טקסט

¶1בכף ה בכסלו, ווי די גמרא זאגט, איז דאך דעמאלט וואס נכנסה עכם להיכל און תעמו כל השמנים און דערנאך איז נצחן בני חשמונאי מ'האט געפינען אז פך ”אחד חתן בן” חתמו של כהן גדול און דערנאך איז לשנה הבאה קבוע להללו להודאה.

¶2איז דאך ידוע אין דערויף דער דרושי רבותינו נשיאינו פון ”תורה אור” און די נשיאים שלאחריו, וואס מאי טעמי האט מען דאס קובע געווען דעם נס בנרות ובאור,

¶3וואס אמת טאקע דער נס איז געווען אין פך אחד וחתן ”בחתמו של כהן גדול, וואס לא היו ולא הדליק אלא יום אחד” ועיד ליקו שמונה ימים אבער דאס גופא דארף דאך האבן א ביאור, פארוואס האט מען דאס אזוי געמאכט אז אין דערויף זאל זיין דער נס,

¶4און דערפאר זאל מען דערנאך אויך קובע זיין די ”מצות היום” אין דעם ענין פון הדלקת הנרות.

¶5וכמדובר כמה פעמים, אז די התחלה פון ימי חנוכה ומצוותי' הויבט זיך אן די הדלקת נרות חנוכה, וואס דאס באווייזט דאך אויך ווי יעדער ענין התחלה על פי תורה, התחלה אין קדושה באווייזט דאך אויך אויף התחלה אין מעלה.

¶6אויך איז אויך וואס ס'איז דא פארבונדן מיט דעם ענין פון ”הלל והודאה”.

¶7ובפרט נאך בשעת שמנוגע לשאלה הראשונה, איז דאך אויך ווי מ'זאגט אין 'ועל הנסים' אז ס'איז געווען דער ענין פון ”מסרת גבורין ביד חלשים ורבים ביד מיאתים” ווי ער רעכנט דארט אויס די אלע פינף דרגות, וואס דאס איז דאך דער ענין פון נצחון במלחמה,

¶8וואס דאס איז דאך א ענין בפני עצמו לכאורה וואס האט גאר קיין שייכות ניט צו דעם ענין האור והנרות און דעם נס אין דעם שמן.

¶9ס'איז דו אין דערויף דער ביאור, בהקדם הביאור, דאס איז דאך פארבונדן מיט דעם מנורה שבבית המקדש, וואס אויף דערויף זאגט מען דאך צו אהרן הכהן, אז ”בהעלותך את הנרות אמול פניהם נרא יאירו שבעת הנרות” זאגט מען דאך אויף דערויף וכי לא אורה הוא צריך נאר וואס דען?

¶10דאס איז דער אור כדי ס'זאל זיין אור אין וועלט, ביז וואנענט אז מ'זאגט ”שמשם אורה יצאה” לכל העולם, אז פון דעם בית המקדש, דורך די חלונות שקופים מתאומים, איז דערנאך ארויס דער אור ביז ער האט דערגרייכט בכל העולם כולו, ביז אויך אין גאנץ 'סדר השתלשלות'.

¶11וכידוע ומבואר בכמה מקומות, אז בשעת א איד איז מקיים א מצוה אין 'עולם הזה' התחתון שאין תחתון למטה הימנו, פועל"ט ער אן עילוי אין א הוספת אור אין 'עולם האצילות', ווי אצילות הפרטי, דערפון אויך פארשטאנדיק ווי אצילות הכללי וואס פון דארטן ביז 'עולם הזה' התחתון איז דאך דאס כולל דעם גאנצן 'סדר השתלשלות',

¶12ובפרט נאך על פי המבואר, אז יעדער ענין מצוה, וואס אין דער מצוה איז דאך ”המעשה הוא העיקר”, וואס כדי ס'זאל זיין דער מעשה בפועל דארף מען האבן א אידן א נשמה בגוף און ער זאל איר מקיים זיין, איז דורך דערויף

¶13ווערט דער צוותא וחיבור מיט דעם רצון מיטן ”בעל הרצון”, ביז אויך העכער פון דעם גאנצן ענין פון מציאות הרצונות, ווי דאס איז אין תענוג ביז ווי דאס איז אין עצמות ומהות.

