Text

¶1”פדה בשלום נפשי מקרב לי כי ברבים היו עמדי” זאגט דאך אויף דערויף די גמרא אין ברכות, אמר הקב"ה ו”כל העסק בתורה ובמילות חסדים ומתפלל אין הציבור, מה לי אני עליו כי לפדעני לי ולבנים מבין אומות העולם”, ווי רשי איז מפרש, וואו שטייט דאס אין פסוק די דריי ענינים?

¶2אט דאס וואס ער זאגט בשלום איז דאס תורה וואס זי איז שלום, וואס שנאמר וכל נשיבותי' שלום, אזוי אויך 'בגמילות חסדים', דורך דערויף וואס ער טוט גמילות חסדים אים חבירו, ווערט שלום ביניהם, אז מתפלל אים א ציבור איז דאס איז דער כיבור רבים היו עמדי ס'איז דאך אבער ידוע דער כלל, אז ”אין מקרא יוצא מידי פשוטו”,

¶3דער פירוש הפשוט איז דאך דאס ”כי ברבים האם” עדי איז דאס א טעם, און אין וואס ס'באשטייט דער ענין הפדי' בשלום.

¶4און אין דערויף גופא איז דאך רש"י מחלק, אז גמילות חסדים איז ניט גמילות חסדים ווערט אנגערופן שלום נאר דורך גמילות חסדים קומט מען לידי שלום, במילא קומט זיך אויס, אז דער ”פדה בשלום” איז דער עיקר הענין פון די לע דריי איז ס דער ענין פון תורה,

¶5וו ס תורה ווערט נגערופן ”שלום ופשוטו של” מקרא איז ך, ז די פדי איז געווען בשלום.

¶6וו ס ס יז ך חידוש ון ן ויפטו ון עיקר, ז ניט ס ם פדי נ ר די פדי איז געווען בשלום, ווי ער ז ט אויך אין ירושלמי אז אפילו אנשי אפשלום מתפללו לנצחנו של דוד במילא איז דאס געווען ניט דער קרב לגי האט זיך אויסגעלאזן ניט דורך אן אופן של מלחמה,

¶7נאר דורך אן אופן פון שלום און ווי ראשית חז זל איז פון די אלע דריי ווער ווערט אנגערופן שלום בעל שם עצמו איז דא דער ענין התורה.

¶8אויך דארף מען פארשטיין, דער ”פדה בשלום נפשו” איז דאך דאס כפירוש הפשוט וואס דאס האט געזאגט דוד, אבער דאס האט געזאגט ”דוד מלך ישראל”, און ער האט דאס אויך געזאגט בשם כנסת ישראל,

¶9במילא גייט דאך דאס אויף די גאולה פון כל עם ישראל, און ווי ער טייטשט דאס נאך אויס אין חזל בפירוש, אז דער ”פדה בשלום” גייט דאס פדה אני לי ולבנים ובין אומות העולם,

¶10וואס ד ס איז ד ך דער ענין פון דער גאולה על ידי משיח צדקנו, ועבדי ”דוד נשיא עליהם לעולם” איז ד ך דערפון פ ר ט נדיק, ז ד ס איז פ רבונדן מיט אים ענין התורה, דוקא פון די לע דריי,

¶11און נ כמערער יז ס פ ר ט נדיק פון דער ביאור אין די דרושי חסידות, וו ס אויפן פסוק ”פדה בשלום”, יז גייט דערנ ך גלייך דער המשך לאחרי ווי מ'ברענגט דעם מאמר חזל פון די אלע אין וועלכע ס'ווערט דערמאנט די אלע דריי ענינים, תורה וגמילות, חסדים ותפילה,

¶12איז מען דערנאך אלץ מאריך, אז דאס איז דער בירור ווי ער איז על ידי התורה, וואס דערפון איז דאך אויך פארשטאנדיק, אז דער ענין פון תורה איז דא דער עיקר און ווי תורה ווי תורה ווערט אנגערופן בשם שלום.

¶13און וואס דערמיט איז מען דאך אויך מבאר די שייכות ווי תורה ווערט אנג צו דעם אופן הבירור, אז דאס איז ניט אין אן אופן פון מלחמה, וואס ס'איז דאך דא די 'כללות ענין' הבירורים איז דאך שייך, אדער אין אן אופן מלחמה אדער אין אן אופן פון מנוחה.

¶14וואס בכללות איז דאס דער אופן הבירור ווי ס'איז געווען ”בזמן שבית המקדש הי' קיים”, ובפרטיות ובמיוחד ווען ס'איז געווען ”איש תחת גפנו ואיש תחת תאנתו”,

¶15ובמיוחד בימי שלמה ”וישב שלמה על כסא הוי” וואס דעמאלט איז דאך געווען דער סדר ז מ'האט אים געבר כט מס מכל המדינות, וואס דאס איז דאך דער ענין אז די ניצוצית קדושה וואס זיינען געווען בכל מקום בעולם זיינען זיי צוגעצויגן געווארן צו דער אבו כגדולה,

¶16צו דעם אור גדול ווי ס'איז געווען בשעת ”וישב שלמה על כסא הוי” ביז ארץ ישראל ובירושלים בפרט, ביז צו ”שלמה על כסא הוי” במיוחד.

¶17ווארום דער בירא וואס דער סיבור דרך מלחמה, איז דאס איז בכללות ווי דאס איז 'בזמן הגלות', וואס דעמאלט איז דאך צדקה את הקב רכים ישראל שפיזרן אחד מכם בא לסרמטי ונחד בא לארברי איז ער דעמאלט טוט ער דארט-אויף מברר זיין די ניצוצות וואס געפינען זיך דארטן,

¶18בער אין וואס פאר אן אופן גייט דער בירור גייט דאס אין אן אופן וואס ער געפינט זיך אין א מדינה וואס זי געפינט זיך תחת שר פון די עין שרים, ביז וואנענט אז מ'ז גט, אז דאס אפילו די ענינים כל ענינים, אפילו די ענינים של קדושה, וו ס ווערן רטן נמ ך יז ס יס לי רט זל בינימותו ייט ס ורך דעם ר, נ רוו ס ן?

