טקסט

¶1אזוי מ'האלט דאך ביים סיום וחותם פון י'ג' תמוז, וואס בהמשך להמדובר לעיל, י'ב' תמוז, איז דאך דעמאלט געווען דער ענין במעשה בפועל, וואס אין דערויף איז דאס געווען נאך מערער פון י'ב' תמוז, וואס דעמאלט איז געווען די מעלה וואס ס'איז געווען די פתיחה והתחלה, ס'איז אבער געווען בדיבור, און ניט א דיבור הכי תקיף, משא'כן י'ג'תמוז איז דאס ארויס אין כתיבה און נתינה פון תעודה וכו כמדובר לעיל בארוכה. וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, יעדער ענין אין וועלט איז דאך בהשגחה פרטית, כתורת הבעל שם טוב הידועה, וכמוזכר במשך כל השנה, אחי יתן אלא לבו ער דארף דאך דאס נעמען צו זיין הארצן, וויסן אז דאס מיינט מען אים בפועל, און זאל אראפ כמדובר לעיל די הדגשה פון יו'ג'תמוז, אז המעשה הוא העיקר, כמדובר לעיל אויך בארוכה, אזוי איז אויך בהנוגע לעניננו. וואס ס'איז דאך דא דער צד השוה, דער קאפיטל תהלים וואס איז פארבונדן מיט דער יום הולדת, און פארבונדן אויך מיט שנת הולדת, דאס איז דאך דער קאפיטל תהלים וואס דער נשיא זאגט אים, נשיא דורנו, במילא ההולכים בעקבותיו זאגט מען אים טאקע אנהויבנדיק פון יום הולדת ביום אריכתא דער יו'בו תמוז, אבער דערנאך איז דאך דאס במשך כל השנה, על אחת כמה וכמה תיכף ומיד לאחרי זה, און אין א המשך וואס בכמה ענינים איז דאס א יום אריכתא דער יו'בו ת, צוזאמען מיט יו'ג, איז דאך זיכער דעמאלט אויך די זמן אמירת פון דעם קאפיטל תהלים, און אן אמירה אויך אין אזא אופן אז ס'זאל זיין אמירה, אז ס'זאל ברענגען צו מעשה בפועל דעם גאנצן תוקף שבדבר. וואס דאס הויבט זיך אן, כמדובר, די הדגשה וואס ס'איז דא בגלוי אן ענין של ברכה אין דעם קאפיטל סמוך וסיומו, ווי גערעדט נעכטן בארוכה אין די ווערטער בזה עדי הוי'מעוד בפי ופתוח רבים העללינו, כדובר מאידן

¶2מייד בית תמוז, אז ס'הויבט זיך אן א תקופה, וואס דעמאלט הויבט זיך אן כל הענין פון א אידן, וואס דאס איז דאך דער נשיא פון יעדער אידן, אפילו וואס בשם ישראל יכונה, הויבט זיך אן דעמאלט וואס ער באקומט דאס דורך א ווארט און א פסוק און א מזמור פון דוד מלך ישראל לאם זמירת ישראל אז ס'הויבט זיך אן דער ענין פון עדה, און אין אן אופן ניט סתם הודאה, נאר עדה מאוד און עדה מאוד אין אזא אופן, אז דאס איז ניט ס'בלייבט בלבו פנימו, אבער במחשבה, אדער ער איז יוצא טאקע ברענגט דאס אראפ אין מעשה, ער מאכט אבער ניט דערפון קיין שטורעם בדיבור, וואס א מעשה דארף מען דאך האבן, אז יענער זאל וועלן קוקן אין יענער זייט. בשעת ס'איז דא דער ענין ברענגט מען ארויס בדיבור, ובדיבור חזק-אט דעמאלט איז דאך א חוץ וואס אברהם האט דער אויבערשטער אויף אים געמאכט א שליט אויך אויף חוש השמיע, ועל דרך זה איז דאך אויך ידוע דער סיפור פון נשיא דורנו בהנוגע צו זיין פאטער, אז ס'איז געווען אמאל אן ענין וואס ער האט געזאגט א מאמר חסידות, און מאיזה סיבה שתהי'איז אין א חדר הסמוך איז געווען אזוינע וואס האבן גערעדט צווישן זיך, ווי ס'איז געווען פרויען אדער מאנסביל וכיוצא בזה, עד כדי כך, אז דאס האט מבלבל געווען, אפילו ער האט זיך געזאגט דעם מאמר, האט ער געזאגט בכל לבבך ובכל נפשך ובכל עמודך דער רבי נשמתו עדן, ביחד עם זה האט דאס אבער אים מבלבל געווען, אז דאס האט גערעדט, און דערנאך, אז ס'איז א צייט לאחרי זה האט מען געזע אז ער הערט ניט ווי ניט על-דרך הרבו. האט דער בעל הגאולה ביי אים געפרעגט מיי-הי וואס עפעס מיט אמאל? האט ער אים דערציילט, ער רופן א דאקטרער וכיוצא בזה, האט ער אים דערציילט, אזוי ווי ער האט גערעדט דעם שבת שלפני זה, גערעגט א מאמר, דערביי איז געווען אין א חדר הסמוך, אדער אין דעם חדר וואס מ'האט גערעדט האט דאס אים מבלבל געווען, ער האט דאך אבער געוואלט

