transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1בהמשך להאמור לעיל בהנוגע אז מ'זאל ממשיך זיין, נאר וואס דען אין אן אופן פון שמחה, איז בודאי לא מוסר להאריך וועגן דעם ענין וואס מ'האט שוין גערעדט וועגן דעם און מפרסם געווען אויך ”על ידי שלוחו של אדם כמותו”, אז מ'זאל זיך משתדל זיין אז ס'זאל זיין התוועדוי ושמחות במשך פון ימי חנוכה האלו,
¶2פאר שבת און זאס חנוכה, וואס דאס איז בהיינטיקן יאר בשבת קודש, על אחת כמה וכמה אז מ'זאל זיך משתדל זיין בהנוגע צו בני ובנות ישראל, תלמידים און תלמידות,
¶3און מחונכים ומחונכות ומודרחים ומדרכות, אז אף על פי וואס ס'איז דאך דא די שווערקייט וואס ס'איז דאך כמה בתי ספר וואס בימי החנוכה איז דעמאלט ניטא די סדר לימודים, איז אפשר קען מען זיך משתדל זיין געפינען אן אנדער וועג ווי אזוי צוזאמענקלייבן די קינדער און מאכן מיט זיי א מסיבות חנוכה און געבן זיי חנוכה געלט,
¶4און עסן מאכלי חנוכה, און דערציילן די ”פרסומי ניסא” די ענין פון ”שמנות ימי חנוכה אלו”, מיט ארויסברענגענדיק דערביי אויך, נוסף אויף דעם 'קיום המצוה' פון פרסומי נשא אויך וואס ”מצוה גוררת מצוה” ארויסברענגען דעם ענין פון מסירת-נפש בימים ההם, על דרך זה אויך בזמן הזה,
¶5אף על פי וואס אידן זיינען ”המעט מכל העמים”, און זיי זיינען אויך ניט די געבורים בכמות לגבי שאר העמים איז האט מען די זיכערקייט און דעם אויבערשטנ'ס הבטחות, אז ער גיט ניסים און פורקן און גבורות און תשועות ונפלאות, אלע פינף לשונות, יעדער אידן און אלע אידן, פונקט ווי מ'זעט בא מצות 'נר חנוכה',
¶6אז דערפון וואס ס'איז געווען דער נס כללי פארן בית המקדש כללי, פאר 'כלל ישראל', איז ארויסגעקומען א מצוה, ווי מ'האט גערעדט מיט א טאג צוריק בארוכה, פאר יעדער אידן, על פתח ביתו הפרטים מבחוץ בכל מקום ובכל זמן, און אין אן אופן בית א הוספה וואס אינם בטלין לעולם.
¶7וואס אט דאס קען מען דאך מסביר זיין לכל אחד ואחת נאך דערויף ווי ער איז דא זיך מסביר, אין אן אופן אז דאס נעמט אים דורך.
¶8און אויך מצרף זיין אויך בנוגע צו זיך און צו אנדערע, ווי ער ברענגט אויך אראפ אין די הוספות פון אלטן רבי'ן'ס שולחן ערוך פון ר'ן נחמי' דובראוונער בנוגע צו דער שייכות פון צדקה צו חנוכה, כמדובר אמאל בארוכה.
¶9ובפרט נאך צדקה דארף ניט האבן קיין הסברה, אז בכל עת ובכל שעה איז זי מבטל כל ענינים בלתי-רצויים, און דער עיקר איז, אז זי ברענגט אראפ כל ענינים רצויים, ביז אז זי איז ”מקרבת את הגאולה”.
¶10ובפרט נאך ווי דער אלטער רבי איז מאריך בזה בספרו תניא קדישא, אזוי אפילו איין און איינציקע פרוטה, וויבאלד אז ”יכול לקנות חיי נפשו” על פי תורה איז גענוג א פרוטה, איז אט דעמאלט, און דאס גיט ער אפ אויף צדקה, איז דאס איז דאך כולל אין זיך די העלות פון כל העולם כולו, ווי ער איז דארט מבאר בארוכה.
¶11על אחת כמה וכמה, אז דאס רעדט זיך שלא בערך מערער ווי א פרוטה, ובסבר פנים יפות, ווי די גאנצע אריכות, כמדובר לעיל.
¶12וואס די הדגשה וואס אין מזרזין אלא למזורזין אזוי ווי מ'האלט בא דער פינפצער ליכלע איז דאך נאך געבליבן פיר טעג פון חנוכ ובתוכם אויך כולל דער יום השבת קודש, זאל מען דאס אויסנוצן אויפן בעסטן אופן, אויפן גרעסטן אופן,
¶13און אויפן ברייטסטן אופן, אויפן טיפסטן אופן, אויף דורכנעמען און ארייננעמען ”כל אחד ואחת מישראל” אין כל העניני חנוכה, ביז וואנענט אז מ'וועט פועל זיין דעם ”תכלי רגל מן השוק” און ”כלי ריגלי דתרמודאי” מתוך שמחה וטוב לבב.
¶14וואס דאס איז אויך דער כאן המקום אויף משלים זיין, על כל פנים בקיצור, אט דאס וואס מ'האט אנגעהויבן רעדן בי"ת כסלו בנוגע צום סיום, וואס ס'איז דאך דא דער סיום אין אלע דריי ענינים, דער סיום אין גמרא, אין תורה שבעל פה, אין די מסכתות וואס ס'איז דא אויף זיי גמרא,
¶15וואס דעמאלט איז דער סיום מיט מסכתא נידה, וואס וועגן דערויף האט זיך גערעדט, על כל פנים בקיצור, אין די התוועדות פון י'ט'כסלו, דערנאך איז דאך דא דער צווייטער סיום כנהוג בישראל, אז מ'איז מסיים ששה סדרי משנה,
¶16וואס דעמאלט איז דער סיום אין מסכתא עוקצין אין סדר טהרות, און אויך ווי דער רבינו נשיאינו נשיא דורנו דער שווער האט אויך קובע געווען,
¶17מ'זאל מסיים זיין דעם סיום פון ספר תניא קדישא, און נעוץ סופן בתחילתן אויף לקשר זה כמנהג ישראל, וואס ”מנהג ישראל תורה” הוא אז מ'איז מקשר דעם סופן בתחילתן פונקט ווי די תחילתה איז מקושר מיט סופן.
¶18וואס כאמור, אין די התוועדות פון יו טס כסלו האט זיך גערעדט מערניט בקיצור און מערניט ווי דעם סיום אויף די מסכתות וואס זיינען צוזאמען מיט דער גמרא אין תלמוד בבלי.