¶19ער ר יז מערניט ווי כ רזן בי חו ב בו ס ומט בער ניט ו ר וני ה' ל יך בה מר ו ך נ ו חרו ן, ויך פילו רטן יז ך ויך ווען ס'איז ניטא דער בני היד שנשלחה במקדשך איז אט דעמאלט איז ניטא דער ענין אלקות בגלוי דארף זיין די ”מלחמה נגד המעלימים ומסתירים”

¶20אויף אראפנעמען דעם 'העלם והסתר' וואס ער וועקט-צו דעם אלקות וואס איז דא בכל מקום, על אחת כמה וכמה אין ”ארץ אשר” ”עיני ה' אלקיך בה מראשית השנה ועד אחרית שנה”

¶21וואס אויף דערויף דארף מען האבן די מלחמה ”זה לעומת זה עשה אלקים” אז ”לא נתמאל הצור אלא מחורבנה של ירושלים” דארף זיין דער ולאום ולאום יאמץ אז ס'זאל זיין דער ענין פון חורבן צור במילא וועט זיין דער בנין מחדש פון עולם הקדושה בכלל, און ירושלים ירקדשיך בפרט.

¶22וואס וואס דאס ווערט אויפגעטאן ע ל ידי עבודתינו ומעשינו במשך זמן הגלות, וואס דאס אידן געפינען זיך ”מפני חטאינו גלינו מארצנו” אז אף על פי וואס דאס איז ארץ שלנו, אבער וואו א איד געפינט זיך,

¶23סיי ער געפינט זיך אין חוץ-לארץ סיי ער געפינט זיך אין ארץ-ישראל איז דאס א מעמד ומצב פון גלות, און דערנאך איז טוט מען אויף על ידי מעשינו ועבודתינו במשך הגלות,

¶24פירט מען מלחמה און מ'נעמט אראפ דעם 'העלם והסתר', ביז וואנענט אז ”וראו כל עמי הארץ כי שם ה' נקרא עליך” איז אט דעמאלט ”ויראו ממך” ביז וואנענט אז ס'וועט זיין דער ולעבדו כולם שכם אחד וואס דאס וועט זיין בביאת משיח צדקנו, כפסק הרמב"ם אין סלחות מלכים.

¶25וואס דאס איז אזוי אויך בכל אחד ואחד בענינו, ביז אין עבודת כל יום איז אויך דא די שני אופנים בירורים אלו.

¶26וכמדובר כמה פעמים אין דעם ביאור וואס מ'זאגט אז תורה איז ”כללות ופרטות” ניתנה, איז דערפאר איז דא אין יעדער פרט פון תורה, און במילא איז אויך דא בא יעדער אידן וואס יעדער איד איז דאך תורה היא ”חיינו ואורך ימינו” אויך דא ווי די ענינים זיינען בכלל, און ווי די ענינים זיינען בפרט.

¶27אזוי ווי בכלל איז דער כללות החילוק ”בזמן שבית המקדש הי' קיים” בארץ ישראל, איז דעמאלט איז דער בירור מתוך מנוחה, דערנאך 'בזמן הגלות', וואס דעמאלט איז דער בירור באופן של מלחמה אזוי איז אויך דא בעבודת כל אחד בכל יום ויום דער בירור על ידי תפילה,

¶28וו ס אויף דערויף ז ט מען ך ”בקחתי מיד המורי בחרבי ובקשתי” וו ס ער ט רבי ז ט ך ”בצלותי ובבעותי” ז ט ער ך ויף דערויף ין זו ר, ז לותי ובאותי וו ס ס יז ער ענין פון עבו לת התפילה יז ס ווערט נ ערופן בחרבי ובקשתי וו ס ס יז י כללות, י ני אופנים ין נהגת מלחמה, מיט אים אויב וו ס עפינט זיך מקרוב,

¶29וואס דעמאלט איז דאס אן ענין פון מ'האט מלחמה בחרבי מיט אוהב הנמצא מרחוק אט דעמאלט איז די מלחמה על ידי חץ מקשת וואס דאס איז די צווייטער ענין פון בקשתי על דרך זה אויך די מלחמה מיט פנימיים של לעומת זה אדער מיט מקיפים דלעומת זה וואס אויף דערויף דארף מען האבן די ביידע אופנים פון בחרבי ובקשתי.

¶30דערנאך איז דא ווי דער אופן וואס ער גייט דאך ”מבית הכנסת לבית” המדרש, דער ענין פון 'לימוד התורה', וו ס אין 'לימוד התורה' יז מר מלכי עקר טורע ”מאן מלכי רבנן”, ז ב ע ע ער פסק'נט פ על פי תורה ז ס יז כשר ון מותר ון טהור,

¶31ועדה"ז אין דעם היפך איז טאקע תורה לכל גומר עלי אז דאס ווערט אזוי אין מציאות בעולם, אז דאס ווערט דער ענין ”כשר ומותר וטהור”, אדער דער ענין וואס ער פסק'נט אפ אז דאס דארף מען אויך זיין, איז דאס גופא שבירתו זוהי תקנתו דורך דערויף טוט ער אויך אויף אט דעם תיקון על ידי התחי' שלו.

