Text

¶1מ'האט דאך גערעדט פריער בנוגע צו סיום השעת און סיום התניא, און דערנאך איז ביום ט' כסלו הויבט זיך אן די התחלת השער פון התחלת התניא, און אין תניא ווי דער רבי דער נשיא האט דאך דערציילט, אז דער מוסח השער איז דאס אויך דער לשון פון דעם אלטן רבי'ן, וואס דערפון איז דאך אויך פארשטאנדיק, אז דאס איז א חלק פון דעם ספר,

¶2ואדרבא דאס איז אן ענין כללי וויבאלד אז דאס שטייט אויפן שער, און דאס האט אוועקגעשטעלט אויפן שער דעם מחבר הספר.

¶3וואס דאס איז דאך אויך בכללות אן ענין ווי ער זאגט, ”בדרך ארוכה וקצרה”, וואס דער ענין פון קנימיות התורה איז דאך על ידי הפצת המעימות, טוט זיך אויף דער ענין פון 'קאתי מר דא מלכא משיחא', בדעני הרליעו ”לבנון, מבין אומות העולם”, וואס

¶4אף על פי וואס דער תניא איז דאך געווען פאר י'ט'כסלו, איז דאך ידוע אין דערויף די שיחה, אז מ'גלויבט דער אויבערשטער, וואס דער אלטער רבי האט געשריבן דעם תניא ווי נאך פעטערברוג,

¶5וכמבואר בארוכה אין יענער שיחה, און בכלל, וויבאלד אז דאס איז תורה שבכתב, איז דאך קיין פלא ניט וואס דערנאך קומט ארויס דער גילוי שבדבר,

¶6לאחרי זמן, בדוגמא אט דאס איז דאך דער כללות הענין פון תורה-שבכתב און תורה שבעל-פה איז דאך-ליכא מידי ”דלא רמיזא באורייתא” כל הענינים פון תורה שבעל-פה, אבער באורייתא שטייען זיי אין אן אופן פון רמז, און ווען קומען זיי ארויס?

¶7ווען דער תלמיד ותיק איז דאס מחדש פארוואס איז ער דאס מחדש?

¶8דעמאלט דוקא דערפאר וואס ”את הכל עשה יפה בעתו” על דרך ווי אויף כללות התורה, זאגט ער דאך אין מדרש, אז לכאורה האט מען געדארפט תורה געגעבן ווערן צו אדם הראשון, נאר ער איז עשה יפה בעתו האט מען געבארט זעקס און צוואנציק דורות, אזוי איז אויך אין תורה שבעל פה,

¶9וואס דאס איז בכללות געגעבן געווארן אין מעמד בהר שיני, כאמור שתלמיד וזיק ניתלי משה וסיני, און ווי די גמרא זאגט בפירוש, אז ”ליכא מידי דלא רמיזא באורייתא” אז ווי תורה-שבכתב איז געגעבן ווארן איז דארט איז דא כל הענינים שבתורה שבעל-פה,

¶10על כל פנים אין אן אופן של רמז, וואס דאס איז אויך פארשטאנדיק אז אויך בהנוגע אין א ספר וואס ווערט אנגערופן תורה-שבכתב איז פון חסידות איז דער נוסח השער איז אויך כולל אין זיך דעם תלבות הספר.

¶11וואס דער 'כללות ענין' הפסידות איז דאך כשיפוצו מעינותיך חוצה אין אן אופן וואס דאס וועט זיין מתפרנס שמיני ווי ער זאגט אין זהר, טייטשן זיך אפ מפרשי אזוי ווי דער ענין פון מתפרנס שמיני איז דאס בדוגמא אכילה ופרנסה, אז דאס קומט אראפ אין אן אופן פון 'הבנה והשגה',

¶12וואס דאס איז דאך דער לימוד פון 'חכמה בינה' דעת, ואין אן אופן פון 'הבנה והשגה', איז דעמאלט קאתין מר דא מלכא משיחא איז דער ענין פון ביאת משיחא איז דאך דא אויף צוויי אופנים,

¶13אז אם ”זכא אחישנה און אפילו לא זכא” איז דאס דעמאלט בעתה וואס דאס איז די ביידע ענינים, פון 'דרך ארוכה וקצרה' אז ”אם זכא אחישנה” איז דאס קצרה און אם לא זכא דעמאלט איז דאס בעתה דעמאלט איז דאס אן ענין פון ארוכה.

