transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1מ'האט דאך פריער דערמאנט פון ”אף הן היו ביתה הנס” בנוגע לנשים וקשרים אין נס חנוכה, על דרך זה אויך בנוגע צו יט' כסלו ווייס מען דאך ווי אזוי דער רבי דער נשיא גיט-איבער אין דעם ספר הזכרונו שלו דער ענין פון דעם חינוך וואס דער אלטער רבי, דער בעל השמחה והגאולה, האט באקומען מימו,
¶2און אויך על דרך זה בנוגע צו דער שוועסטער וואס זי האט געהייסן דבירו לאה און אויך על דרך זה די מסירת-נפש פון ביתו פון דעם לטן רבי'ן, וו ס זי האט אויך געהייסן דבירו לאה בנוגע צו תורת החסידות, וו ס זי האט פ רביטן דעם לטן רבי'ן, כמבואר בארוכה אין דעם סיפור שבדבר.
¶3ובכלל, ווי ער איז ד רטן מאריך אין די זכרונות, אויף וויפול מ'ה ט געלייגט די הדגשה, נ ך אין חסידים הראשונים, נ ך פ ר די צייט פון דעם לטן רבי'ן בהנוגע צו חינוך הבנות, און ווי זוי ד ס איז דערפון דערנ ך רויסגעקומען די פירות ופירי פירות, כמבואר אין די סיפורים בארוכה.
¶4על דרך זה אויך אין חנוכה, וו ס אין גמרא ווערט ד ס געבר כט מיטן לשון ”אף הן היו ביתה” ענות און רשי איז מוסיף, ז על ידי אשה היה ענות בשעת ס'קומט צום רמב ם שטעלט ד ס דער רמב ם אוועק גלייך אין אנהויבס, ז פונקט ווי ער ברענגט ד רטן פונקט ווי בנוגע אויף וו ס ס'איז געווען די גזירות ברענגט ער אויך גלייך די גזירה וו ס ס'איז געווען בנוגע לבנותיהם,
¶5צוז מען מיט די גזירות וו ס ס'איז בנוגע צו תורה וכו.'
¶6וו ס דערפון איז פארשט נדיק, ז די גאולה וו ס ד ס איז דער ענין פון חנוכה איז ד ס ן ענין וו ס וו ס ד ס קומט אויך בקשר להמדובר לעיל וועגן די פעולות בימי חנוכה בקשר להילדים והילדות,
¶7וו ס אין דער הכנה לזה און אויך אין דער פעולה בזה איז ד חוגים ידויים מסויימים און אין זמנים מסויימים, ימים מסויימים פון מי חנוכה עצמו,
¶8וו ס אין דערויף קענען בעיקר אויפט ן די פרויען, און אויך די בנות נ ך פ ר דער חתונה, ביז אפילו די בנות קטנות, וו ס לפעמים קענען זיי מערער אויפט ן מיט ברודער ווי ס'קען אויפט ן דער פ טער דער מוטער, על אחת כמה וכמה בהנוגע לעצמה.
¶9וו ס דערפ ר איז ”אף הן היו באותו” הפעולות, ז צו זיי איז אויך מופנה ט דער ענין, ז זיי ז לן ד ך ט ן ככל התלוי בהם, בהנוגע לפעולת אלו ביום אחד פון ימי חנוכה, דער איז מערער ווי איין טאג.
¶10אזוי ווי מ'געפינט זיך אין ציבור אידן, איז במילא דארף מען דאך זען, אז ס'זאל ניט שטיין אין ספיקות און ניט האבן קיין צער, איז דא סאך פון צווישן זיי ארווארטן, און קענען זיך ניט דערווארטן וואס וועט ער זאגן וועגן זשענירא.
¶11און וואס ס'איז דאך גערעכט זיצן איבערווארפן דעם מאמר חסידות מיט הערן, אפשר וועט זיין עפעס נביאות בנוגע אין זשניעבן, במילא איז כדי די גאנצע טירחא.
¶12איך וועט גאר אוועקגיין בעצם ניטא וואס צו זאגן, ווען איך גייט אוועק און זאג גארניט איז רעכט, אז ס'איז געפינף מינוט וואלט דאס געשטערט ניט אנטשלאפן צו ווערן, מאי טעמא, האט ער ניט געזאגט, צי דערפאר וואס ער ווייס ניט אדער ער וויל ניט זאגן.
