונה עשרות לחופה”, לשאת דער אלטער רבי אין הלכות תלמוד-תורה.
¶9וואס בשעת ער וועט חתונה-האבן צו בן יד ח' שנה, ווי ער טייטשט בתחילת שמונה עשרה שנה וועט ער נאך קענען לערנען ביז בן עצרים לרדו ב' וג' שנה, און בשעת ער וועט ווערן בן עצרים שלמות וועט דעמאלט זיין לרדו אויף לפרנס בני ביתו, וואס דארט איז דאך א ”מצוה מן התורה”.
¶10וואס דערפון איז דאך פארשטאנדיק, אז אין תקופת האדם איז דער ענין פון חתונה האבן איז דאס דעמאלט ווען ס'ענדערט זיך די תקופה פון נפשי חשבה בתורה, און ס'הויבט זיך אן דער סדר פון לתקין את הגוף 'ונפש הבהמית' וחלקו בעולם,
¶11וואס אזוי איז דאס אין כליות חני האדם הויבט זיך דאס אן פון דער חתונה, וואס דאס איז התחלה וואס ס'דארף זיין וברכך ”הוי' אלקיך בכל” אשר טף.
¶12וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז אזוי ווי בא א בעל שם טוב איז דאך געווען דער גשמ ק אין טאן א טובה א אידן וואס איז שלא בערך געווען צו אים, ווארום ער איז דאך געשטאנען, ווי גערעדט פריער, אז ער איז געווען בתחילת ענינו א צדיק נסתר, אפילו לגבי די צדיקים נסתרים,
¶13שבדורו האבן זיי ניט געוואוסט דעם גודל העילוי פון בעל שם טוב, כמו שהוא לעשות.
¶14און דעמאלט, איז וואס איז געווען דער געשמאק איז געווען אין צו טאן א טובה א אידן, ביז צו אויף לייענען קינד וואס ס'איז שייכות מערניט ווי צו מאכן א ברכה און זאגן ”האבן יאשוני אהבה”.
¶15תורת חסידות חב"ד גיט דאך ארויס תורת הבעל שם טוב אין א הבנה והסברה, טוט זי דאס אן אין ענינים פון סדרי העולם, אז אזוי איז מען אין עוסק ”נפשי חשכה בתורה” ווען הויבט זיך אן די עבודה פון טאן א טובה א אידן?
¶16הויבט זיך אן לאחרי א חתונה, וואס אט דעמאלט איז די התחלה פון דעם אופן העבודה פון טאן אין וועלט פון רכיים על צבאו וואס דערפאר איז אויך אין פועל איז אין בא השנה וואס דער אלטער רבי האט חתונה-געהאט,
¶17איז דאך ידוע ווי דער רבי האט דערציילט, אז ער האט אויסגענומען ער האט געגעבן א הסכם אויפן שידוך, האט ער אויסגענומען א תנאי, אז די נבן זאלן אפגעבן רשותם,
¶18און מ'האט אים געגעבן נבן א הן רב מצד דערויף וואס מ'האט געוואלט דעם שידוך איז געווען פון די גיונים זייענדיק אלץ צו פופצ און באקומענדיק דין אדן האט ער דאס גלייך אריינגעטאן אין איין אדער אידן אין מלאכת האדמה, ווי דער רבי' דערציילט בארוכה אין זיינע רשימות פון דעם תולדות, פון דעם אלטן רבי'ן.
¶19וואס דאס איז גלייך געווען בפועל דער ענין פון טאן א טובה א אידן, האט זיך געענדיקט די תקופה פון נפשי חשוב בתורה במילא איז מען נישייס צו וועלט, וואס דערפאר איז דאך בן עזוב וואס ווען מ'האט דאס אפגעהאלטן, כל ימי חייו איז דאך לא נסעו און אפילו אז ס'איז געווען דער ענין פון נסעו איז דאך גירשק,
¶20משא"כ דער סדר וואס לשבת בראה איז אט דאס איז דער ”נכנס בשלום ויצא בשלום” איז דער סדר וואס מ'האט חתונה און מ'הויבט אן טאן א טובה א אידן, און מ'גיט אויף דערויף אוועק דעם גאנצן אבן וואס מ'בבאקומט צו דער חפש.
¶21אין חתידות איז דא נאך אן ענין וואס דאס איז, כידוע, וואס דער אלטער רבי האט אים געפרעגט וואס איז א חסיד, און ער האט געוואלט ענטפערן בקיצור, האט ער געזאגט אז חסיד איז דאס דער וואס טוט לפנים משועת הדין,
¶22און געפרעגט אים, ער וויל האבן א ראי' וואו שטייט דאס אין נגלה דתורה?
¶23האט ער געזאגט זאגט וואס איז די גמרא?
¶24זאגט ער, אז טאן יענעם א טובה איז על פי דין דארף מען דאס טאן, מ'איז אבער ניט מקוייב דאס טאן ווען פאר זיך איז דאס אן ענין פון היפך התורה.
¶25די גמרא זאגט בנוגיא צו ציפנים, אז חסיד כאן איז חסיד, אז רשע זוכן בעיני ניכולן און וואס איז א סימן פון א חסיד בשעת ער איז שוכן?
¶26וואס איז דער חילוק פון קוברן ביז סוף פון?