¶32אבער דאס איז ניט אין אן אופן וואס ער טוט זיך אן אין דער זאך, דאס איז מערניט וואס ער רעדט וועגן דער זאך און איז זיך מתבונן אין דער זאך, אבער דערנאך זאגט ער דעם פסק-דין באופן כך וכך,

¶33משא"כ דעם ענין התפילה דארף ער זיך מתבונן זיין אין דעם ענין העולם, ווי מ'זאגט אין פסוקי דזמרא, דער ענין ווי די גאנצע סדר ההשתלשלות, ביז אין 'עולם הזה' הגשמי, ון ערנ ך יז ער זיך מתבונן ויך ין עבו ין עבו ין עולמו מלכים, ווי מ'ז ט ין ברכו ר ונו פון ברכו כריאת-שמע,

¶34וו ס ורך ערויף וו ס ער טוט ויף און איז מגלה דעם שר ומלאך פון דעם עולם במילא פועל"ט ער דערנאך אויך אויף בעולם, בדוגמא ווי בשעת יעקב האט געזאגט ראיסוב כפני אלקים אז ער האט דערמאנט אים ווי ס'איז געווען דעם ענין מיטן מלאך שלו, האט ער אויפגעטאן דעם ענין הבירור ותיקון אויך אט דא למטה.

¶35בכללות איז דאך דאס וואס ניט אז דאס איז אין אן אופן של מלחמה, ”אדרבא מאן מלכי רבנן” אז דאס איז אין אן אופן וואס א מלך געפינט זיך בהיכל מלכותו און פון דארטן גיט ער ארויס א הוראה, אז דאס איז מותר און כשר וטהור, אדער אן ענין אדער הפכו.

¶36וואס דאס איז אזוי יעדער איד, ווי גערעדט פריער, איז זיך מוחוייב בכל יום אין עבודת התפילה, לאחרי זה אין עבודת התורה, וואס די ענינים טוען זיך אויף בירור באופן של תפילה, וואס דאס איז דער בירור של מלחמה, און בירור באופן של מנוחה, וואס דאס איז דער בירור של תורה, וואס אט דעמאלט שטייט מען אין א ציור פון א מלח,

¶37משא' כן ענין התפילה איז דעמאלט איז דאס דער ענין כעבדו דער ענין פון ניט דער ענין פון בירור על ידי מלחמה.

¶38מ'דארף אבער אין דורך דערויף האבן דעם ביאור מ'ווייס דאך פון אגרת הקודש פון דעם לטן רבי'ן, אז דער ענין הגאולה שלו וואס ער פ רבינדט ס מיט ”פדה בשלום” וואס כאמור לעיל, איז דער עיקר התורה, איז אדרבא, אין די אגרת הקודש שרייבט ער ווי יהי שעמדה לנו אז דאס איז דוקא ל די ענין הצדקה.

¶39אויך דארף מען פ רשטיין אין דעם ענין התורה עצמה, וויב לד ז מ'רופט ן ור בשם לום, ון ס יז ך פ ר ט נ י פ רוו ס מ'ד רף יר נרופן בשם לום ערפ רוו ס ער רף זיין ער ענין ”במידה שאדם מודד כך מודדין” לויט דער ענין פון מידה כנגד מידה וויבאלד אז מ'דארף האבן עני לי ולבנים מבין אומות העולם,

¶40און אין אן אופן של שלום דארף אויך זיין אין עבודתו, וואס דאס וועט פועל זיין די אתערותא דלתתא וועט פועל זיין די אתערותא דלעלה בדומה לה דארף די אתערותא דלתתא אויך זיין אין אן ענין של שלום, וואס דערפאר איז בשעת מ'זאגט דא הוסק בתורה וועט תורה נגערופן ב ם לום מ'ד רף בער פ ר טיין ין אים לכ ור ניט ין ערויף ב טייט ער ענין ילי ו ך עיקרי פון ור.

¶41מ ווי ער רמב ם ז ט, ז כל ור כול ניתנה לע ו לום בעולם יז ך נוסף על עיקר אז ניט ער ז ט ד ז תורה ווערט נגערופן שלום נ ר דער נתינת התורה יז ס געווען צוליב שלום לעולם.

¶42ט ד ס וו ס רשי יז מדי ין אים מאמר חז ל, ז דער ענין התורה יז ד ס יז ער ענין וו ס זי יז שלום.

¶43ולכ ור ער ענין פון שלום יז ך ייך ווען ס יז וויי ב זונדערע ז כן.

¶44כידוע דער ביאור, כמובן הביאור, מה מבואר בכמה מקומות, ס'איז ד דער ענין פון שלום און דער ענין פון אחדות.

¶45וו ס ניט לכאורה וו ס לכאורה יז ס דער זעלבער ענין, רבי ד ס יז ן ענין ר וו ס אינו סותר זה זי ט ד רט וו ס מ'קען ז גן אחד ד רט יז ניט שייך ז גן שלום, ון ד רט וו ס מ'ז גט שלום איז ניט שייך ז גן אחד.

¶46אחד הייסט, ז ס יז ניט קיין ענינים חלו ים, ס יז מערניט ווי יין ז ך, ז ס יז יין ז ך יז ניט יייך ער ט יין מלחמה, ס יז ניט יייך יין חיבור הפכים, ס יז ניט יייך יין ניגוד, במילא יז אויך ניט שייך ער ענין פון שלום.

¶47ווען יז שייך זאגן שלום בשעת ס יז ד צוויי ז כן אדער מערער, און ט י צוויי ז כן קענען טיין אדער אין א מצב של שלום, דער אין מ מ ב פון פכים, בדוגמא ווי מ'ז ט ויף וי לום במרומיו,

¶48ז מיכ ל ”מלאך של שלג” ון גבריאל מלאך של ון ער ויבער טער יז ווי י לום ביניהם יז ך ס ערפ רוו ס יז וויי ענינים, ון י ענינים טייען ין ין מעמד ומ ב וו ס זיי זיינען פכים, שלג ון ון ו, ער ווי ער ווי ער ווי ער מדרש מים ון וש.