¶19”אין ששה סדרי משנה” איז דאך דער סיום אין מסכתא אוקסן, וואס מ'האט אמאל גערעדט בארוכה, אבער על כל פנים ניט אט די נקודות שיתברא שידובר כאן, על כל פנים ניט בביאור ארוך, וואס די לעצטע משנה איז דארטן וואס האמר ר' יהושע בן לוי אז ”כל צדיק וצדיק” וועט האבן שי' עולמות, שלישיות ועשר עולמות,
¶20שנא מה אנכי לו וישבו צו סיום המלא דערנאך זאגט ער אבער ר' ”שמעון בן חלפתו למצע כשברך הוא כלי מזיק ברכה לישראל על השלם שנא מה הוי' עץ לעמו יתן און הוי' ועברך את עמו ושלום”.
¶21מ'האט דאך אויף דערויף גערעדט, צוליב וואס דארף מען דא ברענגען די מתחלת הכתוב, אז דשמות לעמו יתן ער וויל דאך ארויסברענגען אז ”כלי מזיק ברכה לישראל” איז דאס שלם.
¶22וואס דאס שטייט אין צווייטן האלבן פסוק אז די שם ”יברך את עמו בשלום” א בי"ז וואס באווייזט אויף די כלי אין וועלכע דער אויבערשטער גיט ברכתו.
¶23וואס אין דערויף איז דאך דא נאך כמה דיוקים, ווי גערעדט אמאל בארוכה וואס איז דא די שייכות צו אמר ר'י שוב בן לוי.
¶24פארוואס קומט ר'י שוב בן לוי פאר ”ר' שמעון בן חלפתא”, אף על פי וואס ”ר' שמעון בן חלפתא” לכל הדיעות התנא, און ר' שמעון מחלפטו אין זמן פון רבינו הקדוש איז געווען א זקן מוסלע, ווי די גמרא זאגט אין שבת, ווי אראפגעבראכט שוין אין תוספות יום טוב על אתר,
¶25משא יכ ר' יהושע בן לוי איז רש", און אזוי משמע פון די סוגיא דארטן, אז ער איז געווען אן אמורי, דער רמב"ם רעכנט אים בתוך התנאים, אבער דאס קען מען פארענטפערן אז דאס איז דער איין און איינציקן ארט וואס ער שטייט אין משנה,
¶26אבער וויבאלד ער שטייט על כל פנים איין מאל במשנה ווערט ער שוין אריינגערעכנט אויך אין כלל התנאים, אבער ער קומט דאך ניט צו ר' שמעון בן חלבטר, וואס איז געווען זקן בשנים,
¶27און ס'איז אויך משמע בנוגע אין שבת, אז ער האט געהאט א גרויסע חשיבות ביי רבינו הקדוש, וואס דערפאר האט ער ביי אים זיך נאכגעפרעגט פארוואס איז ער ניט געווען בביתו, בשבת דרגל, ווען ס'איז געווען די אמירת התורה וכו מיט כל הענינים פארבונדן מיט אמרו מיט ”חייב אדם לקבל פני רבו ברגל”.
¶28און אויך דער קישור מיט התחלת פון ששהסדר משנה, מיט דער משנה, על דרך זה אויך בהקדם וואס מ'מאטערט זיך וואס איז דער פירוש פון ל”מצאי הקב רך הוא, כלי מחזיק ברכה לישראל אלי השלום”.
¶29וואס רוב המפרשים זיינען מפרש, אז דאס איז בדוגמא ווי רש"י ברענגט אראפ אין בחוקותי, אז ”ונתתי שלום בארץ” אז אים 'שלום כאן' איז 'הכל כאן' די אלע פריערדיקע ברכות וואס ער רעכנט אויס נתתי גשמיכין בית השדה היתן פיר ונתתי גשמיכין ביתו מיט אלע ענינים איז ווען האבן זיי, פארנעמען זיי אן ארט, און זיי האבן א קיום?
¶30ווען ”ונתתי שלום בארץ” אז 'שלום כאן' איז דעמאלט 'הכל כאן'.
¶31וואס דעמאלט בלייבט ניט פארשטאנדיק וואס איז דא דער לשון?
¶32”כלי מחזיק ברכה” דעמאלט איז דאס ניט א כלי וואס איז מחזיק די אנדערע ברכות דאס איז א תנאי!
¶33ווען זיינען די אנדערע ברכות פארנעמען אן ארט, אדער זיי האבן א קיום?
¶34ווען ס'איז דא שלום בארץ, אבער שלום בארץ איז ניט די כלי וואס האלט אין זיך איין די ונתן הארץ סיבולא אדער ”עץ השדה יתן פריו” אדער חרב לסבר אדער ”ונתתי גשמיכם בעתם” מ'זעט ניט אז דער שלום זאל דאס האלטן אין זיך.
¶35און דא שטייט דער דיוק, ניט ווי מפרשים ברענגען אראפ אז דא שטייט מיט דעם לשון, און אין מדרש שטייט דער לשון אז 'שלום כאן' איז 'הכל כאן' און אז שלום כנגד כל הברכות וכו דאס איז צוויי באזונדערע ענינים, ”כלי מחזיק ברכה” איז דאס פונקט ווי מ'זאגט א כלי וואס דארף אין זיך האבן א משכה,
¶36במילא דארף זי אויפהאלטן די משקה, דארף זי ניט האבן קיין ”ניכב כמוציא משקה”, ועל דרך זה די שאר השלימות, וואס ס'דארף זיין אין א כלי כדי זי זאל קענען האלטן אין זיך דעם אוכל אדער די משקה, אדער בנידון דידן די ברכה וואס מ'גיט.
¶37וואס אט דאס וואס ס'איז דא שלום בארץ האט ניט קיין קשר אז מ'זאל הנאה האבן פון די פירות און די תבואות וואס וואקסן בשדה ובקרם, איז ווי אזוי איז דאס מחזיק ברכה אויב ס'איז דא שלום, אז רחמנא ליצלן ניטא קיין שלום דארף ער אויך עסן, דארף אויך טרינקען, דארף ער אויך האבן גשמים, און די גשמים זיינען מצמיח די שדה וכרם, און ער רעדט די תבואה ופירות הכרם.
¶38וואס דערפון איז פארשטאנדיק וואס ס'איז בלאו הכי מובן, אז די מימרא פון ר' שמעון בן חלבתא קומט בהמשך, און דאס פארענטפערט אויך דעם סדר, אז נאך דערויף ווי ר' יהושע בן לוי האט געזאגט, אז ”כל צדיק וצדיק” וועט האבן ”שלש מאות ועשר עולמות”,
¶39און ווי דער רמב"ם טייטשט דאס אפ אין פירוש המשניות, אז דאס איז בדוגמא אז מ'זאל צוזאמענקלייבן כל עניני טוב ותענוג פון דער גאנצער וועלט, וועט יעדער צדיק בישראל ”ועמך כולם צדיקים” וועט יעדער פון זיי האבן דריי הונדערט און צען מאל אזויפיל וויפל ס'איז דא אלע תענוגים פון איין עולם, און ער וועט דאס האבן דריי הונדערט און צען מאל אזויפיל.