¶14און אויף דערויף זאגט מען, על אחת כמה וכמה, אין א מצוה כללית וואס זי איז פארבונדן מיט שבעת הנרות, און וואס ס'איז זיי פועל"ט מען אויף אן ענין כללי, ”אל מול פני המנורה יאירו שבעת הנרות” איז דאך על אחת כמה וכמה וביתר עוז אט די אלע ענינים.

¶15מ'איז דאך מבאר דורך דער ענין פון די שבעת הנרות.

¶16וואס דאס איז דאך בדוגמא פון די שבעה מדות, בדוגמא פון די ”שבעת ימי הבנין”, וואס אין ענין העולם איז דאך אין אן אופן פון ”עולם לשון העלם” והסתר,

¶17כדי ס'זאל קענען זיין דער ”ובחרת בחיים” איז דא דער ענין פון דעם 'העלם והסתר' און דערנאך אין דערויף זאל זיין דער ובחרת א איד בבחירתו, איז דערפאר איז דאך אז אלה ומזה את האלקים איז דאך דא די שבעה מדות דקדושה,

¶18וואס פון זיי איז די ”שבעת ימי הבנין”, וואס ”עולם חסד יבנה” אנהויבנדיק פון חסד, און דערנאך די מדות שלאחריו, ביז 'כללות ענין' פון שבעת המדות,

¶19און אין דערויף איז דא דער ”זה לעומת זה עשה האלקים” דורך דערויף וואס בראשית ברא אלקים און אין דערויף דארף זיין דער עול ד”תולדות השמים והארץ בהבראם ויום בראת הוי' אלקים” אז דער איד על ידי עבודתו איז דער מגלה אין דעם אלקים דעם ברור כתורת הבעל שם טוב די כוונה שבזה,

¶20ביז וואנענט אז ס'קומט פריער הוי און דערנאך אלקים ביז וואנענט אז ס'ווערט פון דעם ”אלה תולדות השמים וארץ דער אלה תולדות” פרש למעלה ממדידה והגבלה שלימות העולם, ווי דאס וועט זיין בביאת ווען ”יעלה הפורץ לפנינו” בביאת מלכא משיחא.

¶21וואס דאס איז די עבודה פון ”בעלותך את הנרות” אז מ'דארף דאך זען אז דאס זאל באלייכטן, וואס דאס ווערט אויפגעטאן דורך דערויף וואס אין די שבעת הנרות גיסט מען אריין שמן, און ווי ער איז מבאר אין די דרושים,

¶22אז שבעה מדות שבעת נרות איז דאך אזוי לעומת זה עשה אלקים, במילא זאגט מען דאך אויף דערויף פון ”לאום מלאום יאמץ”, נאר ”הקב"ה עוזרו”.

¶23און דערפאר זיינען די מדות דקדושה מנצח, די מדות שלאום הזה על ידי העבודה בא יעדער מדה,

¶24מתאים למדה זו, ביז וואנענט אויך די עבודה פון אספו כל האדרים כמבואר לעיל בארוכה אין די פריערדיקע התוועדות, אז ער איז מאחד כאלה מדות, וכללות כולם די 'ג' מדות', און מיט זיי אטאקירט ער די מדות שלא יום הזה, וואס אט דעמאלט איז דאס א נצחון מלא, ביז אין אן אופן פון ”פדה בשלום נפשי מקרב לי”

¶25וויבאלד אבער אז דאס איז ”זה לעומת זה”, איז דערפאר קען דאך זיין דער לאמ ולעום יאמץ אז זה נופל דערנאך קען אבער אויך זיין דער ענין אין אן אופן הפכי.

