transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1אז מ'רעדט וועגן חנוכה איז מען אויך מוסיף זיין נאך אן ענין, וואס דאס איז אויך מעניני דיומה, און אזוי ווי דאס איז נוגע לרבים, ניט נאר אט די וואס קענען קומען בסמיכות מקום לשבת וועט מען דאס אויך רעדן איצטער ווען דאס איז בימות החול, און מ'הערט דאס אויך מעבר לים,
¶2און אט דאס קומט אויך בהמשך להמדובר לעיל.
¶3וואס אז וויבאלד אז מ'לעבט אין א דור ישן וואס ס'איז א חושך כפול ומכופל ואין לך יום שאין ”מרובו משל חבירו” דער ענין פון היפך הברכה, וואס ברכה איז דאך אן ענין וואס מאכט ליכטיקן קאפ,
¶4משא' כן דער היפך הברכה דערפאר מאכט דער אויבערשטער די נסיונות לייכטער, און וויבאלד אז א איד זוכט זיך יעדער ענין בתורה מאכט ער אויך בולטער די הוראות בתורה פון וועלכע מ'דארף אפלערנען אויף די מאורעות שבימינו אלה אויף די פאסירונגען אין די איסטערי טעג.
¶5און ווי גערעדט בארוכה פאר דריי יאר, און נאך די זעקס טאגים כמלחמה, ווי אזוי די הוראה, ווי אזוי מ'האט זיך געדארפט פירן, איז אנגעוויזן אין תנאך,
¶6אין א מלחמה וואס האט געדוע"ט אויך זעקס טעג, אין א מלחמה וואס ס'איז געווען א ”נצחון שלא בדרך” הטבע לגמרי, און נאך דערויף האבן אידן גלייך געלאפן צו די גויים און מ'האט געשריען אחינו אתם און דערנאך דערציילט ער אין תנך די צרות וואס מ'האט דערפון געהאט,
¶7כדי צו באווארענען אז לשנה הבאה ובפעם הבאה זאל דאס ניט פאסירן.
¶8האט מען געהאט דעם זעלבן ענין, מ'האט איבערגע'חזר'ט דעם זעלבער צרות, מיט א הוספה ווי מ'האט מוסיף געווען במשך פון יום אחר יום, וואס ”מצוה גוררת מצוה” די זעלבע זאך אין דעם היפך, און מ'קען זיך ניט אויסטאן פון יענע צרות עד היום הזה, פון דעם נאכלויפעניש נאך גויים.
¶9דערנאך איז על דרך זה צוגעקומען וואס מצוה גערעדט פריער, ”מצוה גוררת מצוה” וואס דאס איז ניט אן ענין פון 'גזירת הכתוב' דאס איז אן ענין טבעי, אז בשעת מ'געוואוינט זיך צו אין אן ענין אויב ס'איז א הרגה גדול ווערט דאס א טבע, פון איין מאל ווערט דאס ניט קיין טבע, אבער דאס ציט און דאס שלעפט נאך, און דאס איז מער נויטא צו טאן א מצוה, וויבאלד אז איין מצוה האט ער געטאן.
¶10ועל דרך זה אויך אין דעם היפך.
¶11וואס לערנט אונז חנוכה וואס בנוגע צו בימינו אלו?
¶12איז געווען דעמאלט דער מעמד ומצב פון חנוכה אין זמנים פון לפני, אין עס חנוכה, זיינען געווען א אידן אן אים קטן ודל בנוגע צו גשמיות, און אויך בנוגע צו די זאכן וואס אין היינטיקע יארן רופט מען דאס אן כלשה תרבות קולטור וואס דעמאלט זיינען געווען די יבנים,
¶13איז דאס געווען די גרעסטע סיי בנוגע צו צבא סיי בנוגע צו קולטור סיי בנוגע צו אלע-ערליי ענינים וואס זיי זיינען פארבונדן מיט חכמת חיצוניות, אויך מיט די חכמות חיצוניות וואס אידן האבן צו זיי געדארפט אנקומען.
¶14תכונות דארפן דאך אנקומען בנוגע צו קידש שנים וחדשים, ועל דרך זה תשבורות אין גיאמטער וכו בהנוגע צו עירובין און ער איז מקלט מיט עגל ערופה וכו' וכו מ'געדארף גיין דורך הרים מקדרים בהרים מיט די אלע ענינים כמבואר ווי אזוי די אלע שבע חכמות,
¶15איז דא אן אופן וואס זיי ווערן ”רכחות וטבכות” כלשון הידוע בנוגע צו 'הבנה והשגה' אין 'לימוד התורה'.
¶16שטייט אין ספרים, אז בזמן בית ראשון, וואס דעמאלט איז געווען והתרף ”חכמה שלמה, מחכמת בני קדם ובמצרים וכו” איז אט דעמאלט איז געווען פארקערט, ווי ס'שטייט אין ספרים, אז די ערשטע חכמים פון חכמי יון ה בן דאך געלערנט בא חכמי ישראל, בא נביאי ישראל, ווי ער דערמאנט, בפרט בא ירמי' הנביא,
¶17בימי בית שני, וואס דעמאלט איז געווען חסרהי ס'האט געפעלט כמה ענינים של אור אין קדושה, במילא איז אויך געווען דער מעמד ומצב אין דעם ענין פארקערט, אז אין 'חכמת התורה' איז געווען אינגא� בהנוגע אבער צו חכמת חיצוניות וכו איז געווען ענינים וואס מ'האט געדארפט אנקומען צו חכמי ומתואל
¶18נאר דערנאך האט מען דערפון געמאכט ”רקחות וטבכות” בשעת ס'האט זיך גערעדט וועגן די פרומע אידן, אט די וואס האבן זיך אנגעהאלטן אין תורת ה און מ'איז ניט נתפעל געווארן וואס וועלן זאגן גויים.
¶19דערנאך איז אבער אזוי אנגעגאנגען א משך זמן, האבן זיך געפונע התחלה איז געווען ניט חס ושלום טאן א ניסור, אבער מ'דארף טאקע אויפשטעלן א מחיצה ”ונפליני אני וימך מכל העם אשר על פני האדמה” ער זעט אין דערויף ניט קיין הכרח!
¶20אפילו אז ס'וואלט געווען סיהרא באשללותא, ווי ער זאגט אין מדרש נתמלא דיסקו ”של לבנה בימי” שלמה המלך על אחת כמה וכמה בימי בית שני, אז מ'האט זיך געפונען סיי-ווי סיי תחת ממשלת עמים זרים
¶21ס'איז מערניט וואס זיי האבן געלאזט אז דער ית-המקדש זאל שטיין און זאל האבן א כהן גדול מיט סנהדרין וכו איז אט דעמאלט דארף מען זיך גאווע'ן און שרייען ”אתה בחרתנו מכל העמים” אויפרייצן די גויים, און זיך אויפשטעלן צווישן זיי א מחיצה בשעת מ'דארף צו זיי אנקומען וכו און מ'צאלט זיי מעשה אויך אט דאס איז בא זיי אנגעקומען, דאס איז ניט קיין ריכטיקע פאליטיקע.
¶22איי ס'שטייט דאך אין חומש ”ונפלינא אני ועמך” אויף דערויף איז גענוג וואבן זיי גע'טענה'ט, בשעת דו געפינסט זיך אין בית-המקדש, דו געפינסט זיך אין בית-הכנסת, דו דאוונסט שמונה-עשרה,
¶23אדער דו דאוונסט ראש השנה וכיוטה בזה, ווי דער דאוונען איז געווען בזמן ההוא איז אט דעמאלט קענסטו שרייען, אז דער אויבערשטער איז מלך ישראל, און דערנאך איז מלכותו, בכל וועט אט דעמאלט זיין דער גלוי, אבער דערוויילע דארף מען זיך ניט רייצן מיט גויים, במילא ווער הויבט זיך דעם רייצן?
¶24אבער וויבאלד אז מ'דארף זיך ניט רייצן דארף מען זיך פירן ווי גויים!
¶25איי דער גוי וויל זיך ניט? בשעת מ'וועט זיך למלאך לויפן און מ'וועט זיך איינבעטן וועט דער גוי אויך מסכים זיך, במילא איז געווארן אט די עניי אט דער גאנצער סוג, וואס דער
¶26זיי האבן זיך אבער איינגערעדט, אז בשעת מ'וועט ארומגיין ווי די יבנים זיינען דעמאלט ארומגעגאנגען, און בשעת מ'וועט זיך פארנעמען מיט די אלע עניני הגוף ווי די יבנים האבן געטאן איז אט דעמאלט וועט דאס ווערן ניט א ישראל, נאר ס'וועט ווערן א מתייוות.