¶40דא ווערט דאך אבער די שאלה, ווי די גמרא זאגט אין סנהדרין מ'דארף דאך האבן מלא אומתו של הקב"ה דארף מען דאך האבן עפעס וואס זאל דאס אויפהאלטן, אין וואס וועט ער דאס ארייננעמען אזויפיל תענוגים?
¶41ובלשון הגמרא אין תענית ”ישפעתי להם רוב טובה אין יכולים לקבל” גשמים מוז מען האבן כדי ס'זאל וואקסן תבואה, אז ס'גייט אבער אריבוי גשמים איז אט דעמאלט קען די תבואה ניט פארנעמען, דאס וואקסט ניט אויף פון דעם זרע הנזרע, וואקסט ניט אויף קיין שיבלים, און וואקסט ניט אויף פון דעם גרעין הנזרע, דער ענין פון כרם, צי דאס איז גפן אדער זית וכיוצא בזה.
¶42וואס דאס איז דער לשון ”כלי מחזיק ברכה” ניט דער פשט איז, אז מ'דארף אויפהאלטן די תבואה קען מען דאס ניט אויפהאלטן אויף נאר האבן דערפון סיידן ס'איז דא שלום בארץ כאמור לעיל, ניט דאס איז דער לשון ”כלי מחזיק ברכה”.
¶43דער צווייטער דיוק איז דאס ניט פארבונדן מיט ישראל.
¶44דערמיט ר' שמעון לחלפתא איז מדייק ”כלי מחזיק ברכה” לישראל די זאך וואס אמשלום ”כאן הכל כאן” דאס איז פארבונדן מיט מינה אנושי בכללות, צי דאס רעדט זיך וועגן אידן, צי דאס רעדט זיך וועגן ניט-אידן איז ווען עסט מען במנוחה דעם מחל ומשקה?
¶45ווען ס'איז דא שלום בארצו. בשעת ס'איז דא מלחמה בארצו, האט ער תבואה און האט כרם און עסט דאס גייט אים אבער ניט איין, דערפאר וואס ער איז צוטומלט פון חרב של שלום, עאכו"כ פון חרב של מלחמה.
¶46ניט אין דערויף טיילט זיך אויס ”ישראל מכל אומות העולם”.
¶47איז וואס טיילן זיי זיך יא אויס אט דאס האט דער בישוער דער לוי האט געזאגט, אז ביי אידן האט ער באקומען יעדער איד ”שלש מאות ועשר עולמות” פון כל התענוגים וואס ס'איז דא אין עולם אחד,
¶48דריי הונדערט יצע מא ל אזויפיל, דארף ער האבן א קשן א כלי אין דאס אויפצוהאלטן, און דאס גיט מען מערניט לישראל, און דאס איז אויך דער דיוק ברכתו אין ספרא, און אין מדרש שטייט דער לשון ברכה, אם 'שלום כאן' איז ברכה כאן, ריבוא הברכה כאן, ס'זאגט מען סך אסתר שרבי רבה בכמה מקומות.
¶49ר' שמעון בחלפתא איז מדייק, למעשה הקב"ה ”כלי מחזיק ברכה” אדער ברכתו די צוויי גירסות לישראל.
¶50דא רעדט זיך במיוחד וועגן אידן, דאס רעדט זיך במיוחד וועגן דעם אויבערשטנ'ס א ברכה, און דאס רעדט זיך א דריטע זאך, ווער קען געפינען די כלי קען דאס געפינען א קדוש ברכה.
¶51אט דעם אויפטו, אם שלום ”כאן הכל כאן” דאס פארשטייט יעדער שכל פון א שכל בשר ודם, ואדרבא, ער דארף דאס גאר שטארק ניט זוכן, אז מ'וועט אים נאר א פרעג-טאן, איז אויב ער איז א בעל שכל וועט ער זאגן אז אם שלום ”כאן הכל כאן”, און אז ס'פעלט שלום איז אלע אייפריקע ברכות זיינען שלא במקומם, ניט בשלימותם.
¶52בשעת ס'רעדט זיך וועגן ברכתו של הקב"ה, ווי די גמרא טייטשט דאס נאך אפ אין סנהגן אז נותן הקב"ה איז מלא אימסו ער גיט אים וויפל אז דער אויבערשטער קען ארייננעמען אין זיין האנט, ווי דאס איז בחצו של הקב"ה, במילא ווער ווייס וואס פאר א כלה דאס קען אויפהאלטן?
¶53מערניט אט דער וואס גיט די ברכה, במילא דארף ער זוכן, און בשעת דער אויבערשטער זוכט איז נאך אינגאנצן זוכן און זיך משתדל זיין, איז די איינ וואס קען אויפהאלטן די ברכה איז דאס דער ענין השלום.
¶54לויט אבער אט דעם ביאור איז ניט פארשטאנדיק וואס איז שייכות?
¶55כדי מ'זאל קענען אויפנעמען א סך תענוג איז דערצו די עצה שלום.
¶56וואס האט דאס א שייכות צו שלום? דערצו דארף מען האבן א גרויסן פארנעם, א גרויסן שכל, א גרויסן קבלה, ס'האט קיין שייכות ניט צו שלום בעולם, און ווי ער איז דערנאך נאך ממשיך,
¶57אז ”ה' יברך את עמי” בשל וואס דער פירוש הפשוט בזה איז דאך, אז ס'זאל זיין שלום ניט נאר צווישן אידן, נאר שלום אין דער גאנצער וועלט, בפרט נאך לויטן פירוש המדרש, ”ה' יברך את עמו בשלום” אז דעמאלט האבן זיך אומות העולם בארואיק, וויבאלד אז זיי אים געוואוסט, אז דאס איז ”ה' עוז לעמו יתן” דאס אויבערשטער גיט תורה לישראל.
¶58וואס דאס קומט בהמשך אט דאס וואס דער רמב איז מסיים ספרו 'יד החזקה' אז ס'זיין מלא ארץ דעה את הו אז דעמאלט וועט דער נברא וויסן דעת בורא אויף לידע, אויף וויפל ער קען האבן אין דערויף א דעת.
¶59וואס דער רמב"ם פסק'נט דאך הלכה אזוי איז דער ענין אין הלכה, דערנאך איז דא דער ענין ווי דאס קומט אראפ אין הגדה שבתורה, בדוגמא ווי מ'פרעגט דאך די שאלה, אז מ'זאגט ”ארוכה מארץ מדה ורחבה מיני ים” וואס דאס שטייט אויף תורה, און ניט ווי תורה געפינט זיך אין עולם הבא, אדער געפינט זיך בשמים,
¶60ווי תורה געפינט זיך דא למטה זאגט מען אפילו אז ”ארוכה מארץ מדה ורחבה מיני ים” און דערנאך זאגט מען א צווייטע זאך, אז נאך דערויף ווי למד כל התורה כולה אט דעמאלט איז א זמן וואס לאחר ער איז מקיים די קביעות-עיתים בתורה קען ער דעמאלט לערנען אט די חכמה יבנית לאחת שלמד כל התורה כולה, ווי די גמרא זאגט אין מנחות.