¶26בשעת מ'גיסט אריין שמן, וואס שמן איז דאך דאס מרמז אויף חכמה איז דאס בדוגמא ווי אין 'עבודת האדם' כפשוטו, אז ”אין אדם עובר עבירה אלא אם כן נכנס בו רוח שטות” בשעת אבער ביי אים איז מאיר דער אמת'ער שכל וואס דאס ווערט דאך נכלל והתחלתו איז דאך פון דעם ענין החכמה,

¶27און דאס ווערט אריינגעגאסן אין די נרות, און מ'צינדט דאס אן אז דאס זאל פועל זיין פעולתו איז אט דעמאלט, על ידי בלשון הידוע המשכת המוכן אל המדות איז אט דעמאלט ווערט דער נצחון אין אן אופן, אז דאס איז שולל דעם ענין פון ”לאים מלאים יאמץ” תעמוד, ווארום אמורים ווען דאס איז עבודה כתיקונה,

¶28על דרך ובלשון הידוע בשנים כתיקונם.

¶29בשעת ס'איז אבער נכנסו עכם להיכל און ווי ער טייטשט דאס אפ אין היכל, אז דאס איז דער היכל, דער כ-י און אין כלו אז דאס איז דער היכל, ”נקודה בהיכלה”, און אף על פי כן איז אהינצו נכנסו ביז וואנענט אז דאס וועט ארויס אין א פועל פון ”טימו כל השמנים שבהיכל”,

¶30אז ס'כאפט אריין אויך עפעס אין דיעות בלתי רצויות, ביז וואנענט דיעות היפך הטוב והקדושה והרצוי, איז אט דעמאלט דארף מען האבן אן עבודה מיוחדת.

¶31וואס דאס איז די עבודה וואס איז פארבונדן מיט כהן גדול.

¶32וואס אויף וואס איז דערצו געווען דער תיקון בשלימותו, אז נאך ניט מספיק געווען אט דאס וואס נצחון און דאס וואס די חשמונאים זיינען נכנס ולהיכל, נאר דערנאך האט מען נאך אויך געדארפט זיין דער זוכן און דערגעפינען דעם פך אחד בכתום בחסמו של כהן גדול.

¶33וואס כהן איז דאך 'כללות עניני' עבודת השם, ווי דער ענין בפשטות אויך הכהן איז פון לאתן שירות, אז ”עומד לשרת את” הוי

¶34אין דערויף גופא איז דאך דא כמה דרגות, ובכללות דג' דרגות הידועים, ביז דער דרגא ההשלישית והעליונה, וואס זי ווערט אנגערופן בשם כהן גדול למעלה ממדידה והגבלה.

¶35וואס יעדער איד זאגט מען דאך אויף אים, ו”ואתם תהלים המלכת כהנים וגוי קדוש” אז יעדער איד איז עבודתו אין אן אופן פון כהן לעמוד לשעור לפני הוי איז דא א זמן אז ס'דארף ביי אים געפונען ווערן דער פך אחד חתן בחותמו של כהן, ניט סתם כהן נאר דוקא כהן גדול.

¶36וואס דאס איז למעלה ממדידה והגבלה, וואס אין 'עבודת הוי'' איז דאס דער ענין פון מסירת-נפש, וואס מסירת-נפש כדבעי איז דאך ענינה איז מסירת-נפש, מסירת הרצון,

¶37אז ניט קוקנדיק אויף זיינע חשבונות, אז דאס איז מאתים כנגד רבים, און אז דאס איז חלשים כנגד מרובים, ביז וואנענט ווי ער טייטשט דאס אויך אויס על פי חשבון דקדושה,

¶38אז מצד דערויף וואס מ'געפינט זיך אין גלות, און גלות יון, וואס גלות יון איז דאך געווען, ווי ער איז מבאר בארוכה אין די דרושים פון נשיא דורנו, פון רבי'ן דער שווער, אז דאס איז געווען ן ענין פון מלחמה רוחנית, און אזוי איז געווען ווי ער זאגט אין ”תורה אור” דער עיקר כוונתם איז געווען,

