transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1אין דעם אויבן געזאגטן איז דא א ספעציעלע שליחות פאר אידישע קינדער, וואס דער גאנצער אידישער פאלק ווערט אנגערופן בתורתנו הקדושה צבאות השם אשר יצאו מארץ מצרים פון דעם ערשטן גלות פון מצרים, האבן זיי גלייך א נאמען געגעבן יעדער אידן, עד סוף כל הדורות מיטן נאמען צבאות השם, אזוי איז אויך דא אין צבאות השם עצמם, צווישן צבאות השם איז דא אט די וואס זיי האבן א שליחות מיוחדה צווישן די צבאות השם, און דערפאר ווערן זיי אנגערופן צבא ה א ספעציעלע ארמיי וואס זי איז מאביליזירט געווארן פון דעם אויבערשטן אליין, פון צווישן אידן, אז זיי האבן די ספעציעלע שליחות זיינע אויף נאכמערער אויפטאן אין זאכן פון אידישקייט, וואס דאס איז איבערגעגעבן געווארן צו אידישע קינדער, וואס זיי זיינען דאך פארבונדן מיטן צווייטן
¶2אפטייטש פון חנוכה, וואס דער אפטייטש אין דערויף איז חנוכה פון לשון חנוך לנער על פי דרכו, אז דאס איז אן ענין פון ערציאונג און פון מחנך זיין אידישע קינדער על פי דרכו, אין די וועג פון א אידיש קינד, און אין אזא אופן ווי מ'זאגט דערנאך, אז דאס ווערט ביי אים איינגעקריצט אויף זיין גאנצן לעבן, האלט אזוי אן אויך גם כי יזקין, אז דער אויבערשטער בענטשט אים מיט זקן און מיט לאנגע געזונטע פריילעכע יארן, און די אלע יארן האלט ער אין איין שטייגן אין אידישקייט, ווי די אפלערנונג פון חנוכה איז דאך, אויף איין שטייגן פון טאג צו טאג אין נר מצוה ותורה אור אין דעם אור פון חנוכה, וואס די איז דאך א נר מצוה, האבן אידישע קינדער די ספעציעלע שליחות, אזוי גיבן זיך אפ במיוחד אין צוגעבן אין אידישקייט בכלל, און אין לערנען תורה און מקיים זיין מצוות במיוחד, און אויך צו געבן פון זייער אייגענע געלט על אמות, אויך געבן עקסטר צדקה, כדי צו העלפן דעם מרומאן און צו העלפן זיך
¶3ו עוד ועיקר צו העלפן דעם אידישן פאלק, אז בקרוב ממש זאל ערפילט ווערן די הבטחה פון תורה, אז צדקה איז ממהרת ומזרזת ומביא'בקרוב ממש די גאולה האמיתית והשלימה, ובפרט די צדקה וואס א איד וואס א קינד גיט, האט דאך א ספעציעלע חשיבות, א קינד פארנעמט זיך נאך ניט מיט מסחר, און פארקומט ניט קיין געהאלט, דאס הייסט אז די געלט וואס ער באקומט איז ביי אים אפגעמאסטן וויפל די עלטערן גיבן אים,
¶4די פריערדיקע מ ל, ווי דער פאטער אדער מוטער וועלן אים געבן אזויפיל געלט וועט ער האבן, ניט קוקנדיק אויף דערויף וואס דאס איז אפגעמאסטן, און ער ווייס שוין פריער וויפל דאס וועט זיין, איז אז ער דערוויסט זיך אז ס'איז דא נאך אן ענין, נאך אן ארעמאן, אדער נאך א הייליקער מוסד וואס דארף האבן געלט קוקט ער ניט אויף קיינע חשבונות, און גיט גלייך פון זיינע אייגענע געלט, נוסף אויף דערויף וואס די עלטערן גיבן באגנוגנט ער זיך ניט דערמיט, און וויל דוקא האבן אליין דעם זכות פון דער מצוה צדקה, און אויך אין דערויף באגנוגנט ער זיך ניט דערמיט וואס ער האט ביי זיך גע'פועל'ט און געגעבן א סכום אויף צדקה דעם ערשטן טאג, און גלייך אז ס'קומט א נייער טאג, נאך א טאג, איז ער גלייך מוסיף אין דער מצוה פון צדקה, ינר מצוה ותורה אור נאך א פרוטה און נאך א סכום וואס ער גיט אויף צדקה. און אזוי אויך, אז ס'קומט דערנאך א דריטער טאג, אדער די טעג וואס נאכדעם, איז יעדער טאג גיט ער אלץ מערער אויף צדקה, אפילו ווען ער האט שוין געגעבן דעם צווייטן טאג צוויי מטבעות און דעם דריטן טאג דריי מטבעות,