¶61פרעגט מען די שאלה, איז ווי קען זיין ביידע זאכן צוזאמען?
¶62פארענטפערט דער אלטער רבי אין הלכות תלמוד תורה, אז למד ”כל התורה כולה” איז דא אזא מציאות, ס'איז דא וועגן אט דעם אידן איז דא כמה הלכות, בנוגע צו מצוה שהזמן גרמא, בנוגע ”מצוות שאין הזמן גרמא”, בנוגע צו לימוד חכמות יב�
¶63במה דברים אמורים, אז ס'איז דא די מציאות, איז ווען ס'רעדט זיך וועגן לימוד ההלכות, לימוד ההלכות כדי עס זאל ניט זיין קיין מבלי העולם וואס ער לערנט משנה אן דעם טעם דארף זיין אויך דער לימוד טעמי ההלכות, וואס דאס איז דאך איינע פון די טעמים וואס דער אלטער רבי האט אריינגעשטעלט די טעמי ההלכות בספרו שולחן ערוך, בעלות יתר האט זיך פארלאזן אויף ספרו הארוך,
¶64דער אלטער רבי האט זיך ארויסגעגעבן שולחן ערוך האט ער געמוזט ס'זאל ניט זיין קיין ”מבלי עולם” אריינשטעלן בקיצור די טעמים ההלכות אין דעם שולחן ערוך, כמדובר בארוכה כמה פעמים.
¶65וואס דאס איז דא א מציאות איז דא אידן בפועל זיינע געווען זיין איצטער דא, וועלן זיין, אין אן אופן אז למד ”כל התורה כולה”, צוזאמען מיט די טעמים וואס זיי דארף מען האבן, כדי ניט זיין קיין ”מבלי עולם” אין א פסק דין אין לימוד ההלכות.
¶66דערנאך איז דא ווי די ”ארוכה מארץ מדה” מצד דעם שקלא וטריא ופלפול בתורה, און ווי ער ברענגט אראפ אין קונטרס אחרון, וואס ר' שם בן יוחאי האט געזאגט, אז ער האט געענטפערט פיר און צוואנציק תירוצים אויף איין קשיא.
¶67און מ'געפינט ניט אין גמרא מערניט ווי ז' נוחס ווי דער אלטער רבי זאגט אויף דערויף אין קונטרס ”אחרון, וישר כחה” פון איינעם וואס ער האט דאס אויסגעפינען, אין וועלכע ז'א ין ח' ווי מ'דערציילט אויפן ראגאטשאווער, אז מ'האט אים געזאגט וויפל מאל געפינט מען אז ר' שמעון בן יוחאי זאל פארענטפערן א שאלה, א קשיא וואס מ'האט אים געפרעגט?
¶68האט ער געזאגט א טראכט געטאן, און כדרכו יבקודש מ'האט אויס געזאגט זיבן מאל.
¶69וואס דער שואל איז געווען, אז איר האט זיך ניט אים פלעגט זיך אל אזא מין גונות האט ער ניט משער געווען.
¶70דא דארף מען דאך פארענטפערן ביידע זאכן.
¶71וואס איז דא דער ספק, ס'איז אדער זיין אדער חס, האט ער דורכגעגאנגען, האט ער אבער געדארפט האבן נאך א וויילע אין טראכטן, זאגט אוי, אין איין ארט איז דא א גירסא, וואס לויט יענער גירסא איז דא אן אכטער מאל, דאס איז אבער א גירסא, און ס'איז דא א צווייטע גירסא
¶72און געפינען די ז' נוחס פעמים, וואס דאס אלץ איז א מאמר המוסגר.
¶73בהנוגע לעניננו, וואס דאס איז דאך, ווי דער אלטער רבי טייטשט אפ אין קונטרס אחרין און אין שולחן ערוך גופא הלכות תלמוד תורה, אז דעמאלט איז דאס ”ארוכה מארץ מדה ורחבה מיני ים”.
¶74און דערנאך קומט נאך דער תירוץ בהרחיב הביאור אין מאמרי חסידות אז די אמת"ע ”ארוכה מארץ מדה ורחבה מיני ים” איז דאס בהנוגע אין דעם לימוד חלק הסוד שבתורה,
¶75וואס חלק הסוד שבתורה איז דאס איז אן ענין וואס דארט איז ”ארוכה מארץ מדה ורחבה מיני ים” אף על פי וואס דארט איז דאך ניטא לא סתמה לא מחלוקת ולא רמינהו מיט אלע ענינים, ווי ער זאגט אין ראיה מהימנא, און דער אלטער רעדט ברענגט זיי אראפ אין אגרת הקודש, אבער דארט איז דא דער ענין פון ארוכה מארץ מד
¶76וואס דאס איז אויך בהאמור לעיל, אז דוקא דער אויבערשטער, וואס ער ווייס וואס תורה איז, און ער ווייס וואס שלום איז, און ער ווייס וואס ברכתו איז, און ווייס אויך ווי תורה ”נעלמה מונה כל חי” איז ער קען זוכן און ער קען געפינען, און וואס געפינט ער?
¶77”כולי מחזיק ברכתו של הקב"ה אלא השלום”.
¶78וואס דאס איז אויך דער חילוק וואס דער רמב"ם איז מגביל לויט הלכה שבתורה, וואס דעמאלט איז תורה א ענין וואס קען זיין לעמוד ”כל התורה כולה”, ס'דארף ארויסקומען אין הלכה, אז ווי אזוי קען א נברא וויסן דעת בורא אויף וויפל ער ס'איז מוגבל אין דעם דעת הנברא.
¶79דערנאך קומט צוגיין דער סיפור הידוע פון דעם רבי'ן נשמתו עדן, אז ער האט געזאגט, אזוי שטייט דאך דער לשון אילו ידעי טוב הויסיב, איז בשעת איך עפן אויף אז ער האט געזאגט דעם לשון אויף זיך, אז בשעת ער עפנט אויף לקוטי תורה אט דעמאלט איז ידעתיו הויתיו.
¶80אזוי זאגט מען דאך, ”אילו ידעתיו הויתיו” איז א סימן אז ס'קען ניט זיין, ”תכלית הידיעה שלא” נודעתך בשעת אבער ער עפנט אויף לקוטי תורה אזוי וועט מען איבערגעבן דעם לשון, איז אט דעמאלט איז ידעתיו הויתיו.
¶81וואס וואס איז דא די הסברה, על כל פנים לאנשים כערכנו?
