Text

¶1בכלל זיינען דאך די רביים, פון דעם אלטן רבי'ן, ביז דעם שווער, וואס י' האט שוין אפגערעדט, אז וויבאלד אז דאס ווערט אנגערופן דעם מלאה בקומו איז דאך דאס מקרא און ”אין דבר יוצא מידי פשוטו”, איז דאס הייסט אז דאס פארנעמט דעם ארט, און ווי דער רמב"ם שטייט, אז מקום ברופניות איז דאס דער ענין המעלה וההתגה וההבנה,

¶2פארנעמט דאס דעם אור פון דעם וועמעט ער איז ממלא מקומו.

¶3במילא איז אזוי געווען דער מיטעלער רבי נאכן אלטן רבי'ן, און אזוי דער צמח צנך נאכן מיטעלען רבי'ן, און אזוי ביז דעם שווער אף על תי כן איז דאך אין יעדער דור איז דאך דא אן אנדער אופן הוירורים, וואס דערפאר איז דאך דאס א נייער דור,

¶4ווארום אויב ס'וואלט ליבן דער זעלבער אופן הוירורים, איז אט דעמאלט ווי האט דאך געדארפט זיין דער פריערדיקער דור האט דאך ניט געדארפט זיין דער ענין פון ”דור הולך ודור” בה,

¶5איז מצד דערויף וואס ס'בייט זיך דער אופן הבירורים איז מצד דערויף וואס ס'דארף דערפייטן דער אופן העבודה, אופן הבירורים, איז מצד דערויף בייט זיך אויך דער אופן העבודה,

¶6במילא בייטן זיך אויך די הוראות פון דעם נשיא ”שבכל דור ודור”.

¶7וואס דערפאר איז דאך דא די סיפורים וואס מ'דערציילט וואס יעדער רבי האט זיך געוואונטן איז דאס ניט דער זעלבער וואונטש געווען בא דעם אלטן רבי'ן, צי ווי בא דעם נשיא וואס נאך אים, ס'איז ניט א דארט שפעטער און נאך א דאר ווייטער, נאך ענינע כדורות ווייטער, דארט איז געווען אין דערויף שינויים לפי העבודה וואס האט זיך געפאדערט פאר דעם דור.

¶8און דערפאר איז אויך קיין פלא ניט, וואס מ'ווייס אז דער מיטעלער רבינ'ס וואונטש איז געווען, אז ער האט געז געז גט, אז ער ווינטשט זיך, אז יונגעלי וועט גייען די קינד גאס זאלן רעדן וועגן יחודה עילאה און יחודה תתאה.

¶9דער רבי, דער שווער, האט זיך געוואונטשן, אז יעדער יונגערמאן, א אז אחר זאל ווערן אן אףתו און מ'זאל אויפטאן אין זיין סביבה, נאך דער סביבה נאך, אויב מ'דארף אויפטאן וועגן שמירת שבת, צי נאר אין אלער בית,

¶10ארט אים ניט אפילו אויף ענגליש, אבי דער ענין זאל זיך זיך אפטאן.

¶11און ניט טוט אזוי ווי דער מיטעלער רבי האט זיך ניט געוואלט רעכענען דערמיט פון וואנענט דער יונגערמאן שטאמט, און ביי וואס ער האלט, און האב פון אלעמען געפאדערט, אז מ'זאל רעדן אין יחודא עילאו, 'יחודא תתאה', אט אזוי איז אין מעשה בפועל.

¶12האט דער שווער דער רבי געפאדערט פון יעדערן, אויך ניט רעכענען די זאגט ווי הויך ער איז, ווי ביי וואס פאר א ענינים ער האלט ניט, אז ער זאל אפגעבן א חלק, ניט נאר ממילא מודו, נאר אויך מקופו און אפילו מנשמתו, כדי צו טאן א שובה מיטן צווייטן,

¶13און אויב אפילו דאס איז אן ענין פשוט, ווי אפילו אבער דאס איז אן ענין פשוט, ווי אפילו אבער דאס איז אן ענין פשוט ביותר זאל ער ניט ווארטן ביז וואנענט מ'וועט אים קומען איינלארן און מ'וועט אים ברענגען א דער תוקן 'ובין חודש',

¶14און מ'וועט אים זאגן, זעט ווער ס'גייט אויף טאן א מצוה, נאר ער זאל לויפן און זוכן דאס, אויף ווי צו מטל זיין א אידן, אפילו דער שם עולם און אפילו אין אן ענין פשוט.

