Text

¶1תשכ ה. און דער סימן ווערט געפינען א סיבה בבית המקדש,

¶2ט דאס וואס מ'וועט געפינען א ציווי מיוחד, אז מ'זאל זיך צוקוקן זיך און אפלערנען זיך פון ליפקלע קינדט מען דאס ביחוד אויף די נרות פון חנוכה.

¶3איז דאך א סימן אז דא איז דא א דבר היוחד, א לימוד מיוחד אין וועלכע ס'טיילט זיך אויס נרות חנוכה פון די נדערע נרות?

¶4א ציווי פון נרות בית המקדש, וואס על פי פשוט איז דאך דער גאנצער ענין פון נרות חנוך איז געקומען דורך דעם נס וואס איז געווען די נרות שבבית המקדש דעם נרות שבבית המקדש.

¶5און סופר דער ענין אויף די שאלה פון מאי חנוך איז דאך אויך דא דער חילוק על פי נגלה דער ענין פון נרות איז ווי די גמרא זאגט במקדש אז דאס וואס מ'צינדט זיי אן איז דאס ניט ן ענין פאר זיך,

¶6אזוי ווי אבער בשעת שבת ביחוד ד רף מען ד ך זען, ז ס'ז ל זיין שלום בבית איז אויף דערויף דארף מען האבן, ז ס'ז ל זיין לפתי קדושי ער ז ל זיך ניט אנקלאפן, ניט געשטרופלט ווערן, ווי די גמרא און די מפרשים זיינען מבאר דעם טעם בזה.

¶7נרות שבת איז ד ס ניט תכלית בפני עצמה, ד ס קומט וויב ן צווייטן ענין, וו ס ד ס איז נ ך העכער פון דעם ענין פון נרות שבת ווי יעדער ענין וואס דער טפל

¶8דורך זה געפינען איר אויך אויף דעם נרא שבבית-המקדש פרעגט אויך די גמרא ופי לא יורה הוא צריך פון דעם ג נצן ענין, קען אנצינגען די נראה?

¶9ענטפערט די גמרא, ז ד ס'ז ל זיין ן עדת ”היא לישראל אין” השורה זוי ווי ס'איז ד ן ענין נעלה, ז ס'ז ל זיין ן עדות ז שכינה געפינט זיך צווישן אידן לעמ ל, איך די מצוה פון דעם נרא שבבית המקדש דורך דערויף דאס ז ל עדות ז גן אויפן ענין ה דעם

¶10ענין פון 'נר חנוכה' געפינט מען נאר די סיבה ווי אזוי ד ס איז געמאלט געוו רן, אזוי ווי ס'איז געווען דער נס בשמן, דערפ רה טן תובע געווען, ז מ'ז ל מדליק זיין נרות חנוכה ווארום מ'געפינט ניט, אזוי ד רף מען עפעס מעיר זיין אויף ן ענין וו ס יענער ענין איז מעלה מהם וואס דערפון איז ד ך הוכחה, ז ד ס איז ן ענין און תכלית בשני עצמו.

¶11ד ד ך ד זעליינע מצוות וו ס זיי זיינען טפל, ז מ'איז מוצר צוליב העכערע מצוה, וו ס זוי געפינט מען מ ל אפילו אויפן ענין פון תלמוד תורה, ז גדול תלמוד וידי מעשה וו

¶12ס זיי זיינען על דרך ווי די גמרא רופט ן עבודה תמם הגמרא עבודה ”שאין אחרי' עבודה” זוי איז אויך ד אין מצוות ן ענין, א סוג וו ס זיי זיינען מצוות צוליב זיך ליין, ניט אויך לס ממוצע צו צווייטער אידן.

¶13ס'איז פון נרות חנוכה אפילו אויף די נרות המנורת שהיו בבית המקדש.

¶14וו ס דערפון איז אויך פ רשט נדיק, ז ד ס וו ס מ'לערנט פון נרות חנוכה איז אין דעם ברט קען מען ניט לערנען ניט פון נרות שבת, ניט פון נרות שבבית המקדש איז ד ס מערניט ווי ד ס איז ד ך נ ך ן ענין צו וועלכן זיי קומען מערניט ווי לס יחמה מיט ממוצר.

¶15פון נרות ואור בכלל איז ד ך דער רוף ד וו ס דער פסוק ז גט ”כי נר מצוה ותורה אור” דוקא אויס, ז דער 'כללות ענין' הנרות איז מרמז זיך בכללות אויב ס'איז דער דין נרות וו ס ענינם איז אור איז ד ס רומז איז דער תוכן קינינו שבזה דער ענין התורה שבדבר,

¶16סיי די נרות שבת סיי די נרות המקדש, סיי די נרות חנוכה, אלע זייער ענין איז איז דאס ניט דער ענין פון פייער, נאר דער ענין פון ליכטיק.