¶82אז בשעת מ'לערנט אן ענין אין רזי תורה, און מ'לערנט דאס מיט ביידע קצוות, בשעת ער לערנט רזי תורה און אן ידיעה איז ניטא די ידעתיב, קען ניט זיין די הויתיב, בשעת ער לערנט רזי תורה ביז אין אן אופן פון חכמה,
¶83בינה און ס'קומט אראפ אין דעת, ובלשון אזוי איז מינעות פרנסים בביא גלותא ווי דער ”מקדש מלך” טייטשט אפ, אז דאס וועט זיין בהבנה והשגה, וואס דעמאלט קומט דאס אראפ אין ידעתיב, און אט דעמאלט ווערט, ווי ער זאגט אין תניא אז ס'ווערט א ”יחוד נפלא שאין יחוד כמוהו” נמצא כלל אז דער דעה מיטן מדע מיטן דעם וואס ווייס דער יודע ווערט איין מציאות,
¶84איין יחוד, דער ידעתיב פועל"ט אויף דעם אביסין, דאס קען אבער זיין ווען ער לערנט דעת אלקי אביך דער ענין ווי דאס איז אין רזי תורה, וביחד עם זה ווי דאס קומט אראפ אין דעת הנבראה, דאס קען אבער ניט שטיין אין הלכה, אין נגלה דתורה, דערפאר וואס דאס איז ניט דער ענין פון נגלה דתורה.
¶85וואס דאס איז דער מאמר המוסגם, דארף מען דאך מאכן א סיום על דרך הנגלה.
¶86במילא דער סיום על דרך הנגלה, וויבאלד אז דער אויבערשטער דארף געבן ”שלש מאות ועשרה עולמות” פון תענוג, ווי דער דארף ער דאך האבן געבן א כלי דעם אידן וואס ער האט דאס באקומען, ער זאל דאס קענען אויפהאלטן.
¶87וואס לויט דעם דברי הרמב"ם איז דאס א 'דבר והיפוכו', אז מ'זאגט אישפייטא להם ”רוב טובה בעולם הזה” אין דעם עולם, אין איין און איינציקן עולם, ”אין יכולן לקבל” און דא זאגט מען, מ'וועט אים געבן אלע תענוגים פון דעם עולם, און מ'וועט אים געבן דריי הונדערט שעה מאל אזויפיל איז דאס א 'דבר והיפוכו',
¶88ער איז א נברא מוגבל, און גיבן גיט מען אים, ער קען אפילו ניט פארנעמען א חלק פון 'רוב טובה' פון איין עולם, און מ'זאגט אים אז לעתיד לבוא עתיד ליתן ”שלשה מאות ועשרה עולמות” איז א נברא זאל געפינען אזא זאך וואס דאס קען ניט דער צופאלטן קען ניט זיין,
¶89דאס דארף דאך אבער זיין אים זאל דאס איינגיין און דאס זאל ווערן זיין תענוג?
¶90מ'זאגט דאך, אז דאס איז אוצרותיהם עמל און הנכיל אוהי אז דאס ווערט זיין א נחלה, איז אויב ער דערפון קיין עננה וועט האבן, איז דאס ניט זיינע נחלה וואס האט ער דערפון?
¶91אז מ'זאגט אים, אז דאס איז כפי דעת הנברא, און ניט מערער, און דעת הנברא ווייס מען וויפל ער קען פארנעמען, צי פון שכל צי פון תענוג פון הרגש אדער תענוג פון שאר ענינים וכו ווי אזוי קען ער דאס פארנעמען?
¶92דארף מען האבן אזא כלי, וואס די כלי איז ענינה איז אויף מחבר זיין הפכים.
¶93אט דאס איז די גאנצע מציאות פון די כלי.
¶94במילא, וויבאלד אז די גאנצע כלי איז געמאכט געווארן אז זי זאל מחבר זיין הפכים איז אט דעמאלט קען זי אויך אויפהאלטן אט די הפכים, דער מקבל השכר, איז א נברא, און ער בלייבט א נשמה בגוף, במילא איז ער א מוגבל ווען מ'גיט אים דעם שלש מאות והשר עולמות, וביחד עם זה איז דאס בערכו א 'בלי גבול' מבהיר.
¶95ניט סתם 'בלי גבול', במכל-שכן וקל-וחומר, וואס מ'זאגט בנוגע צו רוב גשמים אין מסכתא תענית.
¶96וויבאלד אבער אז דאס איז כלי וואס די גאנצע כלי איז ענינים שלום, ווער קען באשאפן אזא מין כלי, ווי דער רשבה שרייבט אט דער וואס ער איז 'נמנא הנמנאות' וויבאלד אז הקב"ה איז 'נמנא הנמנאות', און ער הויבט אן זוכן די כלי איז כל זמן ער זוכט די ”כלי כביכול אין” עולמות געפינט ער ניט אזא מין כלי.
¶97דערפאר וואס דער אויבערשטער האט באשאפן די עולמות אין אזא מין אופן אז נמנאות זאלן ניט קענען זיין צוויי נמנאות, בבת אחת ובמקום אחד, אזוי איז דער דין על פי תורה, מיט איין אויסנאם.
¶98אז ס'קומט מקום ארון איז מוז דאס זיין ”אמתיים וחצי” און אמה וחצי און דער אויבערשטער מאכט, אז ”מקום ארון אינו מן עמידה” דאס הייסט, אז מ'מעשט, ווי ער זאגט אין מדרש,
¶99פון אין כותל ביז דעם ארון געפינט מען עשר אמות, פון צווייטן כותל צו דעם ארון געפינט מען ווייטער עשר אמות, אז מ'מעסט פון איין כותל צו דעם צווייטן שלא במקום הארון געפינט מען עשרים אמות, און אז מ'מעסט דעם ארון אליין געפינט מען אז דאס איז ”אמתיים וחצי” און אמה וחצי
¶100איז דאס אבער דער אויבערשטער אזוי באשאפן די וועלט, אז ס'איז מערניט ווי מקום הארון, און דערנאך איז אט דאס איז די מציאות פון דעם אויב� במילא זאגט די משנה צוויי זאכן, לא מצא אלא ניט דער פשט איז אז ס'ליגט אויבן-אויפיק, דער אויבערשטער האט אזוי באשאפן די וועלט, אז א נברא קען אויפנעמען תענוג מיט א הגבלה מסויימת,
¶101ווי מ'זאגט ”השפעתי להם רוב טובה” אויך אים לקבל.
¶102בשעת ס'וועט אבער זיין א הנהגה פון א אידן אז ער ווערט אנגערופן צדיק און ביידע סוגים אין צדיק ”לכל צדיק וצדיק” מיט די פירושים שבדבר ”צדיק גמור צדיק שאין גמור”, א צדיק כפשוטו, אדער א בעל תשובה וואס ער איז דאך אויך במדריגת צדיק, מיט די אלע פירושים וואס די צוויי סוגיא צדיק נעמען ארויף, אבער בכל אופן, בשעת א איד ווערט איין זאך מיט תורה און מיט מצוות,
¶103אדער מעיקרא, ווי א צדיק, אדער על ידי התשובה, ווי א בעל תשובה, אט דעמאלט זאגט אים דער אויבערשטער להנחי להבייש ויטותיהם המלא דאס ווערט זורר אן אוצר און דער אוצר ווערט מלא, ניט מער און ניט ווייניקער.