¶15דאס וואס מ'ווייס וועגן דעם בעל השמחה וועט מען דאך פארשטיין פון א סיבור.

¶16ס'איז דא א סיבור, אז דער רבי האט געזעטן אין זיין חדר און האט געלעבן, מצד דערויף וואס ער איז געווען פון דעם זעלבן חדר, אמאל האט מען זיך ניט געהאט קיין פידור הנפש אויף כוויפל חדרים איז אין דעם זעלבן חדר געשלאפן זיין א קליין קינד.

¶17לאפנדיקערהייט האט זיך ארויסגעפאלן פון דעם בעטל, במילא פון דעם אראפגעפאלן אויפן סנאך ווי זי הייסט, זי האט דאס געהייסן אויפן פעל האט דער קינד אפגעהויבן ווייניק.

¶18דער ליטעלער רבי פארטאנענדיק אין מע האט ניט געהערט דעם גאנצן ענין.

¶19לאלטער רבי'ן האט געלערנט אין א צווייטן סיניו, דאס הייסט בריחות מקום ערש, און אין מיצוני איז נאך געווען א מחיצה.

¶20וואס ער דערהערט דעם קינד צו וויינען, און מ'איז אריינגעגאנגען, און האט פארליגט צוריק דעם קינד, און דערנאך, אז ער האט גערעדט וועגן דער זאך מיטן מיטעלן רבי'ן, האט ער אים געזאגט, אז דער אופן העבודה דארף מ'דארף טאקע זיין אין אן אנקס,

¶21אין לערנען, בשעת אבער א קליין קינד וויינט, אפילו שלאפנדיקערהייט, דארף מען דאס דערהערן און מציק זיין פון דעם לערנען און פארוויגן דאס און אריינרייגן צוריק אין בעטל.

¶22די אלע ענינים וואס ס'איז דא למטה איז דאך דאס בדוגמא ווי זיי טוען זיך ברוחניות.

¶23וואס הייסט דאס ברוחניות?

¶24אז יעדער איד האט זיך בכח, ווי מ'האט גערעדט, אז דורך דערויף וואס לא הוי' אלקיך שואל מעיטה ווערט מען דאך דאס בא יעדער אידן, וואס דאס איז דאך אן ענין פון יראה תתאה אפילו יראה העונש, אדער נאך נידעריקער,

¶25אבער דאס איז א כלי וואס איז מעורר און דערנאך איז דאס ממשיך און מקבל די הן ילאת השם היא חכמה וואס דאס איז דער אופן פון יראה אהי וואס באמת'ער אופן פון יראה עילאה בגלוי וועט מען דאס זען מערניט ווי דער ביאור המשיח.

¶26ס'איז דא א מאמר אין חסידות וואס הויבט זיך אויך אן איד כשפיר זונו שטייט דארטן, אז בא' שם טוב, די יראה פנימית זיינע, איז געווען מיט איין פון די יראה עילאה וואס ס'איז גייט בא משיח.

¶27זאגט מען, אז יעדער איד קען מעורר זיין און ממשיך זיין פון דעם אוצר החב ושברך הוא, וואס עולו בעולמו לאוצרו של יראת שמים בלבז בשעת א מען שטייט אין א געוואלדיקער אפילו אין א יראה תעוזר כאון א יראה תתאה זעט מען דאך, אז סתם-דעם פחד זיינען, ווייס ער ניט וואס ארום אים טוט זיך,

¶28עכת כמה וכמה, בשעת ס'האנדלט זיך וועגן אן אופן פון א ”יראה פנימית, יראה בושת” וואס דאס איז יראה עילאה אדער נאך העכער דערפון איז דאך לכאורה ניט שייך צו פאנדערן פון אים, אז ער זאל דעמאלט הערן וואס ס'טוט זיך ארום אים, אפילו ווען ס'טוט זיך אין זיין עולם,

¶29דאס הייסט אין אזא ענינים אין וועלכע ער האלט, און אין וועלכע ער איז שוין אויסגעוואקסן.

¶30און כמה וכמה פדערן פון אים, אז ער זאל הערן א געוואין פון א כליין קינד, און ניט ווי דער כלי קינד ווייס מיט א פייכל, אמיר ווי דער כליין קינד ווייס שלאפן ווי דער היים.

