Text

¶1כ'ט תמוז, לראש חודש מנחם ה ה תשמום ט. מ'געפינט זיך דאך אין א טאג וואס ס'איז דאך א ראש חודש, במילא האט ער דאך כמה ענינים אין וועלכע ס'איז גאר פארבונדן מיט ימים טובים, אף על פי וואס דאס קומט ניט צו אן ענין פון יום השבת, ווי ער איז אויסגעצילט פון ימי השחול, איז דאס אבער אויך אפילו ניט ווי ימי ימים טובים, אף על פי כן איז דאך דאס אבער, ווי דער נאמען אליין באווייזט, ווערט דאס אנגערופן א ראש חודש אז דאס איז בדוגמא פון א ראש און א תחילה און א התחלה און א שורש פון כל הפירושים וואס ס'איז דא אין דעם ווארט ראש פון דעם גאנצן חודש.

¶2עאכו כמה וכמה אז דאס רעדט זיך פון אזא חודש וואס האט אין זיך אן עבודה מיוחדה ווי דער חודש החמישי, וואס בדוגמא ווי מ'זאגט דאך אז יהפו ימים אלו לששון ולשמחה ולמועדים טובים איז דאך פארשטאנדיק, אז אף על פי וואס דאס זאגט זיך דאך אויף די אלע ד'צומות, איז דאך אינו בדומה, וויבאלד אז ס'דארף זיין יהפכו דארף דאך זיין בערך פון דער ירידה, איז דאך אינו בדומה פון די איבעריקע צומות, פון די אלע צומות, א חוץ יום הכיפורים וואס דאס איז דאך אן ענין בפני עצמו און אן ענין מן התורה וכו כמדובר כמה פנים, איז דאך אלע איבעריקע צומות, כלול אויך אט די וואס ווערן אויסגערעכנט אין דעם זעלבן פסוק, פון צום הרביעי ביז דעם צום גדליא וכו קומט דאך ניט דער ענין העלי וואס ס'דארף זיין בערך הירידה, וויבאלד אז די ירידה וואס איז פארבונדן מיט ראש-חודש אדער מיט ראש-חודש אב איז דאך פארבונדן מיטן חורבן בית-המקדש, ניט סתם הובקה העיר אדער על דרך ווי ס'איז געווען אין צום גדליא בנוגע צו דעם גדליא וואס ס'איז געווען אנגעפירט מיט שורת הפליטה וכיוצא בזה, אדער עשרה בטבת וכיוצא בזה, איז דאך דער ענין פון ראש-חודש וואס דאס איז דאך פארבונדן מיט דעם ענין פון חורבן בית המקדש איז דאך פארשטאנדיק, אז די עלי'וואס זי קומט דאך על ידי מעשינו ועבודתינו איז שלא בערך פון די איבעריקע דריי צמות, און די מדה ידועה, איז וויבאלד אז די מדה ידועה איז יש לומר, אז דאס איז מער ווי כל הצומות כולם, וויבאלד אז דאס איז פארבונדן דער צום פון תשעה באב מיט דער ירידה הכי גדולה, במילא איז דאך פארשטאנדיק אויך, אז די עליה דארף זיין די עליה הכי גדולה, ביז די עליה פון מקדת אדנ'כוננו ידיך