¶5יעדער טאג פון וואך גיט ער צו נאך א מטבע, און נאך א מטבע, אדער נאך מערער ווי צו איין מטבע, ועוד והוא העיקר ער טוט דאס בשמחה ובטוב לבב, ווי דער אנזאג פון דעם אויבערשטן איז, אז דער אויבערשטער וויל אז יעדער איד און קינדער במיוחד זאלן זיין שמח וטוב לב, וואס דער אויבערשטער האט זיי אויסגעקליבן אז זיין צבאות אלס זיין נצב�ות השם, אז זיי זאלן מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך פאר דעם אויבערשטן אליין, וויל דער אויבערשטער דוקא האבן אז אין דערויף זאלן האבן גאר א גרויסן איינטייל אידישע קינדער, און אויך אידישע קינדער, ניט קוקנדיק אויף דערויף וואס ווי דערמאנט פריער זיי האבן ניט קיין אויסקוק אז זיי וועלן באקומען א ספעציעלע הכנסה, רעכנט ער זיך ניט מיט קיינע חשבונות, און וויבאלד אז ס'איז דורכגעגאנגען א טאג, ווייס ער אז ער איז א אידיש קינד וואס דארף האלטן אין איין וואקסן, ובמיוחד אין רוחניות'דיקע זאכן, ובמיוחד די מצוות, און אין מצוות עצמם אין דער מצוה פון צדקה, איז ער גלייך מוסיף דעם צווייטן טאג נאך א מטבע, און דעם דריטן טאג א דריטע
¶6הדבעה, און אזוי דעם פערטן טאג, און דעם פינפטן טאג, און דעם זעקסטן טאג, און זיבנטן טאג, ביז דעם אכטן טאג, אז ער גיט זיבן מאל הוספות אויף דער ערשטער צדקה וואס ער האט געגעבן דעם ערשטן טאג, ועוד והוא העיקר ער טוט די אלע זאכן, אפילו די אלע זיבן הוספות, אין אן אופן אז דאס ווערט ביי אים בשמחה ובטוב לבב אין אן אופן גלוי, אין אן אנטפלעקטן אופן, און מ'זעט אז דאס איז א אידישער קינד וואס געהערט צו צבאות השם, ואדרבא די עלטערן לערנען דאך פון אים ווי אזוי מ'דארף זיין בשמחה ובטוב לבב, אז מ'טוט א דבר טוב און צדקה במיוחד, און טוען דאס אויך אין אן אופן אז זיי זיינען מוסיף מיום ליום, און יעדער טאג פון דער וואך, ס'איז דאך דא יעדער טאג פון וואך נאך דעם ערשטן טאג, חנוכה, איז יעדערער טאג פון די זיבן טעג פון וואך האלטן אויך די עלטערן, און אלץ מוסיף זיין אין נר מצוה ותורה אור אין יעדער גוטע זאך פארבונדן מיט אידישקייט, און יעדער גוטע זאך פארבונדן במיוחד ווי די ערציונג פון די קינדער,
¶7וכאמור, זיי טוען דאס אין אן אופן על פסח ביתו מבחוץ, אויף איינווירקן אין דער ריכטונג, אז די אלע זייערע נויבעס, אלע זייערע שכנים און שכנתות, זאלן אויך אזוי זיך אויפפירן, און אויך יעדערער פון די שכנים זאל אזוי טאן, על פסח ביתו מבחוץ וועט ער דאך אויך איינווירקן אויף די אידישע הייזער וואס געפינען זיך גאר ווייט, ביז אט די אידישע הייזער וואס געפינען זיך אין א פינה נידחת, אין א פארווארפענעם ווינקל, ווי מ'האט ערשט