¶3זאגן דעם מאמר, האט ער גלייך ביי זיך אויפגעטאן, אז ער האט מסלק געווען דעם חוש השמיע, על כל פנים דעם תוקף פון חוש השמיע, במילא דאס זאל אים ניט מבלבל זיין איז דערנאך געווען א המשך, אז זמן לאחרי זה, איך ווייס ניט ווילאנג דער זמן האט געדויער, דאס וועט דער שווער ניט דערציילט, אז במשך זמן לאחרי זה איז געווען א חרישות אין חוש השמיע, אבער על דרך הרגיל, בשעת מ'האט א חוש השמיע, יעדערער לפום שיעורי דילין, וואס דעמאלט ווערט מען אויף אים אויס באלעבאס א חוץ ווי ס'איז געווען בא אברהם אבינו, במילא אז דאס ווערט דער עדתך מאד און דאס ווערט בפי-אט דעמאלט איז מוז יענער יעדער הערן, אפילו ווען ער קוקט אין א צווייטע זייט, און נאך מערער, אז דאס איז לך אים ער וויל קוקן אין א צווייטע זייט, כדי די עשי'וואס ער זעט און די מופכים וואס ער האט גע געזען, עד כדי כך אז ראו כל אפסי הארץ און כל עמי הארץ און כל שרי המדינה, והארץ, ווי גערעדט בהנוגע צו דעם נוסח וואס דער אלטער רבי שרייבט דאס בנוגע צו די גאולה פון יו ט'כסלו, וואס על דרך זה איז אויך געווען דערנאך אין י'בית-י'ג תמוז, און ויש לומר, כמוזכר אויך לעיל, אז דא איז נאך דא א הוספה בזה, צום אלעם ערשטן, ווי מ'זעט דאס בפועל, אז הפצת המעינות חוצה וואס האט זיך אנגעהויבן לאחרי פטערברג, כנוסח הידוע, איז דאך דערנאך געווען שלא בערך צו דער הפצת המעינות חוצה וואס איז געווען אין פארבינדונג מיט י'בית-ג'תמוז, ובפרט אז י'בית-ג'תמוז איז דערנאך אראפגעקומען אויך אין ארבע קנפות הארץ, אויך אין חצי כדור התחתון, תחתון, און אין אן אופן אז מצוה בו יותר מבשלוחו, במילא איז ער אליין געקומען אויך אין חצי כדור התחתון, איז אט דעמאלט איז דאך דאס שלא בערך די הפצת המעיינות חוצה, על דרך זה יש לומר, און מ'האט אין זיך די ברייטיקייט אזוי זאגן בנוגע צו עצם הגאולה, וויבאלד אז מ'איז דאס סומך און דער יסוד בזה איז אט דאס וואס דער בעל הגאולה שרייבט אליין בנוגע צו זיין גאולה