¶3וכמדובר כמה פעמים. וואס דאס איז דאך אויך דער ענין וואס לא היו ימים טובים דישראל כחמשה עשר באב ויום הכיפורים, וואס דער ענין פון חמשה עשר באב איז דאך ווי די גמרא דערציילט, די אריכות הביאור בזה איז דאס באמת פארבונדן מיט תשעה באב, ווארום שוין בתשעה באב איז דאך געווען דעם סימן, ווי זיי האבן שוין געהאט, אז ס'האט זיך געענדיקט די אלע ענינים בלתי רצויים פארבונדן מיט די ארבעים שנה במדבר, האט זיך שוין אנגעהויבן דער ענין פון גאולה האמיתית והשלימה האט זיך דאס אנגעהויבן, דער סימן בזה איז דאך געווען, אז זיי זיינען אלע אויפגעשטאנען, חיים וקיימים, משא'כן אין די שנים שלפני זה איז דאס שוין געווען אין תשעה באב פון שנה ההיא, נאר אזוי ווי ס'האט געוואלט האבן דעם בירור הכי חזק מצד די ספקות וואס ס'קען זיין ביי א בני-אדם, במילא האט מען געווארט נאך עטלעכע טעג ביז וואנענט ס'איז געווארן קיימא סיהרא באשלמותא וועלכע סיהרא? וואס ס'הויבט זיך אן ראש-חודש אדער ראש-חודש ורחם אב, וואס זי הויבט זיך דאך אן, קיימא סיהרא באשלמותא, הויבט זיך דאך אן די אשלמותא-עירא פון דער רגע הראשונה, וואס דאס איז רגע המולד, וואס דאס איז דאך אין דעם יום ראש-חודש, ובפרט נאך וואס אמאל איז דאך דא מצד דעם וואס מ'מאכט על-פי החשבון, קען דאך זיין שינויים, משא-כן בשנה זו איז דאך דער מולד אויך אין יום הרביעי, וואס דאס הייסט מארגן אינדערפרי, כמדובר כמה פעמים, וואס ס'הויבט זיך שוין אן דער מעת-לעת פון די התחלה איז פון דעם מעת-לעת הויבט זיך שוין אן אין תפילת ערבית פון דעם יום הרביעי, און איצטער האט מען דאך שוין לחד תפילת ערבית און מ'גרייט זיך שוין מתפילה לתפילה, צו תפילת הראש חודש, דאס איז בגלוי ובפרהסתר, ניט נאר בלחש וכמדובר כמה פעמים. וואס דאס הויבט זיך אן און ס'האט נאך אויך א שייכות צו יום השלישי, שהוכפל

¶4כי טוב, וכמדובר כמה פעמים, אז בכלל דער ראש-חודש, על אחת כמה וכמה דלילה, די התחלה פון ראש-חודש איז דאך א ממוצע צווישן יום השלישי און יום הרביעי, וואס ביי יום השלישי איז דאך דא דער ענין פון הוכפל בו כי טוב וביום הרביעי איז דאך דא, ווי מ'האט שוין אפגעשטעלט אין שבעת ימי בראשית, וואס ס'האט זיך איבער יעדער וואך מיט די שבוע בשבוע, איז ביום הרביעי נתלו המאורות, וכמדובר כמה פעמים אז ס'איז פארבונדן מיט שירות של יום וואס מ'זאגט דאס אפילו אין גלות וכיוצא בזה, וואס דער תוכן פון שירות של יום איז דאך פארבונדן מיט נתלו המאורות מיט א ת'סיי דער מאור הגדול און סיי דער מאור הקטן, וואס מאור דומין לבנה און מונין ללבנה וואס דאס גייט דאך אויף אידן, און וואס דערפון גופא איז דאך פארשטאנדיק, אז דער מאור הגדול גייט אויף דעם אמת'ן משפיע פון אידן פון דער לבנה, וואס דאס איז הקדוש ברכה, ביז עצמות ומהות אליין, און זיי ווערן ביידע נתאחד אין רגע המולד, וואס אט דעמאלט ווערט די לבנה נולד מתחילתה. אין וואס באשטייט איר מולד? אז מ'זעט אין דער לבנה ווי אזוי ס'שפיגלט זיך אין איר אפ די אור השמש, וואס דאס איז דאך דער ענין פון דעם עולה בפשטות, אז ס'איז נולד דער אור הלבנה, וואס דאס איז דאך ניט לית לה מגרמא, נאר דאס באקומט זיין פון אור השמש, און דאס איז שמש ווי דאס באווייזט אין דעם מאור הגתול, ווי דאס באווייזט אויפן אויבערשטן אליין, ביז אין עצמות ומהות.

