transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1אין יענער שיחה פון יו טס כסלו האט דער רבי דערנאך מסיים געווען, ווי אזוי האט דער רבי נשמתו עדן דער פאטער זיינער האט מייסד געווען און קורא געווען בשם די ישיבה פון תומכי תמימין וואס די התייסדות פון תומכי תמימין איז געווען אין אלול, און די קריאת השם איז געווען בשמחת תורה.
¶2ווי ער איז דארט מבאר, מספ ווי ער דערציילט דארט אין דעם סיפור, אז דאס איז געווען צו א קפות.
¶3וואס לכאורה איז ניט פארשטאנדיק, צוליב ווי איז דער קשר הענין וואס דער רבי האט דערפון דערציילט ביום ט' כסלו, און האט דאס דערנאך נאך אנגעשריבן און האט דאס אפגעדרוקט, איז אויף דערויף איז דא א צווייטער סיפור אויך פון רבי'ן, וואס ער האט געזאגט, אז מ'האט גע נאר וואס דען?
¶4פון חלק פון 'פנימיות התורה'.
¶5וואס דער ענין פון תומכי תמימים איז דאך ווי ער שרייבט בארוכה אין קונטרס עץ חיים אז ס'זאל זיין דער לימוד החסידות און דער עיקר די הנהגה בדרכי החסידות, וואס דאס איז דאך דער לימוד ”גדול לימוד שמביא לידי מעשה” אז ס'זאל זיין אזוי די הדרכה והנהגה לויט ווי די אנווייזונגע.
¶6וואס אט דער נצחון פון דעם אופן הלימוד אין אן אופן וואס ס'זאל זיין בגלוי ובהבנה והשגה איז דאס איז דאך דער ענין פון יו ט' כסלו, און וואס פון דעמאלט אן איז דאך דאס געווארן אין אן אופן פון הולך ומתפשט והולך ומתרחב לאורך ולרוחב וליומק.
¶7ביז וואנענט ווי ער זאגט דארט אין שיחה, אז אפילו די וואס זיינען געווען אמאל ניט צופרידן, אדער אפילו בהתנגדות, זיינען איצטער בשר, אויב מ'דערמאנט, אז זיי זיינען אמאל געשטאנען אין אזא תנועה, ווארום איצטער זיינען זיי דאך אין עולם האמת, און מ'ווייס דעם אמת ווי ער איז.
¶8וואס דערפאר, אז מ'דערמאנט, אז זיי האבן אזוי געטאן, ווער רעדט נאך, אויב על שמח זה וויל מען נאך איצטער אויך אנהאלטן אפילו קצה ושמץ מנהג פון יענער התנגדות אדער פון יענעם ניט האלטן איז דאך דאס א ענין וואס לאזט ניט זיי צוקומען צו דעם ארט וואו זיי ווילן צוקומען מצד וויסנדיק דעם אמת לאמיתתו,
¶9אז די חששות וכו' וכו איז האבן קיין יסוד ניט געהאט, און דער ענין איז אינגאנצן דער ענין פון 'פנימיות התורה', נאר ווי ס'מאנט דאך ער זאל שטיין בגלוי.
¶10וואס אט דאס איז דאך געווען דער יסוד פון תומכי תמימים אז מ'זאל אריינשטעלן דעם סדר הלימוד פונקט אזוי ווי ס'איז דא די סדרים וענינים בנוגע צו לימוד הנגלה אט אזוי זאל זיין אויך בנוגע צו לימוד 'פנימיות התורה' ווי דאס איז אין תורת החסידות.
¶11וואס דאס איז אויך דער חילוק, ס'איז דאך געווען אויך פריער ישיבות וואו מ'האט געלערנט קבלה, וכידוע די ישיבה המקובלים ביז נאך צו דער חבראי' וואס איז געווען ביים אריז ל, דעמאלט איז דאך אבער געווען אין אן אופן פאר יחידי סגולה,
¶12און מיט כמה וכמה הגבלות בזה, וואס אין דערויף איז געווען מחולק דער לימוד הנגלה פון לימוד הקבלה אפילו אין דער חברותא אין דער חבראי', אט דאס וואס מ'האט אויפגעטאן מיט דעם סדר אז דאס איז געווארן א חלק פון לימוד הישיבה און א חלק וואס איז ווי גערעדט פריער אז דאס ווערט נתאחד די שני ענינים ביחד,
¶13אז בשעת מ'לערנט נגלה איז ניכר אין זיין חיות און התלהבות אז ער האט פריער געלערנט חסידות, און בשעת ער לערנט חסידות איז ניכר אז דאס איז אזא וואס יד ושם לו אין ים התלמוד כפשוטו.