¶49אט דארט איז דא ניט שייך זאגן אחד, דא איז שייך זאגן מערניט ווי שלום, אבער ס'איז דא צוויי באזונדערע זאכן, אדער בכמה ענינים מערנאך ווי צוויי.

¶50בשעת מ'זאגט ”אתה אחד ושמחה אחד ומי כעמך כי ישראל גוי אחד בארץ” איז דאך פונקט ווי דער 'אתה אחד' אז ס'איז דא מערניט ווי די אחדות הפשוטה, אזוי זאגט מען אויך בדומה לזה איז דער שמחה אחד ובדומה לזה איז גוי וואס איז ממשיך בארץ, ז ד רטן ז ל ויך זיין אחד.

¶51ערפון יז פ ר ט נ י, ז ב ע מ'ז ט ויף ור י מעל פון לום, יז ס ניט ער ענין וו ס מ'ז ט ויף ור, ז ב יר יז י מעל פון ור אחת.

¶52וו ס לכ ור יז ך ס ס העכערער ענין ווי ט ס וו ס ור ווערט נ ערו פן לום.

¶53ע ל פי יז וו ס מ'ז ט ויף ור, וו ס ער ז ט ין אים ביכול תקסח וו ס יז טער רויס לאור, אין מאמר פון למען תזכורו ז ער יז ר ט מבאר ער טל ס כשרין מת כשרין ד בי י ר ל ”באורייתא ואורייתא בקוב.‰” וו ס ס ך ער ענין פון תכשר ן יז ך יכו ז גן, בשעת ס יז ע וויי ב זונ ערע ז כן,

¶54ניט נ ר וויי ז כן נאר באזונדערע ז כן כלשון המאמר נפרדים און ער מ כט ון ער בינ ט זיי וז מען ט עמולט יז ייך ז ן, ויף ערויף יז כשרען.

¶55ון ויף ערויף יז ער מבאר רט ין אים מאמר, ז פונקט אזוי ווי פון י ר ל ביז אורייתא יז ך ס נפר ים, וו ס ס יז ך ן ענין של נבר ל, ון ס ”יז חכמתו ורצונו של הקב ו ברוך הוא”, יז ערפ ר ז ט ער ויף ערויף דער לשון נתקשרע ניט ער לשון יז דבקו ויתחדו,

¶56אבער ס'ווערט אבער אף על פי כן איז ער דאס מקשר ביז וואנענט דאס ווערט איין זאך, אין אן אופן ווי ס'קומט דערפון ארויס כמה הלכות וואס זיי ווערן גערעכנט ווי איין זאך.

¶57על דרך זה אויך די אורייתא בקוב ה, אז אף על פי וואס תורה איז דאך חכמתו של הקב"ה איז פונקט אזוי ווי ער איז מבאר פריער אין דעם מאמר אז ישראל התקשרו באורייתא איז דאס ”שני דברים נפרדים” ושלא בערך,

¶58איז ווי ער זאגט אין מאמר היותר אין ערוך שבן ישראל ואורייתא איז אין ערוך פון אורייתא לגבי קוב ה, אף על פי וואס דאס איז חכמתו זאגט מען דאך אבער ”אנת הוא חכים ולא בחכמו” ידיע וואס דאס איז דאך אויך כולל די 'חכמת התורה', און אין דערויף טוט מען אויף דעם חידוש, אז אף על פי כן איז אתרייתא בקוב ה,

¶59אז פון די ביידע ענינים וואס זיי זיינען באין ערוך בינדט מען דאס צוזאמען ביז וואנענט דאס ווערט איין זאך.

¶60אף על פי כן לאחרי ווי מ'האט דאס צוזאמענגעבונדן איז דאך דאס געווארן איין זאך, און אין דערויף איז אויך ניט שייך זאגן דער ענין השלום.

¶61ענין השלום, ווי גערעדט פריער, איז שייך זאגן אז ס' פלס כשרין, און מ'מאכט פון זיי, דורך דעם מתקשראן, איין זאך איז דאך אט דעמאלט ניט שייך זאגן שלום, זיי זיינען געווארן איין המשך, איין קשר.

¶62וואס דאס איז ווי גערעדט פריער ווי אורייתא איז בין ערוך לגבי קובה בריך הוא, בדוגמא ווי ישראל איז בין ערוך לאורייתא, דערנאך איז דאך אבער דא נאך א העכערער ענין אין תורה,

¶63וואס אויף דערויף זאגט מען אורייתא וקובה הוא 'כולא חד' וואס איז ניט ווי געזאגט פריער אז דאס איז א ענין וואס מ'דארף דאס צוזאמענבינדן, דערנאכן צוזאמענבינדן ווערט דאס איין זאך נאר דאס איז מלכתחילה אורייתא 'וקוב"ה כולא' חד, אז דאס איז ניט ווי א ענין וואס מ'האט צוזאמענגעבונדן, ניט דעמאלט איז דאך אויך ניכר ווי ער זאגט אין אגרת התשובה, אז במקום ”ה קשר הוא כפול ומכופל”,

¶64אבער דאס איז דאס 'כולא חד', און ווי גערעדט בכמה מקומות ווי מבואר בכמה מקומות, אז דאס וואס אויף מאמר המדרש, אז ”ויקחו לי תרומה אז אותי אתם לוקחים” אז בשעת מ'נעמט תורה איז אט דעמאלט ”אותי אתם לוקחים” מלשון הגמרא,