¶5וואס אט דאס איז דאך אויך דער השתדלות במיוחד בראש-חודש, מיט אלע ענינים פארבונדן מיט ראש-חודש, ביז וואנענט אז מ'זאגט אין דערויף א חידוש, אז ראש-חודש זאגט מען אויף דערויף ובראשי חטשיכם רשון רבים, ווי ער שטעלט זיך אויף דערויף אפ אין זהר, און מבאר אין דערויף אין ביאורי הזהר, וכמדובר כמה פעמים די ענינים ודי פרטים בדבר. און יהי רצון, אז מ'זאל אראפברענגען די אלע ענינים אין מעשה בפועל, און אין דער נקודה וואס מולד איז מחדש, אז דאס הויבט אן גלייך לייכטן, און מ'ווייס שוין, אז אפילו על-פי טבע מוז זיין הלוך והוסיף ואור, ביז וואנענט אז ס'ווערט די שלימות פון אט דעם אור וואס ער איז ערשט איצטער נולד געווארן אין רגע המולד, ביום הרביעי, ווי ס'איז די קביעות פון שנה זו. און דאס קומט אראפ וויבאלד אז מונין ללבנה איז דאך פארשטאנדיק, אז מ'דארף זיך ניט באגנוגענען, און מ'טאר זיך ניט באגנוגענען מיט דעם ענין ללבנה אליין, נאר דאס איז מעורר, אז די אלע ענינים וואס מ'זעט אין דער לבנה, על אחת כמה וכמה די ליכטיקע ענינים שבה, דאס א איד אפשפיגלען אין זיין חיים, ביז חיי הלילה, על אחת כמה וכמה אז פון דער לילה גייט ער דאך אריין אין הוסיף והולך ואור ווי ס'ווערט אויך בגלוי דער אור השמש, מ'דארף דאך דאס אפשפיגלען, בפרט נאך אז מ'דארף דאך אויך האבן די התחזקות אין מעשינו ועבודתינו במיוחד אין דעם חודש, און במילא אויך אין דעם ראש-חודש, וואס פון אים קומען דאך אלע ענינים פון דעם חודש, על אחת כמה וכמה די התחלה פון די אשלמותא פון דעם חודש, דארף מען דאס אויך פארבינדן ביז אין מעשה בפועל, וואס דאס איז דאך אויך דער חילוק צווישן לימוד און מעשה איז דאך על דרך ווי דער חילוק פון שמש וירח,

¶6כמדובר כמה פעמים, ווערט דאס ביתר שאת וביתר עוז אין צוזאמענהיינג מיטן ראש-חידש פון חודש החמישי. און יהי רצון, אז דאס זאל גלייך ווערן פארבונדן אז לא ייקבן אפילו כהרב עין קומט גלייך די הדרגא החמישית, והחמישית לפרעה, דבי ישפריעו כל מהורין און צוזאמען וואס מ'האט דעם אור הלבנה און אור השמש און אור החמה און אור שמש און כל מהורים שטייען זיי אין אן אופן פון אוספירין, וואס זיי שטייען אין א גלוי ביז א גילוי שאין למעלה מגילוי זה, וואס דאס איז מן הקצה אל הקצה, און ונעוץ סופן בתחילתן ותחילתן בסופן, אז דער ערשטער טו ער, דער ערשטער העברה פון דעם מולד הלבנה איז גלייך פארבונדן מיט די שלימות הלבנה, וואס דערמאנט אויך אז דאס איז בדוגמא פון יום טוב פון יום הכיפורים פון אחת בשנה, וואס דאס איז אויך על דרך זה דער ענין פון חמשה עשרה באב שלימותה פון א לבנה פון חודש החמישי, פארבונדן, כאמור, ווי ער זאגט אויך אין מזאי פון דעם חודש, אז דאס איז יבוא ארי אז דאס גייט אויף לעתיד-לבוא, אז די גאנצע זאך איז בשביל, כדי ס'זאל קומען דער ארי וואס גייט אויפן אויבערשטן, ארי'שעג מי לא ירא און דאס דערמאנט אויך אויף די רחמים רבים פון חודש אלול, מיט י'ג'מדות ארחמים, און ער וועט דעמאלט אויפבויענגט צוריק דעם בנין האריאל, דער מקדש אדנ'כוננו ידיך און ווי ער זאגט דעם לשון דארטן, אז דאס איז בשביל אז דאס איז די גאנצע ענינים שבלתי-ריצויים איז דאס כדי דער ענין הכי רצון, אין אן אופן וואס לא היו ימים טובים, ווי חמשה עשר באב, וואס דאס איז דאך בדוגמא פון ראש-חודש שב, ועל דרך זה אויך פון יום הכיפורים דער אחת בשנה, אז בשעת א איד איז אורש בא זיך די נקודה פון מסירת-נפש, וואס דאס איז דאך דער ענין פון אחת בשנה, און וואס דעמאלט