¶14ובכל אופן איז דאס שייכות צו יעדערן, וואס דערפאר זאגט ער דאך אז ער איז מבאר דעם קטוב, ”קרוב אליך הדבר מאד, בפיך ובלבבך להשאתו” וואס דאס איז דאך אויך כולל די אלע דריי ענינים, בפיך ולשאתו איז דאס 'דיבור ומעשה',

¶15ובלבבך איז דאס בינה ליבא דער ענין פון 'הבנה והשגה', וואס דאס איז דאך אויך די 'מחשבה דיבור' ומעשה, ווי גערעדט אין פריער פריער, ווי ער זאגט אין פרק יופי און תירוץ שבאגרת התשובה,

¶16אז 'תשובה עילאה' סיי 'מלמטה למעלה' און סיי 'מלמעלה למטה' איז דא די דריי ענינים, בדרך ווי גערעדט דער ג' דברים דער ”פדה בשלום נפשי” דורך ”הוסק בתורה בגמיות חסדים ומתפלל” אים הסיבור, וואס דאס איז אויך די דריי ענינים פון 'מחשבה דיבור' ומעשה, ווי ער איז מבאר אויך אין חידושי הגדות און מחשבה אין קומו,

¶17כנזכר לעיל, און ווי דער צמח צדק ברענגט זיי אראפ אין רשימות אין תהלים אויפן פסוק, און ביסטו שוין מיט א ביאור אויפן חידושי הגדות מה שעה.

¶18וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז דערנאך קומט אראפ דער קילוק צעני לואו לבנים אין בין אומות העולם, אויף דרך ווי מ'זאגט אז 'פנימיות התורה' יקרא וועט זיין דער גילה וישקני ומשיקות פיהו בתורתו של משיח,

¶19אבער ס'דארף זיין דער ”תעמי' חיים זכו” אז ס'ווערט שוין נתגלה, ואדרבא אין אן אופן פון יפוצו מעיינותיך אין אן אופן פון הפצה און אין אן אופן פון 'הבנה והשגה'.

¶20דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז דער ענין וואס קומט דערפון ארויס, דער ענין פון גאולה, דארף זיין אז מעין זה ”תעמי' חיים זכו” אויך לפני זה.

¶21וואס דאס איז אויך וואס מ'זאגט כאילו פדי אני אליהו לבני ביי אומות העולם איז אמת טאקע דאס איז מיט א כ' הדמיון, דאס זאגט דאך אבער ”תורת אמת” אז דאס איז גלייך צו בדואנות, איז דאך א סימן אז דאס איז מעין זה,

¶22ועל דרך זה אויך די גאולה פון דעם אלטן רבי'ן איז דאך אויך בדוגמא פון דער גאולה העתידה לבוא, על דרך זה אויך די גאולה פון תורתו, וואס דאס איז דאך כידוע דער סיפור הידוע, אז דער כס פון דעם אלטן רבי'ן א תר"ח, און בשעת מ'האט געפרעגט זיך אין צמח צדק אז ס'איז דאך דא דער קץ פון זיידן וואו איז משיח, האט ער געענטפערט, וואס ווילסטו דאס?

¶23דאס האט זיך אפגעדרוקט די לקוטי תורה, וואס דאס איז תורתו פון דעם אלטן רבי'ן, בדוגמא פון תורתו של משיח.