¶65אז ”אנכי הוי' אלקיך” איז אנכי ראשי-תיבות, אז נאר ”נפשי כתבית יהבית” חסידות טייטשט דאס אפ, אז אין דעם כתבית האט דער אויבערשטער געגעבן נפשי איז דורך דעם כתבית איז געווארן דער יהבית פון נפשי על

¶66אחת כמה וכמה ווי ער איז מבאר אין תניא, אז דאס איז דער עילוי אין תורה לגבי מצוות, אז מצוות ווערן אנגערופן אברים של הקב"ה משא"כ תורה איז דאס איז אן ענין וואס דאס איז 'כולא חד' מטורייתא

¶67כמבואר במקום אחר, ז ד ס יז בדוגמא ווי דער חילוק פון יחד ון ”יחד וגרמי' חד”, וו ס דערפון פ ר טייט מען נ ך מערער ים מילוי וו ס ס יז ד ין ור, ז אף על פי וו ס מ וו יז ס ניט ן ענין וו ס ס יז ניט חד חס ושלום, ס יז ויך חד, ס יז בער ניט ער זעלבער חד פון יחד, ס יז דער חד וי יחד וס יז דער חד וי יז וגרמי ובדוגמא ווי מ'זעט ין עבודת המצוות,

¶68איז דאך די ענינו יז, ז מ'טוט זיך ן ין אים 'דבר גשמי', נ ר וואס דען?

¶69פון אים 'דבר גשמי' מאכט מען פון ים כולל אלקות, ביז וו נענט ז ער ווערט בטל צו דעם אלקות, וו ס ער יז שורה בתוך הדבר גשמי וו ס ין ים ווערט געט ן די מצוה.

¶70אבער אפילו דעמאלט איז דאס אזא מין השראה און אזא מין התאחדות, דער 'כולא חד', ווי דאס איז להבדיל ביי אדם התחתון צווישן איהו וגרמוהי, ווי די התאחדות איז מיט כלים אדער ווי די התאחדות איז ווי ער זאגט אין תניא מיט אבן, וואס מצוות זיינען דאס רמ� פקודים זיינען רמ� אבן, די ”מלכא קדישא על” דרך ווי ס'איז דא די נשמה, ווי זי ווערט 'כולא חד' מיט אן אבן.

¶71דערנאך איז אבער דא די נשמה ווי זי געפינט זיך במוחד, וו אס דאס איז דער אדער ווי דער לשון הקבלה ווי דא איז ווי זור וואס דאס איז דער ענין פון חיי אחד ווי דאס איז די התאחדות פון תורה,

¶72ביז וואנענט אז מ'זאגט אז פנימיות אבא איז דאס פנימיות עתיק, וואס פנימיות אבא איז דאך דאס 'כללות ענין' אבא איז דאך דאס חכמתו של הקב רה'ן דער ענין התורה, ון אין דערויף זאגט מען, אז פנימיות אבער איז דאס איז פנימיות עתיק, וואס דאס נעמט זיך עצמות ומהות, און מ'זאגט, אז דאס איז די זעלבע זאך.

¶73יד רבי, ווי געזאגט פריער, אז ווי מ'איז מבאר דער ענין פון ”ואיקחו לתרומו אותי אתם לוקחים” איז דאך דאס ניט נאר אויף 'פנימיות התורה', נאר דאס איז אויף נגלה דתורה אויך אזוי כמבואר בכמה מקומות,

¶74און אויך ובעיקר פון דעם פסק דין דער ענין פון 'לימוד התורה', וואס דאס איז ”דבר הוי' זו הלכה” ואדרבא דאס איז נאך העכער פון ”אלו ואלו דברי אלקים חיים” איז וואס קומט ארויס אין דעם פסק דין?

¶75קומט ארויס דאס וואס איז נאך העכער פון אלקים חיים, וואס דאס איז 'כללות ענין' ספירת הבינה, העכער פון אלקים ווי דאס איז ממידת הגבורה, און וואו קומט ארויס הוי וואס דאס איז העכער נאך פון בינה יז דאס דוקא ין הלכה, ין דער פסק-דין והלכה למעשה בפועל, הלכה כמותו וואס דאס איז פארבונדן מיט ”והוי' עמו”.

¶76און וואו קומט דאס רויס? דוקא אין אן ענין של הלכה, וואס אף על פי וואס מ'לערנט דאך די הלכה אויך אין די עולמות שלמעלה, בגן עדן, און 'מתיבתא דרקיעא' און מתיבתא דקודשא בריך הוא, כמבואר בארוכה אין לקוטי תורה אין קאמיפלוגי 'מתיבתא דרקיעא' ועל דרך זה אין חלק ד' פון תניא, איז דאך אבער דאס קומט איז דאך דער עיקר וואו איז דא די הלכה?

¶77איז דאך דאס דוקא למטה, און ווי ער ז גט אין מדרש, אז המר הקודרי' בירשטער ז גט ווי די מלאכים ובית דין שלמעלה, אז מ'דארף קומען למטה און זען ווי דער דין ווערט גע'פסק'נט אין דעם בית דין צו למטה, ווארום ”לא בשמים היא” דאס איז געגעבן געווארן דוקא צו דער הכרעה און צו דעם פסק דין והלכה ווי דאס ווערט רויסגעטראגן אט דא למטה.

¶78וואס דאס איז דאך דער ענין ההלכה ווי דאס קומט רויס אין נגלה דתורה.

¶79און אויף דערויף זאגט מען, אז ”אותי אתם לוקחים” אז אדרבא דעמאלט נעמט מען אין ”דבר הוי' זו הלכה” נעמט מען הוי ביז אין דעם העכסטן פירוש וואס ס'איז דא אין 'שם הוי'.