¶4הלא אותי בלבד גל הקב,"ה נאר אלע אידן, ביז אזא וואס בשם ישראל יכונה וואס דאס איז דאך כולל התחתון תחתון יותר, במילא בלייבט דאך ניט קיין איינציקער איד, סיי אנשים סיי נשים סיי טף, וואס זיינען ניט נכלל אין דעם, משא'כן בנוגע צו דער גאולה פון י'טס כסלו, האט טאקע דער אלטער רבי געזאגט, אז חסידות חב אד איז דאס ניט אן ענין פארבונדן מיט א חלק פון אידישן פאלק, נאר סוף-כל-סוף איז דאס א שייכות און דאס קומט-אן צו יעדערן פון אידישן פאלק, אבער דעמאלט איז דאך געווען דער ענין, ווי מ'האט דאס געזען בפשטות, אז אפילו אז ס'איז זיך אנגעהויבן יפוצו מעינותיך חוצה אין זמן פון דעם אלטן רבי'ן, און אפילו דערנאך אז ס'איז געווען רחובת הנהר בא דעם מיטעלן רבי'ן, און נאכמערער באם צ מחצדק, וואס האט פארנומען אויך דעם חלק פון אידן וואס זיי זיינען פארבונדן מיט נגלה, און דערנאך אויך ביים בעל הגאולה אליין, קודם הגאולה קומט דאס ניט צו דער יפוצו מעינותיך חוצה ווי ער אליין פארבינדט דאס, און איז דאס מגלה, און זאגט דאס אין אן איינפאכן לשון, וואס דאס איז מובן וגם פשוט, אז אפילו בשם ישראל יכונה ווערט ער אויך נגאל, וואס דאס איז דאך נאכמערער מדגיש, אז דאס איז א הכנה קרובה און א הכנה מעין ממש פון דער גאולה העתידה לבוא, וואס דער אויפטו פון די גאולה העתידה לבוא איז דאך, אז די גאולה פון גלות בבל און פרס ומדה און יון איז דאך געווען א טייל אידן וואס זיינען געבליבן בכלל נאך אין גלות, אפילו די גאולה פון ארץ מצרים כימי צאתך מארץ מצרים וואס אלע אידן זיינען ארויס פון ארץ מצרים, פון גלות מצרים, זיינען זיי דאך ארויס אין אזא אופן, אז ס'איז נאך געבליבן אן אפשריות, אז דערנאך זאל זיין לא זכו, במילא איז געווארן א מקדש אדמו כהוננו ידיך ניט משכן שעשה משה גלייך, נאר וואס דען ס'האט זיך אפגעלייגט א שפעטער, וויבאלד אז לא זכו איז דעמאלט געווען אויפגעטאן אין דער גאולה

¶5מ'האט געזען, אז דאס איז ניט קיין גאולה שלימה און ניט קיין גאולה נצחית, משא'כן אט די גאולה, וויבאלד אז מ'האט די הבטחה, אז מעלין בקודש ולא מרידים איז דאך דאס א זיכערע זאך בהנוגע צו דעם אויבערשטן אליין, נגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל, איז וויבאלד אז ס'האט זיך אנגעהויבן די גאולה פון אלע אידן, עם נשים נשים וטף, אפילו אט די וואס בשם ישראל ישראל יכונה האט זיך אויך אנגעהויבן ווי דער בעל הגאולה איז מעיד, און גע'חתמ'עט אויף דערויף, און געהייסן דאס אפדרוקן און פאנאנדערשיקן און מפרסם זיין עד סוף כל הדורות אפילו אזא וואס בשם ישראל יכונה איז דאך פארשטאנדיק, אז דערנאך גייט מען הלוך והוסיף אין דער גאולה, ביז וואנענט אז ס'קומט די גאולה בכל חלקי העולם, און בכל חלקים פון יעדער אידן און פון אלע אידן, ובמילא אויך בכל חלקו העולם וואס בשבילם נברא א גאולה נצחית, און צוזאמען דערמיט א גאולה שלימה מיט אלע פרטים ופרטי פרטים. וואס ס'איז דאך אויך דער ענין גלון וואס מ'האט צוגעגעבן אין יו'ג'תמוז איז דאך, וואס דעמאלט איז דאך גלייך לשנה הבאה קבום איז דער מכתב הידוע, וואס דארט איז ער מגלה און מבאר ווי אזוי די גאולה איז, לא יוסי בלבד, נאר ביז צו אט דיבור בשם ישראל יכונה און איז גלייך ממשיך, אז דערפאר גיט ער ארויס א מאמר, וואס דיבור המתחיל שלו, עשרה שיושבים ועוסקים בתורה, שכינה שרוי'ביניהם ככו און האט דאס גלייך דעמאלט געהייסן מפיץ זיין, און דערנאך האט זיך אויך אפגעדרוקט כמה וכמה פעמים, וואס דאס ווערט דאך אויך דערנאך א הוראה נצחית, בנוגע צו דעם לימוד המאמר, און מ'פארבינדט דאס מיט ג'תמוז, אויך ווי ער זאגט דארטן אין מאמר, וואס דאס איז אויך אן ענטפער אט די וואס טענה'ן, הערן דורכן די הוא קפה כיוצא בזה, און וואו וועלן זיי איצטער באקומען צען מענטשן צוזאמען, וואס מ'קען מיט זיי לערנען דעם מאמר ברענגט ער גלייך אין התחלת המאמר אויך אראפ דעם המשך