¶24נאר דערנאך איז דאך געווען דער ענטפער, אז מ'וויל האבן און מ'דארף האבן משיח'ן בפועל, ווי ער זאגט אין רמב"ם, איש הוגה בפיקום איש ”מבית דוד, והוגה בתורה ובמצוות כדוד” ד

¶25ועלכת בה ולחזק בתך והלכות ולחמת ה' וינצח ”ויבנה במקדש במקומו ויקבץ נדחי ישראל” וואס דאס איז משיח איז בדוגמת זה איז אויך געווען נאר ברוחניות, דאס איז אבער נאך אין טיפעניש פון דעם גלות, כמדובר כמה פעמים,

¶26אז ”אתחלתא דגאולה” איז געווען ווען גתו פרתו פעם שני דער רגע ווען ס'איז געווען דערנאך גלייך נאך דעם רגע החורבן, וואס דאס איז געווען אן ענין בגשמיות, ”נולד משין של ישראל” ווי ער רעכנט דארט אויס אין מדרש אלע פרטים,

¶27וואס די גמרא זאגט אין באלי בתרא אז מ'קען ניט זאגן אז זי איז לא היו ולא נברא וויבאלד אז ס'ווערט אויסגערעכנט איש הי' וארץ עוץ מיט אלע פרטים, אז דערפון איז דאך אויך פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז מ'רעכנט דארט אויס אלע פרטים בנוגע צו דעם ”משיע לגוי' לן” של ישראל מיינט מען דאס טאקע א ילד בפועל, וואס דערפאר האט ער אים געפירט די לאידן מיט די אלע פרטים ווי מ'רעכנט דארטן אויס.

¶28און וואס דארט איז דאך אן ענין וואס קומט אויך אראפ אין הלכה בפועל, ווי שוין געדרוקט אויף דערויף די ראי אז דערפאר איז דאך און וואס במוצאו פון יום החורבן איז במקדש הלבנה שאין עתידים נתחדש כמותם וואס דערפאר איז אויך ווערט אפגעפארט פון דער דין, אז אויב מ'האט מורא אפצולייגן אויף שפעטער קען מען מאכן חתונה במוצאי תשעה באב,

¶29ווארום אט דאס וואס מ'מאכט ניט פריער איז לא נתמנא מילתא וויבאלד אז דאס איז דער חורבן, אבער אין מוצאי תשעה באב איז שוין עולד גולן ומשינען של ישראל זאגט מען דאס,

¶30אז דאס איז אזוי ”בכל שנה ושנה” בהנוגע להלכה למעשה בפועל, און אף על פי כן איז דאך לאחר רגע השני פון דעם חורבן האט זיך ערשט אנגעהויבן מר הגלות ער האט זיך אנגעהויבן די גאנצע אריכות הגלות,

¶31ס'איז ניט ווי ”אתחלתא דגאולא” וואס די גמרא זוגט דאס אן ”אתחלתא דגאולא” וואס דורת אמת זוגט דאס אן ”אתחלתא דגאולא” דעם לשון אין מגילה וואס אויף דערויף שטייט דאך דער סימן, אז בששי קודש ובשביעית ולחמות און ערשט דערנאך ווערט ”במוצאי שביעית בן דוד” בן, ווי רש"י טייטשט דאס אפ אין סנהדרין די ענינים כפשוטם, די סימנים,

¶32וואס מ'זען אז משיח קומט, און ווי ס'קומט אראפ אין א סק-דין מפרש, אז ס'דארף זיין אן איש מבית דוד און עוגה בתורה ויקוף ”כל ישראל, ללכת” בדרכי' וללחזק בתחה,

¶33וילחו ולחמת השם און דערנאך וינצח און דאס איז נאך אזוי חזקת משיח איז נאך ניט זיכער, דאס הייסט אז מ'געפינט זיך נאך אין גלות, בשעת ימנה בית המקדש במקומו איז דעמאלט ווייס מען זיכער אז ס'איז משיח, און דעמאלט וועט זיך אנהויבן קיבוץ גליט,

¶34”ויקבץ נדחי ישראל” ווי דער אלטער רמב"ם פסק'נט דאס אפ ו סוף סיום פרק יו ד א', און אויך בקיצור בתחילת הפרק, אז משיח ויבנה בית המקדש און דערנאך וועט זיין דער קיבוץ גדיא וואס דער סדר אין רמב אים איז דאך אויך א פסק-דין, ווי מ'רעדן קאט כמה דינים פון קדינה ואיחור, ווי דער רמב אים ברענגט אראפ די הלכה.

¶35על דרך זה איז דאך אויך בנוגע לעניננו.