¶13איז בעצם וואס דער פלא הכי גדול מ'רעדט זיך איין, אז דאס וו ס ”רגשו גויים” ולאו ממעגו וו ס מ'לויפט רום און מ'רעדט און מ'אונטערה נדלט, איז ד ס מערניט צי מ'ז לן פ רדינען אין זשניבה צי ניט, צי מ'ז לן זיצן ביי ן קרעך'דיקן טיש, דער ביי צוויי קרעך'דיקע טישן, דער מ'ז לן זיצן ביי א פיר עקרדיקן טיש.
¶14און בשעת מ'וועט קומען אהינצו וועט מען אנהויבן פון אלעף.
¶15די לע ענינים רעדט מען פריער אפ, אין זשניערע איז דאס מערניט ווי דער ”מכה בפטיש”, נאר 'מכה בפטיש' איז המלאכה בפני עצמה, דאס איז נאך ווייניקער פון 'מכה בפטיש' דאס איז מערניט ווי א פארמעלער טאג,
¶16וואס מ'וועט פארמעל אנשרייבן אויף א פאפירל זאכן, וואס מ'וועט כתחילה וויסן, א טייל וועט מען יא מקיים זיין, א טייל וועט מען ניט מקיים זיין, ווי מ'וועט אפרעדן פריער, און ווי מ'לויבט ארום איצטער אהינצו און אהערצו, דער עיקר האט מען שוין אפגערעדט!
¶17אזוי ווי מ'דארף נ ך מסיים זיין ”פכים קטנים”, פרטים דעם פרט מיט יענעם פרט, לויבט מען ארויף כדי אויסצוגלייכטן אט די פרטים, מ'דארף דאך אבער האבן א תירוץ פאר דער וועלט, פאר דעם עולם, וואס ציט זיך אפ און וואס טומלט זיך און וואס לויבט מען?
¶18מאכט מען א גאנצן פרט, אזוי ווי ס'דארף זיין אין זשניבה, און אין דערויף איז תלוי ”כל הענין כולו”, און דארטן וועט מען דארפן מחליט זיין פון אלף פאר טב במילא כדאי די גאנצע טרחה לא היו דברים האלה!
¶19מ'האט דריי פערטער צי ניינציק פראצענט האט מען שוין אפגערעדט, מ'דארף מסיים זיין נאך די עטלעכע פראצענטן, נאר ס'איז נאך געבליבן עטלעכע טעג וואס בנוגע צו די פראצענט מאכט מען שטעלט מען אן דעם פנים, אז ס'איז ניט שייך צו זאגן, דעמאלט וועט זיין א ”יום הרעת עולם” און ס'וועט זיין דער גאנצער טומל און דער גאנצער פארד.
¶20מ'וועט זיך גלייך פרעגן און אנהויבן טראכטן אוועקגיין מיט א ספק, און וואנענט ווייס ער דאס?
¶21צי דאס איז אן ענין פון רוח הקודש, אדער דאס איז אן ענין פון נבואה, דערפאר וואס ס'איז אן ענין וואס ער האט געהערט און וועט זיך צוקוקן ווי ביז איצטער איז געווען כל הענינים וואס זיינען געווען פארבונדן מיט אזוי-גערופענע יחסים בין לעומים וועט ער זען בגלוי 'ובעיני בשר',
¶22אז די אלע ענינים טוען זיך אויף חדר לפני מחדר, און מ'קלייבט זיך צוזאמען עטלעכע מענטשן, און דער פארקויפט זיין פאלק, און יענער פארקויפט זיין פאלק, און מ'דינגט זיך אויס וואס מ'וועט בלייבן דעם זמוקא
¶23דמית צרצרות און וואס דער צווייטער וועט האבן דמית צרצרות און דערנאך דארף זיך עפעס האבן מ'לעבט דאך עפעס אין אן עולם וואס מ'דארף חושד זיין ”מפני מרעית העין” איז מען דערנאך קובע א יום מסוי און מ'מאכט פון אים דעם גאנצן שטורעם, וואס דעמאלט וועט מען זיך צוזאמענקלייבן אין יונייטעד ניישענס אדער אין א עיר הבירה פון דער מדינה און דער צווייטער מדינה,
¶24און מ'וועט צוזאמענגקלייבן אט די לע פיפערנארטות וואס האבן געפירט אונטערהאנדל'ן גיין, און ניט די וואס האבן מחליט געווען דאס איז זייערע שלוחים, און זיי וועלן דערנאך זאגן, אז מ'הויבט אן באהאנדלען, און מ'דארף זיך מיישב זיין און מ'וועט זיצן טעג און נעכט און מ'וועט חתמ'ענען אויף דעם פאפיר וואס מ'האט צוגעג
¶25איז די גאנצע זאך שוין במוחלט, און דער האט פארקויפט זיינע, און יענער האט פארקויפט זיינע, און מ'רעכנט זיך ניט מיט קיינעם, ס'טוט זיך אלץ אפ בא חשאים, סיי פון איין צד און סיי פון דעם צווייטן צד, נאר כאמור ס'איז דאך נאך דא עטלעכע טעג, און די עטלעכע טעג קען מען זיך נאך דינגען, סיי בנוגע צו כבוד און דער עיקר בנוגע צו די פרטים וואס מ'דארף נאך קומ�
¶26אז ס'זאל נתקבל וועלן על דעת הרבים מ'זאל דערנאך ניט שרייען, אז דער שולדיק, יענער שולדיק וכו'ס איז אזוי געווען בפועל, אזוי האט מען אפגערעדט, ובדרך כבו ובדרך שלום, און אלע זאכן פארשפארט וכו.'