¶6פון דער משנה, אז מנין אפילו חמש און אפילו שלש און אפילו שנים און אפילו אחד, שנאמר בכל המקום אשר אזכר את שמי אבוא אליך וברכתיך לשון יחיד. וואס דאס זאגט ער גלייך אין אנהויבן פון דעם מאמר, וואס דאס איז גלייך אן ענטפער צו די וואס וועלן גלייך אנהויבן מיט די שאלות הידועות אויף אפקילן זיך, און עד כדי כך אז מ'קילט אפ אויך דעם וואס ס'קעפינט זיך ארום זיך, אזוי ווי ס'איז שוין שפעטער נאכט, און מ'דארף גיין סוכן נייען אידן צו זיך מיט וועלכע וואס מ'קען מיט זיי זאגן און רעדן א ווארט חסידות, דאס איז דאך תורה שבעל-פה, דארף מען דאס פארשטיין על כל פנים ניט נאר די פסוקים וואס ווערן דארט געבראכט, די תורה שבכתב שבזה, נאר אויך די מאמרים במיוחד, די ביאורים ולכל לראש, דער מוסר השכל, וואס מ'דארף דער ארויסנעמען וועגן החי יתנו לבו, האט מען דאס גלייך גלייך אין התחלת המאמר, אף על פי וואס די נקודה פון מאמר איז, און ווי ס'איז פארשטאנדיק אין דעם בריוו איז געווען די כוונה און דער רצון און דער חפץ פון דעם בעל הגאולה, אז מ'זאל לערנען אט דעם מאמר דוקא בעשרה אדער נאכמערער, האט ער אבער אויך אראפגעבראכט דעם המשך כל המשנה כולה, ביז אזכיר את שמי ובורכתיך, ובפרט נאך אז דאס איז אן ענין, אזכיר את שמי וברכתיך וואס דאס איז נוגע אויך בא אט די עשרה וואס קלייבן זיך צוזאמען, דארף מען דאך אויך האבן די תכלית העילוי וואס ס'איז דא מערניט ווי אזכיר את שמי וברכתיך וואס אין מקרא יוצא מידי פשוטו, און ווי ס'שטייט דאך אין תורה שבעל-פה, אז דאס מיינט מען במיוחד דעם ענין און דעם ארט וואס דארטן זאגט מען דעם שם ככתבו, דעם שם העצם און דעם שם המיוחד און שם המפורש, וואס דאס איז דאך געווען אין בית המקדש, בשעת כהנים האבן דארט געדוכנט, האבן זיי דאך אויך דאס געזאגט דעם שם המפורש, ביז ס'איז געקומען די צייט, אז מפני הצ�ויים, מפני הרמיים האט מען דאס דעמאלט אויפגעעטאן מערניט ווי דער כהן גדול אין קודש הקדשים,