¶36וואס אף על פי וואס אין פרק יבו שרייבט דאך דער רמב אים, אז וואס דברים האלו איז אפילו חכמים האבן ניט געוואוסט די פרטים און ס'איז געבליבן ניט ברור שרייבט ער דאך דאס אויף די ענינים וואס ער ברענגט אין פרש י' בי' אבער פאר דערויף שרייבט ער א דבר ברור אין א סגנון פון א פסק-דין,

¶37און וויבאלד אז ס'איז ניטא אויף דערויף קיין השגות ניצן פון בית-יוסף, פון כסף משנה, וואס דאס איז דער מחבר השולחן-ערוך, ניט פון ראבה, ניט פון רד-ועז, קיינע פוס איז דאך א סימן אז דאס איז א פסק דין ברור שאין עליו מחלוקת, אז מ'געפינט זיך אין גלות, אפילו אז ס'וועט שוין זיין דער יכוב כל ישראל איז מען נאך אלץ ניט זיכער, ס'איז מערניט א חזקת משיח,

¶38אף על פי וואס ליכם ילחמת ה' וינצח, און ערשט דערנאך וועט מען וויסן אז ער האט ארויסגענומען פון גלות, וועט דאס זיין דער יבנא בית המקדש ביז דעמאלט געפינט מען נאך אין גלות, עאכו"כ אז ס'איז נאך פאר דעם ענין פון ”ויקוף כל ישראל עליך בזרחי' לחזק בדקה” איז דאך א דבר פשוט אז מ'געפינט זיך אין מר הגלות.

¶39ס'איז מערניט וואס ”טעמי' חיים זכו” באווייזט מען פון דעם אור הגאולה, וואס דאס איז דאך אויך וואס מ'זאגט אויף די נרות חנוכה, וואס בשנה זו לויט די קביעות,

¶40את שבת ”מיני' מתברכין כולי יומא”, איז די ברכה אויף דעם ”יום ראשון של” חנוכה, וואס אין אים זיינען דאך נכלל כל השמונת ימים, ווארום דאס וואס מ'האט אנגעצונגען כל השמונת ימים איז דאך דאס פון דעם פארק שנמצא, ווען האט מען אים געפונען ביום ראשון, און אט דער שמן האט געברענט אכט טעג,

¶41איז די אלע אכט טעג פון חנוכה זיינען נכלל אין דעם ערשטן טאג, און אין קביעות שנה זו, פון וואנענט ווערט געבענטשט אט דער טאג?

¶42ווערט ער געבענטשט פון דעם שבת שלפניו, וואס דאס איז דער ענין פון י' טז כסלו.

¶43וואס נרות חנוכה איז דאך דאס איין פון דעם נר וואס ס'וועט זיין בזמן ווען משיח וועט קומען, וואס דאס איז דאך וואס די גמרא זאגט אין נרכן, אז דער נר של בית המקדש

¶44און דער קינון ”של בית המקדש של שבעה נעמין” דער קינון של משיח וועט זיין של שמונה נעמין וואס דאס איז דאך דער אויפטו, אין בית המקדש איז געווען שבעה נרות, משא' כן משיח איז פארבונדן מיט די נרות חנוכה,

¶45”והוי' יגיה חשכי” וואס דאס איז דער ענין פון שמונה נרות, איז די התחלה אויף דערויף הויבט זיך אן פון י' טס כסלו, פון יפוצו מעיינותיך חוצה וואס דאס ברענגט אראפ דעם קאתי מר דמלכא משיחא.

¶46דערויף דארף דאך אבער זיין די התחלה ניט נאר אין רוחניות, נאר אויך המן זה בגשמיות, וואס דערפאר איז אויך געווען די גאולה פון דעם אלטן רבי'ן פון מפיץ תורה, פון חתירת תורת הבעל שם טוב, אין אן אופן פון הבנה והסגה ומתפרמתין, איז דאך אויך געווען א גאולה כפשוטה, וואס דערפאר איז דאך געווען שייך בענטשן אויף דערו

¶47און דאס איז ישר בבית האסורים דערנאך איז וישר לחפקים וכו ועל דרך זה אויך איז דערנאך איז דא בזמן התפילה, וואס דעמאלט איז דאס א גאולה ברוחניות, אפי בי ברוחניות ווי ער זאגט אין אגרת הקודש, דערנאך איז דאך אויך דא מזמן לזמן, וואס דער אויבערשטער איז מוציא אידן ”מן המוצר” בשמיא לחירות, וואס דאס איז מואר גאולה.