¶27ער וועט גיין אין גאס וועט מען מיינען אז דאס גייט א יבנים.
¶28א גלדיקע גדולה ער האט דערגרייכט, אז ניט ער איז פ נאר וואס דען?
¶29ער איז פון דעם אים וואס ער טראגט די קולטשע אין דעם דור, און וואס ער האט די גרעסטע תוכנים אין דעם דור און בעלי חשבים אין דעם דור וכו איי וואס יענער קלייבט זיך ניט פאנאנדער אין תורת השם און אין דרכי השם און בראשית,
¶30”בצביל ישראל שנקראת ראשית” דערצו איז נאך די צייט ניט געקומען, דארף מען ווארטן, אז ס'וועט זיין ”והיתה לה' המלוכה” און אז ס'וועט קומען משיח, און אז משיח וועט שוין אייננעמען די גאנצע וועלט און מתקן זיין עולם במלכות ש ד-י אט דעמאלט וועט מען קענען ארומגיין בגאון ובגאוון וועט זיין ”ועמדו זרים ורעו צאנם”.
¶31אבער איצטער איז די צייט וואס מ'דארף נאכלויפן גויים.
¶32וואס דאס איז געווען די התחלה.
¶33דערנאך איז ווי ס'פירט זיך, ווי גערעדט פריער, אז מ'דארפט ארויס דעם פסוק פון ”ונפלינו אני ועמך מכלם אשר על פני האדמה” בשעת מ'ווארפט ארויס פון סדר אתה בחתנו מכל העמים ווארום מ'שרייט אז דאס איז שויניזם און מ'וועט זיך איינרייסן מיט דער וועלט טאר מען דאס ניט זאגן איז דערנאך איז געווארן דער היפך ווי גערעדט פריער ”מצוה געוררת מצוה” און א היפך פון דער מצוה איז געוררת דעם היפך פון א מצוה,
¶34איז געווארן ביז וואנענט ס'איז דערגאנגען פון מורשי ברית משל ברלתו מ'האט זיך אנגעהויבן שעמען, אז מ'איז א איד.
¶35במילא, וויבאלד ארום גיין נאקעט דארף מען דאך, ווארום יבנים גייען דאך ארום נאקעט, במילא וועט מען זיך דערקענען ביי אים, אז ער איז א איד.
¶36ווער הייסט דיר נאכלויפן דעם גוי?
¶37במילא, דארפסטו אראפווארפן פון זיך די אידישע לבושים.
¶38במילא, דארפסטו דערנאך שעמען, אז דו ביסט א גימלטער.
¶39ברית העולם מיטן אויבער וואס דאס איז דער יסור פון אלע ד' חלקות שולחן-ערוך, על יתב אש מפני המלעיגים, א געוואלדיקער נסיון האט מען אנגעגעבן ז' מושך ברלתו.
¶40ביז וואנענט מ'איז געקומען נאך ווייטער, און מ'האט דאס אנגעטאן אין אן איצטעלע של ירא שמים.
¶41בשעת מ'וועט נאכגעבן די גויים, מיט ז' מושך ברלתו, מ'וועט חתונה האבן רחמנא ליצלן מיט די איבנות, מ'וועט גיין מיט זייער לשון און מיט וועט ניט זיין דער בית-המקדש א גאנצער.
¶42אמת, מ'וועט דארטן רחמנא ליצלן ברענגען א ”דבר אחר”, אבער מ'וועט אויך לאזן מקריב זיין דעם תמיד.
¶43בשעת אבער מ'וועט זיך איינרייסן מיטן גוי, און יענער האט א גרויססע קולטשע, און ער האט א גרויסע ארמיי, און ער האט די אלע וואס מ'דארף האבן דערצו, און דא איז געבליבן מיעטים, און די מיעטים זיינען בכלל בטלנין זיינען
¶44האט גערעדט אמאל בארוכה, אין אלע הניסים איז דא א מאדנע זאך, און מ'דערציילט די ניסים אין די מנוסף פון חנוכה אין במיום התותיהו, דערציילט מען ניסים וואס מ'האט געטראפן, אז מ'האט איבערגעגעבן ”רבים ביד מעתים” איז דאס פארשטאנדיק, מ'האט איבערגעבן ”גבורים, ביד חלשים”, דערנאך זאגט ער, אין די אלע ניסים מ'האט איבערגעגעבן 'זיידים, ביד עוסקי סרטיך' לכאורה
¶45אז אן 'עוסק בתורה' ליגט אין תורה, במילא איז ער ניט קיין סלדאט, קיין נמומע, און ער איז ניט קיין זיידין וואס ער רעכנט זיך ניט מיט אלע-ערליי אפנארעריי, מיט שיסראי וכו במילא, איז בדרך הטוב, אז ס'האט מלחמה זיידין מיט עוזכי תורתך איז א שווערע זאך אז עוזכי תורתך זאל מנצח זיין פונקט ס'איז א שווערע זאך אז מיאתם בכמה זאל מנצח זיין רבים בכמה.
¶46און אזוי בהנוגע צו עניני מלח איז בשעת פון איין זייט איז זיידים, הידים יודעותה און דער צווייטער זייט איז א קול קול יעקב איז קען קול יעקב פועל'ן זאל צו קיין מלחמה ניט קומען, בשעת אבער ס'קומט שוין צו א מלחמה דארף מען האבן א נס אז ס'זאל זיין רבים ביד מיקים א זעלבן נס דארף מען אז ס'זאל זיין זיידים, בידות כסלת אחד האט
¶47מען דאס אנגעטאן אין א איצטעלע של ירא שמים!
¶48בשעת מ'וועט נאכגעבן טעלעוויזעי בשבת וועט מען א צו וועט מען אפהיטן אן ענין פון קשיא.
¶49מ'וועט נאכגעבן ניתוחי מתי און מ'וועט מען אפהיטן א מלאכתיק דתי.
¶50מ'וועט מען נאכגעבן אן ענין פון ”היתר עבודה בשבת” וועט מען דערפאר אפהיטן דעם ענין וואס מ'וועט געבן געלט אויף אויסהאלטן א ”מקוה במקום תלוני”.
¶51דערנאך אבער האט דער אויבערשטער געזען, אז מ'הויבט זיך נארן אין אז מ'הויבט אן נאכגעבן, ווי די גמרא זאגט אין דער מגילה בהנוגע צו 'גויים, אם' אכילתה למפי לפניו איז אט דעמאלט ניטא דערצו קיין גבול.
¶52דא שטייט דאך אבער בא המן'ען, קען מען דאך ווייטער זיך דינגען וואס לערנט מען אפ פון המן'ען אויף א אידן?
¶53זאגט די גמרא, אז כל המחניף צו דעם וואס ער איז היפך פון א צדיק לא ”סוף נופל בידו” ס'איז א דין אין גמרא פונקט ווי אלע דינים.
¶54פון בתור בחלל און שמירת שבת מיט אלע ענינים און אלע דינים וואס ס'שטייט בתורה איז דא א דין, אז כל המחניף צו דעם מאל איז לסוף נופל בידו.
¶55און דאס איז, ווי גערעדט פריער, דאס איז ניט אן ענין וואס דאס איז למעלה מדרך הטבע, אט דאס איז דער טבע, בשעת א איד זעט אז מ'לויבט אים נאך האט ער איין און איינציקן פירוש אויף דעם.
¶56אז מ'וועט אים אלץ נאכגעבן, נאר וואס דען ער דארף עפעס געבן איז הויבן הויבט מען אן מיט נזיד הדשים, און דערנאך דארף מען גאר ניט געבן קיין נזיד הדשים אויך, ס'איז גענוג אז מ'זאגט אז מ'וועט געבן.
¶57ביז וואנענט אז ס'איז געווארן פון דעם מית יבנים איז געווארן רחמנא ליצלן אויף חתונה האבן, על דרך ווי ס'איז געווען בא בית שני קומענדיק פון בבל על דרך זה איז געווען דעמאלט אויך.