¶14וואס אט דאס איז אויך אין מרומז קען מען זאגן אז דאס איז מרומז אין דעם ווארט תמים אז דאס איז בהתאחדות, ויחד דו יהיו תועמין מלמעלה, אז דאס איז מטמם די שני ענינים וואס פריער האט זיך זיך אויסגעוויזן אז דאס איז צוויי באזונדערע זאכן, און ס'קען זיין איינע אן דער צווייטער,
¶15איז אבער דא טעמאתי שמעתמת אז דאס איז משלים איין חלק איז משלים דעם צווייטן, און איין חלק אן דעם צווייטן קען ניט זיין.
¶16אזוי בכלל איז דאך ניט קיין ענין אויף דערמאנען דעם ווילנער גויים צו יט' כסלו, ס'איז אבער דא איין זאךן וואס ס'איז דא אן ענין וואס ער שרייבט אין דעם פירוש אויף משלי שרייבט ער דער ווילנער גויים שאיבט עס, אז מ'קען ניט צוטרעפן אין נגלה דתורה, און מ'קען ניט פסק'ענען א דין אין נגלה דתורה לאמיתתו אויב מ'האט ניט קיין ידיעה אין 'פנימיות התורה',
¶17און דאס איז געדרוקט און דאס איז געשריבן פון וירנער גאון און דערנאך אפגעדרוקט, על ידי תלמידיו.
¶18פארוואס איז דער 'העלם והסתר' אזוי גרויס, אז ליבאויטשע חסידים ווייסן וועגן דערויף, און אנדערע זיינען מעלה מים איז ווייס איך דארף מען בא זיי פרעגן, מסתמא וועט נאך קומען אז דער 'העלם והסתר' וועט אויך בטל ווערן, אבער דאס איז נושא סופר ונחזה, דאס איז געדרוקט פון וירנער גאון.
¶19וואס באמת איז דאך דאס מיוסד, אז וויבאלד אז תורה אחת לכולנה קען דאך ניט זיין אן דערויף, ובפרט נאך על פי המבואר אין סנהדרין, אז והשם אמו ”הלכה כמותו בכל מקום”, ווי מבואר בארוכה אין המשך פון רי"ס סמוך-וואר, מאמרים פון רבי'ן מהר אש מיט מאמרים ולא לא לא בקודש.
¶20ווי אזוי ס'איז נוגע דער ענין פון 'פנימיות התורה'?
¶21כדי מ'זאל מכוין זיין כפשוטו, הלכה לאמיתתה.
¶22און וואס אט דאס איז אויך דער ענין וואס מ'זאגט אז תמים האט אין זיך צוויי טייטשן, אז דאס איז איין גאנצע זאך,
¶23און איז דאס אויך פון תעמתי תעמתי אז דאס איז התמים מתעמים אז דאס איז משלים איינע און די צווייטע, אז דאס איז איין גאנצע זאך, און דאס באשטייט אבער פון צוויי טיילן, וואס איינע אן די צווייטע קען ניט אויסקומען, דערפאר וואס דאס איז איינע איז משלים די צווייטע.
¶24מי עצמו איז מובן, אז וויבאלד אז מ'מאנט אז דער ענין פון הפצת המעיינות חוצה זאל גיין באופן דעם הולך ומתפשט און הולך ומוסיף אז ס'איז זעלבסטפארשטענדלעך אז ס'דארף אזוי זיין לכל לראש בעניני הישיבות תומכי תמימין.
¶25פארוואס דאס איז ניט אזוי, דאס איז אן איידעלע זאך, קען ער דאך איצטער אין דערויף ניט אריינשטעלן מסתמא די אנדערע אראפ בכל אופן, ס'איז דאך א זאך וואס מ'דארף האפן אז מ'גייט אז דאס וועט אויך אנדערש ווערן, ווי גערעדט אין מאמרות א מאמר פון רבי'ן נשמתו עדן נאך פון פריער, אז ס'זאל זיין הרחיבי מקום מהה ליך ביז וואנענט ס'וועט זיין ”פרזות תשב ירושלים”.