¶39רחמנא ליצלן, אז א איד זאל שרייבן ”על כרן השור שאלנו חלק באלקי ישראל” ווי ער איז מבאר אין ”תורה אור” אויפן דרוש, אז דאס איז אין שור גופא דער ענין ה פסולות והטפל בדוגמא ווי קרניים און תלפיים און שערות וואס זיי זיינען דאך דערפאר בפני עצמם גאר ניט אן ענין של אשר ניט מקבל-טומה, כמבואר בארוכה,

¶40און אויף דער דארטן וועלן שרייבן דעם ענין היפך פון מסירת-נפש, די קדושה זאל זיין דער ענין פון כתבו אזוי ”לנו חלק באלקי ישראל” מאכט ער אויף דערויף מאכט ער ניט אין דערויף דעם חשבון, אפילו אז ער זעט ניט מיט וואס ער וועט בייקומען דעם חושך העולם,

¶41ובפרט נאך אז ער איז מעט וחלש אויך ברוחניות, און מ'זאגט אים, אז בשעתא חדא וברגעא חדא קען ער מהפך זיין ”מן הקצה אל הקצה”, ער דארף נאר שטיין אין די תנועה פון חדר די תנועה וואס פארבינדט אים מיט יחיד חי העולמים ווערט דאס דערנאך נמשך מלך, ביז אין מלך העולם, אין עולם דא למטה,

¶42ביז אז דאס ווערט נמשך אין עבודה רוחנית דער ענין פון ”מסרת גבורין ביד חלשים ורבים ביד מעטים” אז ניט קוקנדיק וואס ס'איז געווען בעבר ס'איז געווען דארטן אין אן אופן פון גבורה בלתי רצוי וגבורה דלעומת זה און דער ריבוי דלעומת זה,

¶43און דא איז דאס בשעתא חדא וברגעא חדא רגע כמימרא איז אף על פי כן ווערט דאס נמשך דורך דעם יחיד וואס ס'געפינט זיך אין זיין יחידה, וואס זי שטייט ביי אים בהתגלות, ביז וואנענט אז ער איז זיך מוסר נפש,

¶44און דורך דערויף ווערט דערנאך דער ”להודות ולהלל לשמחה הגדול” אז ס'ווערט אויך נתגלה ניט סתם ז' ”שומות שאינם נמחקים”, נאר שמחה הגדול און אין ביידע אופנים פון 'הלל והודאה' סיי 'מלמעלה למטה' סיי 'מלמעלה למטה' ווערט דאס מבאר אין די דרושים.

¶45וואס אזוי ווי דאס איז געווען בהנוגע צו אהרן'ס הדלקת הנרות, כאמור לעיל, אז ס'איז טאקע געווען שם ”משם אורה יוצאה לכל” העולם כולו די וועלט איז געווארן ליכטיקער און אויפגעהויבענער דורך דערויף וואס אהרן האט אנגעצונדן דעם נראה אין דעם בית-המקדש, אבער פאר דערויף, ועיקר הענין איז דאך געווען בשביל בני ישראל,

¶46און בשביל בני ישראל בא זיי גופא דער עיקר בשביל פון זייער נשמות, און דער עיקר אין די תכלית ופנימיות פון דער נשמה, וואס אני נבראתי

¶47לשמש את קוני אז ער איז מגלה אין דער נשמה ביז זי שטייט בגלוי אין אן אופן פון ”אל מול פני המנורה יאירו שבעת הנרות” וואס דאס טוט ער אויף דורך דערויף וואס פון די ”שבעים נפש”,

¶48וואס דאס איז די שבעה נרות, וואס כל אחד איז כלו ומיתר ווארום דאס שטייט אין א שלימות איז ער אין דערויף ממשיך שמן פון דעם יעקב, ויציג שמן על אשו וואס יעקב ער איז דאך מבאר אין דעם דורש איז דאס א יו ד בתחילתו וואס דאס גייט אויף שמן, ביז אויף דעם יו ד שבנשמה,