¶31איז דאך לכאורה, אז ס'איז איינגאנצן ניט פארשטאנדיק ווי קען ער דערהערן אזא געווין, און אויב אפילו ס'וואלט געווען א מציאות ער זאל דאס דערהערן איז וואס האט דאס פאר אן ארט ער זאל מגביב זיין פון זיינע יחודים עניונים און טאן א טובה מיט א קליין קינד.

¶32האט מגביר געווען דער בעל הצמחה, אז ס'איז דאך כל ”נפש השני בישראל היא” חורש ”אלוקיו ממעל ממש” שטייט דאך דאס אפילו אויף די הפשטים ובעוטים בתלמידי-חכמים אויף זיי איז דאך אויך ניט נאר ממעל אליין, נאר ממש אויך,

¶33איז ד ך אים ניט זוי זיינע ה גוף וואס ס'טוט זיך מיטן גוף און מיטן נפש אבערית, און אפילו מיטן נפש אלקית, מיט די כוחות הגרויים.

¶34ער דארף וויסן זיין, ז ד ס גייט דער ה בן צוט ן מיט דער ”חלק אלוקא מלער ממש”, וו ס געפינט זיך אין גלות, אין דעם גוף און אין דעם נפש, און אויב ד ס איז ן אדם שיום בודע וו ס איז עשור נרחום עליו איז דער ידוע גו אר, פון דעם רבי'ן נשמתו עדן, אז ער האט געזאגט דעם שווער, אז אפילו תורה פסק'נט

¶35לחם לנה אז איצטער זיין משער און ס'איז טאר א גרויסער החללות איז אויף אים אט דאס וואס ס'מעגט זיך האנדלען טאקע ווערן א קליין קינד, בשעת א איד איז עובר עבירה איז דאך דאס מערניט וואס נכנסת בו רוח שטוף במילא איז דאך אויבי דעת איז ער א קדן, און אפילו א קדן שלא הגירה לחינוך איז דאך די

¶36רחמנות אויף אים נאך גרעסערע, און מצד דערויף דארף ט די רחמנות ערלאנגען וואס גרעסער דער מענטש-יש, על דרך ווי מ'שטייט אין ספידות דרפילות, פון די רחמים גדורים וואס ס'איז דא דוקא מצד מדת ההתנפש מצד עצמות ווארום ווען ער האט רחמים איז דא א חילוק אין די רחמים,

¶37אויף דעם וועט זיין רחמים מערער, און אויף צווייטן איז ווייניקער, לפי ”ערעך האושר והאוני” וו ס ס'איז ד אין די מעטשן ביי מלך גדול ביותר, וו ס הפל לפניו כעין וכיפת איז ביי אים רחמים בעולם אויף אלעמען.

¶38מצד דערויף בער וו ס יענער איז ט קע און שפאל דער רוח, אפילו בהרגש שלו, איז ער דוקא א כלה, ז אין ער ווערט נתקפל די רחמים קדומים פון דעם מלך קדום.

¶39איז דאך דאס וואס די נביא זאגט, אז 'מרום וקדוש' און מיט וועמען איז ניט אשכן דוקא צקה ושפל רוח.

¶40ווי אזוי דערמאלט דאס איז ”מרום וקדוש מצד עצמו” איז דאך לכאורה דארף דאך זיין ביי אלעמען גלייך, אבער די כלי אויף דערויף איז דער צקה ושפל רוח.

¶41און דאס איז די הנהגה וואס דער ערשטער נשיא פון פון חקידת סב נד האט ארויסגעגעבן לדירותיו אמור אחר זה, אז בשעת מ'טרעכט אן א קליין קינד ברוחניות ווערט רב אמאל געזאגט,

¶42אז א קינד דארף מען ניט קוקן וויפל יאר ער האט פארשריבן אין סעטיפיקא און אין פסק ס'איז נוגע וויפל יארן ער האט געלעבט ווי א איד ווי א מענטש דארף לעבן, איז קען זיין, אז אין פאר זאל ער זיין פארשריבן זיבעציג יאר, און אין פועל ממש האט ער געלעבט ווי א מענטש דארף לעבן און ווי א איד ד

¶43ווי עטלעכע יאר איז ער נאך א פיצל קינד איז קען ער דאך טראכטן, ווי קומט ער א גדול בישראל מיט א פיצל קינד וואס האלט אין איין שלאפן, און מיט א שטות איז דאס אראפגעפאלן און מ'האט זיך ציט לאפט און וויינט וועט ער דערפאר נעפיק זיין פון זיין לערנען און זיין א ווענען?