¶80וואס דאס איז דאך לכאורה שלא בערך העולם, וואס דאס איז דאך דער לשון הרמב"ם, אז ”כל התורה ניתנה לעשות שלום בעולם” דאס איז אויך העכער ווי דאס וואס רש"י איז לכאורה העכער ווי דאס וואס רש"י איז זאגט כל נשיא ליציא את שלום אז תורה אליין ווערט אנגערופן שלום אין אחדות הפשוטה איז דאך ניט שייך זאגן אז מ'מאכט שלום.

¶81לפני הצמצום וואס דארט איז אורי סוף ממלא כל החלם איז דאך אויך ניט שייך זאגן, אז ס'איז ניטא קיין מציאות לעולמות פון עולם מאכן שלום, אפילו אין ”עולם האחדות”, וואס דאס איז שוין לאחר הצמצום וואס מ'ווערט אנגערופן בשם עולם 'עולם האצילות', אבער דאס ווערט אנגערופן ”עולם האחדות” איז ווי גערעדט פריער אז מ'זאגט אחדות איז דעמאלט איז ניט שייך זאגן אז מ'דארף דארטן מאכן אן ענין של שלום,

¶82דארט קען גאר ניט צוקומען צו אן ענין של שלום, וויבאלד אז און אט דא זאגט מען אז ”פדה בשלום” מ'זאגט די מעלה אויף תורה, אז תורה ווערט אנגערופן בשם שלום און מ'זאגט נאך מערער, אז דוקא דורך דערויף ווערט קומט ארויס דער פדה וועלכע פדי פדיה פון די פדי ת דוד,

¶83ביז ס'איז דא ני לי ולבנים ובין אומות העולם וואס דעמאלט וועט דאך זיין דער עולם על מיל וי נברא און דעמאלט וועט דאס זיין נאך העכער דערפון, וואס דאס איז דאך דער ”אלה תולדות פרץ” נאך העכער פון עולה ”תולדות השמים וארץ” ווי ס'איז געווען קודם החוד, כמבואר בכמה מקומות, און מ'זאגט, אז דורך וואס ווערט די פדיעה?

¶84דורך דעם ענין התורה, און ווי תורה ווערט אנגערופן שלום תורה במעלתה ווי זי היא שלום.

¶85ס'איז דאך ידוע אויף דערויף דער ביאור, וואס דאס איז בכללות הענין וואס מ'זאגט א ירידה צורך עליה.

¶86וואס על דרך ווי גערעדט פריער, אז ס'איז דא דער עולה תולדות השמים ואר ווארום דאס גייט ווי ס'איז געווען קודם החטא, דערנאך איז דא דער עולה לתורדות פרס אויך מאלויר פרעגט מען דאך אז דרויף לשאלו, אם קום וואס האט מען דא מרביח געווען ע ”ידי ירידה זו”?

¶87איז דער ביאור אויף זיי, אז דעמאלט איז די עלי' נאך העכער ווי ס'איז געווען פריער, קודם הירידה.

¶88על דרך זה אויך די עולדי תולדות פרץ איז דאס נאך העכער פון דעם ”עולדי תולדות מלא”, איז דאס העכער פון עולדי תולדות שמים וראש בהבנן מלא דערפאר וואס דאס איז ווי ס'וועט זיין ווי מות המשיח, וואס דאס וועט זיין נאך העכער ווי ס'איז געווען דער עולם לפני החטא.

¶89וואס דאס איז בדו וואס דער ביאור בזה בכללות, די נקודה בזה, איז יחדו אז נתאוה שוקב עמוד ושו זה ”העולם שנתאוה הקב"ה” לברותו זאגט דאך אויף דערויף דער לטער רבי, דער בעל השמחה והגאולה, אז אויף א תאוה איז קיין קשיא,

¶90און דאס איז אן ענין של נתאוה איז ניט שייך אויף דערויף פרעגן קיין קשיא פארוואס?

¶91דערפאר וואס דאס איז אן ענין וואס דאס איז העכער למעלה מהשכל, ביז וואנענט אז אפילו תורה אליין, וואס דאס איז חכמה, זאגט אויך, אז אין דערויף איז ניטא קיין ביאור, נאר דאס איז אן ענין של נתאוה.

¶92ס'זאל זיין אן ענין פון תחתונים און ס'זאל זיין אן ענין פון לו וואס דאס גייט אויפן אויבערשטן, און ס'זאל זיין דער ענין פון נעשה ”לו הקב"ה דירה” בתחתונים וואס דאס איז די נקודה אין כללות הענין.

¶93וואס דאס טוט נאך אויף מערער ווי ס'איז געווען פריער דער עולם על מילואו נברא וואס דעמאלט האט זיך אנגעהויבן די תחילת הבריאה, ויהירא ”ויבקר יום אחד” 'יחידו של עולם' אז דעמאלט איז געווען בעולם מערניט ווי הקב"ה ווערט דאס אנגערופן בשם אחד אבער ניט אין דערויף באשטייט דער נתאוה אין וואס איז דער נתאוה אז דערנאך זאל זיין אראפקומען ביז תחתונים

¶94ביז אין אן עולם התחתון הזה שאין למעלה הימנו ווי ער זאגט אין תניא, און אין דעם עולם זאל מען מאכן פון אים דוקא דירה לו יתברך, אף על פי וואס ”השמים ושמי השמים לא יכלכלוך”,

¶95”אף כי הבית הזה” בניחותו ומשחרב בית המקדש, איז אין להקב"ה לד' ד' אמות שעל הלכה דער ענין פון 'לימוד התורה', אט דארטן טוט זיך אויף דער דירה לו יתברך בתחתונים ועל ידי לימוד זה, וואס דאס לערנט דאך א נשמה בגוף, און דאס לערנט דאך ווי דאס שטייט און ער לערנט י תורה ווי ער שטייט זיין גוף שטייט ין י הגבלות פון וף גשמי,

¶96וו ס ס יז י הגבלות פון אים עולם זו התחתון של למטה הימנה, יז ט עמולט מאכט ין ערויף דער וכנתי וו ס ס ז ל זיין הקב ו בעולמו, בדוגמא ווי ס יז עווען ין בית המקדש, ין קו דש הקדשים.