¶49ביז דעם קוצו של יו ד בנשמה, וואס דאס איז יחידה, און דאס ווערט נמשך אין דעם עקב וואס דאס נעמט דורך זיין גאנצן גוף, ביז אין דעם עקב שבגוף,

¶50תחתית שבתחתון שבתחתון ”שאין תקטון למטה הימנו אין” גוף, און אהינצו איז ער ממשיך פון דעם יו ד, ביז וואנענט דאס ווערט איין זאך, איין ווארט, און דאס איז וידעו יחזת בעקב אותיו אט דאס האלט, און האלט אין אן אופן פון תוקף, וואס דאס איז דאך דער אויסדרוק און דער ענין פון יחזת נצחון המלחמה,

¶51אז עקב, אז אפילו אין תקתית הדרגות, אין תקטון למטה הימנו פון אותיו וואס דאס איז בא א קוב אותיו איז דער יו ט פון יעקב ווי דער אלטער רבי טייטשט דאס אפ איז דער וידו איז דאס איז חזץ בא א קוב אותיו ביז וואנענט אז דאס קומט דערנאך ארויס די גאנצע שתלשלות הענינים,

¶52”וימקר לו את הבחורה” ביז דער ענין פון וישקוהו ביז דער ענין פון ”והיתה להוי' המלוכה” כמבואר אין די סדרה שלפני זה.

¶53וואס אזוי איז דאס געווען אין הדלקת הנרות על ידי אהרן האט ער צום אלעם ערשטן אויפגעטאן אין די שבעה הנרות, אין די שבעה סוגים וואס ס'איז דא אין נשמות ישראל מצד עבודתם,

¶54ווי דער אלטער רבי איז דאס מבאר און מפרט אין דרושי ”בהעלותך את הנרות” וואס נוין אין זיי פועל"ט אר ”אל מול פני המנורה יאירא שבעת הנרות” אויך די פנימיות פון דעם נר האמצעי,

¶55אין דערויף איז אויך אויפגעטאן געווארן ”אל מול פני המנורה” ודוגמא ווי מ'זאגט אז דעם קו האמצעי איז ער עולה אין פנימיות, ואף על פי וואס כל הקוין עולה אין פנימיות הכתר, איז דער קו האמצעי עולה אין דעם אמת'ן ”פנימיות הכתר, אין” פנימיות הכתר,

¶56דערנאך ווערט דאס אויך דערנאך נמשך בהנוגע לעבודתם בגלוי, וואס דאמאלט דאס קומט דאך אראפ בגלוי פון דעם יחידו שבנפש, אין ”ואהבת את הוי' אלקיך בכל לבבתך ובכל נפשך ובכל מאודך” מיט אלע פירושים שבדבר, ביז ווי דאס קומט דערנאך ארויס ווי א איד שטייט אין בית המקדש,

¶57דערנאך נעמט ער דאס מיט זיך ווען ער קומט דערנאך ”איש תחת גפנו ואיש תחת תאנתו” מצד דערויף וואס ס'איז דאך דא ”עולם שנה נפש” ווי ער ברענגט אראפ אין די דרושים ווערט דאס פון נפש אויך דערנאך נמשך אין עולם,

¶58”משם אורה יצא לכל העולם” כולו, וואס דאס איז דאך אויך פארבונדן אז דאס איז עודות ילך בעי עולם אז א שכינה שורה בישראל.

¶59אז אין ”נר המערבי” איז ניט געווען קיין שינוי, אז ער האט מאיר געווען סיי ביום און סיי בלילה.