¶58און מ'האט דאס אנגעטאן, ווי גערעדט, אז מ'מוז אפהיט במילא האט מען געמאכט א כהן גדול, א מתייוון, במילא האט מען אים געקיקט ער זאל רעדן מיט דעם פלוני בן פלוני וואס ס'האט געווען דער פארשטייער פון דעם גוזר גזירות, במילא איז ארויס אט די אלע צרות וואס ס'איז דעמאלט ארויס.
¶59בשעת ס'האבן זיך אבער געפונען פינף אידן, וואס ער איז אויך געווען פון כהן גדול.
¶60האט ער געזאגט, אז ער יאגט זיך ניט נאך כהונה גדולה, און ע ער דערהערט אבער, אז דאס ווערט דאך וועבירו מהל ”חוקי רצונך” שטייט דאך דער דיוק אויף דערויף אין ספרים מיט שכל פון תורה האט זיך די גויים ניט געטשעפעט, ווי ער איז דאך פארקערט, קענסטו אים עט לערנען בשכל נעמט ער אן גאנץ תורה, מיט אלע מצוות,
¶61אבער ”חוקי רצונך” דאס ניט!
¶62קיין חוק, ער האט ניט, ער האט קיין שייכות ניט זיך אפ, וואס הייסט ער וועט טאן אן ענין וואס בשכל לייגט זיך ד אז פונקט אזוי ווי ס'איז געווען גוט בשעת אידן זיינען געווען אין מדבר, אזוי איז דאס גוט ווען אידן לעבן איצטער,
¶63ניט נאר אין תשל"ל נאר אין טויזנט ניין הונדערט זיבציקסן יאר, אין דעם גוי' שן תאריך, דארף מען דאס אים אויך ערקלערן בשכל, און אט דעמאלט וועט ער דאס טאן, אבער ניט ער וועט דאס טאן דערפאר וואס דאס איז תורתך ער וועט דאס טאן דערפאר וואס ביי א האט מתיתיהו געזאגט, אז ער האט א ברירה.
¶64ער קען גיין אין ירושלים, אייןבעטן זיך בא די יבנים, בא די מלכות, צי דאס איז אין וואשינגטאן צי אין לאנדאן צי דאס איז אין מצרים וואו ס'זאל ניט זיין, אז וועט מיט זיי מאכן כל הענינים, מאכן דעם זעלבן פאקעדזש דייל מיט צוסק חבילה מיט זיין יצר-הרע, במילא וועט ער היטן דעם בית-המקדש, וואס אט דארט טוט מען אפ כל הענינים, היפך התורה, ער טאג א�
¶65וואס אט דעמאלט וועט ער דארט מקריב זיין דעם תמיד אדער אן אנדער כבוד?
¶66האט מעתיתיהו געזאגט ניין!
¶67איי וואס זיי זיינען מיעתים ניט זיין ענין איז מנצח זיין דער ענין פון א אידן איז דורכפירן דעם אויבערשטנ'ס רצון, און אט דעמאלט וחנני מישאל ועזרי האבן געזאגט, און חנני מישאל ועזרי האבן געזאגט וחדנטרן וועלן מיר זוכה זיין וועט זיין דער נס, וועלן ניט זוכה ז אבער זיי זאלן זיך משתחוה זיין צו א גויה"ש אין פסל זית לו!
¶68דאס טאר מען ניט על פי טוב! די גאנצע ענינים וואס דאס איז אלץ בשכל האט זיך אבער אלץ ניט געהאלפן, האט דער אויבערשטער געהאלפן, געקומען אן ענין פון ”מיהו יהודי”.
¶69א זאך וואס לא הי' לעולמים, ווי גערעדט כמה פעמים, האט זיך אנגעהויבן פון א דבר בולט ביוצא, מ'האט גענומען א גויה, און מ'האט אויף איר אנגעשריבן אז זי וואס די גוי' האט געזאגט, אז זי וויל זיך ניט מגייר זיין, און זי וועט זיך ניט מגייר זיין, ווארום זי איז געבארן געווארן א גוי, און 'כן יקום' האט מען גע'פסק'נט, אז ס'דארף פארשריבן ווערן יהודי!
¶70האט ארויסגעגעבן רבנים א פתח-דין, מ'טאר אזוי ניט פארשרייבן, איז מען געגאנגען, און מ'האט פארשריבן.
¶71האט מען געפרעגט, היתכן? האט מען געענטפערט די ר ווי גערעדט פריער, מ'געפינט זיך ניט ”אין מדבר סיני”, מ'געפינט זיך אין א קולטורענע וועלט, א קולטורענע וועלט דארף מען דאך רעכענען מיט קולטור, טאר מען ניט זאגן חס ושלום תהאקראטיע, רחמנא ליצלן דערמאנען דעם נאמען.
¶72ס'זעגט וואס איז דער טייטש פון תהאקראטיע בפשטות?
¶73תהאקראטיע איז דער טייטש, אז דער אויבערשטער איז א משנה.
¶74מ'קומט צוגיין ער זאג איך אים, און א איר וועט ניט זאגן, איר קעט זיך די וועלט ניט איבערמאכן, דער אויבערשטער איז באלעבאס אין וועלט, און בשעת מ'זאגט דאס אויף גריכיש ווערט דאס דער ווארט טעאקרטיא אט דאס הייסט טעאקרטיא דער אויבערשטער איז באלעבאס אין וועלט!
¶75שעמסט זיך! שעמסט זיך, זאג אז דו ווילסט ניט אנטערקענען, רחמנא ליצלן, אט דאס וואס אברהם אבינו האט מכר בא זיי איז דער ענין פון שבע מצוות בני נחא האבן זיי אפגעטאן זייער שליחות, זייער תפקיות.
¶76וואס הייסט א איד זאגט, אז ס'איז ניט תיאקרתי דאס איז רחמנא ליצלן דאס איז היפך העיקר!
¶77עיקר פון אמונת ה' איז, אז דאס איז תיאקרתי ניט נאר אין ארץ ישראל, אין חוץ לארץ אויך, נאר אין חוץ לארץ האט דאך ניט די מצות התלויות ברק, און אין ארץ ישראל קומט-צו נאך מצוות התלויות ברק, בהנוגע אבער צו דער ענין וואס דער אויבערשטער איז מלך העולם אט דאס וואס ווי גערעדט אין מאמר, אנשים ועמי הארץ זאגן דאס אין ברכה בפשטות,
¶78”ברוך אתה הוי' אלקינו מלך העולם” וואס איז דער טייטש מלך העולם אין גריכיש?
¶79תיאקראטיע קומען צוגיין אט די וו ס זיי ה בן, ווי גערעדט פריער, אז אין אולם מערניט ווי ראף מיר קיין פארא איבל ניט האבן, וואס ער האט גערעדט בשם כל עם ישראל בכל מק און ער האט געזאגט, אז דאס איז בטלנאט'ס, מ'איז ניט אין קיין שטעטל.
¶80איז בשעת א איד וויל מדריק זיין בעצמו איז דער דין די משנה זאגט, אז ”חובל בעצמו” איז בדין האדם איז ער פטור דאס איז היזק בר יחופה בכל באי עולם הסוף כל הדולם.
¶81דערנאך האט מען דאך דערמיט זיך ניט אפגעשטעלט, האט מען דאס געדארפט מאכן דערפון א חוק.
¶82א חוק עפעס אזוי האמרט מען נעמען א גויה שרייבן אויף אים א איד קען מען דער גוי זאגט אז ער איז גוי, דער איד זאגט אז ער איז ניט קיין איד הייסט מען דעם פקיד ער זאל אנשרייבן יא יהודי איז מען געפאלן אויף א המצאה,
¶83אז דאס זאל הייסן אז מ'האט אים מגייר געווען.
¶84אז מ'וועט צושרייבן גיור כהלכה וועט דאך דאס דעמאלט הייסן, אז ער ווערט טאקע א איד איז וואס האט מען דא אויפגעטאן?
¶85האט זיך אין שטעטל אויך אזוי געווען! אין דער אלטער שטעטל א גוי וואס מ פון היינטיקע צייטן איז דאך עפעס אויסגעוואקסן, מ'איז דאך געווארן גרעסערע חכמים, דער עיקר גרעסערע דעמאקראטן דאס איז די הויף זאך, איז מען געפאלן אויף א המצאה ארויסווארפן דעם ווארט כהלכה
¶86האט מען געטענה"ט, היתכן, מ'האט זיך אפגערעדט, אז ס'זאל יא שטיין כהלכה ענטפערט מען, אז וואס דארף מען אויפטאן א 'דבר חדש'?