אפ באוויזן אויך אויפן רגע, אויפן טעלעוויזשען, ווי אזוי מ'צימט אן חנוכה, און מ'צימט אן אלץ מערער ליכטלאך, אז ס'זאל זיין ניכר אז ס'איז שוין עטלעכע טעג וואס ער האלט אין איין צוגעבן אין מצוות, און מ'האט דאס געזען אויפן ווידעא, ווי אז מ'טוט דאס בכל קצוי תבל, איז דאך אף על פי כן נאך געבליבן ערגעץ-וואו א אידישע הויז צו וועלכע ס'דארף נאך אנקומען אט די שליחות און דער מעסעדזש, איז פונקט אזוי ווי עלטערן טוען פאר זייערע אייגענע קינדער, אלץ וואס זיי קענען אז דער קינד זאל וואקסן, און וואקסן פון טאג צו טאג, אלץ מערער און מערער אזוי ווירקן
¶8זיי אויף אלע אידן אין דער גאנצער וועלט, אז יעדער איד זאל ווערן א מחנך, און אין אן אופן פון חינוך הוספה מיום ליום, צו זיין גאנצע סביבה, טאמער איז דארט נאך דא א איד וואס מ'דארף אים נאך מחנך זיין איז ער איז מחנך, אדער מחנך זי אויב דאס וועט זיך פרעגן א פרוי אדער א מיידלע, מחנך זיי אויך אין דעם וועג, אז זיי זאלן ניט באגנוגענען מיט די ערשטע נתינה, מיט דעם ערשטן קינד פון דער ערשטער מצוה, נאר מוסיף זיין אלץ מערער מצוות, ביז וואנענט מ'איז מוסיף מצוות אין אלע שבע קני המנורה, וואס דאס איז דאך די התחלקות, די פאנאנדערטיילונג פון אידישן פאלק, ווי זיי ווערן פאנאנדערגעטיילט אין די זיבן כנים פון דעם אויבערשטנ'ס מנורה, און אין די שבעה כנים ביי יעדערער פון זיי קומט-צו נאכמער ליכטיקייט און נאכמער ווארעמקייט, און נאכמער ליכטיקייט און ווארעמקייט אין דער גאנצער סביבה. ועוד והוא העיקר, אז מ'מאכט די גאנצע סביבה אז זיי זאלן זיין צוגעפאסט און צוגעגרייט, אז בקרוב ממש זאל אין איר מקויים ווערן אז עתידה ארץ ישראל שתתפשט
¶9בכל הארצות, דארף מען דאך האבן, אז די כל הארצות זאל זיין צוגעגרייט אויף מקיים זיין די התפשטות פון ארץ ישראל טוט יעדער קינד וואס הענגט אפ אן אים אויף פארשפרייטן אין דעם גאנצן ארום זיינעם, אויך דורך זיינע חברים און חבר'טעס, צו זייערע שכינים ושכינות, אויף אריינברענגען דעם רוח פון ארץ ישראל, וואס ישראל איז דאך פארבונדן מיטן נאמען פון יעקב אבינו, וואס ער איז דאך געווען דער מבחר שבאבות דער אויסגעקליבענער פון אלע דריי, אברהם יצחק ויעקב, אזוי זאגט דער אויבערשטער, אז יעדער אידיש קינד איז ביי אים אויסגעקליבן, ווי נשיא דורנו דער רבי דער שווער האט געזאגט, ווי א בן יחיד איז אויסגעקליבן ביי זיינע עלטערן, און אויסגעקליבן ווי דערמאנט אלס בן יחיד האלט ער אין אלץ מערער געבן אים בכלל, און געבן אים אין זאכן פון אידישקייט, און געבן אים בשמחה וטוב לבב. ועוד והוא העיקר, אז דאס גרייט-צו די אלע כל הרצות, אז זיי ווערן ראוי, אז תוקף ומיד ממש זאל אהינצו נתפשט ווערן
¶10ארץ ישראל, און דערנאך וועט ארץ ישראל, אנהויבנדיק פון בתי כנסיות ובתי מדרשיות, פון די ערטער וואו מ'דאוונט און מ'לערנט תורה, און וואו מ'איז מקיים און מ'גיט מצוות, ובפרט מצוות צדקה, ארויפגעבראכט ווערן און עולה זיין פון לשון עלי תיכף ומיד ממש, בגאולה האמיתית והשלימה, אין ארצנו הקדושה.