¶27והלואי, אז דאס זאל זיין וואס פריער, ווארום דערוויילע, מצד דערויף וואס בגלוי האט מען מורא צו מגלה זיין, איז דערוויילע איז פאלט דארט רחמנא ליצלן א קר איז ער אויך ן ענין וואס ס'דארף ניט זיין.
¶28א בן-נח איז אויך ניטא דער ענין אז מ'דארף אין אים שיסן על אחת כמה וכמה בשעת ס'רעדט זיך נאך וועגן א אידן איז דאך כמה פעמים ככה, און וואס פריער מ'וועט קומען לידי פשרות ולידי החלטות ווי אזוי ס'זאל זיין דער נוסח פון פאפיר איז דעמאלט לכל הפחות וועט אפגעשטעלט ווערן די שיסריי!
¶29און דערפאר איז די אלע הטועים וואס ווילן אז מ'זאל דאס אפלייגן און אפציען, דאס זאל זיין בחירות וכו די בחירות וועלן גארניט משנה זיין אין זשניער, וועלן גארניט וועלן משנה זיין כאמור לעיל, אט דער וואס קוקט-אן פניות און אים איז ניט נוגע 'מה יאמרו הבריות' דארף ער מערניט ווי פארגלייכן, ווי גערעדט פריער, וואס איז געווען מיט דעם און דעם חוזה וואס מ'האט געמאכט מיט עטלעכע
¶30און מיט צען יאר פריער אין א דריטן ענין, וואס איצטער האט מען שוין מגלה געווען, אז מ'האט זיך פריער צוזאמענגערעדט מאחורי הפרגון כל הפרטים און דערנאך לשם פארמעו ובגלוי האט מען געמאכט די אסיפה מיט די גרויסע פאמפע, און מ'האט דעמאלט גע'חתמ'עט דעם פאפיר אויך.
¶31און ממש דער מצב זה איז שוין בהנוגע צו די אלע ענינים וואס די צייטונגען שרייבן, אז מ'וועט וועג און ויהי רצון, כאמור, אז מ'זאל נגמר ווערן די גאנצע שקלא-וטריא מאחורי הפרגן,
¶32און מ'זאל שוין קומען לידי החלטה אז מ'מעג שוין מגלה-זיין איז די ערשטע זאך וואס מ'וועט פארדינען לכל הפחות אט דעם ענין משנה-זיין עפעס אין דאס וואס מ'האט אפגערעדט זיך ניט ווער דאס האט בכח משנה-זיין, ווארום מ'רעכנט זיך ניט, ניט מצד זה ניט מצד שונים, מיט קיינע ענינים של אנושיות!
¶33ס'איז אנדע און אינגאנצן ניט אויסגעהאלטן על פי שכל הישר.
¶34וכאמור, מ'דארף ניט האבן קיין בעסערע ראיה.
¶35מ'האט זיך איינגערעדט, אז בשעת מ'וועט נאכגעבן בהנוגע אט דאס וואס מ'פאדערט, אז תמורת זה וועט מען געבן נאפט וועט אט דעמאלט ווערן שלום בעולם.
¶36דאס איז דער ענין 'מי שיש לו מנה רוצה מאתיים' זיי האבן ביז איצטער ניט געוואוסט, אז דורך נאפט וועט מען עפעס אויספירן, און האבן זיך מ'וועט גערעכנט מיט מפשיף זיין, וועט מען אויספירן א מקצת מין המקצת אדער דאס אויך ניט!