¶26וואס ”פרזות תשב ירושלים” וועט דאך אויך זיין מיט א חומה, ווי ער זאגט אז חומות אש אהי' בתוכם אבער דאס איז אזא סארט חומה וואס דאס איז פרזות תשב, מ'געפינט זיך דאך אין א וועלט, במילא, איז א ישיבה דארף דאך האבן פיר ווענט, און דארף האבן פון אויבן א דאך, און פון אונטן א סלאר, א פעל,
¶27במילא איז דאך דאס לכאורה מדידות והגבלות, אבער אין די מדידות והגבלות קען דאך זיין אין אן אופן פון ”פרזית תשב ירושלים” אדער לכל הפחות הרחיבים מקום ההלך.
¶28איז אזוי ווי ס'איז איצטער געווארן א התחלה און מ'איז צוגעקומען נאך א מקום פני, וואס אויף אים קען מען דאך אויפשטעלן א בנין, וואס א בנין קען דאך זיין ווי אמפייערבילדינג מיט הונדערט פלארס און נאך מערער, ווארום אויב ס'איז דא ”לעברי רצונו כך” איז דאך לא תרצונו על אחת כמה וכמה, איז במילא קען מען דאך אויף דעם מגרש ארויפשטעלן אז ס'זאל זיין א רחיבין מקום ההליך און דאס ז
¶29איז דא אזוינע וואס גייען ארום און טראכטן וואו וועט מען נעמען געלט אויף דעם מגרש, אויף דעם מקום פני.
¶30במילא איז דאס אזוי ווי דער דוקא אין אין-הרע ניט א סך אידן, דערנאך וועלן דאך די אידן איבערגעבן אנדערע אידן, און ”חברא חברא איסלו”, מסתמא וועט מען אראפנעמען דעם 'העלם והסתר'.
¶31און דוברשטער וועט העלפן אז פון דעם מגרש זאל דערנאך ווערן א רחיבין מקומה עליך מערע און דער עיקר איז,
¶32און וואס דאס הענגט-אפ גאר אן די תלמידים, אז ס'זאל זיין דער אחיווי מקומה עליך און ”פרזות תשב ירושלים” בנוגע צו זייער לימוד סיי אין נגלה סיי אין חסידות, און ווען זיי וואלטן זיך גענומען ווי ס'דארף צו זיין פארן לערנען וואלט דעמאלט בדרך ממילא געווארן די אלע הרחבות ”בענינים גשמיים, אפילו” ניט וועלנדיקערהייט, ווי די גמרא זאגט אין סוף כתובות, אז מה הצבי
¶33און בשעת ס'קומט צו אין בשר האט דער אור קיין ברירה ניט און ער מוז ווערן גרעסער, איז פון איין תלמיד ער זאל מאכן גלייך צוויי תלמידים איז דאס א שווערער זיך ביז וואנענט ער וועט פועל'ן ביי א צווייטן.
¶34וואס אבער ס'הענגט אפ אין אים, אז ער קען פון זיך מאכן ששים ריבוא מישראל.
¶35ער קען לערנען אזויפיל, און יעדער ענין בתורה שטייט אין כתבי האריז"ל איז דא ששים ריבוא אין פשט, וואס ששים וואס יעדערער האט א שייכות צו איין חלק,
¶36ס'איז דאך אבער דא, אויב זכר איז ”נוטל חלקו וחלק חבירו”, איז אויב נאר ער וועט בא זיך פועל'ן דעם מעמד ומצב פון זכר קען ער האבן זיין חלק, און פון א צווייטן אידן, ביז וואנענט ער וועט האבן אלע ששים ריבוא ענינים, סיי אין נגלה דתורה סיי אין חסידות, און באמת איז אן זיי העיקט אפ דער גאנצער מניעה 'והעלם והסתר',
¶37אז בא זיי וואלט צוגעקומען אין ביסרי דאורייתא, אין נגלה און אין חסידות, ווארום בא זיי האט מען במילא צוגעקומען אין דעם אור, אבער בעל-הבתים דארף מען דאך דערפון ניט וויסן זאלן זיי געבן די געלט אין זיינע אחיוון מקומה אליך פון דעם אור, און מסתמא די תלמידים ניט אויך טאן אט דאס וואס ס'הענגט אפ אין זיי.
¶38און אט דאס איז בדרך אפשר דער קישור, דער ביאור, וואס דער רבי האט דעמאלט דערצ פון תומכי תמימי, מצד דעם ענין פון הפצת המעיינות, ביז וואנענט ס'וועט דערגיין אין חוצה, וואס חוצה באווייזט דאך אויפן ענין פון פרזות, פון ”פרזות תשב ורושלים”, וואס דאס איז בביאת מלכי משיחה בקרוב ממש.
¶39לחיים לך.