transcript · אידיש
טקסט
טקסט ממוחשב שטרם נבדק בידי אדם - אין לצטט אותו כדברי הרבי.
¶1דאס גופא וו ס מ'ז גט בער פדער ושלום ז מ'ד רף מ כן ן שלום אין דעם?
¶2איז דאס גופא ראי' ווי דער לטער רבי שרייבט אין אגרת הקודש, ז ד ס איז צוויי ז כן וו ס זיי זיינען הפכיים, וו רום צווישן ז כן וו ס זיי זיינען נ נט איינער צום צווייטן איז ניט שייך ז גן, לייגט זיך ניט דער לשון, ז מ'ז ל ז גן, ז מ'ה ט געמכט צווישן זיי שלום.
¶3בשעת ס'איז דא צוויי זאכן וואס זיי זיינען ווייט איינער פון די צווייטע, און ניט נאר ווייט אליין, וואס דעמאלט לייגט זיך דער לשון קירוב אבער ניט דער לשון שלום נאר די ווייטקייט באשטייט אויך אין דעם, אז זיי זיינען אנטקעגנגעזעצט, זיי זיינען הפכים איינער פון די צווייטן איז אט דעמאלט לייגט זיך אויף דערויף דער לשון, דער ענין שלום.
¶4וואס דאס איז דאך אויך די וואס ער זאגט אויף ”עושה שלום במרומאו” שטעלט זיך אויפן מדרש, וואס דער מדרש זאגט, אז מיכאל מהלך של שלם און גבריאל מהלך של אש און אויב ”מחבין זה את זה” נאר וואס דען?
¶5דער ”עושה שלום במרומאו”. וואס דאס אונטערשטרייכט, אז ווער ניט שייך זאגן דער לשון שלום ווען ס'איז דא אזוינע הפכים על דרך ווי שלג און אש אדער מים און אש.
¶6וו ס דערפון איז אויך פ רשט נדיק, ז בשעת מ'ז גט ”פדה בשלום נפשי”, איז אמת ט קע, ז דער תכלית איז, ז ס'ז ל זיין ניט אין ן אופן פון נצחון, וו ס דעמ לט איז ד ן מנצח און א מנוצח, נ ר אין ן אופן פון שלום בער ד ס גופא באווייזט, ז פריער, פ ר דעם ענין פון פדה,
¶7איז דעמ לט איז ד ס ז כן וו ס זיי זיינען ווייט, ביז למענט ז זיי ה בן אין זיך ן ענין און א פרט וו ס זיי זיינען היפך איינער פון דעם צווייטן.
¶8וו ס ווי איז דער שייכות צו ז גן, ז ס'ז ל זיין זוי ביי אידן?
¶9איז ד ך ד ס ”ועמך כולם צדיקים” אידן זיינען דומין לבוראן על דרך ווי די מלאכים למעלה, איז ד ך דער סדר למעלה, ווי געז גט פריער פון תורת פון דעם מגיד, ז ס'איז דא מלאך וו ס ער איז מלאך של מים ושלג, און ס'איז דא מלאך וו ס ער איז א מלאך של אש.
¶10און ווי דער רמב"ם פארטייטשט אין 'מורה נבוכים', אז דער ענין מלאך לייגט זיך אויך אויף כוחות פון טבע, וואס דאס איז דאך אויך די כוחות וואס ס'איז דא אין טבע איז דא אויך כוחות הפכים, וואס די כללות, אט די כוחות וואס זיי ברענגען צוזאמען זיך און ווערן אנגערופן בשם מים וואס זיי ברענגען צו דיבוק,
¶11און די וואס זיינען מפריד די טיילן פון אנדערע ענינים ווערן אנגערופן בשם משה וגבורה וצמצום.
¶12וואס אט אזוי איז אויך ביי אידן איז אויך דא די עבודה, און ס'איז דא ביי אידן די עבודה פון שור מרע פון אנטלויפן פון א זאך וואס איז ניט גוט און ניט אן איר, און ס'איז דא די עבודה פון 'עשה טוב' פון לויפן צו טאן אט דאס וואס מ'דאכט אים.
¶13וואס אין ביידע, סיי אין 'סור מרע' און סיי אין ”עשה טוב” זיינען דאך מחוייב א לע איד סיי אין מצוות-עשה סיי אין מצוות לא-טוב.