¶17ער איז דאך ביי נרות שבת איז דאך דער ענין פון שלום בית דורך וואס ווערט דאס?

¶18ניט דורך דערויף וואס ס'איז דא א פייער, נאר דורך דערויף וואס ס'ווערט ליכטיק.

¶19אזוי איז דאך אויך ביי דעם נרות שבבית המקדש איז דאס אויך ענינים ניט על דרך ווי ביי מזבח, דארט איז דער ענין אז געווען יאירו,

¶20ז ס'ז ל זיין ליכטיק, וו ס דערפ ר פרעגט דאך די גמרא אפילו אורה וצרית אפילו אשה וצרית און זוי איז אויך, אויף דעם ענין פון 'נר חנוכה' איז ד ך אויך דער ענינה איז אויף ציין דער ענין פון ליכטיקייט ניט אויף דער ענין פון אש וו

¶21ס ט ר מען ניט טאן אויף דערויף יוצא-זיין מיט הבדלות, איז ד ך דער טעם אויף דעם, דערפ רוו ס ”אסור לאמות מאורא” איז ד ך די משמעות, אז אויב ס'וו לט אים האט געקענט מאכן הבדלה אויף דעם,

¶22אין דערויף איז מפשם די ראי' אז דערפון פארשטייט מען נאך חמה טאג לאור שניק לאור איז דעמאלט טאר מען נאך קיין הבדלה ניט מאכן הבדלה מאכן מערניט ווי אויף א נר,

¶23ס'איז מאכט געווארן להאיר אזוי ברענגט דער אלטער רבי'ן ליכטיק מאכן קיין הבדלה, אפילו אויב ער בלייכט נאך אויב ער ברענגט נאך

¶24עניני אויף ליכטיק מאכן מיט דעם פייער.

¶25שבדורות המנ נרות חנוכה איז ענינם איז דער ענין פון 'לימוד התורה'.

¶26'לימוד התורה' איז ד על דרך ווי אין מרות שבת, וו ס ד ס איז דער ענין אויף ס'ז ל זיין א שלום וית ס'איז מחנך, ז דער ג נצער ענין פון תורה ברענגט ר ף א ברענגט,

¶27ז דער ג נצער ענין פון תורה איז, ז ס'ז ל זיין שלום בעולם, זוי ווי זוכה די נרות הבית המקדש איז ט ד ס וו ס תורה איז ן עדות ס'איז פ רבונדן אורייתא וישראל וקודשא בריך הוא כולהו חז,

¶28איז דאס? דורך דער ממוצה פון אורייתא?

¶29ס'איז בדוגמא צו אין הנרות און מנוה בית המדש, וואס דאס איז אז ס'זאל זיין אן עדות ”השכינה שאורה בישראל”.

¶30איז דא דער דריטער ענין אין תורה, וואס תורה איז אן ענין מצד עצמה, וואס אויף דערויף באווייזט דער ענין פון אורות חבלים עדות ”השכינה שאורה בישראל” דאס איז אן ענין מ'האט אן ענין וואס גדל תלמור איז די מעשה.

¶31אחוץ דערויף וואס תורה האט אן ענין וואס ווען ס'זאל זיין שלום בפרמאה ושל מטה, וואס דרך ממורא בפרמאה ושל מעלה אויך איז דא אן ענין אין תורה וואס דאס איז מקשר ישראל אבער דא דער העכטער ענין אין תורה וואס דאס איז תורה לשמה מצד

¶32בהנוגע צו תלמידי הישיבה, אז ניט קוקנדיק אויף דערויף וואס מ'רעדט דאס דאך אז טאן א טובה א אידן איז דאס די גרעסטע זאך, ביז דאס איז מעלת העובד, איצט די לדעת ”את המעשה אשר יעשן” והמעשה אשר לאלה א� אין תורה די גרענטע רינגען פון שם ברוך הוא,

¶33וואס דאס ה ט ניט איז נוסף על זה דעם איצטער וואס ס'קען זיין.

¶34לבואו ס'איז זיך ניט שיין.

¶35דערפאר איז ער דאך מפרש אויף שמחווה וואס ער איז זיך דארט מנשיק ומזהר דעם גודל ענין פון מצוות אויף תורה א נצע אריכות ודפה, אז בשעת אין תורה גופא איז דאס דעמאלט ווי תורה איז...

¶36ס'איז דאך דא אין די ליסלא פון אורות חמשה איז דאך דא דער נהורא הוא נ פון דער תסילה

¶37טבעה און ס'ווערט נתהפך און ס'ווערט פארברענט.

¶38און אין 'לימוד התורה' איז דאס דער ענין וואס מחכה לה דער ענין דער הארעוואנין וואס ס'איז דא די יגיעה אין תורה און אט דאס איז מחבר דעם גאנצן ענין פון דער תסילה מיטן מהרה חברה אין דערויף האבן זיי ביידע א חיבור און א קיום.