¶37ס'איז א זאך וואס האבן לכתחילה ניט משער געווען, מ'האט זיי אלץ נאכגעגעבן, און זיי זאגן בפירוש, אז זיי וועלן פארלאנגען מערער!
¶38און ניט נאר פארלאנגען בנוגע צו אידן, זיי וועלן פארלאנגען מ'זאל זיי פארקויפן ווייט'ס און געבן דאס און געבן יענץ וואס אחדים פון ז
¶39תמורת פון דעם נעפט, און דו ווייסט, אז אויב דו וועסט זיי נאכגעבן איז דאס איז א התחלה וואס מי שיש למנה רוצה מאתים האסט דאך געדארפט גלייך זאגן אז דו ווילסט ניט, און אפשטעלן דאס וואס דו דארפסט אים געבן, האט מען בפירוש מכריז געווען, אז מ'וועט אים אלץ געבן, און ניט נאר מ'האט מכריז געווען, מ'גיט בפועל!
¶40איז בשעת מ'רעכנט זיך ניט מיט אייגענע ענינים וועט מען זיך ס'איז מערניט וואס די האפענונג, אזוי ווי ”לב מלכים ושרם ביד ה” במילא קען זיך איבערקערן ”מן הקצה אל הקצה”, אפילו היפך פון די בני בחירה, על אחת כמה וכמה פון די וואס זיינען ניט קיין בעלי בחירה און מאיזה סיבה שתהי רעדן זיי דערוויילע אין דעם נוסח.
¶41און אזוי ווי מ'האט נאך א פאר טעג איז יהי רצון, אז צוזאמען מיט די ניסים פון חנוכה זאל אויך זיין אן עס אין דעם ענין, און זאל זיך אלץ איבערקערן, און ס'זאל זיין לטוב בטוב הנראה והנגלה.
¶42על דרך זה אויך איז דא אזוינע וואס טענה'ן אנטווארטן וואס איז די שטעלונג פון מי' יהודית און וויבאלד אז מ'שווייבט איז א סימן אז ס'איז כך וכך, זאל מען וויסן זיין אז ס'האט זיך אין דערויף ערגע מצד דערויף וואס ס'איז ניט ”עבר ושנה”, נאר ס'איז געווארן ”שנה ושילש והרבה וחמש וששה”.
¶43און וואס נאך מערער, אין משך פון דער מלחמה, אין משך פון די טעג וואס נאך דער מלחמה זיינען געקומען צופארן גויים און גויות, און מ'האט זיי פארשריבן אלס יהודים!
¶44און מ'האט זיי צוגערעדט, אז זיי זאלן זיך פארשרייבן אלס יהודים!
¶45יענער-האבן גע'טענה'ט, זיי איז גע'טענה'ט, א נוצרית האט איר דער פקיד געזאגט דיר וועט זיין א רואיקער לעבן, פארשרייב זיך אלס א אידישע, און מ'איז דערביי געשטאנען, ס'איז קיין סוג ניט,
¶46און די ערשטע זאך איז א הקחשה אז להדם ווי ס'איז געווען ביז איצטער, פונקט אזוי ווי ס'וועט זיין זיכער א הקחשה, אז דאס וואס פלוני בן פלוני זאגט אז ניינציק פראצענט האט מען שוין אפגערעדט איז להדם לא היו דברים מעולם מ'וועט אנהויב� ולאידך גיסא, אויב ער איז א דיפלאמאט מוז ער דאך געבן א כחשי,
¶47אז ניט אין וואס וועט באשטיין די דיפלאמאטיעס, אלא וואס דער ס'איז מתאים להמציאות, ניט מתאים להמציאות וועט מען זען ”הלכתא למשיחא”.
¶48על דרך זה בהנוגע צו ”מיהו יהודי” רחמנא ליצלן ס'איז א מצב הולך ומתדרדר, און אט דער וואס האט די גאנצע צייט געטענה"ט להדם, טענה"ט איצטער אויך אז ס'איז להדם, ואוד ידו נטוי ער וועט מארגן אויך זאגן להדם די איינציקע זאך וואס ס'איז דער אמת'ער להדם?
¶49ער האט צוגעזאגט מיט יארן צוריק, ער וועט אויפשטעלן א ועידה וואס זי וועט חוקר ודוררס זיין אט די פקידים עד היום הזה, ניטא קיין נעמען, ווער גייט אריין אין דער ועידה!