¶87פרעגט זיך פארשטיי ניט די ג ווי געז גט דער מציאות איז געווען היפך'דיקער ס'איז געווען צוויי און צוואנציק י ר ה ט מען אנערקענט מערניט ווי גיור כהלכה זוי איז נגעגאנגען צוויי און צוו אנציק י ר.
¶88און פ ר דעם איז זוי נגעגאנגען זינט מתן תורה.
¶89צוויי און צוו אנציק י ר איז צוגעקומען נאך צוויי מיט ה לבן טויזנט י ר.
¶90דערנ ך איז מיט זעקס חדשים צוריק ה ט מען פריער רעדט מאחור הפרגוס, ז ס'ז ל ש דערנאך איז אין צווישן האט זיך אימעצן גע'חלום'ט א חלום, כ' ווייס ניט וואס ער האט זיך דארט גע'חלום'האט ער אנגעפרעגט ביי זיינען תשנו עברי, ביי די מומחה לעניני דף, צי ס'מאכט ניט אויס אז מ'וועט דאס ארויסווארפן, האט ער אים געענטפערט דו קענסט דאס ארויסווארפן, אויב דערפאר וועט מען עפעס נאכגעבן אין דעם ענין, אין צווייטן ענין, דערנאך זיך א�
¶91דערנ ך איז געוו רן שטיל, דערנ ך האט מען געמאכט טורל ווערן מטוחה מתן איז געוו רן שטיל, דערנ ך געמאכט טורל ווערן טעלעוויזער בשבת איז געוו רן שטיל די זעלבע ז ך וועט זיין מיט ”מיהו יהודי” אויך.
¶92ז ער הערט פון דעם אומחה לעניני דעת ביידע ז כן, ער דערציילט אים גלייך, ז ער וועט מאכן טומל, און זאגט אים גלייך, אז ”הם לא עשה אלא לפנים” און ברענגט אים ראי' שוין דריי מ ל,
¶93שו דערנ ך, ז מ'קומט איצטער צוגיין, און מטענה"ט היתכן?!
¶94מ'גייט ד ך, רחמנא ליצלן, נעמען צוועלף מיאן אידן, ריינווארפן זיי צווישן דריי ביליאן גויים ן קיינע מחיצות, און שרייען, ז ד ס איז הישג פ ר ד ך!
¶95ט ד ס גייט דער נוסח. בשעת די מתייוונים זיינען געווען מושך בערלתם וכל הענינים נוגל אויף דעם חכמת יבן ה ט מען געשריען, ז מ'ד רף אפהיטן דעם בית-המקדש, ז ניט ק זיי ה בן געווען בכח חרוב-מאכן.
¶96ווער ד רף ה בן דעם בית-המקדש אויב ד רטן רחמנא ליצלן עבודה זרה איז ד ך ד ס היפך פון דעם בית-המקדש.
¶97בית-המקדש איז ן ענין ווען ד ס איז מקום קדוש.
¶98ן ענין פון מסרר וו ס ד רף מגין זיין אויף דעת איז ענינו איז, ז ער איז מגין אויף דעת.
¶99בשעת מ'מאכט פון אים מעקלער, ז ער ז ל פ רקויפן די עיקרי דעת כדי מ'ז ל אים נאר גיין אין ענינים תפלים פ קיין נדערער וועט ד ס ניט ט ן, און ער קען ד ס אויך ניט ט ן.
¶100ניטא קיין בעלי ב טים אויף תורה ומצוות חוץ ווי דער אויבערשטער!
¶101ער קען ז גן ז ער פ רקייט, ער פ רקייט בער ”דבר שינו שלו”.
¶102נ רוו ס דען? דער מיט וועמען ער רעדט ד רף ה בן פאפיר, ער ד רף ה בן פאפיר אויף גיור איז אים קיין נפקא מינה ניט ווערט ס'ניט שטיין גע'חתמ'ט אויפן פאפיר, בי ער ה ט פיר, דער זעלבער, דער מ ער ב קומט פון אים פאפיר, און גיט אים פאפיר דערמיט איז ער יוצא, דערנ ך בלייבט ער קרח מכאן וקרח מכאן.
¶103ב קומען די ידיעה מיט פינף טעג צוריק, היתכן, ז וויב לד ז ס'איז שוין דא סטאטוס קוואה, ז ס'שטייט גיור סתם, ניט כהלכה, איז וו ס ד רף מען גיין איצטער אויפבואורען נייעם ענין,
¶104און וועט ד ס רויסרופן הרצחנה איז ב פלוני בן פלוני, נאר דעמ לט קענען זיי מבטל זי וו ס ד רטן שטייט ד ך געוו לדיקער הישג, ז ס'ד רף זיין מוטער פון א אידישער דוקא, משא"כ אויב דערפ טער איז גוי זיי איך אים אין זיין פריער שטיין, ז אויב ער קומט צופ רן, און זיין עלטער זיידע איז געווען איד, און ער די מוטער זיינער רחמנא ליצלן איז גוי,
¶105און דערפ טער איז גוי, און ער ז גט, ז ער וויל זיך באנוצן מבכוק השבות איז בזכות פון זיין זיידן פארקומט ער לע זכ מ'פ רשריבט אים, ז ער איז יהודי.
¶106בער נניח, ט דעם ספר וועט מען מבטל זיין, ב ה לטענער, בער וו ס איז די בוו רעניש, ז פון פון פ טער אידישער ניט גענוג אויב די מאמע איז גוי ז די מאמע וועט צושטעלן פאפירל, ז זי איז אידישע ווערט אידישע.
¶107און דער סט טוס כלי ווי גערעדט פריערסט פריער איז געווען צוויי מיט ה לבן טויזנט י ר איז געווען גיור כהלכה, דערנאך איז געווען צוויי און צווי נציק י ן נאך באלפור דעקלארציע איז ווייטער געווען גיור כהלכה, נאר וואס דער ס'האט ניט געה ט דעם שטעמפל פון חוק איז דאס ווייטער אויך ניט האבן דעם שטעמפל פון חוק
¶108איז דער תירוץ, ווי אזוי איז בשעת ס'איז געוו רן שטיל איז ווי אזוי מאכט מען אויף 'דבר חדש'?
¶109וואס הייסט ס'איז געוו רן שטיל? יעדער ט ג איז מען מגייר גויים אין אבער בשעת אויב זיי זאלן מ ל ווערן פון אין ארץ ישראל איז כל הדלתות פתוחים ביז
¶110וו נענט ז מ'איז געפ לן אויף ן נדער המצאה, מ'ז ל ז גן ז מ'איז מגייר אין ווין על פי רבנות ראשית.
¶111וו ס לכאורה, על פי דין תורה ”מילתא דעבידי לגלוי” ד רף מען יעדערן גלויבן.
¶112ז ס'קומט ז ”מילתא דעבידי לגלוי” אז ס'איז ד רבנות ראשית זיצט אין ירושלים, און מ'ז גט ז מ'איז מגייר על פייהם איז ד ך זיכער סיי דער אשכנזין סיי דער ספרדי,
¶113ז לא היו דובים ליעק זיי ווייסן ניט ז מ'איז מגייר אין ווין, זיי זיינען ניט מגייר אין ווין, זיי זיינען ניט הכרעה פאר דעם גיור אין ווין, און זיי ווייסן ניט וו ס ד רט טוט זיך, און מ'טר כט ערשט וועגן שיקן אהינצו אימעצן וו ס ער ז ל קוק ט ן וו ס מ'וועט ט ן מכאן ולהבא!
¶114ד ס וו ס מ'ה ט שוין געט ן עד עתה איז פ רפ לן!
¶115ניט מ'ווייס ווער א וו רום די רשימות געפינט זיך ב די וו ס זיי וועלן ד ס ניט רויסגעבן, און מ'ה ט ד ס נגעה לטן דעם ערשטן ארוך וועגן דערויף שרייען איז געווען מיט דריי חדשים צוריק וועגן וויל!
¶116ה ט מען געז גט לא ידוע במעף! פון ווי ניט ווי ער האט קיינמאל פון ברוקלין ניט רויסגעפ רן.