¶97דורך וואס ווערט דאס אויפגעטאן? ווערט דאס אויפגעטאן דורך דערויף וואס ס'ווערט א בריאה און א מציאות פון תחתונים, און ס'ווערט אין תחתונים גופא א מציאות למטה הימנו, ביז וואנענט אז ס'ווערט א מציאות וואס דאס איז מערניט ווי א שומר לפרי, וואס דאס איז געווען ווי קודם החטא, נאר נאך למטה הימנו אז דאס ווערט גאר א מנגד לפרי,

¶98וואס דאס איז געווארן על ידי החטא, און דערנאך מאכט מען דערפ ”בכל לבבך בשני יצריך” וואס דאס ווערט דערנאך אויך די יכולת אז מ'זאל צוקומען צו ”בכל מאדך” למעלה מכל מדידה והגבלה.

¶99וואס דאס איז דאך אויך קען מען זאגן מיט דרך אפשר, אז נאך דערויף ווי ס'איז דא דער עול לטיילת את השמים וארץ בהיברך, וואס דאס איז דאך אלץ אן ענין פון מדידה והגבלה, ארץ איז דאך ”מלאך תק שנה” ועל דרך זה ”בין ארץ לרקיע” ועל ”דרך זה בין רקיע לרקיע” ורקיע וואס דאס איז דער ענין פון ושמים.

¶100דערנאך זאגט ער ”בהברם בה ברם”, וואס דאס איז דאך אויך אז ה' האט דאך עשו כלילי לית בה מששה און האט דאך די דריי קוין ובצור ומגבלת וכו נאר וואס דען אין דערויף גופא שטייט דאס טו לשמאלו.

¶101על ידי העבודה במשך הזמן שלאחרי זה, וואס אין צווישן איז דאך געווען דער ענין הירידה ביז אין התחתון שאין תחתון אין א דרגא פון

¶102תחתון שאין תחתון למטה הימנו ט דעמאלט ווערט אויפגעטאן אין דעם אלה תולדות אז ס'זאל זיין אין אן אופן פון פרץ וואס דאס איז דאך מלשון ”עלה הפורץ לפניהם” דער ענין פון ”ופרצת ימה וקודמה וצפונה ונגבה” וואס דאס איז נחלה ”של יעקב, נחלה בלי מיצרים” ווי די גמרא זאגט אין שבת.

¶103און דורך וואס ווערט דאס אויפגעטאן?

¶104אז דורך דערויף וואס פריער איז דא די הגבלה פון ”ימה וקודמה וצפונה ונגבה” אדער ווי גערעדט פריער נאך נידעריקער דער ענין אז די קליפים במקום אז זי זאל זיין א שומר לפרי איז דאס געווארן א מנגד,

¶105זאל מען מאכן אתכפיות איתר אחריו ואתהפכיות איתר אחריו וואס דעמאלט ווערט דער ”כיתרון האור מן החושך” ווי דער אור איז געווען פריער על ידי עבודה אתכפיא ואתהפכא ווערט דאס נאך ן יתרון אין דעם אור דערפאר וואס דאס נעמט זיך ”מן החושך על ידי שני” אופני בירורים דער בירור בדרך מלחמה און דערנאך דער בירור בדרך מנוחה.

¶106וואס אט דאס דעמאלט ווערט אויפגעטאן נוסף צו דעם ענין ווי ס'איז געווען אז ישראל התקשרי באורייתא ואורייתא וקוב ה, וואס דאס איז אין תחילת העבודה, און דערנאך איז דער ענין ווי תורה שטייט,

¶107אז אין אורייתא וקוב ה 'כולא חד', דערנאך איז נאך דא ווי אין קוב ה איז נאך דא א העכערער ארט, וואס דאס איז נאך העכער פון 'חכמתו ורצונו', וואס דערפאר זאגט ער אויף דערויף דער לשון נתעווער בדוגמא התענוג, וואס תענוג איז דאך העכער פון כל כוחות הנפש,

¶108על אחת כמה וכמה פון חכמה, כמבואר אז דאס איז אפילו ווי די שקלא וטריא הידוע, ווי דער תעניג איז אפילו העכער פון רצון וכו,' על אחת כמה וואס דאס אבער זיכער איז דאך העכער ווי רצון שטייט אין תורה,

¶109ווי רצון איז פארבונדן מיט חכמה, על אחת כמה וכמה אז דאס איז העכער אפילו חכמה שבתורה, דורך וואס גרייכט מען דורך דעם נתאוה דורך דער עבודה צו מאכן שלום בעולם, ווי די גמרא זאגט אין תרהגן ”כל עסק בתורה לשמה עושה שלום בפמליא של מטה ובפמליא של מטה” מיט די ביאורים שבזה אין לקוטי תורה אין מטה ס'איז דא אין די אלע פרטים,

¶110”פמליא של מעלה, פמליא של מטה”, אין עולמות וליונים און עולמות תחתונים און אויך ווי דאס איז ב דעם עצמו אין זיין נפש אלקיתא און זיין 'נפש הבהמית', וואס דאס איז דאך דער ענין פון לא מלאום יאמץ ווי ער זאגט אין תניא,