¶50מ'רעדט שוין ניט, אז ס'איז גארנישט ניט געטאן געווארן.
¶51ס'איז עד כדי כך להדם, אז מ'זאגט אפילו מ'האט לחור זיך לייגן שלאפן וואלט ער דאך על הפחות א ואידה געווען!
¶52דאס האט מען אויך ניט געטאן! וכאמור, עוד ידו נצויה!
¶53מ'געפינט זיך אבער אין א צייט פון יו' טעס כסלו וואס דעמאלט דארף אלץ זיין ”פדה בשלום נפשי”, במילא טאן דאך ניט זיין קיין ענינים של מלחמה, אפילו מיט ניט-אידן, על אחת כמה מכמה פון איין אידן אנטקעגן א צווייטן אידן, אף על פי וואס דאס איז על-פי שולחן-ערוך מוז מע
¶54חרוב דער חוק מי יהודי מאכט חרוב רחמנא ליצלן די יסודות אויף וועלכע ס'האלט זיך דער קיום פון עם ישראל איז מערעד אין יסודות פון בטחון וכו' וכו.'
¶55אבער דאס טארף דאך זיין יט' כסלו, האט דער אלטער רבי געשריבן, אז ס'טאר ניט זיין אפילו א פייו של קדושה, על אחת כמה וכמה על מלחמה אויך נאכמערער, ווי גערעדט פריער, ”אפילו חרב של שלום” דארף אויך ניט זיין.
¶56במילא זאל מען רעדן וועגן שלום, אז אט די אלע וואס האבן ביז איצטער ניט דערטאן אדער געטאן וואס מ'דארף ניט טאן, כולל מיט אים צוזאמען, זאלן אפלייגן אלע זייערע ענינים, און זאלן זיך פארנעמען ”העסק בתורה ובגמילות חסדים” און מתפלל אים הציבור,
¶57די גמרא זאגט ניט, כל המיניסטער איז עפעס דער אין יליל לבנים ובין אומות העולם, אבער מ'דארף ניט האבן קיין מיניסטער!
¶58דאס איז דא ווי ווי אין ניו יארק. מ'דארף האבן קיין גמילות חסדים ומתפלל אים הציבור אט דאס נעמט ארויס אידן פון גלות.
¶59על אחת כמה וכמה אז מ'נוצט אויס דעם בענקל פאר שרייבן א גוי אלס א איד!
¶60וואס דאס איז, ווי געזאגט פריער, דאס רעדט זיך ניט אין אן א של מלחמה, ניט אין אן אופן פון חרב של שלום, אז מ'האט דאס גערעדט ווי דאס איז ”פדה בשלום”, אבער אין ”פדה בשלום” קען אויך זיין, און אין שלום גופא קען אויך זיין כמה דרגות,
¶61איז ויהי רצון, אז אויף דעם נוסח זאל מען אויך ניט דארפן רעדן, און ס'זאל זיין מערניט שלום ושלוה סיי בחולך און סיי בר מנסיוך, און ס'וועט זיין ווי דער רמב"ם ברענגט גלייך אין התחלה פון הלכות חנוכה ס'זאל זיין דער ענין פון טהרת בנות ישראל,
¶62וכמובן הרמז, ס'זאל זיין דער ענין פון תורתך און רצונך מיט אלע פרטים וואס דער רמב"ם רעכנט אויס, און מ'וועט זיך גרייטן צו חנוכה מתוך שמחה ותוב לבב כל ישראל יחד אויך מיט אט די וואס האבן ביז איצטער געטאן ענינים בלתי-רצויים, זאל דאס זיין ”הירוי תשובה אמיתית”, אין עשה צדיק גמור,
¶63און מכאן ולהבא, ס'זאל ניט זיין קיין פרצה, ”אין פרץ ואין יוצאות ואין צמחה בר” חובותינו וואס דאס רעדט זיך, ווי די גמרא טייטשט דאס אפ, אויף אידן וואס האבן געקענט לערנען, נאר וואס דען זיי האבן אויסגענוצט דעם לערנען אויף פארקערט.
¶64דואג אחי טובה לכאורה מיט די אלע דרשות וואס ס'איז דא אין חז.
¶65וכאמור, אז לא עת הזמן ולא עת המקום ס'איז מערניט ווי באווארען, אז מ'זאל ניט אפטייט איז א סימן, אז ס'איז עפעס נשתנה געווארן ס'איז רחמנא ליצלן נשתנה געווארן לגרות.