¶117די טענה הידועה, וויב לד איך ניט רויסגעפ רן פון ברוקלין וו ס הייסט איך מיר זיך אין ן ענין וו ס ס רוקט זיך אין ו דערנ ך איז ווי גערעדט פריער ס'איז ד ך חושך כפול ומכופל,
¶118איז כדי צו מ כן דעם נסיון לייכטער אויף וויסן דעם חורבן וו ס מ'טוט אין ווין איז ד ד ן ך ז ך, וו ס ד ס איז שלא ברך דערצו ד רט זיצן פיציעלע פ רשטייער פון מצרד הקליטה איך ווייס ניט צי מ'ה ט אים צוגענומען פון ד רטן, ס'איז ער ניט זיצט נאך ד רטן, וו ס ענינו איז, ז ס'קומען צופ רן אידן, מיט גויים צוז מען,
¶119פון רוסלנד צי פון רומעניע צי פון פועלן, ט די וו ס וו ס וו רן דורכוויסן רופט מען זיי ריין ניט בחשאי אלע ווייסן דערפו רן, און מ'ז גט דער גוי צי דעם גוי הער זיך איין!
¶120וו ס ד רפשטו פו רן אין ארץ-ישראל, און ד רטן וועסטו ד ך ד רפן פ רשרייבן, ז ער איז איד און דו ביסט גוי, דער פ רקערט, דו ביסט אידישע און ער איז גוי, דערנ ך איז ד ך אין ג נצער פראצעדור מיט
¶121און זיי וועלן מגייר זיין, מיט די ג נצע שאלות, מ'וועט טובל זיין זיך וכולו קיינער פרעגט ב דיר קיין שאלות ניט, ווער ס'איז געווען דיין מוטער, ווער ס'איז געווען דיין פ טער, דו וועסט ז גן, ז דו ביסט איד וועט מען דיר פא רשטיינען ביסט איד!
¶122דו ז גן, איך ז ל ז גן נפס ליגן, ער פארט אין 'ארץ הקודש', נשית ישנא יז ימלער ווי ס'רעכט אויף רושיץ וועט ער אריינפ רן מ ז וו ס ה ט ד ס דיר?!
¶123איך זיצט ד און איך בין פ רשטייער פון ארץ-ישראל, און פון די מיניסטעריען, און פון די מצרדים וכו ווילסט ה בן רואיקן לעבן, און מ'ווילסט ניט האבן קיין דאגות, קיין טומלעניש, און דו וועסט ניט האבן קיין טומלעניש, און קיינער וועט דיר ניט מאכן קיין שוועריקייטן וכו ז ג, ז דו ביסט א איד, קיינער בעט ביי דיר ניט קיין עדות, קיינער בעט ביי דיר ניט קיין בעטסער ט
¶124און דער מיניסטער ה ט בפירוש געז גט, ז ניט זיין ענין איז צו בודק-זיין צי ער ז גט אין דעם חוץ-לארץ, צי מ'ז גט אין חוץ-לארץ ליגן צי מ'ז גט ן אמת!
¶125זוי האט געז גט דער מיניסטער, בפומפן.
¶126ווי בער דער גוי איז ערשט געקומען פון רוסלאנד, ער ווייס ניט וו ס דארט טוט זיך, בער ד ס איז א פיציעלער מענטש, פון אים ב קומט ער דעם קארטיס, דעם טיקעט אויף צו פ רן און דאס איז ניט די ז ך וואס ס'האט זיך נגעהויבן ט ן היינט יד את כסלו דאס איז ז ך וו ס טוט זיך שוין חדשים נ ך ן נדעם ווינט.
¶127בשעת מ'ה ט ווערן דערויף געז גט בחשאי, היתכן?
¶128ה טער מיר געענטפערט אויף דערויף, מיר וו ס ווילטו?
¶129ניין, יעדער פ לקה ט צו זיך זיינע אויסוואוסן.
¶130זייער סיין? נארמאלער פ לק דארף ה בן אן אויסוואוס, אז ניט איז ניט נארמאל די ראי דארף ער ה בן עינים ורגלים וידים, ער דארף אבער ה בן ציפניים ושערות זוי איז דער דין אין הלכות, ז לא נגמרו ציפרין ושערות ער ה בט ניט קיין שאר פן נעגל, איז סימן, ז ער איז ניט קיין נארמאלער עובר.
¶131מ'דארף ה בן אן אויספרו. האט דיר געז געזאגט ריכטיק!
¶132אני גח אים דארף אים האבן אן אויספרו. דארפסטו אבער מאכן דעם אויספרו פ ר דיין פ רשטייער אין ווינט?!
¶133האלט אים ב זיך א פון ל נד וו ס כמה ה ט זיך דערוו רטן וועלן פון דמי קענען רויספ רן דעם ערשטן ”ברוך הבא” וו ס מ'ז גט איר הערט זיך איין!
¶134וו ס ד רפט איר ריינפ רן מיטן אמת?
¶135פ רט ער ריין מיט שקר, וועט זיך ה בן רוייקן לבל!
¶136ניט שקר ער וועט ז גן, ז ער ה ט פ רדינט זויפיל, ד רף ער צ לן זויפיל ”מס הכנסה” ז ל ער ז גן ווייניקער דערפ ר וועט מען אים שיקן אין טיורמען!
¶137פ ר דעם ליגן וועט מען אים שיקן אין דעם גוי פ רשיימען זיך, ז פ ר יהודי?
¶138איז אויב ער וועט וויסן, ער ה ט ניט דעקל רירט הונדערט פלילות וו ס דעמ לט ד רף ער צושעלן נ ך זויפיל מתך נשא וועט ער אים ז ך וו ס ער ה ט ד ך געז גט ליגן?
¶139גייען בית האסורים! בער ז לעמין ליגן במקום גוי, ריינשרייבן איד כמה הויך תיתי.
¶140וו ס ה ט ער ד אויפגעט ן? וכאמור, ד ס'איז ד ך ן ענין פון מ כן סחות על חשבון פון רחמנא ליצלן פון און ווי גערעדט פריער, ס'וועט דורכגיין זוי נ ך עטלעכע טעג, צי נ ך עטלעכע חדשים וועט ניט זיין קיין מעגלעכקייט אויף מפחים זיין ווער ס'איז ניט קיין דער וו ס וועט וועלן מפחים זיין.
¶141וו רום כאמור, די רשימות געפינען זיך אין זעלכע הענט וו ס ניט זיי וועלן זיי רויסגעבן, און בשעת מ'וועט רויסגעבן ווייס מען ניט, צי מ'וועט רויסגעבן אינג נצן צי טייל, וו לט ד ס דערביי ניט געזעסן אידן מיט טלת קטן, וו לט נ ך געווען אפשר מ ל התיקון מ'זעצט ד רביי וועק אידן מיט טלת קטן,
¶142און יעדער ז ך וו ס מ'טוט גיט ער קלפ אין פליצה און ז גט מפ רסט אין 'ארץ הקודש' ישיב ”ארץ ישראל סיבת ארץ ישראל” סיבת ארץ ישראל ס'וועט ניט זיין ד רט שלא ”תירבה לכה חיות השדה” וועט זיין השממה בהרים און וו לס ד רף מען, ה ט גענוג צרות מיט מצריים און מיט די שבעה סומות העולם דארף מ כן וו ס ווייניקע טראבות ד רטן, וו ס ווייניקע צרות, וו ס ווייניקע קשיות, וו ס ווייניקע צסבוכים,
¶143אבי דער זאך ז ל זיין גל ט. בשעת דו וסט זיך ניט פ רפל נטען מיט גיור, מגייר זיין זיך, אפילו ווינער גיור, וסט זיך ניט פ רפל נטען מיט דערמאנט האבן איין פסח, דו וסט האבן צווייטן פסח וסטו וכו שרעבט לע די זעלבע ז ך יהודים וכו.'
¶144וכאמור ד ס גייט זוי ן און זיי ווייסן ווער ס'ה ט מיט זיי גערעדט, נ רער וויל מען זיך מפרסם זיין שמו ברבים, ז ניט וועט ער ה ”בן צרות צרויות”, ה ט ווי ה ט זיך ניט געפינען.