¶104ווערט דאך דא די שאלה ווי אזוי קען ער דאס פארנעמען?
¶105זאגט ער ב”שמעון בן חלאפטע”, און פארענטפערט דאס, אז ווען ס'וואלט מען געזוכט דאס אין וועלט איז טאקע ניטא.
¶106וואלט מען דאס געזוכט מלאכים, געזוכט מענטשן און אברהם וואלט מען ניט געפונען.
¶107דער איינציקער וואס קען דא� ער דארף דאך געבן א כלי אויך, ”והוא יכלכליך” כדי די ברכה זאל אויפגענומען ווערן, אוצרותיהם עמלת אנחיליהם ווי אוצרותיהם זאל זיין א נחלה האט דער אויבערשטער אנגעהויבן זוכן,
¶108ו”לא מצא הקב"ה כלי מחסיק” בחסר מ'קוקט אין גאנץ די אלע וועלטן ניט אזא כלי, אלא ביז וואנענט ער האט געפונען אן ענין וואס דער אויבערשטער האט אים באשאפן, און אט דער ענין איז דער ענין השלם, וואס דער גאנצער ענין פון שלום איז שייכות, אז ס'איז דא מערניט ווי איין זאך דארף מען ניט אנקומען צו שלום.
¶109בשעת ס'איז דא צוויי זאכן, זיי שטייען אבער ניט במלחמה דארף מען ווייטער ניט אנקומען צו שלום.
¶110בשעת ס'איז דא א ריבוי דברים, און יעדערער שטייט זיך בנפרד דארף מען ווייטער ניט אנקומען צו שלום.
¶111בשעת אבער מ'וויל מחבר זיין אש ומים, בשעת מ'וויל מחבר זיין מקום ארון בשעת מ'וויל מחבר-זיין דעם כח התענוג, קבלת התענוג, והשכר פון ענברא, צוזאמען מיט דעת בורא,
¶112צוזאמען מיט דריי הונדערט און צען מאל תענוגים, וויפל ס'איז דא אין גאנצן עולם הזה-אט דעמאלט דארף מען אנקומען צו שלום.
¶113ווער קען מאכן אזא כלי?
¶114בשעת בא דעם אויבערשטן איז דא דער ענין פון מצב, וכביכול דער ענין פון מציאה איז, ווי די גמרא זאגט, ”אוי אין תורה שבעל פה” זאגט, איז דאס דוקא א ס'קומט ”בהסך הדעת”,
¶115וואס דאס איז כביכול ווען מ'גייט על פי דעת ומדידה והגבלה שלמעלה-קען ניט זיין קיין חיבור פון מים ואש ווארום מים איז באשאפן געווארן אז ס'זאל זיין מחבש, און אש איז אן ענין וואס ס'מאכט טרוקן מים-דעת שלמעלה האט אזוי באשאפן די וועלט אז ס'זאל זיין א נברא,
¶116און ס'זאל זיין א בורא און ס'זאל זיין דעת בורא און ווי דער פסק-דין פון דעם רמב אז דער נברא קען אויפנעמען דעת בורא אין אזא מין הגבלה וויפל דעת הנברא קען דאס אויפנעמען.
¶117בשעת ס'איז אבער היסך הדעת, בדוגמא ווי מ'זאגט אויף משיח'ן אז ”בא בהיסך הדעת” למעלה מדעת דקדושה, למעלה ממדידה והגבלה פון למעלה ווי אויבן איז אט דעמאלט ווערט באשאפן שלום, 'עושה שלום' זאגט מען אז דאס איז במרומה,
¶118ניט אין 'סדר השתלשלות', אין סדר זאגט ער א כלל, אז וואו ס'שטייט מרום גייט דאס אויף התיקי קדישא, ”אדיר במרום הוי' התיקי קדישא”, וכיוצא בזה בכמה מקומות.
¶119וויבאלד אז דער אויבערשטער וויל האבן די כלי, איז דאס אויך ניט אז ס'ליגט אויבן-אויפיק און ער קען איר גלייך זאגן, אדרבא, תורה זאגט אז לומד הקב"ה איז כלי מחזיק,
¶120ניט ס'שטייט דער לשון הקב"ה ”יברך את עמו בשלום” אז ער גיט אידן די ברכה בשלום איז דאס קעניט שטיין בקיצור, אמר ר' שמעון בן חלבת הקב"ה שלמה איז מחזיק ברכתו לישראל אדער וכיוצא בזה.
¶121איז די משנה הויבט אן מיט דער שלילה, ווארום אט דאס איז דער סדר פריער הויבט מען אן על פי מדידה והגבלה, און דערנאך הויבט ער אן די עבודה למעלה מי מדידה והגבלה, בכל ענינים שבעולם.
¶122פריער ”ואהבת בכל לבבך” און דערנאך קומט צו ”בכל מאודך” די עבודה מיט מסירת-נפש.
¶123איז פריער זאגט מען, ”לא מצא הקב"ה כלי מחזיק ברכתו” ווארום דאס איז ברכתו של הקב"ה.
¶124ווער דארף דאס אויפנעמען? דארף דאס אויפנעמען א נברא, דערנאך איז מען מחדש אלא, וואס ס'שטייט אלא איז דאס א וואס מ'האט חרטה אויף פריער, אז דערנאך האט מען חרטה געהאט אויף מדידה והגבלה דקדושה, זיך געשטעלט העכער פון מדידה והגבלה, וואס אט דעמאלט ווערט באשאפן שלום,
¶125וואס ענינו פון שלום איז ווי דאס איז ווי געזאגט דער ”מקום ארון אינו מן המדה”, ובלשון פון דעם רשב א נמנא ה נמנאות וואס דערפאר איז דאס אויך א סיום על פי נג אזוי ווי דאס איז 'נמנא הנמנאות'.
¶126'נמנא הנמנאות' איז היפך ווי די בריאה איז מצד עצמה, במילא איז ”לא מצא הקב"ה כלי מזיק ברכתו לישראל” וויבאלד אז דאס רעדט זיך וועגן א איין און איינציקן אידן, און ער דארף האבן מלא אימסי של הקב"ה ווי די גמרא זאגט אין סנהדרין, ובלשון המשנה ”שלש מאות ועשר עולמות”,
¶127ביז וואנענט אז ס'ווערט דער ענין פון 'נמנה הנמנאות' וואס דאס איז דער ענין פון שלום, אז מ'איז מחבר צוויי הפכים בבת אחת, במקום אחד, ווי ער איז מאריך אין תשובות הרשב און דאס איז מחזיק ברכתו.