¶60וואס דאס איז דאך אויך יש לומר, אז דאס איז אויך דער ביאור וואס ער ברענגט דאך אראפ עולם און נפש און אויך שנה, אז דאס איז פארבונדן מיט די עבודה בשנה פון ימי חנוכה, וואס ימי חנוכה איז דאך ענינם ”שמונה נשיכי אדם, ן ענין” פון מקיף,

¶61און דער ענין איז מאיר ”על פתח ביתו מבחוץ”, אז ניט נאר אז דאס מאכט ליכטיק בפשטות דעם בית, על אחת כמה וכמה ברוחניות, נאר דאס מאכט אויך ליכטיק דעם פתח ביתו, ביז דאס מאכט ליכטיק דעם פתח ביתו ווי דאס שטייט מבחוץ, ביז אט ”שתכלי רגל מן השוק”,

¶62אט שתכלי רגלי דתרמודאי אותיות מורדת, ועל דרך זה ווי דאס איז געווען ”בזמן שבית המקדש הי' קיים”, וואס דעמאלט איז דאך דאס געווען בשבעה נרות וויבאלד אז מ'דארף אויך מאיר זיין די וועלט אויך אין זמן הגלות,

¶63וואס דעמאלט דארף מען אנקומען ס'איז ניט מספיק כי אתה הוי' נרי וואס דאס איז דאך די שבעה נרות, מ'דארף האבן והוי"א הוספה בזה, דערפאר וואס מ'דארף אנקומען צו יגי' חשכי איז דאס מאיר דעם חושך שלי.

¶64דאס הייסט וואס דאס איז פארבונדן מיט עבודה בנפש, וויבאלד אז ”נתרחטנו מעל אדמתינו ואין ענו יכולים מעלות” ולשתחוות ווי ער איז מבאר בארוכה אין די דרושים אין לקוטי תורה אין פרשה ברכה ווערט אין דערויף דער יגי' חשכי דערפאר וואס ס'איז דא ווי הוי אן אכטער טאג, 'יום השמיני',

¶65ביז וואנענט אז די אלע ימים ווערן אנגערופן ”שמונת ימי חנוכה שוין” גלייך פון התחלת העבודה ביום הראשון, און דאס ווערט דערנאך נמשך אין דער כל השנה כולה פון דער עבודה און פון דער הערה פון ימי חנוכה,

¶66בפרט נאך אז דאס איז דאך אזא עבודה וואס ”הנרות הללו אינם בטלין לעולם” וואס דערפאר פועל"ט דאס אין די ביידע קוים פון דער עבודה, סיי ”הלל מלשון בהילו, נר” אורו וואס דאס איז ממעלה למטה, סיי דער ענין פון הודאה וואס דאס איז דער ענין פון קבלת-אלו מודים אנו מודים אנכמו, ווי ער איז מבאר בארוכה אין די דרושים.

¶67און דאס ווערט דערנאך די יגיעה חשכה, אז נאך 'בזמן הגלות' וואס ס'איז דא דער תשקע החמה, איז אט דעמאלט איז א איד בכוחו, ניט נאר אויף אנצינדן ביי זיך,

¶68נאר ער צינדט ביי זיך אן און איז מחליט אז ער גייט אשר קדשנו במצוותיו וצונו און ער צינדט אן להר לקני חנוכה, ווי דער אויבערשטער וויל, און גיט אים כח איז ער מקיים די מצוה, און מ'דארף כביכול צו אים אנקומען, אז ס'זאל ווערן ליכציק על פתח ביתו, און אויך מבחוץ,

¶69ביז אין אן אופן אז ”שתכלו רגל מן השוק” אויך דער ענין פון רגלא דתרמודאי.

¶70און ס'ווערט פון דעם נרות הללו אין בטלין לעולם, אן קיין שינוי פון 'בזמן הגלות', אויך בזמן שירובו משיח צדקנו, איז דאך הים איז דאך די ימי חנוכה לא יבטלו,

¶71כולל אויך דער ענין פון נרות חנוכה, וואס ”אינן בטלין לעולם”, ובקרוב ממש וועט מען זוכה זיין אז מ'זאל דאס זען בפועל, בביאת משיח צדקנו, ויבנה בית המקדש במקומו, און ס'וועט זיין דער וידליקו נרוץ בחצרית קדשך לאורות ”ולהלל לשמחה הגדול”, ובמהרה בימינו ממש.