¶7כמדובר ומפורש אין מפרשי השס. און יהי רצון אויפן רעדן אין די אלע ענינים, ס'זאל גלייך צוקומען אין די וואס האבן שוין געלערנט דעם מאמר, זאלן ממשיך זיין בזה, און פועל זיין אויך אז מהם יראה וכן יעשו אנשים נשים וטף, אט די וואס מאיזו סיבה שונה ומשונה האבן דאס נאך ניט געטאן, אף על פי וואס מ'האלט שוין אין סיום פון חותם פון יד ג'תמוז, ובפרט נאך, אז וויבאלד אז ס'האט טאקע ארויסגעגעבן האט מען דאס אין צוזאמענהאנג בשנה הבאה, אבער די כוונה בזה איז דאך געווען בנוגע צו ימי הגאולה בכלל, אנהויבנדיק פון י'בית תמוז, אדער אפילו פריער ווען מ'הויבט זיך אן גרייטן צו ימי הגאולה, זאל זיין די הכנה לזה הכי מתאימה, אט דער מאמר מיט די אלע פרטים וכו.' און דער עיקר, כאמור, פון א חי יתנו לבו איז ויהי רצון אז דאס זאל גלייך מוסיף זיין, נאך אין די לעצטע רגעים פון גלות, און דאס זאל גלייך ברענגען, אז מ'וועט זוכה זיין צו הערן אזכיר את שמי וברכתיך ניט בכל מקום סתם, נאר אין דעם מקום הידוע אין קודש הקדשים דער כהן גדול, וואס דעמאלט איז דאך, און בכלל נאך אז לעתיד לבוא איז דאך יש לומר, אז די כהנים הזידוכה נען בית המקדש, על אחת וכמה וכמה, וויבאלד אז ס'איז ניט רוח הטומאה אעביר מן הארץ דארף מען דאך ניט באווארענען אט די וואס זיי קענען ניט-גוט אויסנוצן דאס וואס זיי הערן דעם שם המפורש, ווי מ'זאגט אים ככתבו איז דאך דעמאלט פאלט דאך אפ אט דער שער דיש לומר בפשטות, אז גלייך ווי ס'קומט די גאולה וואס דער מעמד ומצב פון אז ס'איז רוח הטומאה אעביר מן הארץ הויבן גלייך אן די כהנים דוכענען, וואס ברכת כהנים איז דאך מן התורה בכל יום ויום, מערניט מצד צער הגלות, צער פון דעם מעמד ומצב אין גלות וכיוצא בזה, איז דא ערטער וואס מ'דוכנט מערניט ביו ת, אדער על כל פנים ביו ת וביום השבת וכיוצא בזה, אבער אזוי איז דאך דער ענין פון דוכענען איז דאך א חיוב מן התורה בכל יום וכמה פעמים ביום,

¶8שעת ס'איז ניטא דער חשש פון שיקריות, איז דאך דערויף אפילו אין זמן תפילת מנחה אויך וכיוצא בזה, וואס יש לומר, אז לעתיד לבוא, וויבאלד אז מ'וועט וויסן אז מ'האט ניט פארוואס צו חושש זיין, איז דעמאלט איז דער זמן פון ברכת כהנים אויך אין זמן מנחה. און דער עיקר אז ס'זאל זיין בפועל, למטה מעשרה טפחים, דער דוכנין פון כהנים אין ארץ הקודש, און דארט גופא אין ירושלים עיר הקודש, און דארט גופא אין הר הקודש, און אין בית המקדש, וואס אויפן הר הקודש, און דארט גופא ביז אין קודש הקדשים. ונזכא כל אחד ואחת קהל גדול ישובו הנה אנשים נשים וטף לארצנו הקדושה בבנינו ובבנותינו בנערינו ובזקנינו, און אין אן אופן פון הקהל גדול און תסמח און תסמך לארצנו הקדושה פון עשר אומות, און ווי דאס ווערט די אלע עשר דרגות, קומט דאס אן צו יעדער אידן און צו אלע אידן, וואס אף על פי וואס ארץ ישראל איז דאך נתחלקה לשבטים האט דאך אבער יעדער איד א חלק אין גאנץ ארץ ישראל, ובפרט דאך ווען ס'רעדט זיך וועגן ירושלים, וואס לא נתחלקה לשבטים עאכו כמה וכמה בנוגע צו בית-המקדש און קודש הקדשים, און בשעת ברכת כהנים זאל דאס זיין תוקף ומיד ממש, און דאס וואס מ'וועט איצטער מסיים-זיין כרגיל, מ'וועט געבן יעדערן א שליחות אין צדקה, מ'זאל נאכמערער צוהיילן און קירצער מאכן די לעצטע רגעים פון גלות, קירצער בכמות, אבער ליינגער באיכות, וואס יעדער רגע ווערט א מועט המחזיק את המרובה, דער היפך פון ברגע קטן שלא למעליותא ווערט דאס א רגע קטן, על דרך ווי מ'זאגט אויף א אידן אז זי הקטן גדול יהי'והקטן לאלף, זאל דאס זיין גלייך ובפועל ממש, נאך זייענדיק אין גלות, ובפרט נאך אין פארבונד מיט דעם ענין הצדקה, און גלייך נאך דערויף ארו עם ענני שמיא,

¶9ובדובר לעיל דער קהל גדול אין אן אופן פון הקהל און קהל גדול לשון יחיד, תיכף ומיד ממש בארצנו הקדושה, ובירושלים עיר הקודש, ובהר הבית, ובהר הקודש, ובבית המקדש, במהרה בימינו ממש, ולא ייקבן אפילו כהרף עין, ותיכף ומיד ממש, בפשטות ממש.