¶128וואס דאס איז פארשטאנדיק מצד הקב"ה, און מצד דער כלי, דאס דארף דאך אבער איינגיין און אויפגענומען ווערן מיט פון אוהוי אט דאס איז דער ברענגט ער אראפ דעם ערשטן האלבן פסוק, אז דשם עוז לעמועיטו אז דער אויבערשטער גיט א אידן עוז, וואס דורך אט דעם עוז קומט ער אריבער אין אלע-ערליי קשיות מיט הגבלות ומדידות והגבלות,
¶129נאך דערויף ווי א איד שטייט אין א מעמד ומצב פון עוז אט דעמאלט נעמט דער אויבערשטער זיין ברכה, לייגט דאס אריין אין די כלי וואס ווערט אנגערופן שלום, און וואס איז ענינים שלום, און גיט דאס אפ דעם אידן.
¶130ווי אזוי, מיט וואס ווערט די שטארקייט פון א אידן?
¶131זאגט מען, אין עוז אלא תורה וואס האט דאס א שייכות צו די שטארקייט פון אויפנעמען די ברכתו של הקב"ה, וואס זי איז למעלה ממדידה והגבלה, און ער בלייבט א נשמה בגוף אט דאס איז דער ענין התורה.
¶132תורה 'מצד עצמו' אין עליהם ממונה כל חי והשעשועים לפניו ביז ”שעשוע המלך בעצמותו” און ווי געזאגט בנגלה זאגט ער בפשטות אין משלו, אז דאס איז ”נעלמה מוני כל חי” און
¶133דערנאך זאגט מען, אז זי קומט אראפ ביז 'למטה מטה', און ס'ווערט אפגעפסק'נט א דין אין הלכות תלמוד תורה, אז ס'איז דא א מציאות פון א אידן וואס למד ”כל התורה כולה”.
¶134וואס דערפאר קלייבט ער דא אויס, תורה האט כמה וכמה תוארים וכמה וכמה שמות, אז מ'זאגט אז דער אויבערשטער גיט דאס אידן דורך תורה האט מען געקענט שטיין אן אנדער שם פון תורה, קען שטיין תורה, א שם תורה לעמו יתרא ה' מברכת העמו בשלום דא איז נוגע דער ענין וואס תורה איז אן ענין של עוז, וואס איז דער ענין פון עוז?
¶135אז וואס פאר א שטארקע זאך מ'גיט אים קען ער דאס ביישטיין.
¶136מ'איז ניטא קיין שטארקערע זאך פון ”השפעתה להם רוב טובה”, אז מ'זאגט הושיד אז ”כב"ה אצבעו הקטנה ביניהם” זיינען זיי אויסגעגאנגען, ”בקרבתם לפני הוי'” וימותם פארוואס?
¶137מ'האט ניט געקענט פארנעמען אזויפיל תענוג און די נשמה זאל בלייבן פארבונדן מיטן גוף, כמבואר בארוכה אין די דרושים פון עבודת בני אהרן.
¶138וואס וואס איז מקשר א נשמה מיטן גוף?
¶139איז דאס איז ווי דער ברכת אראפגעבראכט אין דעם סימנים פון שולחן ערוך, ביז ווי אראפגעבראכט בנוגע צו ”ברכת אשר יצר” אז דאס איז ברכתו בכחו של הקב"ה.
¶140ווי אזוי קומט ארויס ברכתו של הקב"ה?
¶141דורך תורה. אט דאס איז דער כשל ברכה של הקב"ה.
¶142אין וואס דריקט זיך דא אויס דער ענין התורה?
¶143איז דא אין תורה כמה ענינים. תורה באווייזט ווי אזוי מ'זאל מקיים זיין א מצות-עשה, ווי אזוי מ'זאל אויסגעהיט ווערן פון א מצות לא-תעשה, וואס דעמאלט ווערט תורה אנגערופן בשם אור דאס האט קיין שייכות ניט צו קבלת הברכות, למעלה במדידה והגבלה.
¶144וואס האט א שייכות צו קבלת הברכות, אז בשעת תורה ווערט אנגערופן בשם אור גיט דאס דעם אידן אן עוז און א שטארקייט ער זאל קענען פארנעמען א דבר הכי גדול והכי חזר.
¶145דערנאך דארף מען האבן ער זאל ניט בטל ווערן פון זיין מציאות, אז ס'זאל בלייבן דער קשר פון דער נשמה מיטן גוף, וואס דאס קומט מצד דערויף וואס תורה ווערט אנגערופן שלום וואס דאס איז די ביידע ענינים, וואס שטייען אין פסוק.
¶146ס'שטייט ווי תורה ווערט אנגערופן אין עוז אלא תורה דערנאך שטייט 'ה' יברך את עמוד בשלום' ווי דער רמב"ם ברענגט דאס אראפ אין סוף הלכות חנוכה, אז כל התורה ”כולה לניתנו אל לעשות שלום בעולם, ושנאמר דרכי” ער דער אחרון בכל נתיבותי' שלום אט דאס איז דער ענין פון דער תורה, דער צווייטער ענין?
¶147אבער פריער, איידער מ'דארף באווארנט דעם פירוד פון נשמה בגוף, דער ניט דארף מען באווארענען, ער זאל קענען אויפנעמען די י' ג' שי' עולמות, ”שלש מאות ועשר עולמות”, דערנאך דארף מען באווארענען, אז ס'זאל ניט זיין דער פירוד הנשמה דער אויסגיין פון דער נשמה פון דעם גוף.
¶148וואס דאס ווערט באווארנט, אז דורך דערויף וואס ”ה' מברך את” עמו בשלום אז צוזאמען מיט דער ברכה גיט ער אויך די כלי, וואס דאס איז דער ענין השלום, וואס דאס איז אויך אין דורך תורה.
¶149וואס וואס התחלת המשנה הויבט זיך אן מיט מימת' עקודנא שמה בערבין, וואס דא זאגט מען א 'דבר והיפוכו', מ'זאגט אז דאס איז ערבין, היפך פון ”ויקרא אלקים לאור יום” איז דאס חושך בעולם, ביחד עם זה זאגט מען, אז דעמאלט הויבט זיך אן דער ענין פון קריאת-שמע.
¶150וואס וואס איז דער ענין פון קריאת-שמע? ”שמע ישראל הוי' אלקינו הוי' אחד” ס'איז דא דער ענין פון ד' צטרון, דער דלעת, שמים וארץ דער ח', און דארט איז דאס דער אלף 'אלופו של עולם' און דאס איז דער ענין פון קורא נשמע 'קבלת עול' 'מלכות שמים', און דערנאך איז דאס ממשיך אין פרשה שני 'קבלת עול' תורה ומצוותי',
¶151און ווען טוט ער דאס?
¶152מערבים בשעת ס'איז דער ענין פון בשחבך וואס אט דאס איז ווי אזוי איז דא אט דער חיבור קען דאס אויפטאן תנא הקרא קאי אז דאס טוט אויף תורה,
¶153אז דער אויבערשטער האט אנגעזאגט בתורתו אז אין וועלט ווערט ערב, ביי אים אליין ווערט ע-פי תורה ערב, ער קען דעמאלט ניט נתפלל זיין תפילת שחרית אדער תפילת מנחית, דאס איז ערבית אזוי זאגט אים ”תורת אמת”, וביחד עם זה זאגט אים תורה אז קריאה שמה איז ניט נאר ס'דארף זיין בקומך ס'דארף אויך זיין בשחבך ואדרבא ווען דארף ער דאס אנהויבן?