¶111און ער מאכט אין דערויף אויף דער שלום בפרמליא של מטה און פרמליא של מטה איז דורך דערויף ווערט נתמלא טבעתו דער נתב הקב"ה ”ברכה לא ית לו דירה בתחתונים” וואס דאס איז נאך העכער פון אלו תשמיין והרץ בב ברום כפי המבואר לע

¶112וואס דערויף איז דאך פארשטאנדיק, אז דאס דארף מען פועל זיין אין דעם 'עולם הזה' התחתון אט דארטן ווי די עבודה טוט זיך, אז דארט זאל זיין דירה לו יתברך, כמבואר בכמה מקומות בדוגמא ווי אין א דירה געפינט זיך דאך דער ”אדם בדירה בכל עניניו ובכל” עצמותא, ביז וואנענט אז ער געפינט זיך אויך דארטן בלי לבושים אזוי דארף מען דאס אויפטאן אויך בתחתונים,

¶113צו דערויף איז ער דאך מבאר אין אגרת הקודש בכמה מקומות, אז אף על פי וואס ער זאגט דאך אז ”ותורה אור” קען דאך אבער זיין אז דער אור זאל בלייבן למעלה.

¶114די כוונה איז דאך אז ס'זאל אראפקומען אין ”סוכת דוד הנופלת, אין עולם” העשי אויף דערויף דארף מען האבן די עבודת הצדקה, נוסף אויף ענין הצדקה וואס כל הענינים של הקב"ה איז דאך דאס מערניט ווי אין אן אופן של צדקה, אלע השפעות והמשכות והה איז דאך ”לך הוי' הצדקה” אלע ענינים איז דאס בתורה צדקה,

¶115איז נאך דערויף ווי שוין איינגעשטעלט א סדר מסודר, איז אויך על ידי עבודה פון תורה איז אט דעמאלט טוט זיך אויף די ענינים, כדי אבער ס'זאל זיך אויספירן די 'דירה בתחתונים' וואס אין דערויף איז דער נסבה,

¶116אין דערויף דארף מען האבן דעם ענין הצדקה כדי דאס זאל אראפקומען אויך אין עולם הזהר תחתון ביז אין 'עולם העשי' כדי להקים ”סוכת דוד” הנ וואס דאס איז אויך בכללות דער ביאור, אז אע"פ וואס אין פסוק זאגט ער לכאורה ”פדה בשלום” וואס דאס מיינט ער תורה, איז דאך דא א העכער ענין אין תורה לכאורה,

¶117דער ענין אט דאס וואס תורה איז אורייתא איז כשרה בקוב ה, און נאך העכער אט דאס וואס ”אורייתא וקודשא בריך הוא כולא חד”, ס'איז אבער דא נאך א העכערער אופן מצד דעם ענין של למעלה וואס ס'איז העכער פון דעם ארט וואס ”אורייתא וקודשא בריך הוא”, וואס דאס איז כולל אין זיך אפילו ששון דקודשא בריך הוא, דאס איז אבער אט דער ארט וואס אורייתא, ששון דאורייתא, איז זיך מתקשר אין דעם ששון אין דעם ששון דקודשא בריך הוא,

¶118דערנאך איז אבער דא נאך העכער אט ד וואס ניט איז נאך העכער ווי אין ן אופן של קשר, דערנאך איז אבער דא נאך העכער למעלה,

¶119וואס דאס איז העכער פון כל מדידות והגבלות, איזו שתהיינה אפילו פון דעם ציור פון אורייתא וכו וואס דארט איז די דרגא אויף וועלכע מ'קען ז גן נצוה כלשון פון דעם לטן רבי'ן, אז אויף א תאוה איז קיין קשיא דערפאר וואס דאס איז לגמרי שלא בערך זה ושלא בגדר זה, אפילו ניט א קשיא פון ”תורת אמת”, פון חכמה דקדושה,

¶120און ווי אזוי קומט מען דערצו צו דוקא דורך ”מעשה הצדקה, כדי” ס'זאל אראפקומען למטה וכדי ס'זאל אבער קענען ס'זאל זיין וואס אראפקומען צום טער?

¶121דארף מען האבן די המשכת הענין, דער ענין פון ”תורה אור”, און המשכת ענין אין זא אופן ווי תורה פ רנעמט זיך מיט די תחתונים און זי איז זיי מאיר.

¶122וואס דערפאר ז ט ער דא דוקא די מעלה פון תורה שלום, די תורה ווי ענינה איז שלום, און אט דער שלום פועל"ט אויף אז ס'זאל זיין פון דער ”עוסק בתורה” ז ל ראפקומען ער ז ל וויסן און ס'ז ל ראפקומען בפועל דער עוסק 'בגמילות חסדים' און עוסק בינין מתפלל ים הציבור.

¶123און אט דעמאלט ברענגט ער דער כאילו בטוב אני ריו לבנים בין אומות העולם על ידי הגאולה הפרטית, ”של כל אחד ואחד”.

¶124און אט דאס ווערט די הכנה והקדמה קרובה וקולי צו דער גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, וואס דעמאלט וועט זיין דער אני ”לי לבנים מבין אומות העולם” בקרוב ממש,

¶125וואס דעמאלט וועט זיין דער ”יבנה בית המקדש במקומו וכבץ נדחי ישראל” און ס'וועט זיין דער אז אהפוך אל כל העמים כולם לעבדו כולם שכם אחד דער דירה לו יתברך בתחתונים נאר ין ן ופן ”ועמדו זרים ורעו צונכם”,

¶126ון ישראל וועט זיין ו”אשפוך רוחי על כל בשר ונבוא בניכם ובנותיכם”, בקרוב ממש ווען ס'וועט זיין דער ”ונגלה כבוד הוי' וראו כל בשר יחדיו כי פי הוי' דיבר”.