¶145און אויף דעם וועג וויל מען בויען 'ארץ הקודש', און מ'וויל מחזק זיין אידן בשעת אזרל און נחמי ה בן אנגעז גט, ז ד ס איז רחמנא ליצלן די וועג אויף רחמנא ליצלן היפך הבנין והיפך הבטחון והיפך כל הענינים.
¶146מ'ה ט איך ב נגעהויבן צושטיין א איז מען ניט געענטפערט, מ'ד רף וו רטן ביז וו נענט ס'וועט קומען צוגיין גוי, און וועט זיך ז גן, ז ער האט זיך מגייר געווען שלא כהלכה,
¶147במילא וועט אין עבד פ רל נגען מיט אים מ'ז ל אים פ רשרייבן אלס יהודי במילא וועט ד ך דעמ לט ווערן דערפון ן ענין וו ס די צייטונגען וועגן שרייבן אין דעם וועט ט דעמ לט וועט מען זיך ב טר כטן וו ס מ'ז ל דעמ לט ט ”ן, בער איצטע” ז ך ווען די גויים וו לטן אויך געשל פן, און די מתייבנים וו לטן אויך געשל פן,
¶148איז ג רניט, ”שכפת וערבה שנתך” שלא פט געזינטער אויס!
¶149שלעפרט איין די פרומע אידן, מ'רעדט זיי איין, ז ס'איז ניט שייך צו ז גן, ז משיח איז שוין געקומען, שוין ”אתחלתא דגאולה”, מ'רעדט זיי איין, ז מיום ליום קומט-צו יראת-שמים אין וועלט, מ'רעדט זיי איין, ווי גערעדט פריער, אז דער ג נצע איז ד ס ן ענין וו ס סקומט-אויף דור חדש וו ס וועט בויען קדושה וטהרה וכו ווי מ'ה ט ד גערעדט אויף קאנווענשי ן, כמדובר לעיל.
¶150און מ'רעדט זיך איין, ז יעדער רחמנא ליצלן מפלה וו ס מ'ה ט געה ט פריער וועגן ניתוחי מתי ם, דערנ ך וועגן ”היתר עבודה בשבת” וועגן ענין פון גיור כהלכה אין טעלעוויזיע בשבת איז יעדער ענין איז ד ס געווען הישג פ רדעת, במילא, ז מ'גייט פון איין נצחון צו דעם צווייטן ד רף מען ד ך שרייען שיסו בני מי און מ'האט מערניט וו ס צו ט ן, סי קיין בעסערע צייט ניטא.
¶151ראיף איך, ז וויב לד זו עפשעת מ'ה ט אנגעהויבן שרייען וועגן גיור ווי איך ווער ניט אויפגעשריען דריי חדשים וה ט מען ג רנישט ניט געהעלפן, נאכט ער געפונען אן אבות פנים צייטונגען ארץ-ישראל, וו ס ס'ה ט ניט געפ לט די הוראה ו אז זיי זאלן אראפנעמען פון סדר היום ”מיהו יהודי” גענוג שרייבן וועגן דעם!
¶152ס'איז געדוי אנדערע צרות מיט אנדערע העד-לייט, מיט אנדערע נייט, ט מער וועט שרייבן וועגן 'מיהו יהודי' צי לכאן צי לכאן אפילו לטוב זאל מען אויך אויפהערן שרייבן, במילא ז מ'וועט אויפהערן שרייבן מ'וועט קומען איינציקע יין טענה זאל מען הער זיך איין ס'איז א זאך וואס כער עבר לבב כלך מ'האט שוין ליינג פארגע
¶153האט געפונען צייטונגען אז ס'איז פנים ניט נתפעל געווארן, און האט דאס אפגעדרוקט, און האט אפגעדרוקט מיט די נאמן וכו און ווי גערעדט כמה פעמים, המצוה גוררת מצוה איז ד ך מ דנע זאך, שוין געווען מיט זיבן יאר צוריק אנגעהויבן די מעשה מיט פארן בשבת מיט די עניות וו ס מ'פארנט בשבת וו ס געהערן אידן און צו מאטרסן זיינען אידן, קאפיטאנע זיי אידן, משינת ווערן ד ך ניט צום
¶154צענדליקער מ ל. מ'האט ב קומען דער ענטפער בגלוי איז געווען, אז ס'איז ניט שייך זיין, ס'איז מותר על פי תורה וואס מ'האט געז געז גט, אז היפך שולחן אורך היפך תשא, ”בכסד וכסד וכסד וכסד וכסד” וכסד שב על פה קומט צוגיין א איר געפאלן אויף המצאה, ער ה ט א ראי' פון שלמה המלך, פירור חיים שלמה המלך איז געווען איין וישבו שלמה על תשא ה וואס איז דיין ראי' פון שלמה המלך?
¶155שטי ווען געדרוקט אין פרומע צייטונגען אין ארץ-ישראל?
¶156שטייט אין תנך, ז שלמה המלך ה ט געשיקט עניות אין אופים, און די עניות זיינען געגאנגען שליש שנים, במילא אין דריי י ר איז ד ך ד הונדערט און זעכציק שבתים הונדערט און פונציק שבתים, ה ט ער ראי"ז שלמה המלך ה ט געה ט אידישע שיעות,
¶157און זי איז געג נגען הונדערט און זעכציק שבתים נאכ נ נד קומט צוגיין מיט מיט מ ל פון לבאלדיש, מיט א טומל אז אין שבת טאר מען ניט פארן, שלמה המלך איז שוין געפארן!
¶158מ'האט מיר אויף דורכגערעכן, ס'איז ניט געוואלט א פדרוקן אין טאקע, אז רחמנא ס'איז שוין לידן א פרומער איד, ער געמיינט דאך כוונה טובה לרמז צות על ישראל, און האט געזאגט, אז מיר האט אפגעגליקט זיך, און מ'האט געקוקט אין אנדערע ברכה רוחות.
¶159ער ווייס פשוט ניט ווי אזוי אמאל פלעגט מען פארן מיט שיפן.
¶160דער ס אזוי ווי מ'האט געדארפט ה בן מים מסוקים גויים אויך אזוי, מ'געדארפט ה בן מים מסוקים ארום לשתי דעמאלט איז נאך ניט געווען די מאשינות וו ס מ'קען איבערמאכן פון געזלצען וואסער אויף זיתיו וואסער,
¶161וויפל קען מען אננעמען וואסער אויף טרינקען, וכל הצרכים וו ס מ'דארף ה בן, אויף פאר טעג במילא פלעגן זיי ניט מפליג זיין לים הגדול סייגן ס'איז ניט געווען ק ז בשעת מ'פלעגט פ רן פון איר רפע, צי פון ארץ-ישראל, צי פון צידון וכו ז מ'פלעגט פ רן אין נדערע מדינות פלעגט מען פ רן לעבן ברעג,
¶162כדי צו ה בן וואסער ”מן המוכן, ה” בן חרם מן המוכן, במילא, ס'איז ניט געהיט קיין שייכות ניט צו פסח, ניט צו שבועות, ניט צו סוכות, ניט צו שבת, ד דערויף מ'איז סיי ווי סיי געפ רן לעבן ברעג, שלום הנאיך איז געווען פרומער איד, במילא פרייטאג אויב ער האט דאס ניט געשיקט דורך חירי מלך צוב,
¶163בער נניח אז ער האט געשיקט דורך אידישע מלאכים, אז ער האט סיי מיט סיי ניט נאר קיין דריי יאר נא כאנאנדע ניט געקענט פא רן בים הגרו אפילו קיין צען טעג האט מען ניט געפא רן מצד דערויף וואס מ'האט געדארפט ה בן וואסער ומאכלים וכו פלעגט מען פא רן ביים ברעה אזוי זאגט ער דאך, ער האט גארניט געוואוסט.
¶164פארוואס האסט אז ס'איז דא בפירוש'ער היתר פון שלמה המלך, אז מ'איז אוועג פארן אויף אידישן שיף הונדערט און זעכציק שבתים נאכאנדע.
¶165דערפון לערנט מען אפ אויף אנדערער טוב.
¶166ס'איז געווען איינער וואס איז געווען מער בקי אין דער היתר פון שלמה המלך'ס שיפן, האט ער מיר ניט געבראכט קיין ראי' פון דארטן, האט ער אבער געז גט קיין נדערע אידן דארף מען זיך מוסר-נפש זיין אויף די ג' עב דארף מען זיך מוסר-נפש זיין אויף יעדער ענין וואס איז פ רבונדן מיט ארץ ישראל.