¶7לית לו מגרמי כלומפ וואס דאס איז דאך דער ענין פון מסירת נפש, איז תיכף ומיד האט ער און גלייך דעם מולד פון זיינע כוחות הגלויים, און איז גלייך אין אזא מין אופן אז ס'איז א דבר בטוח אפילו בדרך הטבע, על אחת כמה וכמה בשעת מ'איז נאך מוסיף בזה אין דעם מעשינו על ידי מעשינו ועבודתינו נאך מער ווי טבע, און ביז למעלה מן הטבע לגמרי, ביז ס'קומט די גאולה האמיתית והשלימה, וואס דאס איז נאך העכער פון די אלע ד'גליות, במילא העכער פון די אלע ד'גאולות, מיט אלע ד'לשונות בזה, און ס'ווערט גלייך דער הספריאו כל מהורין, אנהויבנדיק פון דער רגע הראשון פון ראש חודש, חודש החמישי. וואס דאס איז דאך ווי דער מרדש האט אפגע'פסק'נט אפילו אז דאס איז דאך אן ענין של הגדה, איז דאך אין למודין הלכה מפי מדרש וכו'זאגט מען דאך אבער, ביז א כלל אין פוסקים, אז איז א זאך וואס שטייט אין אגדה, און ס'איז ניטא אויף דערויף קיין סתירה אין שאר חלקי התורה, ואדרבא מ'געפינט נאך סיוע וכיוצא בזה, איז אט דעמאלט אין למודין הלכה מפי אגדה, ואדרבא ס'ווערט אין אן אופן פון גדה המושכת לבו של אדם, און ס'ווערט דער עובר האבן משנה געווען און מ'איז אזוירות מכריז אין מברכים את החודש אין דעם שבת שלפני זה, וואס דער שם פון חודש ווי ער ווערט געבראכט אין די תורה איז דאך דאס אב, און לכאורה, בשעת מ'וויל מאכן אין דערויף א שינוי והוספה, מ'האט דאך געדארפט די הוספה קומען לאחרי דעם ווארט אב, האט געדארפט שטיין אב מנחם האט אידן אוועקגעשטעלט, אז הויבן הויבט זיך דאס אן מיט מנחם, וואס דאס איז דאך אויך שמו של משיח צדקנו, יבוא ויגולנו בקרוב ממש, און ערשט דערנאך דערמאנט מען דעם אבינו שבשמים, כמדובר כמה פעמים. און יהי רצון, אז פון דעם דיבור אין די אלע ענינים זאל מען אויך מאכן די אלע החלטות טובות, אנהויבנדיק פון די החלטות פארבונדן מיט די ניין טעג וועגן סיומים וכיוצא בזה, אין א הוספה