¶154דוקא בשחבך. לכאורה'ן דארפט ער מאכן מן הקל על הכבוד פריער זאל דאך זיין קורין קריאת-שמע בקומך, און דערנאך, בשעת ס'איז דורכגעגאנגען די התחלה, האט ער דאס אויך בשחבך.
¶155זאגט תורה ניין! ”מאימתי קורין השמיא” הויבט זיך אן פריער בערבי, פארוואס איז דאס?
¶156דערפאר וואס ”ה' עוש לעמוד יתן ה' יברך את עמו בשלום”.
¶157און יהי רצון, אז בקרוב ממש זאל מען זוכה זיין צו דעם קיום היעוד, ווי געזאגט פריער, אז מ'איז נוכל ”שלש מאות ועשר עולמות”, וואס דאס, כאמור, מיינט מען דאך א נשמה בגופים,
¶158ווי חסידות פסח'נט דאך אין דער פלוגתא הידוע צווישן דעם רמב מיטן רמב אז דער עיקר השכר איז דאס אין דעם עולם א דחי"ה מיט א ת ווען ס'איז נשמות בגופים, און אט דעמאלט האט מען די ”שלש מאות ועשר עולמות”, און מ'האט דאס אין אן אופן פון להנחיל א ויש און אוצרותיהם עמלו דורך דערויף וואס מ'האט זיך פריער צוגעגרייט, און מ'האט דאס,
¶159און מ'האט דאס געלערנט און מקיים געווען בפועל, אז ”ה' עוז לעמו עצין ה' יברך את עמו בשלום” ”וכל הנותן בין יפה נותן” האט מען דאס אויפגענומען און מ'האט דאס געלערנט ווי דער אויבערשטער וויל אז מ'זאל דאס לערנען, און מקיים די לימודו, וואס דאס איז אויך כולל דעם לימוד אין אופן ”המביא לידי מעשה”, און וואס אט דעמאלט האט מען דעם שלום כפשוטו.
¶160מ'האט נאך אין די לעצטע טעג פון גלות, דערנאך גרייט מען זיך און ס'קומט גלייך דער ”מיד הן נגאלין” און מ'האט די ”שלוש מאות ועשר עולמות” אין אן אופן פון ”והנחל אוהב וישב אוצרתיהם עמל” בגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, ובקרוב ממש.
¶161לחיים. אויף איבן חזר' נאכאמאל בנוגע למעשה בפועל, אז מ'זאל אויסנוצן אט די פיר טעג חנוכה וואס הויבט זיך אן פון די פינפטע ליכטו פון דעם פינפטן טאג חנוכה בנוגע צו מרבה זיין אין התוועדות וואס זיי זיינען פארבונדן מיט חנוכה,
¶162און מיט פרסומי נשא, און לימוד הלכות חנוכה, און סיפורי הנס דער חנוכה, אין נגלה דתורה און אין שמן דתורה, וואס דאס איז רזין ורזין דרזין דאורייתא.
¶163ובודאי, ובפשיטות, אז דער לימוד זאל מביא זיין 'לידי מעשה' אויף מקיים זיין מצוות בהידור, און נאכמער אין אן אופן פון מהדרין מן המהדרין און נאכמער ווי דער רמ א פסק'נט אפ אז דאס ווערט ביי אים א מנהג פשוט, אז וויבאלד אז ער איז א איד דארף ער זיך פירן אין אן אופן פון מהדרין מן המהדרין.
¶164און דאס וועט ברענגען בקרוב ממש צו חנוכת בית המקדש השלישי, וואס ”יבנה בית המקדש במקומו, ויקבץ נדחי ישראל”.
¶165ובפרט נאך אז מ'וועט זיך עוסק זיין מעשינו ועבודתינו 'בזמן הגלות' בכלל, ובפרט אין עקבתא דמשיחא, ובפרט אויך אין די ימי חנוכה אלו, איז מקבט זיין נדחי ישראל, אט די קינדער וואס זיי האבן נאך ניט די פולע ידיעה אין תורה,
¶166וואס אפילו אז עס פעלט עפעס א ידיעה אין תורה איז מען שוין אויך בכלל פון נדחי ישראל, ער איז ניט אינגאנצן אין תורה, וואס דעמאלט ווערט ער מיט תורה איין זאך.
¶167על-אחת-כמה-וכמה צו מקבט זיין די אלע קינדער וואס זיי זיינען נדחי ישראל בפשטות, שנשבו בין העכו מ'איזו סיבה שתהי' האבן זיי ניט קיין חינוך אין קיין אידישן חינוך, קיין תורה חינוך, אדער על כל פנים ניט קיין תורה חינוך בשלימותו, און אנהויבן דאס גלייך פון נר חמישי און מוסיף זיין והולך ”מעלין בקודש” וועט דאס, כאמור,
¶168מזרז זיין דעם חנוכת בית המקדש השלישי, און ס'וועט זיין ווי ער זאגט גלייך דערנאך אין רמב"ם וקבות נדחי ישראל ביז אהפוך על כל העמים כולם ”שפה ברורה ולעבדי כולם שכם אחד” ”והיתה להוי' המלוכה”,
¶169בביאת משיח צדקנו, וואס ער איז דאך איינער פון די שמוני נשיכי בני אדם, וואס כנגדם איז די שמונה ימי חנוכה, כמבואר בכמה מקומות אויך אין שערי אורה און ספר המצוות פון צמח צדק, און פאר דערויף נאך אין ”תורה אור” פון דעם אלטן רבי'ן,
¶170און דאס וועט אויך ממשיך זיין אויך די דרגא אין משיח'ן וואס ער איז שייך צו שבעה רואים, אז ילמד תורה ”את כל העם כולו” וואס דאס איז דאך די ביידע דרגות אין משיח, וואס נקרא מלך און נקרא רב ווי ער איז מבאר בארוכה אין מצות מינוי מלך.
¶171און מ'וועט זוכה זיין צו די אלע ג' מצוות, אז ”בעים אל הארץ” און דערנאך איז מען מנצח ”מלחמתו של עמלק”, און ס'איז דא דער הלכים לחמת הוי' וינצח און דערנאך ווערט דער ענין פון מלך ”בישראל, מלכא משיחא”, יבוא ויגאלנו ”ויולכנו קוממיות לארצנו” בעגלא דידן לחיים.
¶172די וואס דארפן מאכן
¶173א ברכה אחרונה וועלן זיכער מאכן א ברכה אחרונה.
¶174דעם פארברענגען וואס רעקארדער איז רעפארדוסט ביי ולפסי 770, אייסטער פארקוועט, ברוקלן, ניו יארק, 11213, פאר קאפיס, בליז ווייט וואס ס'קאל אויס איז 212-493-1234.
¶175הפריליך במחתה