¶167וו ס זאגט סיי שייכות צו שיפה'ן פ רענען שבת?
¶168זאגט ער, ז שיפה וועט פ רענען שבת וועט מען איינשפ רן זויפיל און זויפיל דאלער, צי ליהי סעופן, במילא וועט מען קויפן נשט, און ווי אזוי ווי איז דאך אים געז געדארפט מודתר זיין די לע ענינים פון שבת אין ארץ ישראל, אז מ'וועט ארבעטן זיבן טע
¶169דערנ ך האבן זיך געז גאר אין דערויף נ ך ן א אידן, דו ווילט ד� זיך ס'זאל אריינגיין נ ך געלט אין ארץ-ישראל, זוי ווי ער איז פרומער איד איז מענין, ה ט סמיכות אויף רבנות אויך, שטייט אין ספרים, ער האט זיך ליין געקענט נ כקוקן, ז ס'איז זיך זאך וואס איז פארבונדן מיט חילול שבת גייט רחמנא ליצלן די געלט אוועק לתניא, און וו ס איז נ ך מער צרות דאס שלעפט מיט מיט זיך נ ך
¶170דארפסטו זען, ז מ'זאל מ רגן אפשטעלן די שיפן פרייטיג בא טאג, וו רום דאס וו ס זי וועט פ רן בשבת, און זי וועט אריינפירן און אריינטיילן דורך דעם זויפיל און זויפיל דעלערס איז על-פי דין תורה וו ס שטייט די גדולי ישראל פון דורות של אפנינו ניט ז ך וו ס איז געדרוקט מיט צוו נציק י ר צוריק, צי מיט פוסציק י ר צוריק, גייט די געלט וועק לטמין און ס'גייט שלעפט מיט זיך נ ך נ ך,
¶171ס'איז ז דערנאך איז רחמנא ליצלן זעלבסטפארשטענדיק האבן זיך ניט געפאלפן אנגעגאנגען די שיפה'ן א משך זמן, דערנאך האט מען געזען ממוזא ליקו ודירן, דערנאך איז געווען אז מבקר המדינה האט געפאדערט א חשבון, האט זיך ארויסגעוויזן, אז בגלוי האט מען דערלייגט פופצן מיליאן פונק צו די שיפה'ן.
¶172דאס הייסט, אז ניט נאר מ'האט ניט פארדינט פון שבת נאר מ'האט דער דערצו קומט נ ך צו די ענינים וו ס מ'האט מעלין געווען, וו ס זיי ליין ז גן ז מ'ה ט מעלין געווען!
¶173ט דער זעלבער וו ס ה ט ד ך געוו לט דעמ לט מושר-נפש זיין, ז אידישער שיעור ז ל פ רן דוקא בשבת, בחילול שבת קאכט זיך איצטער, ז מ'ז ל מגייר זיין גרים אין דעם אופן ווי ביז איצטער היפך פון הלכה!
¶174איך וויל ניט פורים זיין בשמו ס'איז ד ך ד עטלעכע, במילא ווייס מען ד ך ניט וועמע און אט ד ווי גערעדט פריער קען געזיין אז מ'האט שוין אים פון ד רטן צוגענומען, בער בכל אופן איך ב רענגע צו נטקעגן דערויף ווי זוי איין מצוה שלעבט נ ך צווייטע.
¶175נטקעגן וואס איז ד ס? זא מ'זאל זיך ניט איינרעדן, זא מ'האט נאכגעגעבן טעלעוויזיע בשבת האט מען דערביי פ רדינט מצוה דאס האט מען געמאכט לייכטער די וועג, ז מ'זאל מוותר זיין אויף נ ך א מצוה, און און ווי גערעדט ”כמה פעמים, מיהו” יהודי ס'איז ניטא קיין טיפערער ענין.
¶176דאס איז, ווי גערעדט פריער, דאס מאכט מען פון גויים אידן, און ווי גערעדט פריער, ווי דער רמב ם ז גט, ז דאס מאכט מען פון אידן גויים וואס ס'איז ג ר זא מין מציאות אין הלכה ניטא, איין און איינציקע מציאות זאגט דער רמב ם, ז א גוי רחמנא ליצלן האט צו ט ן מיט שבחה וגויה ז איד האט צו ט ן מיט
¶177ס'וו לט געבארן געוו רן איד ווערט געבארן רחמנא ליצלן קומט-צו גוי און ס'פעלט איד!
¶178און כאמור, איז אינו ענינו אויף גל טעירעדן ז כן כדי צו דערמ ןען דברים בלתי טובים, נ ר וויב לד ז מ'זעט, ז וויב לד ז מ'ה ט געמ כטן פון ווינען ג נצן טומל, ה ט זיך רויסגעוויזן, ז אפילו נילתא דעביד איז דער גלוי קען מען אויך ניט גלויבן,
¶179וו רום ס'איז וועלט געוו רן הפקר, און ועל דרך זה ווי ס'איז געווען אין אשכלים, ה ט מען געז גט, ז מ'ה ט ניט געוואוסט פון דעם ג נצן ענין ביז די לעצטע וועק איז געקומען צוגיין דער ראש הארי' פון אשכלים, און ה ט אפגעדרוקט בריוו וו ס ער איז געשריבן פ ראש השנה,
¶180ד ס הייסט מיט עטלעכע חדשים צוריק, און ה ט געז געז גט דעמ לט ז ס'וועט זיין און ד ס וועט גיין בשבת איז מען ד ך אונטערשטייט מען זיך ז גן דריי חדשים נאך דעם וויס ז ס'איז ד ז בריוו און דער בריוו ליגט ב פלוני בן פלוני, וו ס ער וועט ד רפן אויף זיך מגין זיין, וועט ער דעם בריוו מגלה זיין טראפט מען זיך!
¶181אפשר וועט ער ז גן ליגן, דעבידע לגלוי וועט מען אים גלויבן, איז דערוויילע וועט ד ס דורכגיין רואיקער ט ג.
¶182ס'ה ט ד ס ניט געגליקט, און יענערער האט געדרוקט די בריוו, און יענער טענה"ט זיך מולא ה ט מען אים מבזה געווען!
¶183ער ו דער ענין אבער פון ווין?
¶184זעט מען ד ך, ז די צייטונגן האבן געמ כט טומל, וועט מען ע עס וועט זיך אין דערויף אויפטאן?
¶185איז יהי רצון, ז על כל פנים דעם טומל וו ס מ'מכט וועגן גמי' יהודים, ווי תקוותי חזקה, ז ס'וועט ניט בלייבן קיין קול-קורא במדבר, ז נדערע וועלן אויך טומלען, במילא וועט מען מבטל זיין גזירת המלכות און די צייטונגן וועלן צוריק קענען נהויבן שרייבן ו
¶186וו ס זיי שרייען, ז זיי זיינען מגין על הדעת, און אויף יעדער מפלה וו ס ס'איז געקומען דורך זיי אין דעת שרייגן זיי ז ד ס איז נצחון איז אונשו דובידע, דער זיי וועלן זיי זיך רא טה בן פון דער שיטה, און מ'וועט ניט מלוכים זיין, מגין זיין על הדעת, דער לכל הפחות מ'וועט רא גיין פון דעם טיטול און מ'וועט ל זן דעם רט פאר די לינקע,
¶187ז זיי ז לן מגין זיין על דעת ישראל, און מ'וועט דערביי ועל דרך ווי ס'איז געווען מיט אשכלים, ז כל זמן מ'ה ט געדט זיי ט ן מיט די וו ס ד רפן מגין זיין על דעת איז דערפון ג רנישט ניט רויס, און ווי מ'איז דערנ ך מגלה געווען פון דעם לינקן, פון מפי, פון מערך ז די דתיים ה בן זיך ניט געק כט אין דעם, ן דער שט רקייט.
¶188בשעת מ'ה ט ריינגעמישט גוי פון אשכנז איז ד ס בטל געוו ”רן באותו יום”!
¶189און זכן ווי אז מ'ד רף מגין זיין אויף שבת ד רף מען ה בן, ז נעצי, ז שונאי ”ישראל עד היום הזה”, ז ל מכריח זיין אידן זיי ז לן היטן שבת!