¶48וואס דערמיט איז דאך פארשטאנדיק וואס רש"י זאגט, איז מדין לי, אז גאולה איז געזאגט געווארן בשביעית, דערפאר וואס בשביעית וועט זיין ווען משיח וועט קומען מלחמות, וואס דאס איז די ”אתחלתא דגאולה” זאגט רש"י, אז די גאולה וואס איז געזאגט געווארן בשביעית איז דאס א גאולה פרטית, ווארום די גאולה כללות רעדט זיך גאר דערנאך אין ברכת פון צמח דוד,

¶49אבער אף על פי כן ווערט די גאולה פרטית אויך אנגערופן בשם גאולה און מ'איז איר קובע בשביעית, דערפאר וואס בשביעית וועט זיין די אתחלתא די גאולה פון משיח'ן.

¶50וואס דאס איז דאך די הוכחה אין נגלה, אז די גאולה פון יעדער אידן איז דאס אן אתחלתא און א מעיין פון דער גאולה כללית פון משיח'ן, אבער דאס איז די גאולה ווי מ'געפינט זיך אין גלות,

¶51ואדרבא אין מר ס'קען נאך זיין, אפילו ווי מ'געפינט זיך אין מר הגלות, ווי גערעדט פריער ניט, אז די מרבה נכסה איז מער בדאגות איז ער אין גלות פון זיינע דאגות, אז ער ווייס ניט פון קיין טאג, ניט פון קיין נאכט, אפילו ניט רחמנא ליצלן פון 'שבת ומנוחה', ווארום ”כל מלאכתך עשוי” לייגט זיך ניט ביי אים, ער טייערט ריכט אין תחבונות, ווי אזוי וועט ער דרייען מיט יענעם און מיט זיך און

¶52וואס דערפאר איז אויך כאן המקום אין די התוועדות וחגיגה וואס איז פארבונדן מיט א גאולת נשיא בישראל, מיט דער גאולה פון דעם נשיא תורה פון חסידות חב", וואס דאס ברענגט אראפ משיח'ן, אט די וואס זיינען געווען במוצא ושבעי מ'האט זיי ארויסגעבראכט לגאולה, ולכאורה ס'איז אין 'ארץ הקודש', אין כפר חב", און ”אין נחלה שר” חב", ווי די חחיקי קהלות ישראל וואלט געפינען זיך דארטן,

¶53אז דאס זאל זיין די ”אתחלתא דגאולה” פאר די אלע איבעריקע, וואס דערוויילע געפינען זיי זיך נאך במיצר ושבעה, אז זיי זאלן אויך ארויס פון דארטן, און ווי גערעדט אין דעם מאמר אין אן אופן ווי ס'איז געווען בא ”שלמה שמו ושלום ושקט אתן על ישראל” אז זיי זאלן פון דארט ארויס אין אן אופן פון שלום ושקט

¶54מנוחה וואס אין אן אופן של מנוחה, אן קיינע שוועריקייטן.

¶55און אט דאס זאל אויך זיין די התחלה אויף ארויסנעמען כל אידן פון דעם גלות הכללי, אין דער גאולה הכללית, וואס דאס איז די גאולה אמיתית והשלימה.

¶56וואס די הכנה לזה איז, אז ס'זאל זיין דער שלום ושקט עטן על כל ישראל אין ארצנו הקדושה, אז אפילו חרב לתווע ביתכם ”אפילו חרב של שלום”, דאס וועט זיין דער ”וישבתם לבטח בארצה ונתתי שלום בארץ וישבתם” לבטח ושכבתם ואום מחריד,

¶57וואס דאס איז די הקדמה והכנה אויף אראפברענגען דער ”ואולך אתכם קוממיות” על ידי משיח צדקנו בקרוב ממש.

¶58חיים לזה.