¶44זאגט מען אויף דעם די הסברה, אז דוקא אין דערויף ווייזט זיך ארויס, אז דאס איז אן אויף זיך אויף שע

¶45אויף נשמות און אפילו ניט אויף נשמות בקופים, נאר אויפן פועל ממש אויף טשעפסן, און מ'האט געזען אז ביי אים איז דער רחמי ובדונם ביותר אויף א חולה והשומע והצומע והנחונה אט דעמאלט האט מען אים געמאכט פאר א רועה ישראל.

¶46און אזוי זיינען די רועה ישראל און די רועה אחריו האבן זיי אויסגעגאנגען די הוראה, שטאן זיי אויך נראה זיינען ביי זיך

¶47אין וואס פאר מעמד דערמאטער ס'איז הויך ער זאל ניט שטיין און פארטראגן און אפגעטראגן איז בשעת ער טרעכט א קליין קינד אפילו, און אפילו שלאפנדיקער היים, איז אויך יענעם טוט מעשה טוט וויי איז דארף ער מפסיק זיין, אויב אפילו ער האט מען געווען מיט דעם מנוחה.

¶48פרעגט מען דאך די שאלה וואס איז אין דערויף דער תכלית?

¶49איז אט דאס איז די כוונה וואס דער אויבערשטער זאגט, אז צדקת ישראל שפיזרן וועט זיין א גרעסערער נרחק ווי דאס צווישן הנפש הארקית וואס

¶50ס'איז חלק אלוקה 'ממעל ממש', אין רימות העולם וואס געפינען זיך אין כתבי תורה לא נשור און אין מצרים, ניקר ניט נאר ווי די רימות העולם וואס דאס איז אויך א סיגן וואס דער אויבערשטער האט קיין אריבערגעפינט.

¶51איד טענה"ט דאך בשעת ער וואלט געווען אין ארץ ישראל, תפת תלתו ותפת תלתו בזמן שבית תלוקדש הי' חיים האט דאך דער אויבערשטער פון אים געקענט האבן שלא מערך נר הנאה, ער וואלט זיך מערער אויפגעטאן.

¶52איז פארקען אים, אז דאס איז והנה קא שוין דער חלמנא איז מבנה נאך קומט ער זוין מיט דער אויבערשטער וואס מדארפן איז געווען קיינע עצוות, צוליב זי פאדערט ער פון אים מבזבז זיין קיינע עצוות,

¶53צוליב א צווייטן, ולכל ס וויפל זיין, אז דאס איז א בזקה מגיל נאך מער ס'איז

¶54א קליין קינדט שלאפנדיקער הויף.

¶55ווי איז געווארסן די הוראה פון דעם רבי'ן, אז ער האט איר אדער ניט, ובכל ובל דער שווער איז געווען א תפיז בדור און האט זיך קיינמאל ניט איינגעמאכט, אז ס'וועט גיין יענעם פרי יאר, כדי ס'וועט יענעם מזכה זיין ביז וואנענט אים ניט אויסגעפירט.

¶56ובכל וועט ער ווייטער אויך מאנען, אפשר ווי גרויס מ'ז ל ניט זיין אין פועל מנות באמת ז ל מען בכל יום ויום געבן

¶57ממונו ונשמר מיט א קליין קינד ברוחנית, אדער מיט א גרויסן קינד ברוחנית, און זען ארויסהעלפן אים, ווי דער איז ווי דער מאמר ה בן שם טוב, אז א נשמה גייט אראפ מלמאמר אין א גוף גשמי, און בלייבט אין אים

¶58איז דאך ניט ן ענין פון א דרשה דאס מיינט מען פון יעדערן, פון אונז, אז אוועקגייענדיק פון תענוד און ניט אפריינגענדיק אז לאחר זמן זאל מען גלייך זוכן ן ענין של פרנסה, ן ענין פון אזוי-טורכצו-טאן דעם אויבערסטנ'ס שליחות, וו ס ד ס איז די פרנסה פון יעדערנ'ס נשמה.

¶59אויף זען ט ן טובה א צווייטן אידן, כ טש אפילו אים ווייזט זיך אויס, אז ד ס איז ניט זיין דודי און ניט ס'וועט זיין מדרוגה, ווי קען זיין בטועה, אז הרעווען ”הקבוש ברוך הוא מקפח שעל בריא” אז דאס איז א צדקה, מ'וועט

¶60אים ברענגען א צלחה בענין יאר נאר.