¶190וואו אין 'ארץ הקודש'! בער ז מ'ה ט קיין ברירה ניט פסק'נט אפ דער רמבום פון דער משנה, ז בית-דין ישראל קען ניט אויספירן, ז ס'ז ל זיך פירן על פי התורה איז ט דעמ לט נוצט מען בית-דין של עכו ם, ז זיי ז לן כופה זיין את ישראל ז ער ז ל געבן ט דעם ענין און ז ל ער טאן על פי תורה.
¶191ויהי רצון, ז בנוגע צו מי-יהודי ז ל מען דערצו ניט דארפן נקומען, און מ'ז ל ניט דארפן נקומען ניט נ ר צו גויים פשוטם, אפילו ניט צו מתייוונין און מ'ז ל מסביר זיין התרה ליישנה ניט ווי גערעדט פריער, ז מ'ד רף אויפט ן 'דבר חדש' אויף ריינשטעלן כהלכה מ'ד רף זיך מערניט דערמ נען, ז זיין ט טע און זיין זיידע און זיין ב ב און זיין מאמע
¶192ווי זיי וו לטן געקוקט אויף דעם ענין ווען מ'איז זיי מסביר וו ס ס'הייסט גיור כהלכה, און וו ס ס'הייסט גיור ן דעם וו רט כהלכה און וו ס ס'הייסט רויסשיקן מענטשן, ז בשעת גוי פ רט רויס פון גוי' שער לאנד ז לן אים ז גן איידער דו פ רסט ריין אין דער אידישער לאנד שרייב ן ליגן, ז דו ביסט איד וועסטו ריינפ רן, און מ'וועט דיר געבן כל הכבוד,
¶193און דו וועסט ה בן כל הזכיות. וכאמור, ער איז ניט שולדיק, מ'ה ט אים געשיקט ”על מנת כן” נ ר ער טוט ד ס מיט הידור.
¶194וכאמור, מ'ד רף ניט וו רטן, ז ס'וועט צוקומען גוי און וועט זיין בפירוש וואס ס'איז מגער געווען שלא כהלכה ס'איז ד זוינע צענדליקער פ לן וו ס זיי לעבן אין תול אביו און אין חדרה, אין ירושלים וכו' וכו און זיינען ד ס ניט מעליים, און ס'איז ד די רשימות וו ס ליגן אין ו צענדליקער פון זעלכע מענטשן,
¶195און פון מרשער וכמה מקומות, ס'איז מרשער שוין בעסערער ווי אין ווין ס'איז בער אויך ווייט פון דעם ענין כהלכה און בשעת מ'וועט וועלן באמת וועט מען ד ס אויסגעפינען ניט איין פאל נ ר צענדליקער פאלן, און דער עיקר בשעת מ'וועט וועלן מיט ן אמת וועט מען מלאנג צוגעשריבן כהלכה און ס'וו לט געווען ”ושלם על ישראל” ביז אין ה לבי שער און וו ס דעמ
¶196וועגן ן נדער ענין וו ס וועט זיין ”חדשים לבקרים” ווערט געז גט כמה פעמים, די איינציקע דאגה איז, ז מ'ד רף ה בן ן ענין וועגן וועלכן דין געזעט.
¶197מ'האט זיך ריינגעשטעלט זא סדר, ז בשעת מ'ד רף ב קומען נ ך שטעלע פאר איבעצן, דער מ'ד רף ב קומען סובסידי פאר איף אומן חדר וכו איז רעכנט זיך, ז זוי אויף גל טען וועגגייט מ'וועט מען ניט געבן, במילא דארף מע האט דער אויבערשטער געהאפן, ”הרבה להם תורה” ומצוות ס'איז ד זעקס הונדערט און דרייצן מצוות צו פ רקויפן, רחמנא ליצלן.
¶198במילא, ה טער שוין פ ר זעקס הונדערט און דרייצן ענינים וו ס ער קען אויסדינגען הוספה, וו ס ער וועט פ רקויפן זעקס הונדערט און דרייצן מצוות.
¶199איז אויך אין דערויף קיין דייגע ניט, אפילו ניט ב וו רענען גיור"ט הלכה וועט נ ך זיין מ רגע אינדערפר היפך השולחן ערוך און ד רטן וועט מען קענען מ כן הידורים,
¶200און מוותר זיין אויפן שולחן ערוך וכו און ב ווייזן, ז מ'איז מגין אויפן דת דורך דערויף וו ס מ'איז מזיק און מחבל כל ענין טוב ”וכל חלקה טובה” שבדת ישראל ותורת ישראל ומצוות ישראל.
¶201וכאמור לעילה, ווי גערעדט פריער, ז די לע ענינים שטייען וויב לד ז ד ס איז חושך כפול ומכופל שטעלט מען ד ס וועק אין ן אופן בולט ביותר, ווי גערעדט בהנוגע די שערורי פון דעם באי-כח מצרד הקליטה וו ס ס'ז גט ן גויים זיי ז לן ד ך פ רשרייבן אויף אידן, און ד ס טוט זיך בריש גליי אין ווין, און לע ווייסן דערפון אין ווין, ס'איז פ ר קיינעם קיין סד ניט,
¶202נ ר מ'מאכט דערפון סד אין ארצות הברית און אין 'ארץ הקודש', און מ'רעדט זיך איין, ז דערנ ך וועט ד ס ווערן ן לטע פרשה, במילא וועט ד ס נייע מחלוקת איז על דרך זה אויך בהנוגע צו די ענינים גשמיים, און ווי גערעדט כמה פעמים און אויך פריער במלחמה, בנוגע צו מלחמה ששת הימים וכפי שיתבאר לקמן.
¶203און מסיימים בדבר טוב, אז ויהי רצון, אז ס'זאל זיין דער ענין ווי ס'איז געווען במין מה תתיהו כהן גדול אז ס'זאל זיין כהן גדול אין בית-המקדש, און אין בית-המקדש זאל זיין א מנורה מיט שמן טהור, וו ס מ'גייט צו רום און מ'שרייט, ז וו ס ד רף מען ה בן שמן טהור?
¶204איר ווילט ד ך, ז ס'ז ל זיין ליכטיק, איז וו ס איז איך די נפקא מינה וו ס פ ר שמן ד ס איז?
¶205די זעלבע ליכטיקייט. צי זיין שמן טהור, ס'זיינען זעלבע ליכטיקייט, צי זיין שמן תמוז, ס'זיינען די זעלבע ליכטיקייט.
¶206צווישן ”שמן זית און שמן שומשמין” איז ד חילוק אין דעם און.
¶207”אין שמן זית גופא” וו ס איז די די נפקא מינה צי תמוז צי טה ז מ'ד רף ה בן, ז ניט נ ר דער רות ז ל זיין טהור ווי זוי קען זיין דער רות טהור און מנור ה טהור און בית-המקדש טהור און עם ישראל טהור וקדוש בשעת מ'מ כט אים ליכטיק מיט שמן טהור ווי זוי איז ד ס שמן טהור?
¶208איז ד ס ניט גע'חתמ'עט און ער חתמ'עט על פי דעמקר טיע, ז מ'ה ט געשטימט ז ד ס איז ”שמן טהור נ” ר ס'איז חתן בחותמו של כהן גדול.
¶209איין און איינציקער מענטש, ב קיינעם פרעגט ער קיין דעות ניט, ואדרבא ”גדלהו משל אחיו” ער ד רף זיך ה לטן גרויס לגבי נדערע כהנים, ניט נאר לגבי ס'איז לדתו החיוב אויפן כהן גדול און ט דער היפך פון דעמ קראטיע לגמרי דערלייגט ער רויף זיין חסמה אויף דעם פ ך,
¶210און דערפון ווערט נגעצונדן מנורה שמונה ימים מיט זעלכע נרות ווי רמב ן ברענגט פון מדרש אין בטלין לעולם ז ד ס גייט ניט ווי דער פירוש הפשוט אין מדרש בהעלותך אויף נרות המנורה נ ר ד ס גייט אויף נרות חנוכה ז גלייך די אידן אין גלות, און פון דעם גלות וועט מען ד ס מיטנעמען אין 'ארץ הקודש',
¶211בקרוב ממש, בביאת משיח צדקנו, וו ס ער ווערט פ רענדיקן דעם גלות, און וועט פ רברענען דעם חושך הגלות צוז מען מיט די כותבי הגלות, און וועט אים ברענגען אין די גבולה האמיתית והשלימה קוממיות לאבצינו לחיים.