¶14ס'איז אבער דא די מצוה דהליזהיר בית פיוז ס'איז דא אזוינע וואס מצד זייער טבע, מצד זייער תכונת הנפש, קאכן זיי זיך מערער אין דעם ענין פון טאן טוב, און ס'איז דא אזוינע וואס מצד תכונת הנפש קאכן זיי זיך מערער אין דעם ענין פון שמירת הליט-עשה, אין דעם ענין פון ספור מרעך
¶15ובדוגמא ס'איז דא מענטשן וואס זיי זיינען בטבע פריילעכע איז דער זיי קאכן זיך מערער אין א פי טוב, מענטשן וואס זיי זיינען בטבע מרש-חורה'דיקע פאכן זיי זיך מערער מצד מרש-חורה אויף אנטלויפן פון רע.
¶16ביז וואנענט אז דאס קומט אראפ כפשוטו איז דאך דא, בשעת מ'זוכט זיך א דזשעב, א שטעלער, איז איינער זוכט זיך א שטעלער זאל זיין א גבאי צדקה, אויף אן אנדערטיילט צד
¶17אדער במילות חסדים עשירים, ס'איז דא איינער וואס זוכט זיך עשב, אז ער זאל זיין דער שוטר בית-דין, אט דער וואס וועט אויספירן דעם פסק דין פון בית-דין אויף געבן מלכות אדער די אלע אנדערע עונשים וואס בית-דין בישראל פאכטן צו על-פי תורה.
¶18וואס דער לדון בדיני עונשים איז דאס אויך אן ענין ”אין תורה, ונקט” אזוי ווי דער ענין פון 'מצות הצדקה' איז דער ענין פון 'עשה טוב'.
¶19און אף על פי כן איז דאס דא אט די וואס מצד תכונת נפשם זיינען זיי אין ”עשה טוב” ולהקל, און אט די וואס מצד תכונת נפשם זיינען מער אין סור מורע און אין להחסי,
¶20נאר ביידע זיינען מקיים כל המצוות, נאר דאס איז ביי זיי דער עיקר חיות און דאס קומט וואס ער טוט דאס, בפאר וואס מ'דארף מקיים זיין א מצוה.
¶21וואס אט דאס איז בכלל וואס אין די וועגן אויף צוצוקומען צו גדולת השם און שיטלות הבורא איז דא די כללות די צוויי וועגן פון לימוד המוסר און לימוד החסידות איז דער לימוד המוסר איז דאך סדר אין דעם ענין פון שור מרעב אזוי צו פארהיטן פון מדות בלתי רצויות, פון הנהגות בלתי רצויות, און דערנאך פירט מען אויס אויך בהנוגע צו מדות טובות אין וועלכע מ'דארף זיך מדלקן זיין.
¶22אבער דער עיקר ההתענינות, דער עיקר אין וואס מ'ליגט און מ'קאכט זיך איז ווי אזוי צו פארהיטן א אידן פון א מדה בלתי רצויה.
¶23וואס דער ענין פון ”הוכח תוכיח את עמיתך” ווי דער אלטער רבי ברענגט אראפ פון סמז אין סוף פון אגרת הקודש אפילו מאהר פעמים איז דאך דאס אויך א מצוה צעפער מן התורה.
¶24און ס'איז דא אזוינע וואס זיי קאכן דאך אט דאס וואס דער אלטער רבי איז מבאר אין פרק לב בתניא, אין דעם ענין פון מקיים זיין אהבת ישראל, ביז אין אן אופן וואס אפילו אז ער האט ניט געהאלפן איז אף על פי כן לא יפסיא די מצוה פון אהבת ישראל,
¶25וואס דער ”ואהבת לרעך כמוך” איז אויך א מצוות עשה פון די רמ כהר מצוות עשה על דרך ווי כועב תכייך אתם שכל.
¶26און אין דערויף דארף מען מאכן שלום פון די ביידע, כאטש אפילו זיי זיינען הפכיים, ביידע זיינען אין קדושה, אבער אין קדושה גופא איז דאס איז א ”מהלך של מים” ושלם און דאס איז א מהלך של אשה וגבורה ודין, און מ'דארף מאכן דער עצה שלום במרומה.
¶27און אין וואס פאר אן אופן איז דער עצה שלום?
¶28איז ווי ער זאגט דער לשון אין זהר, אז דער קל הארנצאי איז נוטה לקל ימין אז דער עצה שלום איז אין אזא וועג, אז ס'וועגט איבער דער ענין פון להכיל ולהיטלי, דער קאכן זיך אין דעם ”עשה טוב” ווי ער זאגט אין פרק לב, אז דעמאלט איז אויך לא יפסיק.