¶39און דאס איז דער תורה אפילו ווי תורה איז מצד עצמה איז וההישתדף מבאר בארוכה אין קונטרס ומיים אפילו דער רעכטיקע שרונות און א טיפסטע 'הבנה והשגה',

¶40כא לימוד אז ס'זאל זיין ביהי' השתדלות, ביז וואנענט אז אויף דערויף גייט אויך, אז דער כללות הענין אזוי כמאן דבלאוי למיעבד לא יספעלט אין עיקר-ענקר הדבר.

¶41וואס דערפאר איז דאך אויף דערויף דער כלל פון לא יקעת ומצאת ס'איז די אלע טעמים.

¶42ווי בפלל איז דאס מצד כמה ענינים וואס זיי דארפן דאך אויך האבן כויס איתים בתורה און ס'קען ז בשום כן בהנוגע צו די וואס אין ימים וועט זיין אין ד' אמות של תורה,

¶43בא בני ישיבה, וואס זיי זיינען נאך קודם נאך ניט טועם געווען פון דעם עץ הדעת מיט הנחות העולם בכלל איז זייער ענין אפלערנען זיך ניט פון אורות שבת, און ניט אפילו פון אורות כמו שבתו בבית המקדש, וואס ס'איז דא כוונה אחוץ

¶44דער ענין איז אפלערנען זיך פון 'נר חנוכה' דעם ענין עצמו עיקר וואס ס'איז דא אין לילול התורה וועסטו זוכן קיין תכליתין פון נאך אנדער, אפילו תכליתין פון מיט דאס איז ן ענין הימנו, וואס דערפון איז

¶45דא נתינה וואס דא ארויסרופן, און וויבאלד אז דאס דארף האט מען דאך די יכולת אויף דעם, דארף נאר פון דעם יכולת וכח ארענברענגען אין הפועל, און מ'זאל לערנען מיט התמדה ושקידה כדבעי ולמרי וועט דעמאלט אויך זיין דער ענין פון ומצאת אויך כדבעי ולמרי.

¶46איז דאך דא די מצ מצוות מן המוכח, אז ס'זאל זיין דוקא בשמן זית, שולחן-ערוך און על-פי נגלה, בשמן זית איז דאך דער סדר פון ”מה הזית הזה” יני מוצא את שמנא אלא על ידי שקוטשינו

¶47וואס אזוי איז אויך דארף זיין ביי איר אויך הענינים, אין 'לימוד התורה', ווי גערעדט פריער, אז ס'וועט מוז זיין על ידי דערויף פריער האבן דעם

¶48סמוך במוטער לב און די אלע ענינים אחרי זה, ווי בזעט דאס דעם ענין וואס איז

¶49בהתירה זית ביחוד.

¶50ווי אזוי דאס איז דער אינל 'פנימיות התורה' איז אויף גענומען מיט אן אור און מיט א ”קליפה דקה לכל” הפחות ס'איז מערניט מצד דערויף וואס ס'איז א חושר ברור און מ'דארף האבן אן אור האבן אים קוטש געווען דעם טעיות און מ'קיט דאס ארויס בגלוי דעם שמן ער זאל מאיר זיין מת החושר,

¶51על דרך ווי גערעדט דער משל פון דעם אלטן רבי'ן, וואס ער האט גערעדט אויף גילוי 'פנימיות התורה' פון דעם תורה, ג האבן דעם אופן העבודה פון כתישת הזית ביז וואנענט אז מ'באקומט ארויס דעם שמן,

¶52וואס דאס איז דער ענין פון פנימי לימוד, 'פנימיות התורה' בגלוי ער זאל ממיר זיין דעם אייגענעם חושך מיטן חושך שבחלקיו העולם, וואס מ'קומט זיך איין און מ'לערנט זיך א פ פון די ליכטלאר, און אז דאס אליין איז א חפץ בפני עצמה און אין למעלה הימנה איז דאס דעמאלט נאך העכער על דרך פון דעם לימוד פון זמירות האלה חוק

¶53אגרת הקודש בשעת מ'קומט צו דעם ווי ער איז מסיים דארטן אז ס'דארף זיין דער אופן אז ס'זאל זיין ניט נאך קיין צווייען, נאר דאס איז די תכליות ווערן איין סך, על דרך ווי ער זאגט אין תניא די התאחדות וואס ווערט דורך ”הבנה ועשית בשכל”,

¶54צווישן דעם שכל מיטן משכיל אט אזוי ווערט מען איין סך, הוא הטועה ו”הוא הידוע והוא המדע” מיט עצמות ומהות און מ'איז דאס דערנאך ממשיך פון חנוכה על פי שני דהוי וואנט ברענגט אראנו בטלים לעולם