¶8ענין פון נתינת צדקה, און בהוספה אין לימוד פון הלכות בית הבחירה, וכמדובר בארוכה אין די התוועדות שלפני זה, ועוד והוא העיקר, אז פון דעם דיבור אין די אלע ענינים טאנצט מען גלייך אריין אין דעם עשי'פון די אלע ענינים, אנהויבנדיק פון דעם מקדש אדנ'כוננו ידיך ומראה באצבעי ואומר זה איז דער מקדש, און אט איז תקומען משיח צדקנו עם כל ענינים שלו, און געקומען אויך דער גואל ראשון הוא גואל אחרון משה רבינו און צוזאמען מיט אהרן הכהן, וואס היינט אויך זאל זיין יום הילולא איז דאך אויך ראש-חודש אב, חודש החמישי, וואס דאס איז דאך איינער פון די פלאים און די אויסגעטו קייט פון אהרן הכהן, וואס מ'זאל זיין דערמאנט דער יום ההסתלקות, דער יום בחודש און בשנה, געפינט מען דאס אין כתבי קודש געפינט מען דאס ביי אהרן הכהן, און אין הוימי תלמידיו של אהרן הכהן צי אלעמערשטן זיין אריכות ימים ושנים טובות בפשטות, על דרך ווי ס'איז געווען ביי אהרן הכהן נאך מערער ווי הי'ימיו מאה ועשרים שנה, וכמדובר כמה פעמים באריכות בזה, אז דאס איז דערנאך ווערט די אריכות ביז כימי העץ, ימי עמי, וכמדובר כמה פעמים, ועוד והוא העיקר, אז מ'האט א גוף בריא און א נשמה בריאה, און מוסיף דורך ברית הנשמה, וואס אותם נפשם עיקר ווערט דאך דער גוף נאכמער געזינטער, בפשטות, על אחת כמה וכמה ברוחניות שלו, במילא איז מען מקיים בכל לבבך, וויבאלד אז מ'האט א געזונטע הארץ, ובכל נפשך א געזונטן נפש, מיט אלע עשר כחות הנפש, און מ'האט אלע ענינים ביז בכל מודיך אין אן אופן פון בלי גבול. און דאס ווערט גלייך, כאמור, על ידי ההחלטה בנוגע למעשה בפועל בכלל, און בנוגע למעשה בפועל פארבונדן מיט די ניין טעג, כמוזכר כמה פעמים, ובקרוב ממש,

¶9ממש ובתוקף ומיד ממש, און כמדובר כמה פעמים תוקף ומיד ממש ממש זאל מען האבן דעם מקדש ארמא כוננו ידיך, שם נקרא ולפניך קרבנות רצונך אנהויבנדיק אויך פון די קרבנות פון ראשי חדשייכם, כמדובר כמה פעמים, ומשה ואהרן עמהם, און דערנאך איז גייט מען מחיל אל חיל אין אן אופן פון לעתיד-לבוא, וואס דאס איז דאך א הליכה פון אין בלי גבול, אין א העכערן בלי גבול, כמדובר כמה פעמים, ומתוך שמחה וטוב לבב תיכף ומיד ממש, בלי שום הפסק נשמות בגופים. און ס'ווערט גלייך די שלימות לכל עניני מולד, אף על פי וואס מ'האט ער דעם רגע פון דעם מולד האט מען שוין אין דעם רגע המולד דורך די קיימא סיהרא באשלמותא, על דרך זה אויך אין דעם רגע הראשון פון גאולה האמיתית והשלימה האט מען גלייך די גאולה ווי זי שטייט בשלימות, ביז אין א שלימות אין למעלה הימנה, וואס זי איז דאך כמדובר, ווי דערמאנט פון דעם מדרש, אז דאס איז דאך א מזל שלו ארי, דערפאר וואס קומט דעמאלט ארויס דער ארי'שעק מי לא יראה, לראה שמים ביז אין יראה בושת כמבואר בארוכה אין דער הגהה צו חצות, אין דעם אלטן רבי'ס סידור, כמדובר כמה פעמים, און מ'האט גלייך אין אן אופן אז ראי'איז דאך אויך כמלשון ראי כמבואר בארוכה בכמה מקומות בזה, און ס'ווערט אויך דער מראה באצבעי ואומר זה אויף די אלע גוטע זאך, אנהויבנדיק פון גאולה האמיתית והשלימה תיכף ומיד ממש, און דערנאך איז די הליכה מחיל אל חיל און די שליחות לצדקה איז נאך מרבי אין אט די אלע ענינים, ובפרט נאך אז כלפי שמיא גליא איז די אלע החלטות טבת בנוגע צו די סיומים, וכיוצא בזה די אלע ענינים הכי רצויים פארבונדן מיט די ניין טעג, ותיכף ומיד ממש ממש, ביז וואנענט אז מ'טאפט דאס אן מיט חוש המישוש, כמדובר כמה פעמים, גאולה האמיתית והשלימה, תיכף ומיד אין דער רגע הראשון שלו, וואס זי קומט תיכף ומיד ממש אויפן זייגר.