¶29ויחוח תיחי אויב אין דערויף איז דא אן ענין וואס טויג ניט, האט ער געמאטער ט א אידן, ו”ואהבת לרעך כמוך” אויב ער האט ניט אויסגעפירט די כוונה שוין בזה, אבער אף אפי כן להיטא, ניט צו צו קרף זיי.
¶30וואס אט דאס איז וואס דער טו האמצעי, דער עצה שלום במלאמה איז דאס אין אן אופן וואס ער וואס דערפאר איז דאס קיין סתירה ניט וואס מ'זאגט, אז ס'דארף זיין דער ”פדה בשלום נפשו” אויף ביידע זאכן דאס איז שלום, און דאס איז א שלום פון שני ענינים הפכיים, און אין וואס פאר אן אופן מ'איז דאס, אז דאס איז אן ענין של שלום,
¶31וואס שלום איז דאך ”כלי מחזיק ברכתו” של הקב"ה, וואס ברכה איז דאך דאס אן ענין פון המשכה פון דעם ענין פון 'עשה טוב'.
¶32וואס אט דאס איז אויך דער לימוד פון י' טף כס אז אף על פי וואס דעמאלט איז דאך אויך דא ווי ער זאגט אין אגרת הקודש פון קטאן ת' איז די שני ענינים לב�ל ירום לבבל און ס'זאל זיין דער ”כמים הפנים לפנים” וואס דארט איז דאך די צוויי תנויות פון 'סור מרע' ועצי טוב איז די הכרע אין דערויף איז אבער, אז ס'זאל זיין דער שלום אין אן אופן פון הלכה כבית הלל,
¶33אז אף על פי וואס ”אלו ואלו דברי אלקים חיים” און ס'איז טאקע דא סאכן וואס ”הלכה כבית שמאי” איז הלכה כבזהיל, אז ס'בלייבט להכל ולהתיר, ווי ער איז מבאר דער לשון היתר, וואס ”אינו כשר ועשר בידי החיצונים וכל” אין מעלה זיין לקדושה, ביז וואנענט ס'וועט זיין דער מתפלל למציבור אפילו מיטן ראש פון תיבור.
¶34וואס אט דאס איז אויך די נקודה פון דעם לימוד פון יו טעס כסלו, אז אמת טאקע איז קליפני זה איז געווען אין אן אופן וואס ס'איז געווען הפכים, און מ'איז דאך ניט צוזאמענגעקומען.
¶35האט אבער געמאכט דער י ט' כתלו, אז ס'זאל זיין דער שלום צווישן מלאך של מים און מלאך של אש, און אין אן אופן אז ס'זאל זיין דער ”נוטה כלפי חסד”.
¶36וואס אט דעמאלט איז ווערט דער ענין פון די ברחמים גדולים הכפתח, וואס דאס איז דאך רחמים איז דאך אויך דער קב האמצעי, און מ'זאגט דאך אבער, אז די גאולה העתידה וועט דאס זיין מצד הרחמים און אין וואס באשטייט זיין?
¶37אז ניט נאר דער מלוך הטוב מעלביד מן ההר איז דאס וועט זיין אן ענין של ארעי דאס וואס וועט בלייבן בקביעות וועט זיין דער ”ונגלה כבוד ה וראו כל בשר יחדיו יפי ה' דיבר” ווען מ'איז מבאר בארוכה אין אגרת הקודש, אז די עבודה פון לעתיד לבוא וועט זיין אין טוב גופא די עלי' מחיל אל חיל.
¶38וואס אזוי איז אויך די הכנה לזה בימי הגלות דארף זיין, אז דער עיקר פארלייגט ניט זיך.
¶39אין דעם ענין פון נחצי טוב און מערניט אין א מקום ההכרח דעם ענין פון את חח תחיח און אט דעמאלט בלייבט די הלכה, איז דערפאר וואס נכים מהלובין היו לבעל ”ירום לבבם אחיהם” און אט דעמאלט קומט אראפ די ”הליכות עולם לו” אז מ'זאל אראפברענגען דעם אויבערשטן אט דא אין וועלט, אז ס'זאל זיין ניכר אז דאס איז א וועלט וואו דער אויבערשטער איז באלעבאס,
¶40דער מלך השלום שלו, און ער ברענגט אראפ דעם שלום אין וועלט, מיט די שלימות אין וועלט, אז מ'זאל געבעטשט ווערן בכל המצטרך מידו ”המלאה הפתוחה הקדושה” והחלה.
¶41לחיים.