¶27קוברן איז, אז דאס ברענגט ניט קיין היזק קיין דאס וואס דאס קען מזיק זיין אן אשה מוברת, דאס הייסט, אז ער פארהיט א אידן, דאס זאל ניט זיין קיין ”דבר בלתי טוב”, ער פארהיט דאס אבער אין אזא אופן וואס אים שאדט דאס ניט, ס'שאדט קוברן.
¶28ס'האט אבער אין זיך מלאה וואס קען זיך אמאל מאכן, ס'קען אמאל קומען צוגיין און אראפשיקן דעם מקר וואס ס'געפינט זיך אויף די ציפרניים, ווי אזוי קען מען באווארענען אז לתכלית, אז מ'זאל מבאר זיין דעם ראי' אינגאנצן דורך אן ענין וואס זאל ווערן אויס ציפרניים, איז דעמאלט איז אבער דא א שעש וואס ס'שטייט אין ספרים, אדער שעש מסורות,
¶29ציפרניים איז אט דעמאלט קען דאס אנרירן דעם בעל הציפרניים.
¶30און אט דאס איז דער ענין פון א חסיד, אז ער רעכנט זיך ניט וואס אים קען דאס אפשר אנרירן, אבי דורך דעם וועט ער באוואנענען, אז אויך מן השיעור זיין די מציאות אויף אנטאן א העדר צווייטן איד.
¶31וואס אט דאס איז די כללות ההנהגה פון לפני משועת הדין.
¶32וואס אט דאס איז אויסיק, וואס מצד הדין וואלט דאך געווען גענוג ווען דער אלטער רבי הויבט-אן דעם סדר פון חתונה בן שמונה עשר וכו,' האט ער דאס אנגעהויבן פריער, ועל דרך ההנהגה פון לפני משועת הדין, און האט דאס אנגעהויבן אין אזא אופן דער ענין פון מלאכת האדמה איז דאך פארבונדן מיט ”חזקה שלוש שנים”,
¶33האט ער דאס אנגעהויבן אין אזא מין אופן, אז בשעת ער וועט קומען צו דעם זמן וואס ער איז דעמאלט מקויים אין דעם אופן העבודה אינגאנצן וועט שוין דעמאלט זיין א חזקער ”שליש שנים בא” די אידן וואס ער האט זיי אוועקגעזעצט אין מלאכת האדמה.
¶34וואס דערפאר, איז פון תקפ וואס ער איז דעמאלט געווען אויף פופצן יאר, ביז ער איז געווארן בשמונה עשר ולחופה איז דורכגעגאנגען די שלוש שנים און ס'איז בא זיי געווארן א חזקה אין דעם אופן הפרנסה פון תן א טובה אידן.
¶35נאר וואס דען, דאס איז ניט ווי דעמאלט איז געווען זמן הבעל שם טוב ”מן הקצה אל הקצה”, פון אן אופן פון רזין דרזין והעלם הכי גדול אפילו פאר צדיקן הסתרים, ביז זאגן א ברכה מיט אמון יהושמי רבא מיט א תחתינו קטן,
¶36נאר מ'האט דאס מלגיש געווען אין אן אופן פון 'הבנה והשגה', מיט א סדר-השתלשלות פון אמן אדן, און דערנאך מדין אדן לייען אידן, אדער שענקען אידן, און באזעצן זיי אדמה, וואס דארטן זאל בא זיי זיין וברכך ”הוי' אלקיך בכל” אשר תעשה.
¶37און אט דאס איז אויך די הוראה ”לכל אחד ואחד”, וואס איצטער איז דאך ווי דער אלטער רבי האט געזאגט, אז חסידות איז דאס ניט פאר א טייל אידן, נאר דאס איז א מחליט פון אלע אידן, ס'דארף מען נאך נעמען טייט ביז וואנענט כתב ווען מען דערגיין איז דאס איז די הוראה ומספינת כח לכל אחד ואחד, אז בשעת מ'גייט מיט אט דעם סדר,
¶38אז מ'האט א רשמת קיין טאן א טובה א אידן, איז אט דעמאלט האט מען אויך די ביידע זאכן, אי דער איד האט די טובה, אי ער האט דעם תכלית העילוי, ווי גערעדט די מעלה פון אן עובד אויף א משכיל, און די מעלה וואס ער פארבינדט זיך דורך דערויף פון פדני פון בנים מבינו האומות, פון תנית שנשב לבינו אחל איז דאס דעמאלט אויך פדני לי דעם אויבערשטן,
¶39וואס דורך דערויף קומט ער דערנאך צו בעבודתו צו ”פדה בשלום” אפשר, ווי דער מיטעלער רבי מבאר בארוכה אין תורת פון דעם אלטן רבי'ן, אז דעמאלט איז ער אין דעם דנגן פון ”בכל מאדך” אז ער האט אינגאנצן ניט קיין רע ניט נאר אז איצרון מסב בידו און ניט נאר אז לבו חלו בקובו נאר דער יצר הרע ווערט דערנאך
¶40א מסייע און כולי פרו אויף דרך ווי אין עולם התהילות, וואס דארט איז לא יגואלך רע און דאס האט ער בעבודתו דא למטה, בכל עניני והגשמי האט ער ניט קיין רצון און קיין תענוג ”בלתי להוי' לבדי” און מצד דערויף וואס ער האט געטלעכקייט בכל עניניו איז דאס פורץ כל הגדרים פון עולם, און ער האט בני חיי ומזוני רויחי כפשוטו.
¶41לחיים וחיים.