¶61דער סיפור פון דעם צמח צדק, וואס ער האט געוו לט זען דעם אלטן רבי'ן לאחר ההסתלקות, און ער האט זיך אלץ ניט איינגעגעבן, ניט קוקנדיק אויף די אלע ענינים של תפילות ובקשות וואס ער האט אין דערויף געטאן.

¶62דערנאך האט זיך אים געמאכט, גייענדיק צום דאווענען, האט ער געטראפן א קתר, וואס האט געבעטן ביי אים א הלואה א פאר אידן, האט אים דער צמח צדק געענטפערט, אז ער וואלט צו אים אריינגען נאכן דאווענען, וועט ער אים געבן די געלט, וועט ער אים לייען די געלט.

¶63גייענדיק ווייטער צו דער שולר האט ער זיך געכאפט, אז דאס איז דאך אן ענין ביי יענעם אן ענין של פר איז ער געגאנגען צוריק צו זיך א היים און האט גענומען דעם באהובו און האט דאס יענעם אפגעגעבן.

¶64איז געווען דעם אלטן רבי'ן נאך דעם הפטיק זמן נבוך, איז דאך ער האט ער ניט געזען, און וואס האט דאס אויפגעטאן?

¶65האט דאס אויפגעטאן מערניט ווי די זריזותא.

¶66ער האט אים געקענט אפגעבן די געלט, ווי ער האט אים פריער געזאגט, נאכן דאר ניסן, במילא וואלט דאך יענאך געקע איז אט דעם שמאן וויפל באלד צמח צדק האט געוועט דער דאווענען, איז אף על פי כן, אז דער ענין איז געווען אן ענין שלא בערך ווי מידי צמח צדק איז געווען דער געוויר פון שטעטל, ניט

¶67ער איז דארט געווען דער גבי אויף דער קופה פון גמילות חסרים, צי ער האט זיך געהאנדלט פון די קרובים וואס ער האט געהאט אייגענע, איז אף על פי כן, אפצעטנדיק די אזא מין מצוות, און אין דער

¶68קורצע זמן פריער איז אט דער אונטערשייד אין זריזות אין א מצוה וואס איז ניט אין זיין דרגא, וואלט דאס אויפגעטאן מערער וואס ס'האט ניט געקענט אויפטאן די בקשות מיט די תפילות וואס ער האט אויף דערויף געבעטן כמה וכמה זמן פריער.

¶69און בשעת די סיפורים פון תורה וואלט אזוי אויך פון תורה שבעל פה, און אזוי אויך די סיפורים וואס דערציילן אזעלכע אידן וואס ווערן אויסגעהיט, וואס היטן זיך אפ אין אן ענין פון דברים טיילים, וואס היטן אפ זייער כח הדיבור א סיפור בעלמא, מ'זאל מיט אים קענען שלאפן, און אט דאס איז א סיפור כדי מ'זאל מיט אים קענען אויפטאן.

¶70וויבאלד אז דער רבי האט דערציילט אט דעם סיפור כמה וכמה פעמים, און האט דאס דערנאך אנגעשריבן און האט דאס מפרסים געווען איז דאס איז אן ענין של הוראה אויאזוי מ'דארף זיך פירן, און ווי אזוי מ'קען זיך פירן, און צו וואס מ'קען דער און דערגרייכן.

¶71און אט דאס איז, בשעת מ'גיט אונז כוחות אויף דעם, איז דאך גופא א ראי' אז דאס איז א זאך וואס מ'קענען דאס באווייזן, און וואס דער איצטיקער טייטש מאנט דאס.

¶72און בשעת מ'איז ממלא דעם רצון פון דעם אויבערשטן איז ווי מ'האט גערעדט פריער, אז מצד מדת הנצחון איז ניט נ נוגע איז נוגע צי האט ער אויסגעפירט צי ניט,

¶73איז אז דער אויבערשטער פירט אויס אין אן ענין וואס ס'ווייזט דאך אויס אז דאס איז כפניות שבכפניות, דערגרייכט דאס אבער אין מדת הנצח, אין מדת הנצחון שלמעלה, איז מען דעמאלט, מ'ווארפט אין די אוצרות גדולים ביותר, סיי די אוצרות חיים סיי די אוצרות גשמיים.

¶74לחיים. לחיים.