¶66און ויהי רצון, כאמור, אזוי ווי דער אויבערשטער איז דאך ניט מוכבל, ניט אין זמן, ניט אין מקום, ניט אין שכל, ניט אין נבואה, ניט אין קיינע ענינים במילא קען דאך זיין רגע כמימרא, אז ס'זאל זיין א גאולה פון ”אל זר אשר בקרבך” ביז דער גאולה האמיתית ושלימה של כללות עם ישראל,
¶67פון ”לי הוא לבנים מבין אומות העולם” זאל דאס טאקע זיין בעגלא דידן ו”למטה מעשרה טפחים”, ובטוב הנראה והנגלה, און מ'זאל גיין בקרוב ממש לקבל פני משיח צדקנו, און צוזאמען מיט אים פראווען ימי חנוכה הבא הבא ”עלינו ולקראת כל” בני ישראל לשלום,
¶68אין אן אופן פון ”להודות ולהלה לשמחה הגדול”.
¶69לחיים. און דער ענין של החלן דערנאך דעם מאכטן רבי דער סנינגען.
¶70ווי ער איז פארפערן נא ון ווי יעלטער רבי'ן סינגען?
¶71אפטער ווי האט געגאנגען וואו סינגט דלמאות רבי דער סינגען? וואס דאס איז פארברענגען.
¶72א ווי דאך געדען קלו זעט דער קלו זער טו. דער רבי אין איז פארסט זיכער ספק אויף די אימפארטנס פולפילמענט אויף די מצוות, און אויף די געווען געווען די טשערטי, ספעשעלי חנוכה, ווי ש איז פון די ווארד חינוך וואס דער איז דער טעם וואס דער בית-המקדש האט ניט דער דעדיקייטעד,
¶73וואס דער זיין טעם, איז אויף דער טעם ווען ווען ווי ער טוב וועט דאס אויף האבן די קאנעקשן ווי דער בתורד בית-המקדש, ווי דער תורד טעמפל וועט ווי בילט, וואס ווי אויף דער אויף דערפאר איז דער רבי'ס אויף די אימפארטנס אויף געדען תגעדער די טשיררן,
¶74על ייסט ואינס ער ווייס טווייס אויף חנוכה, טעלן א מאל פארן עס אויף חנוכה, צו גיב זיין חנוכה געלט, און צו פולפילן ביי אים די פרעסעפט אויף געווינען טשעריטי, אויף געווען ספקים, און צו אפהאלן די קאסטעם אויף געווען חנוכה געלט, אז ווי סי א ור רבי'ס, א ור סיידזשעס,
¶75א ו ניט וואס טאן, איז דאס איז אביב אריינגעווען און פארקער וואס פרינקט איז דאס, און נומען מ'איז דאס אינגעווען אז דאס וועט פאלן ס'אויס און וועט דו דאס איינגע,
¶76און ווי ער האט די געשפעסט דאס לעצינגע פארן דעם, וואס דאס וועט קענטיינוען צופעל ווי ס'טייט די טשולען, געבן אים לחנוקי געלט, און ווען יו טיטש א טשילט אין דעם אויסניט וועלן טשילט איז קאנסידער ד דעם וואנערפול דעם.
¶77ווי ווי עס ווי עס אים פרענגען דעם אפגעלים פון דעם בית המקדש פון משיח בפקינו ווי ווי לייט דאס איז דאך חנוכה קענדלס וועלן ס'גיין.
¶78דער רבי ווענט אן און וואס לאזטע איך וועט מען צו ספיק געבאלט, דער פארט אויף די ווימען, דער סינט-פי וואס איז דאס אינפארטניט אין דעם ערכה אויף חנוכה, אז זיי האבן ווארקט אויף עקדות, ס'איז צו סיסטער, דא איז דוקאים א סטארע אין בעלפות, אז ווען מ'גאט געגאט אפ א ליפה צו להיקוד ומייניהם און דער סארד,
¶79ווען וועט וואלט דער רבי ס'איז דא אימפארטנט אז די ווימען אלס א לערנען צו אוטעלייזט די טעים, די דורה וועגן מען דאס אין די אלטע רבות, נגמון אים געניט צו וועגן צו ווען
¶80סעפ רעט פועל, און וואס דערפאר וועט מען סאווינגען פאר דער נעקסט פון ברענגען...
¶81א מ'וועט מען ניט אויף.