¶11די רבי קענטיינועט, אז דער איז א ספעשעל מישן וואס איז געבן אין כל די חילד ן. ווען די דזרויאלט פי פל לעבן מצרים, זיי ווען זיי זאלן צבאות השם, גארדס לגיונס, און אזוי נעו, אז אלע ווי ער זאלן קומט צבאות השם, ווי זיי ווען זיי ווען צוזן ווי די חילד ן, און הקבי'ל האט מובילייזט דאס, און מובילייזט די חילד ן, ווי ער זאלן א האז א סעקנד מיינג, און דער מיינג איז עדוקיישאן, בקוז ווי עס איז איפפארטן to רייס און to עדוקייט די טשולדן, און to אנגרוי בן זייער הארט, אויף זייער לייב, צו אידן ווען זיי בקאן על דער, חנוכה לנא, ווי האט טערעין א צייל, און קורין טו איז ווי, און ווען דער ציילט ווי גרו פטו בי א פראפער אבסערבן דרו. און ווען מערניט וויינקעסט ווערט די געבן צדקה?
¶12חינוך הוא עס ווארום, אז דער ביילט צדקה איז דער ענין פון חינוך און די זאלן צווייטן און די געבן צדקה. און די רבי זעט, אז מבאלדיק פון אידן עליונזען אידן, ווי זאלן די יום אויף צדקהיקן צדקה.
¶13אויף רעדעמשל. ארגעניזיישן וואס ניטס העלפ, התוועדות יו".
¶14טו מאכן די וו רלט א דוועלינג פלעיס פון ים!
¶15התורה.", how do we have to do it? Not only by ourselves, just like the מצב חנוך איז נאך only in our own house, but it's also outside, we have to influence others, our neighbors and our friends, that they should also improve, and it should also influence other people! This becomes a chain reaction! We just saw on the television, on the video, how juice all over the world were lighting in the מנורא! We just saw more and more candles lit all over the world! What does that mean?! אל אויבער דער וואלט די וואלט די וואלט די וואלט אין די חנוכה מנהג, but maybe, just maybe, דער איז ווארט די ווי סא נווער פאר-אוי, אין ס ן דיסטענט-פלעיס, קארנער אויף דער וועלט, וואו סטיל דארט זיך נאר בעד חנוכה, און סטיל דארט זיך נאר בעד תורה במצוות. ווי אפטו ריטש-או ט ביי טיט י ן יפ ל נעכסט וו ס, און ביי שפעד ין י לייט פון טויפ ומיצוות אין דער וו ל, ווי וויל ריט ו ט אר יבן ווי ער פערסן ס ונ ווער פארוויי אין דער וו רל, ווי וויל עדוקי ט דער פארסן, ווי וויל טייט זי ן פארסן, נאט-טו-בי סטרספי'ט נער ווי די מיצוות ווי ער טו יט ודי,
¶16., but just as the מנורה represents an increase, do you know that the מנורה represents all of the jewish people? The seven branches of the מנורה and the בית-המוקדש represented the different branches of the jewish people, so that when we light the מנורה, this is unified unified all of the jewish people together, and this will bring about illumination to the whole world, אל of our surroundings surroundings. And you know what will happen? In that way, we will prepare where we live, we were prepared for the promise which God gave us, that ארץ ישראל spread out all over the whole world! When ארץ ישראל spread out, we have to prepare, even here in America, we have to prepare this place so that ארץ ישראל can spread out and come over here! How does that happen? By our actions, narrowly for ourselves! Our friends, by influענצing our friends and neighbors, און די ספירט דורך ארץ ישראל, ווי ספרסאנפי'ן יעקב, וואו איז דער חוזן אויף די אבות. און די פרעווי עס רבי זיי געבן, אז דער איז א ספעשעל פיילין דער אויבערשטער האט, דער ה'האט פאר די דער גויש פי פל,
¶17וואס דאס פארנט האבן א ספעשעל פיילין פון זייער א נלי ציילד, די סיין ווי גאר האט די ספעשעל פיילינג פון וס, און ספעשעלי ווען ווי גיב זיך עובר to א דער פי פל, און ווי אינפלו אנץ עם אין תורה און אידישקייט, ווען ווי עס זאל זיין פרעפער כל הדרונות פון וועלן פון דעם פרימיס ווי ה'גוי וואס ארץ ישראל זאל זיין פון ראש ישראל. וואס ער זאל זיין פארט אויף. און דאס ווי עס זיין פון דעם בית-המדרש און דעם בית-הכנסת פון די שולס, ווי סטודי און ווי פריי, We'll rise up all together to greet משיח truly and really now!